VII SA/Wa 317/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Kowalska, , Sędzia WSA Wojciech Mazur, Asesor WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), Protokolant Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2008 r. sprawy ze skargi M. i J. P. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących M. i J. P. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] ([...]), działając na podstawie art. 149 § 3 w związku z art. 145 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. Nr 98 z 2000r. poz. 1071 ze zm.), dalej kpa - po rozpatrzeniu wniosku J. i M. P. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] ([...]), utrzymującą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] ([...]) odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta P. z dnia [...] ([...]), udzielającej Wydziałowi Techniczno - Inwestycyjnemu Urzędu Miejskiego w P. pozwolenia na budowę linii energetycznej SN 15 KV na odcinku od ul. [...] (od słupa nr [...]) do ul. [...](do słupa nr [...]) wg. zamiennego projektu technicznego - odmówił wznowienia postępowania zakończonego ww. decyzją. W uzasadnieniu, powołując się na specyfikę postępowania wznowieniowego organ wskazał, że podanie o wznowienie postępowania wszczyna postępowanie wstępne, w którym badaniu podlegają przesłanki formalnej tj. czy w podaniu powołano ustawowe podstawy wznowienia postępowania wymienione w art. 145 § 1 kpa a także, czy zostało ono wniesione w terminie określonym w art. 148 § 1 kpa. Dopiero łączne spełnienie ww. przesłanek obliguje właściwy organ do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania. Organ podkreślił, że J. i M. P., jako podstawę do wznowienia postępowania wskazali art. 145 § 1 pkt 1, 5, 7 kpa podnosząc, że ww. decyzję wydano na podstawie fałszywych twierdzeń zawartych w piśmie [...] Urzędu Wojewódzkiego z dnia [...]. Na potwierdzenie tego faktu przedłożyli kopię wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2006r., sygn. akt. I SA/Wa 659/05. W ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, o powyższym wyroku wnioskodawcy już wiedzieli składając odwołanie z dnia 30 maja 2006r. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...], do którego dołączyli kopię wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia 21 marca 2006r., sygn. akt I C 351/05, w którym Sąd ten powołał się na ww. wyrok z dnia 20 stycznia 2006r. Natomiast wniosek o wznowienie postępowania został wniesiony dopiero w dniu 22 stycznia 2007r. tj. z uchybieniem jednomiesięcznego terminu wskazanego w art. 148 § 1 kpa. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] ([...]), działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 kpa, po rozpoznaniu wniosku J. i M. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy - utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]. W uzasadnieniu organ powtórzył argumentację przedstawioną w decyzji pierwszoinstancyjnej w zakresie niezachowania terminu do wznowienia postępowania i odnosząc się do zarzutów wnioskodawców wyjaśnił dodatkowo, że wznowienie postępowania jest instytucją stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w sytuacji, gdy weryfikowane rozstrzygnięcie jest dotknięte jedną z wad wymienionych w art. 145 § 1 i 145a kpa. Odrębnym postępowaniem jest natomiast postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji uregulowane w art. 156 - 159 kpa. Organ nie mógł zatem w ramach postępowania wznowieniowego badać przesłanek wskazanych w art. 156 §1 pkt 1, 2, 7, jak tego domagali się wnioskodawcy. Ponadto, przed Głównym Inspektorem Nadzoru Budowlanego toczyło się już postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta miasta P., zakończone decyzją z dnia [...] utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...]. Nie jest zatem możliwe ponowne rozstrzyganie w tym zakresie, bez uprzedniego wyeliminowanie z obiegu prawnego ww. decyzji. Odnośnie zarzutu pominięcia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] organ wyjaśnił, że decyzja ta zapadła w konsekwencji wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia 21 marca 2006r., a zatem jednomiesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania należało liczyć od daty, kiedy wnioskodawcy dowiedzieli się o tym wyroku. Skargę na to rozstrzygnięcie złożyli J. i M. P., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta miasta P. z dnia [...]. W uzasadnieniu skarżący wskazali, że Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego prowadzi obecnie dwa wykluczające się postępowania administracyjne, jedno w przedmiocie nakazania rozbiórki spornej linii energetycznej, o czym świadczy postanowienie z dnia [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P., oraz postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji, której dotyczy niniejsza skarga. Skarżący podnieśli, że zamiar dokonania wywłaszczenia nie jest równoznaczny z przejęciem nieruchomości. Błędne są zatem ustalenia organów, że nieruchomość została skarżącym zwrócona z już wybudowaną linią, gdyż nieruchomość ta nigdy nie była we władaniu Skarbu Państwa. Wniosek o wznowienie postępowania nie był oparty tylko na wyroku WSA w Warszawie z dnia 20 stycznia 2006r., gdyż Sąd nie uchylił w nim decyzji wywłaszczeniowej z [...]. Decyzję tą uchyliła i wyeliminowała z obrotu prawnego dopiero decyzja Wojewody [...] z dnia [...], a zatem termin do wznowienia postępowania biegł dopiero od daty doręczenia tej decyzji. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej ppsa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. W rozpatrywanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia wystąpiły. Przede wszystkim wskazać trzeba, że zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu wznowieniowym, które jest jednym z nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji ostatecznych. Postępowanie to przebiega w dwóch etapach. W pierwszym etapie badaniu podlegają formalne podstawy wznowienia to jest, czy żądanie wznowienia postępowania zostało wniesione przez stronę, czy powołuje ona podstawy wznowienia wymienione w art. 145 § 1 kpa, 145a kpa oraz, czy został zachowany termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania, określony w art. 148 § 1 kpa (por. wyrok NSA z dnia 30 września 1999r., IV SA 2564/98, LEX nr 47856). Dodać przy tym należy, że wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania możliwe jest tylko wówczas, gdy zostaną spełnione wszystkie wymienione wyżej przesłanki, gdyż brak choćby jednej z nich obliguje organ do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania. Jak wskazano wyżej, w art. 148 kpa określono terminy do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Zgodnie z § 1 tego przepisu podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W świetle powyższego, tylko prawidłowe ustalenie tej daty pozwala na ocenę, czy podanie o wznowienie postępowania zostało złożone z zachowaniem ww. ustawowego terminu. Przy czym podkreślić trzeba, że zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem w orzecznictwie i piśmiennictwie, to na stronie spoczywa obowiązek udowodnienia, kiedy dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia (por. wyroki: NSA z dnia 19 maja 2000r., I SA/Wr 1038/97, LEX nr 43046, WSA z 28 grudnia 2005r., VII SA/Wa 396/05 LEX nr 201371). Jak wynika z treści podania o wznowienie postępowania z dnia 22 stycznia 2007r. J. i M. P. nie wskazali, w jakiej dacie dowiedzieli się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. Nie zwalniało to jednak organu od obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 7 i 77 kpa). W takiej sytuacji organ miał bowiem obowiązek z własnej inicjatywy go uzupełnić, poprzez wezwanie skarżących do wykazania ww. okoliczności. W związku z powyższym rzeczą Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego przy ponownym rozpoznaniu sprawy, będzie przeprowadzenie postępowania zgodnie z przedstawionym stanowiskiem Sądu, przy czym organ winien mieć na uwadze, że jest uprawniony do swobodnej oceny dowodów we wskazanym zakresie i może uznać za dostateczny nawet dowód z oświadczenia strony. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi wskazać trzeba, że przedmiotem postępowania toczącego się w niniejszej sprawie było wznowienie postępowania zakończonego decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], a nie postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta miasta P. z dnia [...]. Wyjaśnić należy, że każdy z trybów nadzwyczajnych, wskazanych w art. 145, 154, 155, 156 kpa, jest odrębnym trybem postępowania, stosowanym po spełnieniu ściśle określonych przesłanek, w celu usunięcia tylko określonego rodzaju wadliwości. Niedopuszczalne jest więc ich stosowanie zamienne, tak jak tego domagali się skarżący. Naruszenie wyłączności stosowania określonego trybu nadzwyczajnego stanowi bowiem rażące naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji (patrz. B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz - wydanie. 8, wyd. C.H. Beck). Mając powyższe ustalenia na uwadze stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 7, 77 kpa w związku z art. 148 § 1 i 149 § 3 kpa, a w konsekwencji również art. 138 § 1 pkt 1 kpa, gdyż rzeczą organu odwoławczego było rozpatrzenie sprawy od nowa i skorygowanie wad postępowania pierwszoinstancyjnego. Z przedstawionych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ppsa orzekł jak w pkt I i II sentencji. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 ww. ustawy.