VII SA/Wa 351/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi P. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] listopada 2014 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: 1. oddalić wniosek P. o zmianę postanowienia z dnia 18 czerwca 2015 r., odmawiającego przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, 2. odmówić P. przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. P. złożyło na urzędowym formularzu wniosek z dnia 20 kwietnia 2016 r. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z treści wniosku wynika, iż celem Stowarzyszenia jest odbudowa i utrzymanie historycznych wartości materialnych i niematerialnych Ś. oraz rewaloryzacja i pielęgnacja historycznego i kulturowego krajobrazu. Stowarzyszenie realizuje swoje cele m.in. poprzez sprawowanie zarządu nad nieruchomością oddaną Stowarzyszeniu w nieodpłatne użyczenie na czas nieokreślony (pałacem B. w B.) oraz podejmowanie działań polegających na odbudowie pałacu i utrzymaniu folwarku i parku wchodzących w skład zabytkowego założenia. W uzasadnieniu wniosku Stowarzyszenie podniosło, że z uwagi na zmianę przeznaczenia pomieszczeń folwarku i prowadzenie remontu oraz prac adaptacyjnych w całym budynku nie ma obecnie możliwości wykorzystywania pomieszczeń jako bazy noclegowej. Ponadto w okresie zimowym niemożliwe jest prowadzenie usług turystycznych czy organizowanie imprez. Stowarzyszenie wskazało, że ponosi stałe wydatki związane z utrzymaniem użyczonych mu nieruchomości (np. opłaty za energię elektryczną, wodę, gaz) i wydatki na utrzymanie biura. Podniosło, że za ostatni rok obrotowy poniosło stratę w wysokości 52.836,41 zł. Oświadczyło, że na rachunku bankowym posiada kwotę 700 zł. W tym stanie rzeczy stwierdzono, co następuje: Zauważyć przede wszystkim trzeba, że wniosek strony skarżącej z dnia 20 kwietnia 2016 r. w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych jest kolejnym wnioskiem Stowarzyszenia w przedmiotowej sprawie. Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2015 r., po rozpoznaniu wcześniejszego wniosku, referendarz sądowy odmówił Stowarzyszeniu przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W takiej sytuacji kolejny wniosek strony skarżącej w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych należy traktować jako wniosek o zmianę postanowienia z 18 czerwca 2015 r. w trybie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, zwanej dalej p.p.s.a.), który to przepis stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy. Wskazać też trzeba, że zgodnie z art. 246 § 2 ustawy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że z treści art. 246 ustawy wynika jednoznacznie, że to strona występująca z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy powinna udowodnić, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania we własnym zakresie. Strona powinna zatem poprzez rzetelne przedstawienie wszelkich informacji niezbędnych do oceny jej sytuacji finansowej, a także poprzez złożenie stosownych dokumentów, wykazać, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. To samo odnosi się również do kolejnego wniosku o przyznanie prawo pomocy. Prawomocne orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy może być zmienione, na co wskazuje treść art. 165 p.p.s.a., musi jednak nastąpić zmiana okoliczności sprawy (stanu majątkowego strony i jej możliwości płatniczych), które stanowiły podstawę wcześniejszego orzeczenia. Wniosek taki może zatem być uwzględniony wówczas, gdy nastąpiło istotne pogorszenie sytuacji materialnej wnioskodawcy. Kwestie te winny być wykazane przez stronę w tak samo rzetelnym stopniu, jak w przypadku pierwotnego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż brak jest podstaw do uwzględnienia kolejnego złożonego przez P. wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Zauważyć trzeba, że z nadesłanego w uzupełnieniu poprzedniego wniosku rachunku zysków i strat za 2014 r. wynikało, że Stowarzyszenie poniosło stratę w wysokości 52.836,41 zł, w aktualnie rozpatrywanym wniosku wskazano stratę w takiej samej wysokości. W poprzednim wniosku Stowarzyszenie oświadczyło, że stan środków na koncie wynosi 29,75 zł, obecnie jest to kwota ok. 700 zł. Zarówno w uzasadnieniu poprzedniego wniosku, jak i wniosku z dnia 20 kwietnia 2016 r., Stowarzyszenie wskazywało, że z uwagi na prowadzenie remontu oraz prac adaptacyjnych nie ma możliwości wykorzystania pomieszczeń folwarku jako bazy noclegowej. Biorąc pod uwagę powyższe informacje stwierdzić należy, że Stowarzyszenie nie wykazało żadnych okoliczności, które stanowiłyby podstawę do zmiany postanowienia z dnia 18 czerwca 2015 r., odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z informacji zawartych we wniosku z 20 kwietnia 2016 r. nie wynika bowiem, aby nastąpiło pogorszenie sytuacji finansowej Stowarzyszenia w stosunku do sytuacji przedstawionej we wniosku rozpoznanym postanowieniem z dnia 18 czerwca 2015 r., brak jest więc podstaw do zmiany tego postanowienia. W ocenie referendarza sądowego brak jest również podstaw do uwzględnienia wniosku P. o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata, nie wykazało ono bowiem, że nie ma możliwości zdobycia środków na poniesienie kosztów wynagrodzenia pełnomocnika. Wskazać trzeba, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż ubiegając się o przyznanie prawa pomocy osoba prawna czy też inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej zobowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada środków na poniesienie kosztów postępowania, ale również, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 29 marca 2011 r. I OZ 191/11 Lex nr 794951, z dnia 15 kwietnia 2008 r. II OZ 318/08 Lex nr 479111, z dnia 1 kwietnia 2008 r. II OZ 266/08 Lex nr 479009). Podkreślić też trzeba, że sam fakt, iż cele działalności stowarzyszeń mają charakter niezarobkowy, nie zwalnia od obowiązku zapewnienia środków na ponoszenie kosztów sądowych. Każde stowarzyszenie zobowiązane jest podejmować odpowiednie działania w celu zapewnienia środków pieniężnych na prowadzenie działalności, dla której zostało utworzone, jak również na ponoszenie kosztów sądowych w postępowaniach, w których uzna swój udział za celowy. Stowarzyszenia "rejestrowe" mogą pozyskiwać środki ze składek członkowskich, a ponadto z darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej, mogą prowadzić działalność gospodarczą oraz otrzymywać dotacje. P., które jest stowarzyszeniem "rejestrowym", oprócz dochodów ze składek członkowskich uzyskuje również dochody z własnej działalności, a także otrzymuje dotacje. Z wniosku wynika, że zgodnie ze statutem Stowarzyszenia może ono prowadzić działalność gospodarczą w zakresie usług turystycznych, hotelarskich, krajoznawstwa oraz wypoczynku dzieci i młodzieży, handlu, gastronomii, ogrodnictwa, wystawiennictwa, doradztwa i działalności propagatorsko – szkoleniowej w ww. dziedzinach. Mając na względzie powyższe możliwości finansowania celów Stowarzyszenia stwierdzić trzeba, że brak jest podstaw do przyznania P. prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata, nie wykazało ono bowiem, że z przyczyn od siebie niezależnych nie ma możliwości pozyskania środków na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 2 i art. 165 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.