VII SA/Wa 2879/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi U. K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2016 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić przyznania U. K. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. U. K. wraz ze skargą kasacyjną od wydanego w sprawie sygn. akt VII SA/Wa 2879/16 wyroku złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca wskazała, że nie pracuje zawodowo, nie ma żadnych świadczeń emerytalnych ani rentowych, pozostaje na utrzymaniu matki. Oświadczyła, że posiada dom o powierzchni ok. 40 m2, jednocześnie wskazując, że wszystkie opłaty związane z jego utrzymaniem ponosi matka. Wskazała, że "bardzo rzadko zdarzają się drobne prace dorywcze, które dają bardzo niewielki i nieregularny dochód". Oświadczyła, że dochód z prac dorywczych wynosi 50 zł. Jako zobowiązania i stałe wydatki skarżąca wymieniła: podatek od nieruchomości – 100 zł, wydatki na opał – ok. 1600 zł, wywóz nieczystości – 150 zł, opłaty za energię elektryczną – 40 zł. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Zatem prawo pomocy jako instytucja stanowiąca odstępstwo od tej generalnej reguły winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Należy przy tym podkreślić, że na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania, że sytuacja finansowa uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do pełnej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowane na korzyść strony (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 lipca 2013 r. II FZ 371/13 Lex nr 1347052, z dnia 13 stycznia 2011 r. I GZ 456/10 Lex nr 741446, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 września 2010 r. I SA/Rz 478/10 Lex nr 764503, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 25 kwietnia 2014 r. I SA/Bd 1172/13 Lex nr 1457060). Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż brak jest uzasadnienia dla przyznania U. K. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, ponieważ skarżąca nie wykazała w sposób bezsporny i niebudzący wątpliwości, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uprawniałaby do skorzystania z tej instytucji. U. K. uzasadniając złożony wniosek oświadczyła, że nie pracuje zawodowo, a z drobnych i zdarzających się bardzo rzadko prac dorywczych uzyskuje dochód w wysokości 50 zł miesięcznie. Wskazała, że pozostaje na utrzymaniu matki. Oświadczyła, że posiada dom o powierzchni ok. 40 m2, jednocześnie wskazując, że wszystkie opłaty związane z jego utrzymaniem ponosi matka. Zauważyć wobec tego trzeba, że skoro skarżąca pozostaje na utrzymaniu matki, jak wynika ze złożonego wniosku, oznacza to zatem, że pozostaje z nią we wspólnym gospodarstwie domowym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2015 r. sygn. akt I OZ 328/15, dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W takiej sytuacji U. K. winna był zatem podać w złożonym formularzu również informacje o stanie majątkowym i dochodach matki, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe i na utrzymaniu której pozostaje. W orzecznictwie sądowym wskazuje się bowiem, że podczas rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy nie można pominąć sytuacji finansowej osób pozostających z osobą składającą wniosek we wspólnym gospodarstwie domowym, bowiem informacje te mogą w istotnym stopniu wpłynąć na rozstrzygnięcie wniosku. Przy badaniu sytuacji materialnej wnioskodawcy należy więc uwzględniać sytuację majątkową i dochody wszystkich osób prowadzących z nim wspólne gospodarstwo domowe, bowiem to właśnie łączne dochody i wydatki tych osób kształtują status majątkowy wnioskodawcy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 29 listopada 2012 r. sygn. akt II GZ 442/12 Lex nr 1240669, z dnia 10 września 2013 r. I GZ 375/13 Lex nr 1363597). U. K. nie uwzględniła natomiast w złożonym wniosku informacji o dochodach uzyskiwanych przez matkę, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Zauważyć jednocześnie trzeba, że skarżąca - pomimo deklarowanej bardzo trudnej sytuacji, uzyskiwania dochodów w wysokości jedynie 50 zł miesięcznie i pozostawania na utrzymaniu matki - ustanowiła jednak w niniejszej sprawie adwokata z wyboru. Powyższe okoliczności powodują, że zachodzą wątpliwości co do rzeczywistej wysokości środków, jakimi skarżąca dysponuje, a udzielone przez U. K. informacje nie mogą być postrzegane jako przekonujące i wiarygodne, dające wystarczającą podstawę do przyznania prawa pomocy. W ocenie referendarza sądowego brak jest zatem podstaw do przyznania skarżącej prawa pomocy. Przyznanie prawa pomocy możliwe jest jedynie w sytuacji, gdy z przedstawionych przez wnioskodawcę informacji wynika bezspornie, że strona znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji finansowej i spełnia przesłanki określone w art. 246 ustawy. U. K. nie wykazała natomiast w sposób niebudzący wątpliwości, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych we własnym zakresie. Zauważyć jednocześnie warto, że skarżąca uiściła wpis od skargi w niniejszej sprawie w kwocie 200 zł oraz opłatę kancelaryjną za odpis wyroku wraz z uzasadnieniem w wysokości 100 zł. Na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem sądowym jest wpis od złożonej przez wnioskodawcę skargi kasacyjnej, należny w kwocie 100 zł. Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe okoliczności stwierdzić trzeba, że skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki określone w art. 246 ustawy. W ocenie referendarza sądowego skoro U. K. była w stanie wygospodarować środki na opłacenie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, to brak jest podstaw do stwierdzenia, że koszty sądowe we wskazanej wysokości przekraczają jej możliwości płatnicze. W związku z powyższym orzeczono, jak w sentencji, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.