VII SA/Wa 299/20

WyrokWSA w Warszawie2020-03-11

Skład orzekający: Izabela Ostrowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wojewoda prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a. uchylając decyzję organu I instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, w sytuacji gdy organ I instancji odmówił uchylenia własnej decyzji o pozwoleniu na budowę, uznając wniosek o wznowienie postępowania za złożony po terminie?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że Wojewoda prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a. Stwierdził, że organ I instancji niewłaściwie ocenił termin złożenia wniosku o wznowienie postępowania, opierając się nadmiernie na danych z ewidencji gruntów i budynków oraz nieprawidłowo doręczając decyzję o pozwoleniu na budowę. W związku z tym istniały podstawy do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Stan faktyczny
Wojewoda uchylił decyzję Prezydenta o odmowie uchylenia pozwolenia na budowę i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, uznając, że organ I instancji niewłaściwie ocenił termin złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Organ I instancji odmówił wznowienia, twierdząc, że wniosek wpłynął po terminie, ponieważ decyzja o pozwoleniu na budowę została skutecznie doręczona. Wnioskodawca twierdził, że nie brał udziału w postępowaniu bez swojej winy, gdyż nie otrzymał decyzji. Spółka będąca inwestorem wniosła sprzeciw od decyzji Wojewody, zarzucając naruszenie art. 138 § 2 k.p.a.
Rozstrzygnięcie
Oddalił sprzeciw.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: , Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 marca 2020 r. sprawy ze sprzeciwu [...] Sp. z o.o. Sp. k. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2020 r., Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oddala sprzeciw. VII SA/Wa 299/20 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., Nr [...] , znak: [...] Wojewoda [...] (dalej: "organ II instancji") na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: "k.p.a.") w zw. art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r. poz. 1186), po rozpatrzeniu odwołania M L od decyzji Prezydenta [...] (dalej: "organ I instancji") Nr [...] z dnia [...]listopada 2019 r., znak: [...], odmawiającej uchylenia własnego rozstrzygnięcia Nr [...]z dnia [...] stycznia 2019 r. o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego, uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Z akt postępowania administracyjnego wynika, że Prezydent [...] decyzją Nr [...]z dnia [...] stycznia 2019 r., zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę dla [...] Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w [...] (dalej: "inwestor"). Obejmowały one budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z jednokondygnacyjnym garażem podziemnym, niezbędną infrastrukturą techniczną oraz elementami zagospodarowania terenu, zlokalizowanych na działce nr ew. [...] oraz na części działki nr ew. [...]w obrębie [...] przy ul. [...]w Dzielnicy [...]. [...] . Następnie w dniu 14 czerwca 2019 r. do Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...]wpłynął wniosek M L (dalej: "wnioskodawca") o wznowienie postępowania zakończonego powyższym rozstrzygnięciem. Wnioskodawca wskazał, że nie brał udziału w przedmiotowym postępowaniu bez jego winy. Stwierdził, że organ I instancji nie doręczył mu rozstrzygnięcia o pozwoleniu na budowę, a sporna inwestycja wprowadza znaczące ograniczenie możliwości zabudowy jego działki nr ew. [...]. Po rozpatrzeniu omawianego wniosku, organ I instancji postanowieniem Nr [...]z dnia [...] lipca 2019 r. odmówił wznowienia postępowania zakończonego własną decyzją ostateczną wskazując, że podanie o wznowienie zostało złożone z uchybieniem miesięcznego terminu od dnia, w którym strona dowiedziała się o wydaniu kwestionowanej decyzji. Na powyższe rozstrzygnięcie złożono zażalenie, po rozpatrzeniu którego Wojewoda [...] postanowieniem Nr [...]z dnia [...]sierpnia 2019 r., uchylił w całości zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Ponownie analizując sprawę Prezydent [...] postanowieniem Nr [...] z dnia [...] października 2019 r. wznowił przedmiotowe postępowanie. Następnie decyzją z [...]listopada 2019 r., Nr [...], odmówił on uchylenia własnego rozstrzygnięcia z [...] stycznia 2019 r. W odpowiedzi wnioskodawca pismem z 5 grudnia 2019 r. złożył odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia. Podniósł, że organ I instancji nie odniósł się merytorycznie do projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę. Zatwierdzony projekt budowlany wprowadza zaś ograniczenie w zakresie możliwości zabudowy działki, do której wnioskodawca posiada tytuł prawny. Podkreślił również, że w zakresie ustalania katalogu stron postępowania żaden przepis prawa nie wskazuje jednoznacznie, że wystraczającą formułą do wyjaśnienia tej kwestii jest wypis z rejestru gruntów. W związku z tym – w ocenie wnioskodawcy - zagadnienie kto odebrał dostarczoną decyzję wobec faktu, że nie zamieszkuje on pod wskazanym przez organ I instancji adresem i nie jest domownikiem w rozumieniu przepisów k.p.a. nie może być oceniane na niekorzyść wnioskodawcy. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2020 r. uchylił kwestionowane rozstrzygnięcie i przekazał sprawę Prezydentowi [...] do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że wznowienie postępowania administracyjnego jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnej i stanowi instytucję procesową, mającą na celu stworzenie prawnej możliwości przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w której została już wydana decyzja ostateczna. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia uzależnione jest od wystąpienia dwóch przesłanek - zakończenia sprawy decyzją ostateczną oraz wystąpienia przynajmniej jednej z enumeratywnie wyliczonych w art. 145 § 1 oraz w art.145a k.p.a. wad decyzji administracyjnych. Ponadto zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Podanie o wznowienie postępowania wszczyna postępowanie wstępne, w toku którego organ sprawdza, czy spełnia ono wymagania formalne, a więc czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia postępowania oraz czy zostało wniesione we właściwym terminie. Natomiast badanie, czy dana przesłanka będąca podstawą wznowienia postępowania faktycznie zaistniała, następuje w trakcie postępowania właściwego. Jednocześnie Wojewoda [...] podkreślił, że kiedy wniosek o wznowienie postępowania jest oparty o przesłankę przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a więc zawiera twierdzenie wnioskodawcy, że przysługiwał mu przymiot strony w postępowaniu, a został w tym postępowaniu pominięty, to weryfikacja twierdzeń wnoszącego podanie następuje po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. W przypadku, gdy organ administracji stwierdzi, że nie występują przesłanki do wznowienia postępowania przewidziane w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a więc że podmiot zgłaszający wniosek o wznowienie postępowania nie ma przymiotu strony, to powinien zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. odmówić uchylenia decyzji dotychczasowej. Jednocześnie Wojewoda [...] podkreślił, że art. 138 § 2 k.p.a. pozwala na przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia w sytuacji, gdy decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przypadek taki ma miejsce, gdy organ I instancji nie przeprowadził postępowania lub gdy takie postępowanie zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem przepisów prawa. Na organie odwoławczym natomiast spoczywa obowiązek skontrolowania czy akt prawny, którego dotyczy odwołanie, został wydany zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, dlatego też przekazując sprawę organ powinien wskazać jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym jej rozpatrywaniu.  W przedmiotowej sprawie Prezydent [...] decyzją Nr [...]z dnia [...] listopada 2019 r., odmówił uchylenia własnej decyzji o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z jednokondygnacyjnym garażem podziemnym, niezbędną infrastrukturą techniczną oraz elementami zagospodarowania terenu, gdyż w jego ocenie nie zaistniała przesłanka wynikająca z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Jednakże Wojewoda [...] , po przeprowadzeniu analizy niniejszej sprawy, wskazał, że organ I instancji w sposób niewłaściwy i sprzeczny z przepisami k.p.a. uzasadnił swoje rozstrzygnięcie i pominął merytoryczne odniesienie się do podania wnioskodawcy o wznowienie postępowania. Zdaniem organu II instancji Prezydent [...] nie powinien analizować w uzasadnieniu swojej decyzji, czy został zachowany termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania, ponieważ sam fakt wznowienia postępowania w niniejszym przypadku świadczy, że termin ten został zachowany. Jest to bowiem obowiązek organu na etapie wstępnym, do którego organ już odniósł się w postanowieniu wznawiającym przedmiotowe postępowanie. Tymczasem w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji z dnia [...] listopada 2019 r. organ I instancji stwierdził, że pismo wnioskodawcy wpłynęło z uchybieniem terminu na jego wniesienie, a więc nie powinien on wznawiać przedmiotowego postępowania. Jednocześnie organ II instancji stwierdził, że termin na wniesienie wniosku o wznowienie został w niniejszej sprawie zachowany. Organ II instancji podniósł, że w przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, że wnioskodawca jest stroną w niniejszym postępowaniu, ponieważ został on uznany za stronę w postępowaniu o uzyskanie pozwolenia na budowę. Równocześnie organ I instancji doręczał wszelką korespondencję w tym postępowaniu na adres znajdujący się w ewidencji gruntów i budynków. Ostatecznie rozstrzygnięcie to zostało odebrane przez Ł Z w dniu [...] lutego 2019 r. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru nie doprecyzowano jednak, czy powyższą przesyłkę odebrał pełnoletni domownik, sąsiad, czy też dozorca domu. Pomimo tego, że wnioskodawca w toku postępowania wskazywał, że nie otrzymał rozstrzygnięcia o pozwoleniu na budowę, organ I instancji uznał je za skutecznie doręczone. Wojewoda [...] podkreślił ponadto, że była to pierwsza przesyłka skierowana do wnioskodawcy, która została odebrana, gdyż wcześniejsze przesyłki wróciły do organu po powtórnym awizowaniu. Z tego względu nie zapewniono wnioskodawcy czynnego udziału w postępowaniu. Organ I instancji założył bowiem, że dane z ewidencji gruntów są aktualne i nie skonfrontował ich z danymi z innych źródeł. Dodatkowo wcześniej ten sam organ prowadził postępowanie z zakresu administracji architektoniczno-budowlanej dotyczące uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, w którym wnioskodawca również był stroną. W tamtejszym postępowaniu wnioskodawca przedłożył zaś organowi swój aktualny adres. Jednocześnie organ II instancji wyjaśnił, że przepisy k.p.a. nie zawierają szczególnych norm regulujących zasady ustalania adresów stron, a ustala się je na podstawie wszystkich informacji możliwych do uzyskania przez organ, w tym również na podstawie ewidencji gruntów i budynków. Z przepisów nie wynika jednak, aby rejestr ten miał szczególne nadrzędne znaczenie jako podstawa do ustalania adresów stron w celu doręczenia im pism w postępowaniu administracyjnym. Zatem organ powinien korzystać z różnych źródeł, a nie opierać się jedynie na ewidencji gruntów i budynków. Wskazał, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, z zasady oficjalności doręczeń, zawartej art. 39 k.p.a., wynika, że to organ ustala adresy zamieszkania poszczególnych stron, a czynić ma to tak, aby ustalenia w tym zakresie były wyczerpujące, co oznacza, że stosować może wszystkie środki, których prawo nie zabrania. Brak jest natomiast przepisu, który pozwalałby pominąć w postępowaniu stronę, która nie zaktualizowała danych w ewidencji gruntów i budynków. Organ powinien mieć również na względzie to, że dane zawarte w ewidencji gruntów nie są bezwzględnie wiążące w postępowaniu administracyjnym. Z tego względu Wojewoda [...] stwierdził, że rozpatrując ponownie sprawę organ I instancji powinien przyznać rację wnioskodawcy i uznać przez niego podany termin o dowiedzeniu się o decyzji o pozwoleniu na budowę przyjmując, że termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania został zachowany. Ponadto wyjaśnił, że wnioskodawca niewątpliwie jest stroną w przedmiotowym postępowaniu i nie brał czynnego udziału w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę bez własnej winy. Stąd też zaistniała przesłanka wynikająca z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Sprzeciw od decyzji Wojewody [...]do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła [...] Sp. z o.o. Sp. k., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, a także zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych, jednocześnie zarzucając organowi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i bezpodstawne uchylenie decyzji organu I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Strona skarżąca podniosła, że postanowieniem Nr [...]z dnia [...]lipca 2019 r. Prezydent [...] odmówił wznowienia postępowania stwierdzając, że decyzja o pozwoleniu na budowę wysłana do wnioskodawcy na adres dostępny w ewidencji gruntów, została odebrana pod tym adresem w dniu [...] lutego 2019 r., zaś wniosek o wznowienie postępowania został złożony w dniu 14 czerwca 2019 r., przez co termin na złożenie wniosku o wznowienie został przekroczony. Jednakże Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r. nakazał wznowić postępowanie, w celu ustalenia czy zachowano termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania. Z tego względu zarzut bezprzedmiotowości badania zachowania przez stronę terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania, po jego wznowieniu, jest chybiony. Skarżąca podkreśliła, że nie można się zgodzić z tezą, że Prezydent [...] powinien był z urzędu śledzić miejsca zamieszkania wnioskodawcy (czy też miejsca odbioru korespondencji), m.in. przez przeszukiwanie akt spraw zakończonych w minionych latach. Równocześnie w uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że przesyłka z decyzją administracyjną skierowana do wnioskodawcy nie wróciła nieodebrana, co ewentualnie mogłoby nasunąć podejrzenie, że adres będący w posiadaniu organu jest niewłaściwy. Została odebrana przez osobę pełnoletnią, która zobowiązała się przekazać ją wnioskodawcy. Dodatkowo strona skarżąca wskazała, że wobec prawidłowego doręczenia wnioskodawcy decyzji o pozwoleniu na budowę w dniu [...] lutego 2019 r. oraz wniesienia wniosku o wznowienie postępowania w dniu 14 czerwca 2019 r., niewątpliwie nastąpiło przekroczenie ustawowego terminu miesiąca, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a. Stąd niespełnienie przesłanki formalnej przez wnioskodawcę, uniemożliwia kontynuację postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania i skutkuje koniecznością jego zakończenia już na etapie formalnego badania podania. W odpowiedzi na sprzeciw Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprzeciw nie jest zasadny. W pierwszej kolejności Sąd zwraca uwagę, iż w dniu 1 czerwca 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017, poz. 935). Mocą tego aktu, do systemu sądowej kontroli administracji publicznej wprowadzono zasadnicze zmiany odnoszące się do kontroli tzw. decyzji kasatoryjnych. Wskazaną ustawą znowelizowano bowiem przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualny tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 dalej jako p.p.s.a.). W dziale III p.p.s.a., po rozdziale 3 dodano rozdział 3a "Sprzeciw od decyzji". Zgodnie z dodanym art. 64a p.p.s.a., od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. obecnie skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści takiej decyzji może wnieść od niej sprzeciw. W art. 64e p.p.s.a. ustawodawca zakreślił z kolei granice kontroli takiej decyzji przez Sąd wskazując, iż ten, rozpoznając sprzeciw od decyzji, ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji kasatoryjnej (z art. 138 § 2 k.p.a.). Spod kontroli sądowej sprawowanej w tym trybie wyłączona jest zatem możliwość oceny problematyki prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego. Upraszczając, Sąd nie ocenia istoty sporu, a prawidłowość "odesłania" sprawy przez organ odwoławczy do ponownego zbadania przez organ I instancji. W art. 64e p.p.s.a. ustawodawca zakreślił z kolei granice kontroli takiej decyzji przez Sąd wskazując, iż ten, rozpoznając sprzeciw od decyzji, ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji kasatoryjnej (z art. 138 § 2 k.p.a.). Spod kontroli sądowej sprawowanej w tym trybie wyłączona jest zatem możliwość oceny problematyki prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego. Upraszczając, Sąd nie ocenia istoty sporu, a prawidłowość "odesłania" sprawy przez organ odwoławczy do ponownego zbadania przez organ I instancji. Rozpoznając sprzeciw od decyzji sąd ocenia bowiem wyłącznie istnienie przesłanek do wydania decyzji kasacyjnej; nie rozstrzyga więc -jak w przypadku skarg- w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Sąd nie bada zatem w tym postępowaniu (o charakterze przyśpieszonym) innych naruszeń prawa niż prawidłowe zastosowanie przez organ odwoławczy art. 138 § 2 k.p.a., a kontrola zgodności z prawem decyzji objętej sprzeciwem sprowadza się wyłącznie do oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ drugiej instancji w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw od decyzji kasacyjnej będzie więc ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., czy inaczej: odstąpienia od zasady ogólnej ponownego (w toku instancji, na skutek wniesionego odwołania), merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób. Co przy tym istotne, dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., sąd nie jest władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, tj. wypowiadania się w kwestiach materialnoprawnych występujących w sprawie, skoro decyzja kasacyjna nie rozstrzyga merytorycznie o uprawnieniu lub obowiązku strony, a jedynie nakazuje ponowne przeprowadzenie postępowania administracyjnego przez organ I instancji. Tym samym także orzeczenie sądu w przedmiocie sprzeciwu ma wyłącznie charakter niejako procesowy; nie kreuje żadnych skutków, gdy chodzi o zakres praw i obowiązków stron postępowania, zainteresowanych konkretnym rozstrzygnięciem, a rozstrzyga jedynie o prawidłowości zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. (o czym przesądza także brzmienie art. 64e p.p.s.a.). Badając – w świetle powyższych kryteriów – zasadność wydania w niniejszej sprawie decyzji kasacyjnej, Sąd stwierdził, że okoliczności sprawy uzasadniały uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Granice rozpoznania sprawy ze sprzeciwu od decyzji określa przepis art. 64e p.p.s.a., wskazując, że rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Przepis ten stanowi, w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Po pierwsze Sąd zwraca uwagę, że wbrew twierdzeniu organu odwoławczego także po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania , organ ma prawo badać, czy wniosek o wznowienie postępowania został złożony z zachowaniem terminu o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a., a w przypadku ustalenia , że termin ten nie został dochowany, organ winien umorzyć wznowione postępowanie. Tym niemniej , Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że nie można uznać za prawidłowe doręczenie decyzji Prezydenta [...] Nr [...]z dniem [...] lutego 2019r. Po pierwsze przesyłka zawierająca decyzją z dnia [...] stycznia 2019r. została wysłana na adres [...], ul. [...] widniejący w ewidencji gruntów i budynków. Należy podzielić stanowisko zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 593/17, z którego wynika, że w postępowaniu administracyjnym należy ustalić nie fikcyjny, lecz rzeczywisty adres strony, przy czym trzeba to uczynić na podstawie wszelkich dostępnych informacji, nie tylko tych zamieszczonych w ewidencji gruntów i budynków, które w tym zakresie nie mają jakiegoś nadrzędnego znaczenia. Tymczasem organ I instancji w istocie przypisał ewidencji rolę głównego, o ile nie jedynego, źródła takich informacji, oraz zwiększoną, wręcz wiążącą moc. Zapatrywanie to nie znajduje jednak żadnego uzasadnienia normatywnego. Wprawdzie stosownie do art. 20 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy w ewidencji gruntów i budynków wskazuje się właścicieli nieruchomości oraz ich miejsce pobytu stałego, lecz nie oznacza to, że następuje to dla potrzeb postępowań administracyjnych dotyczących nieruchomości. Przepis ten nie ma na celu stworzenia katalogu danych adresowych, do którego organu administracji publicznej mogłyby sięgnąć ustalając adresy stron postępowań. Oczywiście, podczas tych ustaleń można z tych danych skorzystać, ale wedle takich samych reguł jak ze wszystkich innych materiałów, czyli w szczególności z zachowaniem niezbędnego krytycyzmu, zakładającego konieczność sprawdzenia ich aktualności i prawdziwości poprzez skonfrontowanie ich z treścią innych rejestrów urzędowych czy dokumentów w razie jakichkolwiek wątpliwości w analizowanej materii. Należy pamiętać, że prawne przeznaczenie danych ewidencyjnych określono w art. 21 ust. 1 ustawy, w myśl którego stanowią one podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych. Nawet wszelako w sprawach podatku od nieruchomości, o których mowa w przytoczonym art. 21 ust. 1, w orzecznictwie podatkowym przyjmuje się, że w szczególnych okolicznościach organ podatkowy, kierując się zasadą prawdy obiektywnej, powinien ocenić te dane w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, zwłaszcza gdy nie odzwierciedlają one rzeczywistego stanu faktycznego (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2017 r., sygn. akt II FSK 2665/15, LEX nr 2434363 i z dnia 10 maja 2019 r., sygn. akt II FSK 1843/17, LEX nr 2675693). Tego rodzaju weryfikacja była tym bardziej niezbędna w niniejszej sprawie, która nie dotyczy zagadnień wymienionych w art. 21 ust. 1 ustawy. Skarżący zanegował prawidłowość doręczenia decyzji z [...] stycznia 2019r., a w konsekwencji zgodność z rzeczywistością wykorzystanych w postępowaniu znajdujących się w ewidencji jej danych adresowych. Tym bardziej, że we wcześniejszym postępowaniu dotyczącym ustalenia warunków zabudowy skarżący wskazywał swój aktualny adres przy ul. [...],[...]. Po drugie przyjęte przez organ I instancji doręczenie decyzji [...] skarżącemu w dniu [...] lutego 2019r., nie wypełnia dyspozycji art. 43 kpa ani też art. 44 kpa. Sposób doręczenia decyzji unormowany jest w art. 39-40 kpa. Stosownie do art. 39 kpa doręczenia dokonuje organ administracji publicznej, który wydał decyzję, za pokwitowaniem za pośrednictwem poczty, przez swoich pracowników, lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Zgodnie z art. 42 § 1 kpa osobie fizycznej pisma doręcza się w jej miejscu zamieszkania lub miejscu pracy. W przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi ( art. 43 kpa). Zdaniem Sądu nie budzi zaś wątpliwości, że dla skutecznego doręczenia pisma wystarczy, by na podpisanym przez domownika potwierdzeniu odbioru pisma znajdowała się informacja, że doręczenie następuje, jeżeli osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi. Jeżeli na odwrocie poświadczenia odbioru pisma nie podkreślono, że doręczenia dokonano dorosłemu domownikowi, zaznaczając lub wskazując jednocześnie, że osoba ta podjęła się oddania przesyłki adresatowi, to doręczenie nie spełnia wymogów z art. 40 § 1 ani z art. 43 k.p.a. (por. orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 20 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 1099/14 oraz z dnia 25 września 2009 r., sygn. akt II FSK 680/08). Aby doręczenie pisma adresatowi w trybie wskazanym w art. 43 k. p. a mogło być uznane za prawnie skuteczne, muszą być bezwzględnie spełnione przesłanki określone w tym przepisie. W przeciwnym razie, nie istnieją podstawy do przyjęcia domniemania doręczenia i łączenia z doręczeniem skutków prawnych, jakie można wywodzić jedynie ze skutecznego doręczenia, w tym przypadku, decyzji stronie. Przepis art. 44 k.p.a. ustanawia natomiast możliwość dokonania tzw. doręczenia zastępczego, w razie gdy doręczenie w żaden ze sposobów wskazanych powyżej nie jest możliwe. W takiej sytuacji, pismo pozostawia się przez okres czternastu dni w placówce pocztowej lub w urzędzie właściwej gminy (miasta). Przesłanką skuteczności doręczenia zastępczego przewidzianego w art. 44 k.p.a. jest umieszczenie zawiadomienia o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni w placówce pocztowej lub złożeniu w urzędzie gminy (miasta), w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, w drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Powyższy przepis ustanawia, wiążącą doręczającego, kolejność miejsc, w których należy umieścić zawiadomienie. Oznacza to, że podmiot doręczający powinien umieścić zawiadomienie w skrzynce na korespondencję, a gdy umieszczenie zawiadomienia w ten sposób nie jest możliwe, to w drzwiach mieszkania adresata, albo w drzwiach pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje obowiązki zawodowe (pracuje), lub w miejscu widocznym na tej nieruchomości, np. na bramie (por. A. Wróbel [w:], M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX nr 149246). Nadto, w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2 (tj. w terminie siedmiu dni licząc od dnia pierwszego zawiadomienia), obowiązkiem doręczyciela jest pozostawienie powtórnego zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.). Potwierdzeniem tego również winna być odpowiednia wzmianka doręczyciela na przesyłce, tj. kopercie czy zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Dopiero po spełnieniu wszystkich powyższych warunków, na mocy art. 44 § 4 k.p.a., doręczenie uznaje się za dokonane z upływem czternastu dni od dnia pierwszego zawiadomienia. Normy zawarte w postanowieniach art. 44 k.p.a. należy bowiem odczytywać w sposób całościowy. Warunkiem uznania pisma za doręczone, w rozumieniu art. 44 § 4 k.p.a., jest spełnienie wszystkich wymogów płynących z powołanego przepisu. Musi też istnieć pewność, co do tego, że nastąpiło prawidłowe zawiadomienie adresata o pozostawieniu przesyłki w oddawczym urzędzie pocztowym przez określony czas. Adresat musi być zawiadomiony zarówno o pozostawieniu pisma, jak i miejscu gdzie może je odebrać i o terminie odbioru, a zwrotne potwierdzenie odbioru powinno być wypełnione czytelnie wraz z podpisem listonosza (por. wyrok NSA z dnia 17 sierpnia 2011 r., II GSK 794/10, LEX nr 1068869). Organ prowadzący postępowanie powinien dysponować, niebudzącymi wątpliwości, dowodami potwierdzającymi zawiadomienie adresata o nadejściu przesyłki, pozostawieniu jej w oddawczym urzędzie pocztowym przez określony czas. Z akt sprawy musi też jednoznacznie wynikać, gdzie to zawiadomienie zostało umieszczone. Skutek prawny doręczenia mogą mieć tylko takie czynności doręczającego, które realizują wszystkie wymogi określone w art. 44 k.p.a. Tymczasem z informacji umieszczonej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki zawierającej decyzję z dnia [...]stycznia 2019r. skierowanej do M L wynika, że z powodu niemożności doręczenia jej do rąk adresata , przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym [...] w dniu 31 stycznia 2019r. Następna informacja nie dotyczy jednak ponownego awizowania zgodnie z art. 44 § 3 k.p.a., lecz wskazuje, że przesyłkę doręczono w dniu [...] lutego 2019r. dorosłemu domownikowi Ł Z. Przy czym brak wyjaśnienia okoliczności tego doręczenia, które możliwe byłoby tylko w Urzędzie Pocztowym po przedstawieniu stosownego pełnomocnictwa umożliwiającego odbiór przesyłki dla skarżącego przez Ł Z. W tych okolicznościach w ocenie Sądu brak podstaw dla przyjęcia skuteczności takiego doręczenia zarówno na podstawie art. 43 k.p.a jak również art. 44 § 4 k.p.a. W konsekwencji za prawidłowe należy uznać stanowisko organu odwoławczego, że organ I instancji powinien uznać wskazaną przez skarżącego datę dowiedzenia się o decyzji o pozwoleniu na budowę przyjmując, że termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania został zachowany. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że kasacyjna decyzja Wojewody [...] prawa nie narusza. Mając to wszystko na uwadze Sąd podziela stanowisko organu, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, uzasadnia wydanie decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Z tych względów Sąd orzekł na podstawie art 151 a § 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło