VII SA/Wa 391/21
WyrokWSA w Warszawie2021-05-13
Skład orzekający: Joanna Gierak-Podsiadły, Izabela Ostrowska, Marta Kołtun-Kulik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nieważność decyzji nakazującej rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego może zostać utrzymana w mocy, jeśli skarżący zarzucają, że decyzja pierwotna została skierowana do niewłaściwej osoby (inwestora zamiast właściciela nieruchomości)?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) utrzymująca w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności pierwotnej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) jest prawidłowa. Sąd stwierdził, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma na celu eliminację wad kwalifikowanych, a nie ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy. W tym przypadku, nawet jeśli istniałyby wątpliwości co do tego, czy nakaz rozbiórki powinien być skierowany do inwestorów, a nie właścicieli nieruchomości, nie stanowi to podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji, zwłaszcza gdy materiał dowodowy wskazuje na inwestorów jako wykonawców robót. Ponadto, kwestia pominięcia właścicieli nieruchomości mogłaby być rozważana w trybie wznowienia postępowania, a nie stwierdzenia nieważności.Stan faktyczny
Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB), która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności pierwotnej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) z 2012 r. nakazującej rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu rekreacyjnego i suchego ustępu. Skarżący zarzucali, że pierwotna decyzja PINB została skierowana do niewłaściwych osób (inwestorów R i S K, zamiast właścicieli działki), a także podnosili kwestie związane z legalizacją samowoli budowlanej. GINB odmówił stwierdzenia nieważności, uznając, że pierwotna decyzja nie była dotknięta wadami kwalifikowanymi.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), Sędziowie sędzia WSA Izabela Ostrowska, sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 maja 2021 r. sprawy ze skargi R. K., S. K., A. A. i M. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2020 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Przedmiotem skargi R K, S K, A A i M K ("skarżący") jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego ("GINB") znak: [...] z [...] grudnia 2020 r. wydana w trybie nadzwyczajnym, stwierdzenia nieważności decyzji, w następującym stanie sprawy:
Decyzją z [...] stycznia 2012 r. znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] ("PINB") nakazał R i S K rozebrać samowolnie wybudowany obiekt budowlany o konstrukcji drewnianej pełniący funkcję rekreacji indywidualnej o wymiarach 8,08 m x 6,74 m oraz suchy ustęp o wymiarach 2,94 m x 2,25 m, zlokalizowane na działce nr [...] w obrębie ewidencyjnym [...], na terenie Gminy [...].
Pismem z 20 maja 2019 r. R K oraz S K wnieśli o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji PINB zarzucając, że błędnie określono zobowiązanego do wykonania nakazu rozbiórki.
Decyzją z [...] września 2020 r. znak: [...],[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego ("[...] WINB") odmówił stwierdzenia nieważności badanej decyzji z [...] stycznia 2012 r.
Od decyzji organu wojewódzkiego w ustawowym terminie odwołanie wnieśli R K, S K, A A oraz M K.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżących od ww. decyzji [...] WINB z [...] września 2020 r., GINB wskazaną na wstępie decyzją z [...] grudnia 2020 r. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., "k.p.a.") - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji GINB wskazał, że zaskarżona decyzja [...] WINB odpowiada przepisom prawa i nie zachodzą przesłanki do jej uchylenia.
Wyjaśnił, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym stanowiącym wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych wyrażonej w art. 16 k.p.a. Tryb ten służy wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji dotkniętych najcięższymi kwalifikowanymi wadami, których zamknięty katalog został zawarty w art. 156 § 1 k.p.a. Działanie organu orzekającego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ogranicza się do oceny kwestii ściśle prawnych, czyli do ustalenia czy badana decyzja dotknięta jest którąś z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. W postępowaniu tym organ nie może rozpatrywać sprawy, co do jej istoty, tak jak w postępowaniu zwykłym.
I dalej GINB podał, że przedmiotem postępowania prowadzonego przez PINB były obiekty budowlane położone na działce nr [...] w [...], tj. obiekt pełniący funkcję rekreacji indywidualnej oraz suchy ustęp. Podczas oględzin w dniu 13 grudnia 2006 r. ustalono, że ten pierwszy z powyżej wymienionych posiada wymiary 8,08 m x 6,74 m, drewnianą konstrukcję, dwuspadowy dach pokryty onduliną oraz docieplenie ścian zewnętrznych. Obiekt ten powstał w wyniku rozbudowy dwóch "kiosków" drewnianych i wykonania nad nimi dachu; posadowiony jest na bloczkach betonowych. Ustalono także, że suchy ustęp posiada wymiary 2,94 m x 2,25 m, drewnianą konstrukcję i dwuspadowy dach pokryty onduliną. Zgodnie z oświadczeniem R K oraz S K złożonym do protokołu oględzin, obiekty te zostały zrealizowane w 2001 r., bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Od 2002 r. właścicielami działki nr [...] są A A oraz M K (córki R i S K). Wcześniej, tj. od 1992 r., działka była dzierżawiona przez R i S K.
Wykonanie ww. obiektów w świetle przepisów obowiązujących w dacie ich realizacji wymagało uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. Zgodnie bowiem z treścią art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r., Nr 106, poz. 1126 ze zm., "Prawo budowlane"), roboty budowlane można było rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. W art. 29 Prawa budowlanego określono wyjątki od powyższej zasady. Przepis ten nie przewidywał jednak zwolnienia z obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę takich obiektów budowlanych, jakie zostały wykonane na działce nr [...]. Roboty te zostały zatem zrealizowane z naruszeniem art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego. W tej sytuacji PINB prawidłowo wszczął, na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, postępowanie w sprawie samowoli budowlanej, a następnie wydał na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 wskazanej ustawy postanowienie z [...] września 2011 r., znak: [...], którym nakazał R i S K wstrzymanie robót budowlanych i przedłożenie, w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia, stosownych dokumentów, umożliwiających legalizację obiektów. Postanowienie zostało doręczone zobowiązanym 5 października 2011 r. R i S K nie wywiązali się z nałożonych obowiązków i nie przedłożyli żadnych wymaganych dokumentów; zgodnie zaś z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego, w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1, czyli nakazuje się rozbiórkę obiektu budowlanego objętego postępowaniem legalizacyjnym. W związku z tym, że zobowiązani nie przedłożyli wymaganej dokumentacji, brak było podstaw do prowadzenia postępowania legalizacyjnego i konieczne było wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę obiektów, stosownie do dyspozycji art. 48 ust. 4 w związku z ust. 1 Prawa budowlanego. W rozpatrywanym przypadku nie doszło zatem do naruszenia ww. przepisów prawa materialnego. GINB dodał przy tym, że powyższe nie jest także kwestionowane przez skarżących, a spór dotyczy wyłącznie ustalenia adresata nakazu rozbiórki.
Odnosząc się do tej ostatniej kwestii GINB wskazał, że nakaz rozbiórki został nałożony na R i S K jako inwestorów robót budowlanych, a to na podstawie art. 52 Prawa budowlanego; zarówno w toku prowadzonego przez organ powiatowy postępowania zwykłego w sprawie samowoli budowlanej, jak i po jego zakończeniu (w toku postępowania egzekucyjnego i wznowieniowego), R i S K nigdy nie kwestionowali tego, że byli inwestorami przedmiotowych robót budowlanych; dopiero w rozpatrywanym odwołaniu oświadczyli, że "danych obiektów nie wybudowali". GINB, mając na uwadze stanowisko zawarte w odwołaniu, dodał, że fakt, iż w 2001 r. działka, na której zrealizowano inwestycję, miała inny numer ewidencyjny niż obecnie, nie oznacza, że R i S K nie byli inwestorami; także wskazywana przez skarżących okoliczność, że działka została zakupiona w 2002 r. przez M K oraz A K (obecnie A) wraz z istniejącą już na niej zabudową, nie wyklucza uznania ww. osób za inwestorów. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo R K z [...] listopada 2007 r., w którym oświadczyła ona, że działka była przez nią dzierżawiona od 1992 r. i stały na niej wcześniej dwa kioski postawione przez poprzedniego właściciela działki - B W. Państwo K będąc w posiadaniu działki mieli zatem faktyczną możliwość wykonywania na niej robót budowlanych. Z kolei w piśmie z 17 października 2011 r. R i S K wskazali, że są zainteresowani zalegalizowaniem obiektu, uzasadniając, że od ponad 18 lat są "nieformalnie z nim związani". Przedstawiona przez skarżących argumentacja nie podważa zatem, w ocenie GINB, skutecznie ustalonego w postępowaniu faktu, że R i S K byli inwestorami ww. robót budowlanych. GINB, dokonując takiej oceny, za niewiarygodne jednocześnie uznał zawarte w odwołaniu wyjaśnienia, że M K oraz A K (obecnie A) nabywając w 2002 r. działkę nr [...] były przekonane o tym, że znajdujący się na niej domek letniskowy "powstał" zgodnie z prawem. W aktach sprawy znajduje się kopia aktu notarialnego z [...] października 2002 r. rep. A. nr [...] umowy sprzedaży ww. działki, w której znajduje się oświadczenie stawających, że działka jest niezabudowana. Wskazuje to, że albo nowi właściciele nie wiedzieli o istnieniu spornych obiektów, albo stawający do aktu notarialnego będąc świadomymi, że istniejąca zabudowa jest nielegalna zataili przed notariuszem fakt jej istnienia.
GINB podkreślił w efekcie, że odwołujący się nie wskazali żadnych okoliczności, które mogłyby zakwestionować dokonane przez organ powiatowy ustalenia, że to właśnie R i S K byli inwestorami robót budowlanych wykonanych w 2001 r. na działce nr [...].
Odnosząc się z kolei do kwestii nieposiadania przez inwestorów prawa własności działki, na której znajdują się sporne obiekty, organ odwoławczy stwierdził, że okoliczność ta nie powoduje, że decyzja obarczona jest wadą nieważności. Powołując się na stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym GINB wskazał, że co do zasady, zobowiązanym do dokonania rozbiórki powinien być podmiot posiadający prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Niemniej jednak dostrzegł, że w orzecznictwie istnieje także pogląd przeciwny, dopuszczający możliwość nałożenia obowiązku rozbiórki na inwestora, który nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Zaznaczył, że jeżeli istnieją wątpliwości co do wykładni danego przepisu prawa i związane z tym rozbieżności w orzecznictwie, jak to ma miejsce w przypadku omawianego art. 52 Prawa budowlanego, to uznaje się, że przyjęcie przez organ jednej z możliwych wykładni tego przepisu nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji. Innymi słowy, gdyby nawet przyjąć pogląd skarżących, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy bardziej uzasadnionym byłoby zobowiązanie do dokonania rozbiórki właścicieli działki nr [...], to jednak w świetle brzmienia art. 52 Prawa budowlanego, skierowanie decyzji do inwestorów - R K oraz S K, nie może stanowić o obarczeniu takiej decyzji wadą nieważności (por. wyrok NSA z 25 września 2012 r., sygn. akt II OSK 2137/11).
Organ wskazał też, że nie bez znaczenia w niniejszej sprawie pozostaje także fakt, że właścicielami działki nr [...] są córki inwestorów; ma to bowiem istotne znaczenie dla oceny możliwości wykonania nałożonego decyzją obowiązku.
GINB wskazał także, że w świetle powyższych ustaleń nie można przyjąć, że decyzja PINB z [...] stycznia 2012 r. dotknięta jest wadą z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Określona w tymże przepisie przesłanka nieważności, polegająca na skierowaniu decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie ma miejsce wtedy, gdy decyzja określa prawa i obowiązki podmiotu innego, niż mający w sprawie interes prawny, kształtuje sytuację prawną osoby, której w świetle prawa materialnego nie powinna dotyczyć. Istota nieważności łączy się w tym przypadku z nieprawidłowym ukształtowaniem stosunku prawnego.
Podkreślił, że nie sposób także uznać, aby badana w postępowaniu nadzwyczajnym decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
W konsekwencji GINB podzielił stanowisko [...] WINB zawarte w decyzji z [...] września 2020 r., że badana decyzja PINB z [...] stycznia 2012 r. nie jest dotknięta żadną z kwalifikowanych wad, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a.
W skardze do Sądu na ww. decyzję GINB z [...] grudnia 2020 r. skarżący wnieśli "o uchylenie i zmianę" zaskarżonej decyzji.
Zaskarżonej decyzji zarzucili "rażące naruszenie prawa materialnego, prawa budowlanego, szczególnie przepisów przejściowych uchwalonych przez ustawodawcę w nowym prawie budowlanym w 1994 r. oraz przepisów k.p.a." Wskazali, że decyzja PINB już w 2012 r. została wydana "z rażącym naruszeniem prawa w tym z art. 156 § 1 pkt 4, 5, 6 i 7 i nie może się ostać". Podnieśli, że decyzja ta została skierowana do R i S K, którzy nie byli stroną w tym postępowaniu, ponieważ nie byli ani właścicielami działki [...], ani budowli znajdujących się na tej nieruchomości. Rzeczywiści właściciele nie byli wezwani do udziału w sprawie. Jak wynika z akt sprawy zostali włączeni jako uczestnicy postępowania dopiero w 2019 r.
Wskazali, że przy rozpatrywaniu sprawy nadzór budowlany na żadnym z etapów postępowania nie odniósł się do podnoszonego przez nich zagadnienia, że zgodnie z nowelizacją ustawy Prawo budowlane z 1994 r. ustawodawca uchwalił przepisy tymczasowe, które nakazywały z urzędu legalizować wszystkie nielegalne budowle wybudowane przed wejściem w życie przepisów ustawy prawo budowlane.
W odpowiedzi na skargę GINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie; zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja GINB znak: [...] z [...] grudnia 2020 r., utrzymująca w mocy decyzję [...] WINB z [...] września 2020 r. znak [...], którą odmówiono stwierdzenia nieważność ostatecznej decyzji PINB znak: [...] z [...] stycznia 2012 r. Tą ostatnią nakazano R i S K ("zobowiązani") rozebrać obiekt budowlany pełniący funkcję rekreacji indywidualnej o wymiarach 8,08 m x 6,74 m oraz suchy ustęp o wymiarach 2,94 m x 2,25 m, zlokalizowane na terenie działki nr [...] w obrębie ewidencyjnym [...], Gmina [...].
Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją wszczęte zostało na wniosek zobowiązanych, a GINB - orzekając w tej sprawie - miał na uwadze zarówno treść wniosku inicjującego to postępowanie, jak i zarzuty odwołania wniesionego przez skarżących (kwestionujących w szczególności adresata decyzji); organ ten argumentacji zawartej we wskazanych wystąpienia jednak nie podzielił; nie dostrzegł też żadnych innych wad, wypełniających którąś z przesłanek nieważności uregulowanych w art. 156 § 1 k.p.a. Nie znalazł w efekcie podstaw do "zmiany" rozstrzygnięcia [...] WINB.
W ocenie Sądu, wskazane stanowisko GINB - wyrażone w zaskarżonej decyzji - jest prawidłowe, a jako takie - zasługuje na akceptację.
Rozwijając tę ocenę, Sąd przede wszystkim zauważa, że celem postępowania nadzwyczajnego uregulowanego w art. 156 i nast. k.p.a., jest ustalenie, czy badana decyzja dotknięta jest jedną z wad kwalifikowanych wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Jedną z tych wad jest wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2), inną: niewykonalność decyzji w dniu jej wydania mająca charakter trwały (pkt 5). Co przy tym istotne, w toku postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, organ nie przeprowadza ponownie postępowania wyjaśniającego i nie rozstrzyga sprawy co do istoty, nie ma też możliwości naprawy ewentualnych wad popełnionych przy wydawaniu weryfikowanego orzeczenia. Przedmiotem postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest jedynie zbadanie, czy kwestionowana decyzja jest dotknięta wadą prawną wymienioną w art. 156 § 1 k.p.a. Konsekwencją powyższego jest to, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest ograniczone do weryfikacji samej decyzji administracyjnej z punktu widzenia wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1 - 7 k.p.a., z wyłączeniem możliwości ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, której dotyczy weryfikowane rozstrzygnięcie. Tym samym, w ramach postępowania nieważnościowego organ nie może dokonywać nowych lub dodatkowych ustaleń faktycznych, ani też kwestionować stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją stanowiącą przedmiot kontroli prowadzonej w tym postępowaniu nadzorczym. Innymi słowy, istotą tego postępowania jest ocena, czy weryfikowana decyzja jest zgodna z prawem i nie zawiera wad powodujących jej nieważność oraz czy przeprowadzone postępowanie i dowody w nim zgromadzone dawały podstawę do wydania takiego rozstrzygnięcia, jakie z tej decyzji wynika. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ma na celu wyjaśnienie kwalifikowanej niezgodności z prawem obowiązującym w dacie jej wydania, a nie ponowne rozpoznanie sprawy co do jej istoty.
Dlatego też Sąd stwierdza, że uwzględniając tryb postępowania, GINB prawidłowo -badając kwestionowaną decyzję PINB z [...] stycznia 2012 r.- kierował się stanem faktycznym i prawnym z daty jej wydania.
W pierwszej kolejności słusznie wskazał na bezsporne ustalenia faktyczne, z których wynika, że sprawa dotyczy budynku o funkcji rekreacji indywidualnej, o wymiarach 8,08 m x 6,74 m (54,45 m²) oraz suchego ustępu o wymiarach 2,94 m x 2,25 m, zrealizowanych na działce nr [...] w 2001 r. bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Dowodem na to jest znajdujący się w aktach sprawy protokół kontroli PINB z [...] grudnia 2006 r., który to nie zawiera żadnych uwag w tej materii obecnych przy oględzinach. Dostrzec przy tym trzeba, że wówczas ani wskazany opis obiektów, ani data ich realizacji nie była przez zobowiązanych kwestionowana. Co więcej, ustalenia dotyczące daty wykonania tych obiektów, jak i fakt realizacji tej zabudowy bez zgody organu, zostały przyjęte w oparciu o oświadczenie zobowiązanych. Tym samym organ mógł uznać, że obiekty te wykonano w warunkach samowoli budowlanej, nadto - że powstały pod rządami ustawy z 1994 r. W konsekwencji, słusznie przyjął, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że badana decyzja została wydana z rażącym naruszeniem przepisów procesowych wobec nieprzeprowadzenia pełnego postępowania wyjaśniającego co do charakteru obiektów i daty ich realizacji. Akta postępowania zwykłego wskazują bowiem na to, że w takim w zakresie w jakim było to niezbędne, ustalenia zostały poczynione i znajdują one odzwierciedlenie w materiale dowodowym, nadto – nie były wówczas zwalczane.
Co więcej, poczynione w sprawie ustalenia obligowały organ nadzoru budowlanego do wszczęcia postępowania w trybie uregulowanym w art. 48 Prawa budowlanego. Bezspornie bowiem, objęta postępowaniem zabudowa wymagała uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, a wykonanie jej bez tego zezwolenia, świadczy o popełnieniu samowoli budowlanej (i naruszeniu art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego). To zaś uzasadniało uruchomienie ww. procedury, na co też prawidłowo wskazał GINB w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zważyć też należy, że stosując się do przepisów art. 48, nakaz rozbiórki poprzedzono procedurą legalizacji, o czym świadczy postanowienie PINB z [...] września 2011 r. wydane na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, wyznaczające termin 30 dni na przedłożenie dokumentów koniecznych dla uruchomienia postępowania w tym kierunku. Wskazane postanowienie nie zostało jednak wykonane – w zakreślonym terminie; w efekcie PINB orzekł o rozbiórce ww. zabudowy, na mocy art. 48 ust. 1 i 4 Prawa budowlanego, kierując tenże nakaz do jej inwestorów (a wcześniej – zobowiązanych do wykonania ww. postanowienia), a to po myśli art. 52 Prawa budowlanego.
Uznając prawidłowość postępowania PINB, GINB zasadnie wskazał na okoliczności przywołane w badanej decyzji; wykazał przy tym, że znajdują one odzwierciedlenie w aktach sprawy. Słusznie w konsekwencji wywiódł o prawidłowości zastosowania w sprawie art. 48 Prawa budowlanego (wobec stwierdzonej samowoli budowlanej), a następnie – art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 4 tego artykułu (wobec niewykonania przez inwestorów obowiązków nałożonych ww. postanowieniem). Zważyć przy tym trzeba, że zgodnie z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym zarówno w dacie wszczęcia postępowania przez PINB, jak i wydania przez ten organ badanej decyzji) w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1. Zgodnie z ust. 1 art. 48, właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę; natomiast w ust. 3 uregulowano obowiązki, jakie należy spełnić przystępując do legalizacji - w sytuacji ustalenia przez organ, że co do zasady legalizacja samowoli jest możliwa. W niniejszej sprawie zastosowanie art. 48 ust. 1 i orzeczenie na jego podstawie o nakazie rozbiórki okazało się w pełni prawidłowe; choć bowiem umożliwiono legalizację obiektów, uprawnieni z tego nie skorzystali – nie wykonując obowiązków nałożonych na nich na podstawie art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego, a to obligowało organ do zastosowania art. 48 ust. 1.
GINB prawidłowo zatem przyjął, że nie można w sprawie zarzucić ani wydania decyzji bez podstawy prawnej, ani z rażącym naruszeniem prawa, kierując się przy tym prawidłową wykładnią art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Słusznie też wywiódł o braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji PINB z uwagi na jej skierowanie do R i S K, zamiast do ówczesnych (i obecnych) właścicieli działki nr [...], tj. A A i M K (córek Państwa R i S K). Organ szczegółowo tę kwestię rozważył, słusznie akcentując, że zgodnie z art. 52 Prawa budowlanego nakaz rozbiórki mógł być skierowany do inwestorów (nawet jeśli nie posiadali oni prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane), a materiał dowodowy wskazuje na to, że to R i S K wykonali objęte badaną decyzją obiekty. Wobec stanowiska skarżących, wskazujących na pominięcie w postępowaniu właścicieli działki nr [...], Sąd zauważa nadto, że okoliczności z tym związane można rozważać wyłącznie w kontekście wystąpienia przesłanki wznowienia postępowania uregulowanej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., w postępowaniu zainicjowanym w tym przedmiocie na wniosek strony "pominiętej". Sąd stwierdza jednocześnie, że postępowania nadzwyczajne są względem siebie niekonkurencyjne, ponieważ poszczególne tryby mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości decyzji i nie mogą być stosowane zamiennie lub łącznie. Naruszenie w danej sprawie wyłączności stosowania określonego trybu nadzwyczajnego weryfikacji decyzji stanowi rażące naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Dlatego też żadna z przesłanek wznowienia postępowania wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1-8 k.p.a. nie może jednocześnie skutkować nieważnością postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 lipca 2017 r., sygn. akt II OSK 2762/15).
Z tych też przyczyn, nie podzielając zarzutów skargi, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło