VII SA/Wa 312/20
WyrokWSA w Warszawie2020-04-22
Skład orzekający: Paweł Groński, Artur Kuś, Tomasz Stawecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może wszcząć postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, która została już wcześniej skontrolowana przez sąd administracyjny, a skarga na tę decyzję została oddalona prawomocnym wyrokiem?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może wszcząć postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli została ona już prawomocnie skontrolowana przez sąd administracyjny, a skarga na tę decyzję została oddalona. Prawomocny wyrok sądu administracyjnego, oddalający skargę, wiąże organ administracji i wyłącza możliwość ponownego badania legalności tej decyzji w trybie nadzwyczajnym, ze względu na moc wiążącą orzeczenia (powaga rzeczy osądzonej).Stan faktyczny
Skarżący złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2015 r., powołując się na naruszenia przepisów k.p.a. dotyczące informowania strony, doręczenia decyzji oraz zbyt krótkiego terminu do wykonania nałożonych obowiązków. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił wszczęcia postępowania, a następnie utrzymał w mocy postanowienie o odmowie. Skarżący wnieśli skargę do WSA w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i prawa budowlanego. WSA w Warszawie oddalił skargę, uznając zaskarżone postanowienie za zgodne z prawem.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Groński (spr.), Sędziowie sędzia WSA Artur Kuś, sędzia WSA Tomasz Stawecki, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi K. P. i T. P. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2019 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "GINB") postanowieniem z dnia [...] listopada 2019 r. znak: [...], działając na podstawie art. 138
§ 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018, poz. 2096 z późn. zm. dalej: "k.p.a."), po rozpoznaniu wniosku T P i K P (dalej: "skarżący"), o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem tego organu z dnia [...] września 2019 r., znak: [...]w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "[...] WINB") z dnia
[...] czerwca 2015 r. nr [...], znak: [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Zaskarżone postanowienie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "PINB
w [...]") decyzją z dnia [...]lutego 2014 r. nr [...]znak: [...] nakazał T P rozbiórkę rozbudowanej części budynku mieszkalno-usługowego (zakład stolarski) o funkcji garażowo-gospodarczej
o wymiarach w rzucie 5,5 m x 8,7 m, zlokalizowanego od strony wschodniej budynku na dz. nr ewid. [...] , położonej w miejscowości [...].
[...] WINB decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję PINB w [...]z dnia [...]lutego 2014 r. oraz nakazał inwestorowi T P rozbiórkę rozbudowanej części wyżej opisanego budynku mieszkalno-usługowego.
Decyzja [...] WINB z dnia [...] czerwca 2005 r. była kontrolowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: "WSA"). Wyrokiem z dnia
21 lipca 2016 r. wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Kr 1047/15 Sąd oddalił skargę skarżących na powyższą decyzję wskazując, że postępowanie administracyjne prowadzone było prawidłowo, z zachowaniem ogólnych zasad postępowania,
w szczególności zasady prawdy materialnej i została skierowana do właściwych adresatów. Niezasadne były także zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego.
Następnie wyrokiem z dnia 18 grudnia 2018 r. sygn. akt: II OSK 230/17, Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") oddalił skargę kasacyjną T P oraz K P od wyroku WSA w Krakowie z dnia 21 lipca
2016 r.
Pismem z dnia 10 lipca 2019 r. skarżący złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji [...] WINB z dnia [...] czerwca 2015 r. powołując jako przesłankę stwierdzenia nieważności art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:
– art. 9 k.p.a. w wyniku nienależytego i niewyczerpującego poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy oraz nieudzielenia istotnych wskazówek dotyczących postępowania,
w wyniku czego strona niedziałająca za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika i nieznająca prawa poniosła niepowetowaną szkodę w postaci wydania niekorzystnej decyzji,
– art. art. 40 § 1 k.p.a. poprzez doręczenie decyzji osobie, która nie posiadała upoważnienia do działania imieniem strony postępowania w ramach postępowania przed organem nadzoru budowlanego II instancji,
– zakreślenie przez PINB w postanowieniu z dnia [...] września 2013 r. zbyt krótkiego terminu do wykonania nałożonego na stronę obowiązku.
GINB postanowieniem z dnia [...] września 2019 r., wydanym na podstawie
art. 61a k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...]WINB z dnia [...] czerwca 2015 r.
Pismem z dnia 21 października 2019 r. T P i K P, w ustawowym terminie złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej wyżej wskazanym postanowieniem z dnia [...]września 2019 r.
W wyniku rozpatrzenia tego wniosku oraz ponownej analizie akt sprawy, GINB postanowieniem z dnia [...] listopada 2019 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie o braku podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...]WINB z dnia [...] czerwca 2015 r. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 oraz art. 144 k.p.a.
Organ wskazał, że postanowienie z dnia [...] września 2019 r. zostało podjęte po ustaleniu, że prawomocnym wyrokiem z dnia 21 lipca 2016 r. WSA w Krakowie oddalił skargę skarżących na decyzję z dnia [...] czerwca 2015 r., natomiast NSA wyrokiem
z dnia 18 grudnia 2018 r. oddalił skargę kasacyjną od wyroku sądu wojewódzkiego,
w związku z czym stwierdzić należy, że Sądy nie dopatrzyły się naruszenia prawa skutkującego nieważnością decyzji organu wojewódzkiego.
Powołując się na brzmienie art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), organ podniósł, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony
i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby.
Zdaniem GINB zarówno wyrok z dnia 21 lipca 2016 r., jak też wyrok z dnia
18 grudnia 2018 r. oznacza, że kwestionowana decyzja została uznana za zgodną
z prawem. Sąd oddala skargę jeżeli decyzja nie narusza prawa w zakresie określonym w art. 145 p.p.s.a. Istotną treścią wyroku oddalającego skargę jest ustalenie, że kontrolowany akt administracyjny (w tym przypadku decyzja [...]WINB z dnia [...] czerwca 2015 r.) nie jest prawnie wadliwy z punktu widzenia kryteriów zgodności
z prawem określonych w art. 145 p.p.s.a.
Ponadto organ zaznaczył, że decyzja administracyjna na skutek wyroku oddalającego skargę staje się prawomocna i po wyroku sądu administracyjnego oddalającego skargę nie może być już zmieniona lub uchylona w trybach nadzwyczajnych, przewidzianych dla decyzji prawnie wadliwych, bowiem została już ona mocą orzeczenia sądowego uznana za niewadliwą. Stąd też prawomocność decyzji utrzymanej w mocy przez sąd administracyjny zamyka organom administracji, mającym legitymację do uruchomienia nadzwyczajnego postępowania wewnątrzadministracyjnego, możliwość stwierdzenia nieważności tej decyzji. Pamiętać dodatkowo należy, że sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi i ma obowiązek badania, niezależnie od treści skargi, czy zachodzą okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 k.p.a.
Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ podkreślił, że powyższe stanowisko zostało zaaprobowane w orzecznictwie NSA, który w wyroku
z dnia 9 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK 468/07 wskazał, że podmioty wymienione
w art. 170 p.p.s.a. są faktem i treścią orzeczenia związane, co skutkuje uwzględnieniem prawomocnego wyroku w wydanych rozstrzygnięciach, gwarantując zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych. Tak więc sformułowany
w powołanym przepisie pozytywny skutek prawomocności wyroku sądowego, statuujący jego moc erga omnes, wyłącza możliwość uruchomienia administracyjnego postępowania kontrolnego przez organy administracji publicznej. Nie mogłaby bowiem w tym postępowaniu zapaść inna decyzja niż wyrok sądu administracyjnego.
Stosownie natomiast do uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09, żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego powinno zostać załatwione przez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. Niezbędne jest zatem stwierdzenie, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia
(art. 156 § 1 k.p.a.). Jeśli tak, wydany wyrok zamknie organowi administracji drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wniesione żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej (materii prawnej, co do której wiążąco wypowiedział się sąd formułując zwrot stosunkowy o zgodności z prawem zakwestionowanej decyzji).
GINB wskazał, że w rozpatrywanej sprawie zarzuty wyartykułowane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak i we wniosku o stwierdzenie nieważności, były podniesione w skardze do WSA w Krakowie na decyzję [...] WINB z dnia
[...] czerwca 2015 r., jak również w skardze kasacyjnej od wyroku WSA w Krakowie. Skarżący ponownie powołali się na zbyt krótki termin do przedłożenia wymaganej dokumentacji oraz to, że pełnomocnictwo udzielone przez S A dla K K zostało ograniczone wyłącznie do I instancji, co stanowi, zdaniem skarżących, podstawę rażącego naruszenia prawa.
Odnosząc się do kolejnego zarzutu organ podniósł, że WSA w Krakowie
w wyroku z dnia 21 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 1047/15 podkreślił, że "zarzuty skargi dotyczące zbyt krótkiego terminu wynikającego z postanowienia z dnia
[...] września 2013 r. nie znajdują jakiegokolwiek oparcia w postawie skarżących, która nie zmierzała do współdziałania w osiągnięciu celu postępowania legalizacyjnego.
O skutkach niedopełnienia obowiązku pod rygorem zastosowania art. 48 ust. 1 ustawy
z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409, dalej: "pr. bud."), skarżący zostali pouczeni, wobec tego wbrew twierdzeniom skargi żadne naruszenie zasady zaufania do organów władzy publicznej nie miało miejsca". Natomiast NSA
w wyroku z dnia 18 grudnia 2018 r. stwierdził, iż nie ma "żadnych podstaw do tego by twierdzić, że organy w sposób nienależyty wyjaśniły stronom działającym bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika skutki podejmowanych działań".
Organ zaznaczył ponadto, że NSA w wyżej powołanym wyroku wskazał, że "skarżący nie mają interesu prawnego w kwestionowaniu skuteczności doręczania decyzji innej stronie postępowania. Ponadto, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, pełnomocnictwo udzielone przez S A K K obejmuje swoim zakresem całe postępowanie administracyjne, w tym także i przed organem odwoławczym".
Zdaniem GINB zarówno WSA w Krakowie, jak też NSA oddalając skargę dysponowały materiałem dowodowym sprawy, na podstawie którego dokonały oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. W związku z powyższym, skoro Sądy nie dopatrzyły się naruszenia prawa skutkującego nieważnością ww. decyzji [...] WINB, należało utrzymać w mocy własne postanowienie z dnia [...] września 2019 r.
W ocenie GINB, w świetle art. 134 p.p.s.a., Sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto, stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach. Brak związania zarzutami i granicami skargi, o którym mowa w art. 134 § 1 p.p.s.a., oznacza z kolei, że WSA w Krakowie miał nie tylko prawo ale i obowiązek badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Jeżeli zatem Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, obowiązany był z urzędu wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, gdyż nie był związany granicami skargi, należy przyjąć, że Sąd ten dokonał kontroli decyzji również pod kątem istnienia wad kwalifikowanych. A skoro skarga na decyzję [...] WINB z dnia [...] czerwca 2015 r., została oddalona, to uprawnione jest twierdzenie, że zaskarżona decyzja była wolna od wad uzasadniających stwierdzenie jej nieważności w trybie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 23 sierpnia 2016 r. sygn. akt
II OSK 2572/14).
Nie godząc się z rozstrzygnięciami organu skarżący pismem z dnia 15 stycznia 2020 r. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie w całości postanowienia GINB
z dnia [...] listopada 2019 r. oraz poprzedzającego go postanowienia z dnia [...] września 2019 r. Skarżący wnieśli również o zwrot kosztów postępowania.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie:
a) art. 6 w zw. z art. 8 w zw. z art. 9 k.p.a. w zw. z art. 48 ust. 2 i 3 pr. bud., poprzez wydanie postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez [...] WINB, pomimo że organ wyższego stopnia posiadał wiedzę zaczerpniętą z wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie, iż w toku prowadzonego postępowania administracyjnego wyznaczony został nazbyt krótki termin na realizację nałożonych obowiązków, co skutkowało brakiem możliwości ich dopełnienia, a tym samym rażącym naruszeniem przepisów prawa skutkującym koniecznością stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji administracyjnej,
b) art. 6 w zw. z art. 8 w zw. z art. 15 w zw. z art. 40 § 1 i 2 k.p.a. przez wydanie postanowienia o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności rzeczonej decyzji wydanej przez [...] WINB, podczas gdy organ wyższego stopnia nie dostrzegł, że przedmiotowa decyzja została doręczona podmiotowi nie posiadającemu pełnomocnictwa do działania imieniem strony postępowania, co stanowi rażące naruszenie przepisów potwierdzające zasadność stwierdzenia nieważności rzeczonej decyzji.
Odpowiadając w dniu 11 lutego 2020 r. na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.
W rozpatrywanej sprawie zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 61a k.p.a. Przepis ten wyraźnie stwierdza, że jeśli skierowane do organu żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę, która nie jest stroną lub jeśli z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, wówczas organ administracji publicznej ma obowiązek wydać postanowienie
o odmowie wszczęcia postępowania.
Przesłanką, która zadecydowała o treści rozstrzygnięć GINB zarówno z dnia
[...] września 2019 r., jak i z dnia [...] listopada 2019 r. (zaskarżone postanowienie), była okoliczność wystąpienia w sprawie "innych uzasadnionych przyczyn", z powodu których postępowanie nie mogło być wszczęte. Rozstrzygającą przyczyną, stanowiącą barierę prawną dla wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji [...] WINB był fakt, że kwestionowana przez skarżących decyzja organu nadzoru budowalnego została już wcześniej skontrolowana przez właściwy sąd administracyjny. Co więcej, wynikiem sądowej kontroli decyzji administracyjnej był wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 lipca 2016 r. wydany w sprawie ze skargi samych skarżących (sygn. akt
II SA/Kr 1047/15). Wyrokiem tym Sąd oddalił powyższą skargę, natomiast wyrokiem
z dnia 18 grudnia 2018 r. sygn. akt II OSK 230/17 NSA oddalił skargę kasacyjną.
Powyższa okoliczność ma kluczowe znaczenie dla oceny dopuszczalności prowadzenia postępowania nadzwyczajnego w trybie stwierdzenia nieważności decyzji. Zauważyć należy, iż zagadnienia tego dotyczy uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09. Zgodnie z powołaną uchwałą, żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno skutkować odmową wszczęcia przez organ postępowania administracyjnego, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - z uwagi na uprzednio wydany wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W jej motywach Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził także, że możliwość wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, której zgodność z prawem była już pozytywnie zweryfikowana przez sąd administracyjny, podlega tylko takim ograniczeniom, które z jednej strony wyznacza zakres dokonanej przez sąd kontroli, z drugiej fakt korzystania przez kształtujące je wyroki z przymiotu powagi rzeczy osądzonej. W uchwale wskazano również, że związanie organu oceną prawną odnosi się do uzasadnienia zapadłego wyroku, gdyż w uzasadnieniu przedstawione jest rozumowanie, które doprowadziło sąd do określonej konkluzji prawnej. Treść uzasadnienia pozwala na ustalenie, co sąd wziął pod uwagę uwzględniając lub oddalając skargę.
Zauważyć również należy, iż sąd administracyjny oddalając skargę bada nie tylko zarzuty przedstawione przez stronę w skardze, ale niezależnie od tych zarzutów poddaje ocenie wszystkie inne okoliczności w sprawie dokonując oceny zaskarżonej decyzji pod kątem ich zgodności z przepisami prawa materialnego, jak również prawidłowości przyjętej przez organ procedury. Do tego zobowiązuje go art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...). Z tej też przyczyny sąd oddalając skargę uznaje, że decyzja odpowiada prawu. Wyrok oddalający skargę jest rezultatem jej nieuwzględnienia wobec niewystępowania wad prawnych, uzasadniających uchylenie decyzji albo stwierdzenie jej nieważności. Jego istotną treścią jest ustalenie, że w chwili wydania zaskarżonej decyzji ostatecznej nie była ona prawnie wadliwa z punktu widzenia ustanowionych kryteriów kontroli legalności decyzji administracyjnych. Po wyroku oddalającym skargę, niedopuszczalne powinno być stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, albowiem sąd z urzędu powinien ustalić, czy występują okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności
w myśl art. 156 § 1 k.p.a. Żadna z okoliczności wymienionych w tym przepisie (pkt 1-7) nie zmienia swej wartości prawnej z upływem czasu. Jeżeli nie występowały przyczyny nieważności w chwili wydania decyzji, to nie powstaną one również po jej wydaniu,
a więc wszystkie mogą być ujawnione w postępowaniu przed sądem administracyjnym.
Ponadto, stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Związanie organu oceną prawną wyrażoną w wyroku może być wyłączone tylko w razie istotnej zmiany (po wydaniu wyroku) stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa, a także po wzruszeniu wyroku w prawem przewidzianym trybie.
Zgodnie zaś z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Moc wiążąca orzeczenia określona w tym przepisie oznacza, że podmioty w nim wymienione muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawi się dana kwestia, nie może ona być już ponownie badana (por. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2018).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 21 lipca 2016 r. uznał, że skarga nie mogła być uwzględniona, gdyż kwestionowana decyzja [...] WINB z dnia [...] czerwca 2015 r.: (1) nie naruszała prawa materialnego
w taki sposób, który miałby wpływ na wynik sprawy; (2) nie powodowała naruszenia prawa, które dawałoby podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego
w rozumieniu art. 145 § 1 k.p.a.; a także (3) nie naruszała przepisów postępowania,
w sposób który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W powołanym wyroku w sprawie o sygn. akt II SA/Kr 1047/15 Sąd uznał, że wobec stwierdzonej samowoli budowlanej prawidłowo organ nadzoru budowlanego wszczął postępowanie legalizacyjne w trybie art. 48 ust 2 i 3 pr. bud. W dniu
[...] września 2013 r. wydano postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych zobowiązując do złożenia zaświadczenia o zgodności rozbudowy budynku
z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz dokumentów, o których mowa w art. 33 ust 2 pkt 1 i 2 pr. bud. w terminie do dnia 31 grudnia 2013 r. Wyznaczony termin był adekwatny do wymaganego zakresu uzupełnienia dokumentacji a dopełnienie obowiązków wynikających z postanowienia miało stanowić podstawę do ustalenia wysokości opłaty legalizacyjnej. Zarzuty skargi dotyczące zbyt krótkiego terminu wynikającego z postanowienia z dnia [...] września 2013 r nie znajdują jakiegokolwiek poparcia w postawie skarżących, która nie zmierzała do współdziałania w osiągnięciu celu postępowania legalizacyjnego. O skutkach niedopełnienia obowiązku pod rygorem zastosowania art. 48 ust 1 prawa budowlanego skarżący zostali pouczeni, wobec tego wbrew twierdzeniom skargi żadne naruszenie zasady zaufania do organów władzy publicznej nie miało miejsca. Skarżący nie sprostali prawidłowo zastosowanym przez organ wymogom procedury legalizacyjnej,
a w tej sytuacji nie ma prawnych możliwości legalizacji dokonanej rozbudowy. Sąd podkreślił, że jak zgodnie wskazuje się w doktrynie i orzecznictwie legalizacja samowoli budowlanej nie jest obowiązkiem a jedynie uprawnieniem inwestora.
W omawianej sprawie prowadzonej pod sygnaturą akt II SA/Kr 1074/15, Sąd nie stwierdził również zarzutu nierozpoznania sprawy przez organ II instancji w sposób wszechstronny i na podstawie całokształtu materiału dowodowego. W trakcie przeprowadzonego postępowania dowodowego ustalono wszystkie istotne dla sprawy okoliczności. W szczególności ustalono zakres dobudowy wykonanej bez pozwolenia, czas jej zrealizowania, ustalono, kto jest inwestorem. Następnie nałożono obowiązki zmierzające do zalegalizowania samowoli, a po bezskutecznym upływie zakreślonego stronie terminu nakazano rozbiórkę. [...] WINB przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowego, tak by wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy ustalić w sposób, który nie budzi wątpliwości. Organ II instancji jest organem merytorycznym i w ramach swoich kompetencji powtórnie rozstrzygnął sprawę.
Sąd orzekający w 2016 r. uznał również, że w badanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 8, art. 15,
art. 77, art. 80, art. 136 i art. 107 § 3 k.p.a. Należy jednocześnie pamiętać, że naruszenie przepisów postępowania może skutkować uchyleniem przez Sąd decyzji administracyjnej tylko wówczas, jeśli takie naruszenie może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd w 2016 r. nie stwierdził również, aby w postępowaniu administracyjnym, które kontrolował doszło do naruszenia przepisów uzasadniających wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 k.p.a. Nie można było bowiem zarzucić organowi, że dowody, na podstawie których wydano decyzję okazały się fałszywe, że decyzja została wydana w wyniku przestępstwa albo że została wydana przez pracownika podlegającego wyłączeniu stosownie do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, albo że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu itd.
W zaskarżonym do niniejszego Sądu postanowieniu GINB organ nie badał faktycznych okoliczności sprawy odnoszących się do zakresu oraz podstaw prawnych nakazanych robót budowlanych dotyczących rozbiórki. Jak wskazano wyżej, kwestie te zostały szczegółowo zbadane i ocenione w wyroku WSA w Krakowie z 21 lipca 2016 r. oraz wyroku NSA z dnia 18 grudnia 2018 r. Wyrokami tymi organ administracji jest związany. Jak już wcześniej podniesiono, zgodnie bowiem z art. 170 p.p.s.a. prawomocne orzeczenia sądów wiążą nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale również inne sądy i inne organy państwowe. Oznacza to, że GINB rozpatrując dopuszczalność wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, którą wydał [...] WINB, nie miał prawa badać legalność tej decyzji. Skoro bowiem organ administracji jest związany wyrokiem sądu, to nie może rozstrzygać o ważności decyzji ocenionej przez Sąd.
W tym miejscu należy ponownie przypomnieć, że wyrok Sądu z dnia 21 lipca
2016 r. sygn. akt II SA/Kr 1047/15 został wydany w wyniku skargi złożonej przez skarżących, i że Sąd tę skargę oddalił. Wyrok Sądu miał więc charakter rozstrzygnięcia merytorycznego (co do istoty sprawy), a nie tylko rozstrzygnięcia procesowego,
np. odrzucenia skargi. Co więcej, omawiany wyrok z dnia 21 lipca 2016 r. został zaskarżony skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, która została oddalona.
W tym stanie rzeczy GINB miał obowiązek zastosować art. 61a § 1 k.p.a., ponieważ postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji [...] WINB z uzasadnionych powodów nie mogło być wszczęte. Dlatego też postanowieniem z dnia [...] września 2019 r. GINB odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] znak [...]. Natomiast, postanowieniem z dnia [...] listopada 2019 r. GINB utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] września 2019 r.
Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w skardze przez skarżących należy również uznać za w pełni uzasadnione stanowisko GINB w kwestii nowych okoliczności, które mogłyby być podniesione przez skarżących. Organ administracji uznał, że skarżący nie wskazali takich nowych okoliczności, które nakazywałyby ponowną ocenę kwestionowanej decyzji [...] WINB. Można byłoby bowiem twierdzić, że WSA w Krakowie orzekając w dniu 21 lipca 2017 r. nie wziął pod uwagę określonego istotnego faktu, gdyż taki fakt był mu nieznany. Ujawnienie takiego faktu pozwalałoby organowi administracji na ponowną ocenę kwestionowanej decyzji [...] WINB.
Natomiast ze skargi skarżących wynika, że żadna nowa okoliczność dotycząca nakazu rozbiórki skierowanego do skarżących, nie pojawiła się w sprawie. Skarżący niezmiennie podnoszą zarzuty dotyczące zbyt krótkiego terminu do przedłożenia wymaganej dokumentacji oraz braku legitymacji do działania przez K K
w imieniu S A przed organem odwoławczym. Te okoliczność były jednak od samego początku znane zarówno organom administracji, jak i wszystkim stronom postępowania. Gdyby więc rzeczywiście w sprawie zakończonej decyzją [...] WINB z dnia [...] czerwca 2015 r. doszło do naruszenia przepisów wskazanych przez skarżących w skardze, wówczas zarówno [...] WINB, WSA w Krakowie orzekający w dniu 21 czerwca 2016 r. jak i NSA w wyroku z dnia 18 grudnia 2018 r. miałyby obowiązek do tej okoliczności się odnieść. Sądy jednak zbadały tę okoliczność w 2017 r. i 2018 r. i wyraziły swoje stanowisko. Ponadto pojawienie się zupełnie nowej okoliczności istniejącej w dniu wydania decyzji a nieznanej organowi stanowi co do zasady podstawę do wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., nie zaś stwierdzenia nieważności.
Mając powyższe rozważania na względzie, stwierdzić należy, iż oddalenie skargi K P i T P na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2015 r., przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawomocnym wyrokiem z dnia 21 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 1047/15, zamknęło organowi administracyjnemu drogę do stwierdzenia nieważności decyzji, ze względu na związanie go oceną prawną zawartą w wyroku Sądu w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego. Próba stwierdzenia nieważności decyzji rozpoznawanej już wcześniej przez sąd (który oddalił skargę na niezgodność tej decyzji z prawem) byłaby w istocie w odniesieniu do rozstrzygnięcia sądowego niedopuszczalną ingerencją w prawomocne orzeczenie Sądu.
Tym samym merytoryczne zarzuty skargi w stosunku do decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2019 r. nie mogły być wzięte pod uwagę. Na marginesie należy jedynie zauważyć, iż argumentacja prezentowana
w niniejszej skardze jest tożsama z prezentowaną na etapie postępowań sądowych zakończonych wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia
21 lipca 2016 r. oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2018 r.
W tym stanie rzeczy zarzut skarżących, że decyzja PINB z [...] listopada 2019 r. jest niezgodna z prawem należy uznać za całkowicie niezasadny. Sąd w pełni podzielił stanowisko organu, który wydał zaskarżone postanowienie oraz stwierdził, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a skarga niezasadna.
Mając na względzie powyższe ustalenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło