VII SA/Wa 3/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi T. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia na rozbudowę i nadbudowę budynku postanawia: odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. T. C. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi zwrócił się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W treści wniosku złożonego na urzędowym formularzu skarżący opisując swój stan majątkowy wymienił mieszkanie zakładowe wymagające kapitalnego remontu, działkę leśną nr [...] o powierzchni 700 m2 oraz działkę nr [...]. Skarżący oświadczył, że utrzymuje się z emerytury w wysokości 963 zł miesięcznie, zwrócił też uwagę, że pomaga córce po przebytej chorobie nerek. Wskazał, że ma do spłacenia 3900 zł kredytu. Pismem z dnia 10 marca 2017 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia danych przedstawionych w złożonym wniosku. T. C. udzielił odpowiedzi na ww. wezwanie pismem z dnia 20 marca 2017 r. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Zatem prawo pomocy jako instytucja stanowiąca odstępstwo od tej generalnej reguły winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Należy przy tym podkreślić, że na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa powinność udowodnienia - na co wskazuje użyty w art. 246 ustawy zwrot: "wykaże" - że sytuacja finansowa uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do pełnej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowane na korzyść strony. Należy też zwrócić uwagę na treść art. 255 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy należy stwierdzić, że T. C. nie wykazał w sposób przekonujący i wiarygodny, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i spełnia przesłanki określone w art. 246 ustawy. Udzielone przez skarżącego informacje budzą wątpliwości i nie pozwalają na przyznanie prawa pomocy. Ze złożonego przez T. C. wniosku wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, utrzymuje się z emerytury w wysokości 963 zł miesięcznie. Z uwagi na niewystarczające, w ocenie referendarza sądowego, przedstawienie sytuacji finansowej w złożonym wniosku, pismem z dnia 10 marca 2017 r., na podstawie art. 255 ustawy, zobowiązano skarżącego do uzupełnienia, w terminie 7 dni, danych zawartych w złożonym wniosku, poprzez: - podanie i udokumentowanie wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem lokalu, w którym skarżący mieszka (np. czynsz, opłaty za prąd, gaz, telefon, wodę), - udokumentowanie wysokości otrzymywanej emerytury, - wskazanie, czy oprócz emerytury skarżący posiada inne źródła dochodu; jeśli tak, jakie i jakiej wysokości dochody z nich uzyskuje, - nadesłanie wyciągów z rachunku bankowego z okresu ostatnich trzech miesięcy. Ponadto - w związku z zawartym w treści skargi stwierdzeniem cyt.: "chodzi mnie o wykonanie tej drogi i nie będzie to stanowiło żadnego problemu dla przeprowadzenia podziału swojej działki nr [...] gdzie też chcę budować dom" - zobowiązano skarżącego do wyjaśnienia, z jakich środków zamierza zrealizować budowę domu. Wezwano również T. C. do wyjaśnienia, z jakich środków pomaga córce – wobec zawartego w piśmie z dnia 17 stycznia 2017 r. oświadczenia cyt.: "mam chorą córkę dla której muszę kupić co miesiąc leki za prawie 1000 zł". T. C. w piśmie z dnia 20 marca 2017 r. odnosząc się do wezwania w zakresie dotyczącym wyjaśnienia, z jakich środków zamierza zrealizować budowę domu, o której pisał w skardze, oświadczył cyt.: "co do budowy domu to być może córka o ile pozwoli zdrowie, kiedyś zamierza budować domek letniskowy". W zakresie dotyczącym wyjaśnienia, z jakich środków skarżący pomaga córce – wobec zawartego w piśmie z dnia 17 stycznia 2017 r. oświadczenia, że co miesiąc kupuje dla córki leki za kwotę prawie 1000 zł – T. C. w piśmie z 20 marca 2017 r. wskazał cyt.: "pomagam jej od 2 lat kiedy zachorowała na nerki. Oczywiście z emerytury i z oszczędności lat ubiegłych których na dziś nie mam". T. C. nie odniósł się natomiast w żaden sposób do zawartego w piśmie z dnia 10 marca 2017 r. wezwania do udokumentowania wysokości otrzymywanej emerytury. Nie udzielił także jakiejkolwiek odpowiedzi na pytanie, czy oprócz emerytury posiada inne źródła dochodu; a jeśli tak, jakie i jakiej wysokości dochody z nich uzyskuje. Wprawdzie zatem T. C. pismem z dnia 20 marca 2017 r. odniósł się do wezwania z dnia 10 marca 2017 r. (w tym nadesłał wyciąg z rachunku bankowego i kserokopie dokumentów dotyczących opłat za prąd i wodę), jednakże, w ocenie referendarza sądowego, na podstawie udzielonych przez skarżącego informacji nie jest możliwe ustalenie jego rzeczywistej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych. Zwrócić uwagę trzeba na sprzeczności w składanych przez skarżącego oświadczeniach. T. C. w złożonym wniosku jako jedyne źródło utrzymania wymienia emeryturę w kwocie 963 zł, a jednocześnie w piśmie z 17 stycznia 2017 r. wskazuje na udzielanie córce pomocy w postaci zakupu leków za kwotę 1000 zł miesięcznie. Pomimo skierowanego do skarżącego wezwania z dnia 10 marca 2017 r. nie sposób ustalić, z jakich zatem środków skarżący pomaga córce, nie można bowiem uznać za wyczerpujące i jednoznaczne wyjaśnienie tej kwestii odpowiedzi skarżącego, że pomaga córce z emerytury i z oszczędności lat ubiegłych, których aktualnie nie ma. Powyższe sprzeczności i niejasności - w powiązaniu z brakiem odpowiedzi skarżącego na zawarte w piśmie z 10 marca 2017 r. wezwanie do udokumentowania wysokości emerytury oraz do wskazania, czy oprócz emerytury skarżący posiada inne źródła dochodu - powodują, że zachodzą wątpliwości co do wysokości środków, jakimi skarżący dysponuje. W ocenie referendarza sądowego udzielone przez T. C. informacje nie mogą być więc postrzegane jako spójne, rzetelne i wyczerpujące, dające wystarczającą podstawę do przyznania prawa pomocy. Przypomnieć w tym miejscu warto, że postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest na wniosek strony i to strona powinna wykazać w sposób rzetelny i przekonujący, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Z treści art. 246 ustawy wynika jednoznacznie, że wnioskodawca powinien udowodnić, iż znajduje się w sytuacji materialnej, która uniemożliwia mu poniesienie kosztów postępowania we własnym zakresie. Strona powinna zatem poprzez dokładne przedstawienie w złożonym wniosku wszelkich informacji niezbędnych do oceny jej sytuacji majątkowej, a także poprzez złożenie stosownych dokumentów udowodnić, że spełnia przesłanki określone w tym przepisie. W przypadku, gdy sąd/ referendarz sądowy w celu uzyskania pełniejszego obrazu sytuacji rodzinnej i finansowej wnioskodawcy wzywa go do złożenia dodatkowych oświadczeń czy dokumentów źródłowych korzystając z trybu przewidzianego w art. 255 ustawy, podmiot wnioskujący o przyznanie prawa pomocy ma obowiązek współdziałania z sądem (referendarzem) w zakresie wyjaśnienia wszystkich okoliczności dotyczących jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że brak tej współpracy przez niedopełnienie przez stronę w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia wymaganych dokumentów uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 31 stycznia 2013 r. I OZ 51/13 LEX nr 1273885, z 19 grudnia 2012 r. II FZ 1036/12 LEX nr 1240482, z 14 marca 2013 r. II FZ 92/13 LEX nr 1302897, z 4 lipca 2013 r. I OZ 546/13 LEX nr 1345177). W niniejszej sprawie, pomimo skorzystania przez referendarza sądowego z trybu, o którym mowa w art. 255 ustawy, informacje przedstawione przez T. C. budzą wątpliwości i nie pozwalają na stwierdzenie, że spełnione zostały przesłanki przyznania prawa pomocy. Skarżący nie wykazał zatem w sposób bezsporny, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania we własnym zakresie, wobec czego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.