VII SA/Wa 295/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Groński, , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Miron, Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2013 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie skargę oddala Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] listopada 2012 r. ([...]), na podstawie art. 127 w zw. z 17 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej kpa, art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) i art. 122 ust. 1 pkt 4 i ust. 6 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r. poz. 1137), dalej p.r.d., oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa - utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] października 2012 r. ([...]) kierującą P. S. na badania lekarskie. Organ wskazał, że decyzja pierwszoinstancyjna zapadła wobec informacji Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...], o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia P. S. mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów w związku z rozpoznaniem u ww. schizofrenii paranoidalnej i urojeń prześladowczych i ksobnych. Przytoczył art. 122 ust. 1 pkt 4 p.r.d. i stwierdził, że nie ulega wątpliwości, iż P. S. "złamał kość kobiecie w autobusie będąc w stanie całkowitej niepoczytalności". Ponadto, wymaga on stałego i systematycznego leczenia w Poradni Zdrowia Psychicznego, ale nie leczy się systematycznie. Organ przytoczył wyrok WSA w Krakowie z dnia 28 marca 2012 r" III SA/Kr 720/11, LEX nr 1139268, w którym wskazano, że każda mogąca wystąpić niemożność emocjonalnego poradzenia sobie przez kierowcę z sytuacjami drogowymi będzie elementem dyskwalifikującym go jako kierowcę. Dlatego też stan psychiczny czy emocjonalny kierującego pojazdem nie jest bez znaczenia dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Zdaniem organu P. S. stał się zagrożeniem dla innego uczestnika ruchu drogowego (pasażerki autobusu), dlatego istnieją przesłanki wskazujące na duże prawdopodobieństwo zmniejszenia sprawności kierującego pojazdem. Z art. 122 ust. 1 p.r.d. wynika, że w razie stwierdzenia którejkolwiek z sytuacji w nim wymienionych badanie lekarskie jest obowiązkowe w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Art. 122 ust. 6 p.r.d. zaś stanowi, iż badanie lekarskie, o którym mowa w ust. 1, jest wykonywane na koszt osoby badanej, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. W oparciu o powyższe organ stwierdził, że nie jest możliwe spełnienie żądania strony sfinansowania badań lekarskich. Możliwe jest natomiast złożenie do Prezydenta [...] wniosku o przyznanie zasiłku ze środków pomocy społecznej, ale taka decyzja przekracza granice niniejszego postępowania. Skargę na powyższą decyzję wniósł P.S. wskazując, że jest ona niezgodna z prawem. Skarżący podał, że w dniu gdy złamał kobiecie nos działał w samoobronie i był w stanie całkowitej poczytalności, co poświadczył lekarz dyżurny podczas badania w szpitalu psychiatrycznym. Zaznaczył, że gdyby był w stanie niepoczytalności, to pozostawiono by go do obserwacji w szpitalu, a nie osadzono w areszcie. Oświadczył, że leczy się od kilku lat systematycznie w przychodni na ul. [...] w [...], co można łatwo potwierdzić. Następnie podał, że w wyroku WSA jest mowa o kierującym pojazdem, a skarżący był pasażerem autobusu i nie stwarzał żadnego zagrożenia dla innego uczestnika ruchu drogowego, a zatem przesłanki uzasadnienia są niezasadne. Skarżący podniósł, że stanowisko organów jest niesłuszne, a skierowanie go na badania uważa za wyłudzanie pieniędzy od rencisty. Skarżący stwierdził, iż nie ma zastrzeżeń co do badania i jest w stanie mu się poddać, aby zaświadczyć, że jest zdolny do kierowania pojazdem, ale nie stać go na pokrycie kosztów badania. Zdaniem skarżącego, posiadane OC potwierdza jego kompetencji jako kierowcy, gdyż posiada 60 % zniżkę za bezszkodowe prowadzenie pojazdu, a więc nie stwarza żadnego zagrożenia dla ruchu drogowego. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, stosownie do art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej ppsa. Oceniając w świetle powołanych kryteriów prawidłowość zaskarżonej decyzji przede wszystkim wskazać trzeba, że w art. 122 ww. ustawy (w brzmieniu obowiązującym przed dniem 19 stycznia 2013r. tj. wejściem w życie ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami - Dz. U. z 2011 Nr 30 poz. 151) ustawodawca określił przesłanki skierowania na badania lekarskie kierowcy w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Zgodnie ze stanowiącym podstawę kontrolowanych decyzji art. 122 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Wprawdzie przepisy omawianej ustawy nie podają, o jakie zastrzeżenia chodzi, niemniej w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania (Dz. U. Nr 2, poz. 15), wydanym na podstawie art. 123 p.r.d., określono sytuacje uprawniające organ do skierowania kierowców na badanie lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi. W § 2 ust. 5 ww. rozporządzenia wskazano bowiem, że starosta może skierować na badanie lekarskie osobę, co do której powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w jej stanie zdrowia, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Odnośnie powołanych wyżej przepisów w piśmiennictwie podkreśla się, że każde niedomagania zdrowotne kierowcy stanowią ważny czynnik wpływający na bezpieczeństwo tak samego kierowcy, jak i innych użytkowników dróg. Mogą być one spowodowane zarówno niezdolnością do prowadzenia pojazdu wywołaną brakami fizycznymi lub umysłowymi kierowcy, mającymi postać jednostek chorobowych, jak i cechami charakteru dyskwalifikującymi go jako kierowcę (patrz R.A. Stefański, Komentarz do ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Wyd. ABC 2005 r.). Podobnie w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że nie jest obojętne, czy kierowca potrafi powściągnąć emocje w sytuacjach stresowych, z którymi będzie stykał się na drodze. Bez znaczenia natomiast jest to, czy pojawiające się na tym tle dysfunkcje mają postać jednostki chorobowej, czy też cechy nieprawidłowej osobowości powodujące zakłócenia czynności psychicznych. Każda bowiem mogąca wystąpić niemożność emocjonalnego poradzenia sobie przez kierowcę z sytuacjami drogowymi będzie elementem dyskwalifikującym go jako kierowcę. Dlatego też stan psychiczny, czy emocjonalny kierującego pojazdem nie jest bez znaczenia dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym, (por. wyrok NSA z dnia 24 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 167/10, LEX nr 745122 oraz z dnia 9 grudnia 2011r. sygn. akt I OSK 52/11, LEX nr 1149384). Z treści art. 122 ust. 1 pkt 4 p.r.d. wynika przy tym, że musi wystąpić przesłanka materialnoprawna w postaci "nasuwających się zastrzeżeń co do stanu zdrowia" potwierdzona w toku przeprowadzonego postępowania. Tak więc podstawą do wydania decyzji może być jedynie uzyskanie wiarygodnej informacji o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia, a nie ustalenie, czy rzeczywiście rozpoznane zmiany stanowią o niezdolności do prowadzenia pojazdów. Okoliczności istnienia, czy też braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami będą bowiem dopiero przedmiotem badania lekarskiego wykonywanego przez uprawnionego lekarza. W rozpoznawanej sprawie informacja o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia skarżącego, pochodziła od Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] i została oparta na rozpoznaniu u skarżącego choroby psychicznej, to jest schizofrenii paranoidalnej, jak również ujawnieniu urojeń prześladowczych i ksobnych. Zawiadomienie to zostało złożone w związku z incydentem w autobusie podczas którego skarżący złamał kość pasażerce autobusu będąc w stanie całkowitej niepoczytalności. W świetle powołanych przepisów uzyskanie informacji opisanej treści, którą niewątpliwie należy ocenić jako wiarygodną, obligowało organ do skierowania P. S. na badania lekarskie, w oparciu o art. 122 ust. 1 pkt 4 p.r.d. w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi wyjaśnić należy, że ustawa poza definicją "kierującego", którego to pojęcia używa nieprecyzyjnie, oraz "kierowcy", nie definiuje pojęcia "kierujący pojazdem", jakim posługuje się w art. 122 ust. 1 pkt 4 p.r.d. Niemniej odnośnie omawianej regulacji zasady wykładni systemowej i celowościowej nakazują konieczność odstąpienia od jego literalnego rozumienia, bowiem dosłowne rozumienie pojęcia "kierujący pojazdem" byłoby sprzeczne z celem tej instytucji. Zadaniem organów na gruncie tego przepisu jest bowiem szeroko pojmowana dbałość o zapewnienie bezpieczeństwa wszystkich użytkowników dróg, w konsekwencji zakres pojęcia "kierujący" winien obejmować również osobę, która choć w danym momencie nie kieruje pojazdem, ale w każdej chwili może skorzystać z posiadanych uprawnień, a wówczas może stanowić zagrożenie dla pozostałych użytkowników dróg. (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2008r. sygn. akt I OSK 1080/07, LEX nr 516786.). Gdyby bowiem przyjąć sugerowane przez skarżącego, literalne rozumienie omawianego przepisu, to w przypadku zaistnienia bardzo poważnych wątpliwości co do stanu zdrowia osoby posiadającej wymagane uprawnienia, ale w danym momencie nie kierującej pojazdem, organ nie mógłby podjąć żadnych działań w celu przeprowadzenia stosownych badań lekarskich. W związku z powyższym, nie znajdując podstaw zarówno do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ppsa, skargę oddalił.