VII SA/Wa 30/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędziowie sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), asesor WSA Michał Podsiadło, Protokolant ref. Maria Góraj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2023 r. sprawy ze skargi Z.L. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 27 października 2022 r. znak: DOZ-OAiK.650.250.2022.ML w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia 27 października 2022 r., znak: DOZ-OAiK.650.250.2022.ML, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej: "organ II instancji", "MKiDN") na podstawie art. 7 pkt 1, art. 9 ust. 1, art. 89 pkt 1, art. 93 ust. 1 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2022 r., poz. 840, dalej: "u.o.z.") ,oraz art. 17 pkt 2, art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r.,poz. 2000, dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania Z L (dalej: "skarżący"), od decyzji Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej: "organ I instancji") z 23 lutego 2022 r., nr 293/2022 - utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Z akt postępowania administracyjnego wynika, że postępowanie administracyjne w sprawie wpisania do rejestru zabytków przedmiotowego budynku dawnego młyna parowego zostało wszczęte z urzędu pismem Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 11 lutego 2019 r. Zachodniopomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków decyzją z 23 lutego 2022 r., nr 293/2022 wpisał do rejestru zabytków nieruchomych województwa [...]pod numerem [...], budynek dawnego młyna parowego, obecnie nieużytkowany, przy Al. [...]w mieście [...]. Organ konserwatorski wskazał, że przedmiotowy budynek położony jest na działce nr ew. [...] obręb [...] i został wpisany do rejestru zabytków w granicach obrysu zewnętrznego murów obwodowych, wraz z gruntem pod budynkiem. Dodał, iż obiekt ten znajduje się na terenie [...], wpisanego do rejestru zabytków pod numerem [...], decyzją z [...]kwietnia 1955 r. Integralną częścią ww. decyzji jest załącznik graficzny nr 1, na którym oznaczono granice ochrony prawnej przedmiotowego budynku. Odwołanie od tej decyzji wniósł skarżący Z L. Decyzją z dnia 27 października 2022 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że materiał dowodowy, zgromadzony w niniejszej sprawie, jest wystarczający do stwierdzenia, że zachowana bryła, forma i wyraz artystyczny budynku dawnego młyna parowego w [...], przesądza o wartości historycznej, artystycznej i naukowej tego obiektu. Przesłanki wpisania tego budynku do rejestru zabytków województwa zachodniopomorskiego zostały dostatecznie wyjaśnione w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji z 23 lutego 2022 r., nr 293/2022. MKiDN stwierdził, podzielając stanowisko organu I instancji, że budynek dawnego młyna parowego, stanowią jeden z nielicznych w [...] przykładów historycznej zabudowy o charakterze przemysłowym w stylu neoromańskim. Pomimo braku zachowania wyposażenia technicznego, obiekt ten posiada czytelny wyraz architektoniczny i stanowi dokument historii industrialnego rozwoju Pyrzyc. W aktualnie zachowanej formie budynku istnieją elementy konstrukcji, rozwiązania materiałowe i wystrój architektoniczny, które niosą cenne dane na temat historycznego znaczenia i funkcji tego obiektu. W związku z brakiem prowadzenia bieżących prac remontowych, elementy te ulegają postępującej degradacji zagrażającej zniszczeniem zabytku, niemniej jednak nawet w obecnym stanie technicznym zachowana struktura budynku stanowi materialny nośnik jego wartości historycznej, artystycznej i naukowej, a także dokumentuje jego związek z krajobrazem kulturowym miasta. Wartość zabytkowa omawianego budynku podkreślona jest kontekstem przestrzennym, bowiem dawny młyn parowy usytuowany jest w pobliżu murów miejskich, na terenie dawnej fosy, co wskazuje na rolę obiektu w rozwoju technicznej struktury miasta. W ocenie organu II instancji nie ulega wątpliwości, że budynek dawnego młyna parowego przy ul. 1 Maja 17 w Pyrzycach, odpowiada definicji legalnej zabytku art. 3 pkt 1 i 2 u.o.z., literalnie je wypełniając, a jako taki, podlega ochronie i opiece bez względu na stan zachowania, zgodnie z art. 6 ust 1 pkt 1 lit. "c" i "e" u.o.z., jako dzieła architektury i budownictwa o charakterze przemysłowym. Uzasadnione jest zatem wpisanie omawianego budynku do rejestru zabytków województwa [...], stosownie do art. 7 pkt. 1 oraz art. 9 ust. 1 u.o.z. W ocenie Ministra ustalenia dokonane przez rzeczoznawców w 2014 r. i 2022 r. wskazują na potrzebę podjęcia przy ww. obiekcie pilnych prac zabezpieczających, a następnie remontowych z uwzględnieniem wymiany i rekonstrukcji części materiału budowlanego. Zniszczenia elementów budynku, nie uzasadniają potrzeby jego rozbiórki (poza koniecznym zakresem), co byłoby decyzją stanowczo przedwczesną. Żadna z okoliczności, wskazanych w opracowaniach technicznych, w tym w materiale zdjęciowym, nie przesądzą o konieczności zaniechania ochrony prawnej budynku dawnego młyna parowego w [...]. Zdaniem MKiDN dowody w sprawie nie przesądzają o braku technicznych możliwości zabezpieczenia i remontu omawianego zabytku. Negatywne skutki zalewania budynku, braku izolacji, czy korozji biologicznej w strukturze murów są odwracalne, a elementy konstrukcji drewnianych mogą podlegać wymianie na nowy materiał. Należy także wskazać, że obowiązek zabezpieczenia przedmiotowego budynku spoczywa na właścicielu nieruchomości, zarówno w świetle przepisów u.o.z., jak i przepisów Prawa budowlanego. Organ II instancji wyjaśnił również, że zniszczenie cennego obiektu zabytkowego godzi w interes społeczny rozumiany jako ochrona zabytków. W sytuacji realnego zagrożenia dla utrzymania budynku dawnego młyna parowego w [...], została spełniona przesłanka uzasadniająca opatrzenie zaskarżonej decyzji rygorem natychmiastowej wykonalności. Na koniec swoich rozważań Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego stwierdził, że zarzuty podnoszone przez skarżącego nie potwierdziły się bądź nie mają istotnego wpływu na sposób rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Materiał dowodowy jest wystarczający, aby dokonać oceny wartości zabytkowych budynku dawnego młyna parowego w [...]i został w całości rozpatrzony przez organy drugiej instancji, co znalazło wyraz z treści uzasadnienia niniejszej decyzji. Podzielając stanowisko organu I instancji wyrażone w decyzji z 23 lutego 2022 r., nr 293/2022 organ odwoławczy uznał za zasadną i potrzebną ochronę prawną budynku dawnego młyna parowego przy ul. [...], ponieważ posiada on wartości zabytkowe, wymagające zachowania w strukturze krajobrazu kulturowego miasta dla przyszłych pokoleń. Skargę na powyższą decyzję złożył Z L, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 23 lutego 2022 r., a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości dwukrotności stawki minimalnej, z uwagi na nakład pracy poczynionej przez pełnomocnika skarżącego w niniejszej sprawie. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść orzeczenia, tj.: 1. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 15 oraz art. 77 § 1 w zw. z art. 7 i art. 80 i art. 84 § 1 k.p.a., poprzez: a) utrzymanie w mocy decyzji Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 23 lutego 2022, bez należytego zbadania jej prawidłowości oraz prawidłowego ponownego rozpatrzenia w całości sprawy stanowiącej przedmiot postępowania odwoławczego, a także bez wnikliwego rozpatrzenia zarzutów zawartych w odwołaniu złożonym przez skarżącego, b) przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i naruszenie obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, ze względu na nierozpatrzenie wszystkich dowodów zgromadzonych w aktach sprawy, w tym przede wszystkim: Ekspertyzy technicznej/Oceny technicznej sporządzonej w marcu 2014, przez inż. F D, posiadającego uprawnienia budowlane o specjalności konstrukcyjno - inżynieryjnej i Ekspertyzy stanu zachowania z określeniem wartości zużycia technicznego elementów i przydatności użytkowej istniejącego budynku przemysłowego po młynie parowym przy ul. [...] (działka [...] miejscowość [...]gmina [...]), sporządzonej 12 maja 2022r. przez rzeczoznawcę budowlanego mgr inż. W K, oraz nierozpatrzenie wniosku dowodowego strony skarżącej zgłoszonego w odwołaniu z 14 marca 2022, co do przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych z zakresu: architektury, budownictwa i ochrony zabytków, na okoliczność zbadania techniczno - budowlanego stanu obiektu, w celu ustalenia, czy budynek dawnego młyna parowego, z uwagi na poziom jego zniszczeń, przedstawia obecnie jakąkolwiek wartość architektoniczną, historyczną i naukową, oraz czy przy obecnym stanie technicznym obiektu możliwe jest przeprowadzenie prac remontowych zgodnie ze sztuką konserwatorską, przy zachowaniu pozostałości autentycznej substancji zabytkowej (po wskazaniu przez wojewódzkiego konserwatora zabytków, w sposób precyzyjny, co w przedmiotowej sprawie wchodzi w skład substancji zabytkowej, gdyż nie zostało to przedstawione w zaskarżonej decyzji); 2. art. 138 § 1 pkt 1 i art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 140 oraz w zw. z art. 7 i art. 11 k.p.a, poprzez nieprawidłowe sporządzenie uzasadnienia faktycznego zaskarżonej decyzji, które nie zawiera wystarczająco szczegółowego i przekonywującego dla skarżącego wskazania dowodów, z których organ drugiej instancji wywiódł swoje stanowisko oraz nie przedstawia przyczyn, z powodu których innym dowodom, przedstawionym przez skarżącego, ww. organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej; 3. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 15 k.p.a., poprzez nieusunięcie w postępowaniu odwoławczym naruszeń przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, których dopuścił się organ pierwszej instancji przy rozpatrzeniu sprawy, polegających na: (i) naruszeniu przepisów art. 6 i art. 107 § 1 k.p.a., poprzez niewskazanie w zaskarżonej decyzji pełnej podstawy prawnej, tj. treści wszystkich tych przepisów, na których wojewódzki konserwator zabytków oparł swoje rozstrzygnięcie; (ii) naruszeniu przepisów: art. 7, art. 7a, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 - 3 k.p.a., poprzez: niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego, niepodjęcie niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (czym naruszono zasadę przekonywania i pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej) oraz przyjęcie okoliczności na niekorzyść odwołującego, skutkujących błędnym stwierdzeniem, że budynek dawnego młyna parowego prezentuje wartość historyczną, artystyczną i naukową, w sytuacji, gdy materiał dowodowy temu wyraźnie przeczy, gdyż budynek ten uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej i naukowej. Nadto, zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 pkt. 1 i 2, art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c i e, art. 8, art. 9 ust. 1 i 2, art. 89 pkt 2u.o.z., poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów i błędną kwalifikację stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu do ustawowej definicji zabytku nieruchomego, co doprowadziło do nieuzasadnionego wpisu do rejestru zabytków województwa [...], pod numerem rejestru [...] budynku dawnego młyna parowego, ob. nieużytkowanego, znajdującego się przy ulicy [...] w mieście [...], gm. [...], pow. [...], w granicach po zewnętrznym obrysie murów obwodowych wraz z gruntem pod budynkiem, położonego na dz. nr [...], obr. [...]miasta [...], oraz naruszenie przepisów postępowania - zasad ogólnych postępowania administracyjnego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy: (i) art. 7 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie wymogu ustalenia prawdy ł obiektywnej, błędną interpretację pojęcia interesu społecznego oraz nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącej w toku postępowania; (ii) art. 7a § 1 k.p.a., poprzez nierozstrzygnięcie na korzyść skarżącego wątpliwości pozostających w sprawie co do treści normy prawnej; (iii) art. 8 i 11 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w Sposób niebudzący zaufania jego uczestników (skarżącego) do władzy publicznej. W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tj. Dz.U. z 2022 r. poz. 329). W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem skargi wywiedzionej do tutejszego Sądu jest decyzja z dnia 27 października 2022 r. Ministra Kultury i Dziedzictwa, który po rozpatrzeniu odwołania Z L, utrzymał w mocy decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 23 lutego 2022 r., Nr 293/2022 na podstawie której wpisano do rejestru zabytków nieruchomych województwa zachodniopomorskiego pod numerem rejestru [...] zabytek nieruchomy: budynek dawnego młyna parowego, obecnie nieużytkowany, przy ul. [...]w mieście [...], zlokalizowany na działce nr ew. [...]obręb [...]. Budynek został wpisany do rejestru zabytków w granicach obrysu zewnętrznego murów obwodowych, wraz z gruntem pod budynkiem. Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 5 Konstytucji RP jednym z podstawowych obowiązków Rzeczypospolitej Polskiej jest ochrona dziedzictwa narodowego. Konkretyzację tego unormowania stanowi ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Ustawa ta obejmuje swym zakresem przedmiotowym zabytki, a więc m.in. nieruchomości ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową (art. 3 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami). Z przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wynika, że podstawową formą ochrony zabytków jest wpis do rejestru zabytków (art. 7 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami). Stosownie do art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, do rejestru wpisuje się zabytek nieruchomy na podstawie decyzji wydanej przez wojewódzkiego konserwatora zabytków z urzędu bądź na wniosek właściciela zabytku nieruchomego lub użytkownika wieczystego gruntu, na którym znajduje się zabytek nieruchomy. W rozpoznawanej sprawie, materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 9 ust. 1 w związku z art.6 ust 1 lit. c, e ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Zauważyć należy, iż przepisy regulujące zagadnienie wpisu obiektu do rejestru zabytków nie wprowadzają szczegółowych przesłanek, którymi winien kierować się organ dokonując oceny celowości objęcia zabytku ochroną konserwatorską, a zatem decyzja tego organu ma charakter uznaniowy i opiera się na ocenie danego przedmiotu ochrony przez pryzmat ustawowej definicji zabytku, zgromadzonej w sprawie dokumentacji oraz wiedzy i doświadczenia wojewódzkiego konserwatora zabytków oraz podległych mu pracowników wojewódzkiego urzędu ochrony zabytków. Jako że, jest to decyzja uznaniowa, to organ szczególnie jest związany zasadami ogólnymi normowanymi w rozdziale 2 k.p.a.. Powyższe oznacza, że organ ma w szczególności obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu słusznego interesu dysponenta obiektu wnioskowanego do wpisu do rejestru tak dalece, jak dalece nie koliduje on z interesem społecznym w postaci ochrony zabytków (art. 7 k.p.a.), zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz stworzenia im warunków do wypowiedzenia się, jeszcze przed wydaniem decyzji, co do zebranego materiału dowodowego (art. 10 § 1 k.p.a.), wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kieruje się przy załatwianiu sprawy (art. 11 k.p.a.). Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a zgodnie z art. 80 k.p.a., organ ten ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona, na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Swobodna ocena dowodów musi być zaś dokonywana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem określonych reguł tej oceny (zob. Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami Komentarz pod redakcją Maksymiliana Cherki, Warszawa 2010, Lex a Wolters Kluwer business – komentarz do art. 9 ustawy). Decyzja o wpisie danego obiektu do rejestru zabytków powinna być poprzedzona wnikliwą analizą zasadności takiego wpisu, przy uwzględnieniu konstytucyjnego zakazu naruszania istoty prawa własności oraz wynikać z niekwestionowanych wartości obiektu jako zabytku. Z uzasadnienia decyzji powinno wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Zaznaczyć należy, iż decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą sądu administracyjnego jak każde inne, ale zakres ich kontroli jest inaczej ukształtowany. Z tego względu kontrola sądowa takich decyzji zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (por. np.: J. Borkowski /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego-Komentarz, C. H. Beck, Warszawa 2004, s. 494-495, wraz z powoływanym tam orzecznictwem NSA). Kontrola decyzji uznaniowej przez sąd administracyjny polega w szczególności na sprawdzeniu, czy jej wydanie poprzedzone było prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy. Sąd administracyjny kontroluje, czy w toku postępowania administracyjnego podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano zatem wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone z poszanowaniem wyżej wymienionych kardynalnych zasad wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ ochrony konserwatorskiej wnikliwie w uzasadnieniu decyzji przedstawił nie tylko opis obiektu, ale też dokonał jego oceny, jako zabytku, przez pryzmat wartości zarówno artystycznych, jak i naukowych. Zgodnie z art. 7 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków, wpis do rejestru zabytków, prowadzonego przez wojewódzkiego konserwatora zabytków, jest jedną z form ochrony zabytków. W piśmiennictwie (P. Antoniak, M. Cherka (w:) M. Cherka (red.), Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Komentarz, Warszawa 2010, str. 48-49; K. Zalasińska, Prawna ochrona zabytków nieruchomych w Polsce, Oficyna 2010, LEX/el.) oraz w orzecznictwie sądowym (wyroki NSA: z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 735/11; z dnia 17 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 752/11; z dnia 31 października 2012 r., sygn. akt II OSK 1115/11; z dnia 15 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 1257/11; z dnia 16 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 1264/11; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) przyjmuje się, że decyzja o wpisie do rejestru zabytków ma charakter konstytutywny, gdyż dopiero na jej podstawie dochodzi do wpisu do rzeczonego rejestru, a tym samym do objęcia konkretnego obiektu prawną formą ochrony konserwatorskiej, co przekłada się m.in. na ograniczenie uprawnień właścicielskich dysponenta takiego obiektu . Ponownie wyjaśnić trzeba, że przedmiotowy obiekt – budynek dawnego młyna parowego w [...], został przez organy konserwatorskie zakwalifikowany jako podlegający ochronie konserwatorskiej poprzez wpis do rejestru zabytków z uwagi na spełnienie przesłanki z art. 6 ust 1 lit. c - dzieło architektury i budownictwa oraz lit. e - obiekt techniki. Organy ustaliły, że budynek dawnego młyna parowego w [...] wzniesiony został w stylu neoromańskim w latach 10- tych XX wieku, po 1906 roku. Obiekt zlokalizowany jest w południowej części miasta , na terenie [...]wpisanego do rejestru zabytków pod Nr [...]decyzją z dnia [...]kwietnia 1955r. Budynek zbudowany został na planie trzech stykających się ze sobą prostokątów oraz przylegającego do nich od strony południowo-wschodniej trapezu z uciętym narożnikiem. Budynek o różnej wysokości stanowi bryłę silnie rozczłonkowaną o formie czterech prostopadłościanów o zróżnicowanej wysokości, stykających się ścianami, nakrytych dachami dwuspadowymi o bardzo niskim kącie nachylenia połaci dachowych( części zachodnie) i dachami pulpitowymi ( części wschodnie). Elewacje, ceglane, nietynkowane, charakteryzują się przemyślaną kompozycją. Elewacje frontowe obu części zachodnich mają reprezentacyjny charakter i zachowują w każdej części pełną symetrię. W elewacji frontowej północno-zachodniej części budynku elementami pionowego kształtowania są : ryzalit pozorny, narożne filary zwieńczone okapikami i umieszczonymi na nich kulami, zewnętrzne schodkowe rozglifienie okien drugiej i trzeciej kondygnacji. Jak wynika z ustaleń organu I instancji, pierwotnie na elewacji zlokalizowany był balkon z kutą dekoracyjną, metalową balustradą, rozebrany przez właściciela w 2021r. Elementami poziomego kształtowania elewacji są gzymsy międzykondygnacyjne oraz gzyms wieńczący. Elewacja tej części budynku przyjmuje formę rodzaju attyki, przesłaniającej dwuspadowy dach obiektu. Organ I instancji wyjaśnił, że z elementów pierwotnego wyposażenia trwale związanego z bryłą budynku jako jego elementy składowe zachował się przede wszystkim dekoracyjny, ceglany detal architektoniczny, zaś ochronie konserwatorskiej winny podlegać: zachowana oryginalna bryła, kształt, konstrukcja, materiał z jakiego został wykonany budynek, kompozycja elewacji z dekoracyjnie opracowanym neoromańskim detalem architektonicznym. Pierwotnie młyn działał w oparciu o napęd parowy, następnie elektryczny- prawdopodobnie od lat 30 – tych XX wieku. Do 1959 r. obiekt wykorzystywany był do przemiału zbóż, a następnie pełnił funkcję magazynu pasz przemysłowych, obecnie nie jest użytkowany. Po II Wojnie Światowej obiekt stanowił własność prywatną, następnie przeszedł na własność Państwowych Zakładów Zbożowych w [...] mleczarni w [...], Zakładu handlu w [...], gminnej Spółdzielni w [...], aktualnie stanowi własność prywatną Z L. Konkludując, organy uzasadniając konieczność ujęcia przedmiotowego budynku w rejestrze zabytków wskazały, że jest on świadkiem historii i stanowi przykład zachowanego zabytku techniki zrealizowanego w stylu neoromańskim z dekoracyjnym ceglanym detalem architektonicznym i stanowi jeden z najcenniejszych zachowanych w [...]przykładów budownictwa przemysłowego. Posiada wartość artystyczną i historyczną z uwagi na zachowaną oryginalna bryłę oraz neoromański detal architektoniczny. Jednocześnie stanowi przykład przemian , jakie dokonywały się w kształtowaniu przestrzeni w I połowie XX wieku oraz źródło wiedzy na temat genezy formy, rozwiązań artystycznych i technologicznych. Nadto posiada wartość naukową, bowiem stanowi cenny przykład historii i rozwoju architektury techniki i urbanistyki w przedwojennym okresie miasta [...]. Mając powyższe na uwadze oraz uznaniowy charakter decyzji o wpisie do rejestru zabytków za nieuzasadniony należy uznać zarzut naruszenia przez organy art. 6 ust 1 pkt 1 lit c ,e ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia przez organy ekspertyzy technicznej sporządzonej na marzec 2014r. przez inż. F D, posiadającego uprawnienia budowlane o specjalności konstrukcyjno-inżynieryjnej oraz ekspertyzy sporządzonej w maju 2022r. przez rzeczoznawcę budowlanego mgr inż. W K, powtórzyć należy za organem, że potwierdzając zły stan techniczny przedmiotowego obiektu, jednocześnie nie przesądzono w omawianych opracowaniach konieczności zaniechania ochrony prawnej budynku dawnego młyna parowego w [...]ani niewykonalności jego remontu i naprawy. Słusznie zatem organy przyjęły, że dowody w sprawie nie przesądzają o braku technicznych możliwości zabezpieczenia i remontu omawianego zabytku. W tym miejscu należy zauważyć, iż z wykładni literalnej przepisu art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wynika wprost, że zły stan zachowania obiektu zabytkowego (np. stan techniczny budynku) nie uniemożliwia objęcia go ochroną, jeżeli nadal spełnia on przesłanki z art. 3 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym zabytek - to nieruchomość lub rzecz ruchoma, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. W orzecznictwie sądów administracyjny utrwalony został pogląd, iż stan zachowania obiektów nie przemawia przeciwko ochronie, zgodnie bowiem z przepisem art. 6 ust. 1 pkt 1 lit c i e ustawy o ochronie zabytków ochronie i opiece podlegają wymienione w przepisie zabytki nieruchome bez względu na stan ich zachowania ( vide wyrok NSA z 3 marca 2016r. sygn.akt II OSK 1645/14). Zabytek nieruchomy, podlega ochronie bez względu na stan jego zachowania. Zły stan techniczny zabytku, jeżeli nie wiąże się z utratą wartości historycznej, artystycznej lub naukowej (art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków) nie dyskwalifikuje zatem objęcia obiektu ochroną. Pozostaje aktualne stanowisko zaprezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 lutego 2006 r., II OSK 494/05, w którym na tle nieobowiązującej już ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury (Dz. U. Nr 10, poz. 48 ze zm.) stwierdzono, że decyzja o wpisie do rejestru zabytków ma na celu zapewnienie ochrony zabytków stanowiących dziedzictwo narodowe, chronione przepisem art. 5 Konstytucji RP. Stwierdzić również należy, że znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja, w oparciu o którą organy obu instancji orzekły o wpisie zabytku do rejestru jest kompletna i wystarczająca do wydania decyzji o takiej treści. Organy przeprowadziły postępowanie w zgodzie z przepisami art. 7, art. 75, art. 77 § 1, art. 84 § 1, art. 85 § 1 oraz art. 107 § 1 k.p.a., a zarzuty stawiane pod tym kątem są bezpodstawne. Organ zebrał materiał dowodowy w sposób nie budzący wątpliwości, przeprowadził wizję (art. 85 § 1 k.p.a.), a następnie w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.) rozpatrzył tak zebrany materiał dowodowy, zaś wnioski, konkluzje oraz odniesienie do podstawy prawnej znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.), któremu również nie można zarzucić uchybień. Bezzasadny okazał się również zarzut naruszenia art. 7a § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. W tym miejscu warto przywołać wyrok NSA z 20 czerwca 2018 r., II OSK 3200/17, CBOSA. W uzasadnieniu tego orzeczenia NSA, odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7a § 1 k.p.a., stwierdził, że norma ta nie może powodować niestosowania przepisów obowiązującego na danym terenie prawa miejscowego bądź dokonywania takiej wykładni przepisów prawa, która w istocie stanowi jego obejście. W ten sposób NSA zwrócił uwagę na jeden z podstawowych problemów w stosowaniu art. 7a k.p.a. Mianowicie, przepis ten nie ma charakteru normy nadrzędnej wobec innych regulacji ustawowych, a nadto nie może być on instrumentalnie wykorzystywany przez strony do obejścia prawa. Wspomniana wypowiedź NSA koresponduje z założeniem, że zasada legalizmu ma podstawowe znaczenie dla istnienia państwa prawa i prawidłowego funkcjonowania administracji publicznej (art. 2 i 7 Konstytucji RP oraz art. 6 i 7 k.p.a.). W razie kolizji tej zasady z innymi zasadami ogólnymi k.p.a. pierwszeństwo należy dać zasadzie legalizmu. Podsumowując w ocenie Sądu, w kontrolowanej sprawie organy w sposób rzetelny, z zachowaniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, w oparciu o całokształt zgromadzonego materiału dowodowego, wykazały w sposób bezsporny podstawy dla wpisu przedmiotowego budynku do rejestru zabytków. Nie budzi wątpliwości, że wpisanie nieruchomości do rejestru zabytków nakłada na jej właściciela (posiadacza) obowiązek opieki nad tym zabytkiem. Opieka ta sprowadza się do starannego postępowania w stosunku do zabytku, tj. utrzymania go w jak najlepszym stanie oraz jak najlepszego jego wykorzystania dla dobra ogółu ze względu na jego walory historyczne, czy naukowe. Obowiązek dbałości o stan zachowania zabytku ma charakter publicznoprawny i wynika wprost z ustawy. Decyzja o wpisie do rejestru zabytków ma charakter decyzji konstytutywnej, dlatego że na jej podstawie dochodzi do wpisu do rejestru zabytków, a tym samym do objęcia konkretnego obiektu prawną formą ochrony konserwatorskiej, "co przekłada się m. in. ograniczeniem uprawnień właścicielskich dysponenta takiego obiektu. Na marginesie jedynie wskazać należy, że wpis do rejestru następuje nie z uwagi na opłacalność jego dokonania, a z uwagi na walory naukowe, historyczne i artystyczne danego obiektu . Dlatego też przesłanki ekonomiczne nie są brane pod uwagę przy podejmowaniu decyzji o wpisie zabytku z rejestru lub nie. Po pierwsze wskazać należy, że celem priorytetowym ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami jest ochrona i zachowanie materialnego dziedzictwa kulturowego, konserwacja i rewaloryzacja zabytków, a więc zachowanie zabytków w jak najlepszym stanie, co wprost wynika z art. 4 tej ustawy. Po drugie katalog zabytków nieruchomych podlegających ochronie, bez względu na stan ich zachowania ( art. 6 ) jest katalogiem otwartym, co również znajduje swoje uzasadnienie w normie art. 4 ustawy. Z tych wszystkich względów należy uznać, że rozstrzygniecie organu zasługuje na aprobatę zaś skarga jako niezasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 329).