VII SA/Wa 38/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Ewa Machlejd po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy w sprawie ze skargi J.S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2012 r. znak [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej postanawia: odmówić J.S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Wraz ze skargą wpłynął na formularzu PPF wniosek J.S. o przyznanie prawa pomocy. Skarżący załączył do wniosku kopię oświadczenia z dnia 16 października 2012 r. przedstawiającego jego sytuację rodzinną i materialną, kopię umowy o pracę na zastępstwo, wydruk bankowy potwierdzający wynagrodzenie miesięczne z tytułu umowy o pracę, kopię zaświadczenia o zawieszeniu działalności gospodarczej, kopię umowy majątkowej małżeńskiej, kopię dowodu rejestracyjnego pojazdu, kopię zaświadczenia lekarskiego, kopię przeprowadzonych badań, kopię protokołu Sądu w sprawie wysokości alimentów łożonych przez skarżącego na utrzymanie małoletniej córki. Wnioskodawca podał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z nim żona i córka. Jednocześnie oświadczył, że z żoną ma rozdzielność majątkową i płaci alimenty na córkę w wysokości 500,00 złotych miesięcznie. Skarżący wskazał, że uzyskuje dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.860,00 złotych netto miesięcznie. Zaznaczył, że jest zatrudniony na czas określony tj. na zastępstwo do marca 2013 r. Oświadczył, że posiada oszczędności pieniężne w wysokości 800,00 złotych. Ponadto poinformował, że nie posiada majątku, poza samochodem o nieznacznej wartości, którego jest współwłaścicielem tj. Fordem Fourier z 1995 r. o wartości 2.000,00 złotych. Wnioskujący podkreślił, że dojeżdża do pracy własnym samochodem z racji braku połączeń innej komunikacji i ponosi wydatki z tym związane tj. na zakup paliwa w wysokości około 580,00 złotych. Podał, że na opłaty i wyżywienie ponosi kwotę w wysokości 680,00 złotych miesięcznie oraz kwotę 100,00 złotych na zakup lekarstw. W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania złożonego wniosku zarządzeniem z dnia 14 lutego 2013 r. wezwano wnioskodawcę do wskazania w jakim zakresie wnosi o przyznanie prawa pomocy, gdyż w punkcie 4 formularz nie zakreślił o co wnosi, czy o zwolnienie od kosztów, częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Jednocześnie wezwano do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku poprzez podanie czy pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym żona uzyskuje jakikolwiek dochód z tytułu zatrudnienia, bądź też wykonywania prac dorywczych, na podstawie umów zlecenia czy o dzieło, jeśli tak, należało wskazać wysokość uzyskiwanego przez żonę miesięcznie dochodu. Wezwano także wnioskodawcę do podania czy oprócz wskazanego dochodu uzyskiwanego z tytułu umowy o pracę na zastępstwo uzyskuje jakikolwiek dodatkowy dochód np. z tytułu wykonywania prac dorywczych, sezonowych, umów zlecenia, czy o dzieło, jeśli tak, należało wskazać wysokość uzyskiwanego dochodu. Zobowiązano również wnioskodawcę do podania z czego lub przy czyjej pomocy wnioskodawca zamierza pokryć koszty związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru oraz do nadesłania kserokopii wyciągów bądź wykazów z konta bankowego wnioskodawcy oraz żony z dwóch ostatnich miesięcy. Odpowiedzi na powyższe należało udzielić w terminie siedmiu dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W piśmie z dnia 10 kwietnia 2013 r. pełnomocnik skarżącego udzielił odpowiedzi na powyższe. Do pisma załączono zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w C. potwierdzające, iż wnioskodawca zarejestrowany jest od dnia 2 kwietnia 2013 r. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku oraz skierowanie do szpitala. Wskazał również, że wnioskodawca wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Pełnomocnik poinformował, że skarżący nie jest w stanie podać wysokości dochodów uzyskiwanych przez małżonkę. Nie jest także mu wiadomo czy małżonka wykonywała jakiekolwiek inne prace oraz jakie ponosi wydatki, czy posiada oszczędności pieniężne oraz czy posiada konto bankowe. W powyższym piśmie podano również, że skarżący nie prowadzi z małżonką wspólnego gospodarstwa domowego, mieszkają oddzielnie i planowany jest rozwód. Skarżący ponosi następujące koszty: opłatę za najem mieszkania 600,00 złotych, opłatę za czynsz 280,00 złotych, opłatę za prąd 50,00 złotych, opłatę za gaz 60,00 złotych, 500,00 złotych alimenty na dziecko, na zakup żywności ok. 400,00 złotych. Wyjaśniono, że z uwagi na brak dochodów skarżący jest wspierany finansowo przez rodzinę i znajomych. Wnioskodawca nie posiada oszczędności pieniężnych ani konta bankowego. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 38/13 odmówiono J.S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z dnia 15 maja 2013 r. J.S. reprezent. przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł sprzeciw od ww. postanowienia. Podniósł, że dokładnie przedstawił swój stan majątkowy. Wskazał, że jest osobą bezrobotną i pozostaje na utrzymaniu rodziny i znajomych. Podkreślił, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z żoną, a między małżonkami zachodzi rozdzielność majątkowa, każdy posiada własne środki na utrzymanie i nie partycypują w ponoszeniu kosztów na wspólne gospodarstwo domowe. Ponadto, skarżący nie mieszka ze swoją córką, która pochodzi ze związku pozamałżeńskiego. Zdaniem wnioskodawcy, istotne znaczenie ma kwestia rozdzielności majątkowej z żoną. Skarżący podniósł, że nie ma możliwości przymuszenia małżonki do podania jej danych majątkowych. Ponadto stwierdził, iż z samego faktu korzystania z profesjonalnego pełnomocnika nie można wnioskować o sytuacji majątkowej skarżącego, ponieważ nie sposób stwierdzić, jakie obciążenie budżetu stanowi ewentualny koszt ustanowienia pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od obowiązku uiszczania kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, stosownie do art. 245 § 3 ww. ustawy. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym powinno być zatem stosowane w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy może mieć zastosowanie wyłącznie wobec osób znajdujących się w skrajnie trudnej sytuacji materialnej, uniemożliwiającej zaspokojenie bieżących potrzeb. Oceniając sytuację finansową wnioskodawcy należy uznać, że nie wykazał on, iż znajduje się on w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z nadesłanych wyjaśnień wynika wprawdzie, że wnioskodawca jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, jednakże skarżący nie udzielił jakichkolwiek informacji dotyczących sytuacji finansowej jego małżonki. Stwierdził wyłącznie, iż nie prowadzi z małżonką wspólnego gospodarstwa domowego, mieszkają oddzielnie i planowany jest rozwód. Tymczasem, stosownie do art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. W tym miejscu podkreślić należy, że skarżący pozostaje z małżonką w relacji powinności alimentacyjnych. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe, niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego małżonków. Przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59), dalej k.r.o. regulujące stosunki między małżonkami i między rodzicamii dziećmi nakładają na małżonków, rodziców i dzieci określone obowiązki alimentacyjne (art. 128 k.r.o). Zgodnie z treścią art. 27 k.r.o. małżonkowie są zobowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokojenia potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Uwzględniając powyższe, stwierdzić należy, iż rozdzielność majątkowa małżonków nie zwalnia drugiego małżonka z obowiązku udzielenia pomocy (art. 23 k.r.o.), przy czym do obowiązków tych zalicza się również pomoc w opłaceniu kosztów postępowania sądowego, toczonego przez osobę uprawnioną do alimentacji (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2009 r. II FZ 6/09 LEX nr 551925). Obowiązek wzajemnej pomocy małżonków wygasa dopiero w momencie rozwiązania związku małżeńskiego przez rozwód (poza wyjątkiem przewidzianym w art. 60 k.r.i.o.) i orzeczenia separacji (art. 614 § 1 k.r.i.o). Z tego względu, argumentacja skarżącego o planowanym rozwodzie, jako zdarzeniu przyszłym i niepewnym, nie może wpłynąć na przyznanie mu prawa pomocy. Jeśli nawet przyjąć, że trudności w relacjach z małżonką nie pozwalają wnioskodawcy na uzyskanie danych dotyczących jej stanu majątkowego, stwierdzić trzeba, iż skarżący nie wykazał, aby podjął próby uzyskania alimentów od małżonki lub by próby takie okazały się nieskuteczne. W tym stanie rzeczy, sytuacja finansowa wnioskodawcy nie może zostać uznana za wystarczająco wyjaśnioną. Wnioskodawca nie podał chociażby przybliżonej sytuacji majątkowej małżonki. Przyznanie prawa pomocy może nastąpić wyłącznie wówczas, gdy sytuacja finansowa i rodzinna wnioskodawcy zostanie należycie udokumentowana. W niniejszej sprawie skarżący nie wypełnił powyższego wymogu, co uniemożliwia dokonanie pełnej oceny jego sytuacji materialnej oraz możliwości płatniczych. Ponieważ dane przedstawione przez wnioskodawcę są niepełne, nie jest możliwe uwzględnienie jego wniosku. Odnosząc się do okoliczności korzystania przez wnioskodawcę z usług profesjonalnego pełnomocnika, wskazać trzeba, że pomimo wezwania do podania, z jakich środków zamierza pokryć koszty z tym zawiązane, stosownie do zarządzenia z dnia 14 lutego 2013 r., skarżący nie udzielił odpowiedzi w tym zakresie. Z akt sprawy nie wynika, aby nie był on zobowiązany do pokrycia kosztów udzielonej pomocy prawnej, a również w treści sprzeciwu nie wykazano, by kosztami z tego tytułu budżet wnioskodawcy nie był obciążony. Reasumując, stwierdzić należy brak podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, co musiało skutkować odmową przyznania prawa pomocy. Trudno w tej chwili jednoznaczne stwierdzić, iż wnioskodawca przy pomocy małżonki nie mógłby ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nie sposób bowiem wykluczyć, że wnioskodawca korzystając z pomocy małżonki uzyskałby płynność finansową w stopniu pozwalającym na uiszczenie kosztów postępowania sądowego. Nadesłane przez wnioskodawcę wyjaśnienia nie pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie, aby znajdował się on w wyjątkowo trudnej sytuacji finansowej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Nie można bezspornie uznać wnioskodawcy za osobę ubogą, pozbawioną środków do życia, a wyłącznie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. W tych okolicznościach, brak jest przesłanek do przeniesienia kosztów sądowych na współobywateli, a do tego sprowadzałoby się przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.