VII SA/Wa 396/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Kowalska, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.), Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak, Protokolant spec. Agnieszka Wasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi G. P. i W. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki wiaty I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M.W. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 615 złotych (sześćset piętnaście złotych), w tym: tytułem zastępstwa prawnego kwotę 500 złotych (pięćset złotych), tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 115 złotych (sto piętnaście złotych.) . Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. zwany dalej PINB w P. decyzją z dnia [...] Nr [...], działając na podstawie art. 48 ust. 1 oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. z 2006 r. Dz. U. Nr 156 poz. 1118 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego zwanego dalej kpa. (tekst jedn. Dz. U. Nr 98 z 2000 r. poz. 1071 ze zm.) nakazał G. i W. P. rozbiórkę (mini) wiaty, wykonanej samowolnie oraz z naruszeniem przepisów techniczno-budowlanych, zlokalizowanej na działce nr ewid. [...], w miejscowości P., stanowiącej współwłasność G. i W. P. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ wskazał, iż G. i W. P. wykonali, na istniejącym ogrodzeniu granicznym działek nr ewid. [...] i [...] - wymurowanym z pustaków żużlowo - betonowych, nadbudowę na wysokość ok. 2,50 - 2,60 m, poprzez umocowanie czterech słupków betonowych zwieńczonych rurą stalową i łatą drewnianą. Inwestor złożył w Wydziale Budownictwa i Architektury Starostwa Powiatowego w P. pismo zatytułowane "Informacja o zamiarze tymczasowego wykorzystania muru ogrodzeniowego jako konstrukcji nośnej zadaszenia na składowanie drzewa opałowego", co organ architektoniczno-budowlany uznał de facto za zgłoszenie, wydając w dniu 18.07.2008 r. postanowienie oraz pismo zobowiązujące inwestora do uzupełnienia dokumentów. Pomimo braku reakcji ze strony W. P., w związku z upływem terminu i brakiem decyzji o sprzeciwie, zgłoszenie uznano za skuteczne. Z tego względu, PINB w P. decyzją Nr [...] z dnia [...] umorzył postępowanie administracyjne. W wyniku wniesionego odwołania decyzja ta została uchylona przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzją Nr [...] z dnia [...], a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W wyniku przeprowadzonego ponownie postępowanie administracyjnego w sprawie PINB w P. ustalił, że stan zaawansowania robót uległ zmianie, w efekcie czego powstał inny obiekt. Organ uznał, że w sensie architektonicznym można zakwalifikować zrealizowany obiekt jako (mini) wiatę. Wskazał, że poszczególne elementy konstrukcyjne wiaty: słupy, oczepy, posadowienie, dach - zostały wykonane z materiałów z odzysku i połączone w sposób prowizoryczny. Takie połączenie elementów nie gwarantuje natomiast trwałego utwierdzenia i może spowodować ich upadek ze znacznej wysokości na teren sąsiedniej działki. Sposób zamocowania słupów po obu stronach zadaszenia, powoduje, że (mini) wiata nie gwarantuje sztywności w głównych płaszczyznach (podłużnej i poprzecznej) i może grozić przewróceniem. Stwarza więc zagrożenie bezpieczeństwu ludzi i mienia oraz oszpecenie otoczenia. Organ wyjaśnił, iż złożonego w Starostwie Powiatowym w P. przez inwestora pisma informacyjnego z dnia [...] "o zamiarze tymczasowego wykorzystania muru ogrodzeniowego jako konstrukcji nośnej zadaszenia na składowanie drzewa opałowego", nie uznał za zgłoszenie robót budowlanych. Z pisma inwestora nie wynikało bowiem jasno jaki był zamiar inwestycyjny Inwestora, tj. jakie wymiary ma mieć obiekt, w jakiej lokalizacji, jaki ma być charakter obiektu. Tym bardziej nie był sygnalizowany zamiar podwyższenia na wysokość powyżej 2,20 m (do około 2,50 m), ogrodzenia na granicy z sąsiednią działką nr ewid. [...]. Powyższe działanie Inwestora organ uznał zatem za naruszenie art. 30 ust. 3 Prawa budowlanego, zgodnie z którym budowa (nadbudowa) ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20 m wymaga skutecznego zgłoszenia właściwemu organowi, czego W.P. nie dokonał. Ponadto, organ stwierdził, iż przedmiotowy obiekt wykonany został z rażącym naruszeniem obowiązujących norm i przepisów art. 5 Prawa budowlanego. Konstrukcja obiektu rażąco narusza ustawowe zasady, co powoduje, że niemożliwe jest przywrócenie jej do norm techniczno-użytkowych określonych w przepisach. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją Nr [...] z dnia [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję PINB w P. W wyniku wniesienia, przez G. i W. P. skargi na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13.04.2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 2234/09, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Rozpoznając sprawę ponownie PINB w P. doszedł do wniosku, że rozważania dotyczące poprawności dokonanego zgłoszenia są bezprzedmiotowe, ponieważ zgodnie z art. 29 ust. 2, zgłoszenie może dotyczyć jedynie wiat wolno stojących, a przedmiotowa wiata nie jest obiektem wolno stojącym. Została wybudowana na pełnym murze ogrodzeniowym (podwyższonym na wysokość od 2,50 do 2,60 m), wykonanym z pustaków żużlo-betonowych, na granicy z sąsiadem, oraz dobudowana (styka się bezpośrednio) do samowolnie wykonanej dobudowy (rozbudowy) budynku gospodarczego i wchodzi swym dachem pod okap tego budynku, w stosunku do którego orzeczona została prawomocna decyzja nakazująca rozbiórkę (ostateczna decyzja [...] Nr [...] z dnia [...]). W ocenie organu, takie zgłoszenie jest nieskuteczne, gdyż na budowę przedmiotowej (mini) wiaty należało, zgodnie z art. 28 ustawy Prawo budowlane, uzyskać pozwolenie na budowę. Organ stwierdził, iż z uwagi na rażące naruszenie norm techniczno-budowlanych w dziedzinie mechaniki budowli, konstrukcji i materiałów budowlanych, niemożliwe jest przeprowadzenie procedury legalizacyjnej, zgodnie z art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że PINB w P. prawidłowo przeprowadził postępowanie w niniejszej sprawie zarówno pod względem formalnym jak i merytorycznym. Z akt sprawy wynika, iż przedmiotowej (mini) wiaty nie można zakwalifikować do obiektów wolno stojących, dlatego przed rozpoczęciem robót budowlanych inwestor powinien uzyskać pozwolenie na budowę, gdyż jak wynika z art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, zgłoszenie dotyczy tylko wiat wolno stojących, a taką przedmiotowa wiata nie jest. Jako słuszny organ odwoławczy uznał pogląd organu I instancji, iż przedmiotowa wiata została wykonana z rażącym naruszeniem przepisu art. 5 Prawa budowlanego, który stanowi, że obiekt budowlany należy projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając m.in. spełnienie wymagań podstawowych dotyczących bezpieczeństwa konstrukcji, bezpieczeństwa użytkowania, a także poszanowania uzasadnionych interesów osób trzecich. Wobec stwierdzenia, iż wykonana wiata rażąco narusza ustawowe zasady sztuki budowlanej niemożliwym jest wdrożenie postępowania legalizacyjnego z art. 48 ust. 2. Prawa budowlanego. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli G. i W. P. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Inkryminowanym decyzjom zarzucili : 1. Nieważność postępowania poprzez pozbawienie możności obrony praw w myśl art. 10 kpa., z uwagi na nienależyte rozpoznanie odwołania skarżącego i z uwagi na nierzetelne prowadzenie sprawy, w myśl dyspozycji art. 29 ust 1 pkt 2 Prawa budowlanego. 2. Nieważność postępowania poprzez naruszenie przepisu art. 40 kpa, w związku z którym wszystkie pisma w trakcie trwającego postępowania administracyjnego powinny być dostarczane wszystkim stronom postępowania indywidualnie. 3. Nie rozpoznanie wniosku co do istoty sprawy. 4. Tendencyjne nierespektowanie wykładni obowiązujących aktów prawnych. Nie respektowanie wykładni wyroku WSA w Warszawie (sygn. akt VII SA/Wa 481/09) z dnia 10.09.2019r, (ogłoszonego przed datą sporządzenia tytułu wykonawczego) w przedmiocie odmowy przez GUNB wznowienia postępowania o wzruszenie decyzji ostatecznych, dotyczących przedmiotowej sprawy, a więc i decyzji Nr [...] PINB w P. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Sąd administracyjny, zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrolują jedynie legalność zaskarżonej decyzji, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje wówczas, gdy Sąd stwierdzi, że doszło do naruszenia prawa (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przy czym ocena tego naruszenia następuje w świetle prawa obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 134 ww. ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Biorąc pod uwagę powyższą regulację - zdaniem składu orzekającego zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca winny być uchylone. W pierwszej kolejności wskazać należy, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż skarżący złożył w Wydziale Budownictwa i Architektury Starostwa Powiatowego w P. pismo zatytułowane "Informacja o zamiarze tymczasowego wykorzystania muru ogrodzeniowego jako konstrukcji nośnej zadaszenia na składowanie drzewa opałowego". Organ architektoniczno-budowlany uznał pismo to za zgłoszenie, wydając w dniu 18.07.2008 r. postanowienie oraz pismo zobowiązujące inwestora do uzupełnienia dokumentów. W związku z upływem 30 dniowego terminu przewidzianego w art. 30 ust. 6 Prawa budowlanego i brakiem decyzji o sprzeciwie, zgłoszenie uznano za skuteczne. Zgłoszenie wykonania określonych robót budowlanych i brak sprzeciwu właściwego organu wyłącza, co do zasady ustalenie, że roboty te były wykonywane w warunkach uzasadniających zastosowanie art. 48 lub 49b Prawa budowlanego, chyba, że rzeczywistym zamiarem inwestora jest obejście przepisów. W kwestii tej w zasadzie jednolicie wypowiadają się sądy administracyjne. W podobnych, co do zasady stanach faktycznych przedstawiono następujące stanowiska. ,,Zaniechanie wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ na skutek zgłoszenia budowy lub wykonywania robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, z woli ustawodawcy, wyrażonej w przepisie art. 50 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego powoduje konieczność zastosowania trybu przewidzianego w art. 50 i art. 51 ustawy."-wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 18.10.2007r. sygn. akt II SA/Lu 622/07. ,,W sytuacji, gdy strona błędnie dokonała zgłoszenia zamiast złożenia wniosku o pozwolenie na budowę, a organ wadliwie zaniechał wniesienia sprzeciwu winien znaleźć zastosowanie nie tryb przewidziany w art. 48 Prawa budowlanego, lecz tryb wynikający z art. 50 i 51 Prawa budowlanego, umożliwiający dokonanie legalizacji. Stanowisko takie znajduje uzasadnienie także w przypadku, gdy organ architektoniczno-budowlany powiadomił inwestora o nie wniesieniu sprzeciwu. co do zgłoszenia inwestycji oraz braku złej woli po stronie inwestora, który działając w dobrej wierze oczekuje od organu decyzji."- wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 19.03.2008r. sygn. akt II SA/Go 102/08. Wyroki te zapadły nieco w innych sytuacjach, ale wyrażona w nich myśl znajduje zastosowanie również w niniejszej sprawie. Wynika z niej, że zaniedbanie wniesienia przez organ architektoniczno-budowlany sprzeciwu wyłącza co do zasady stosowanie art. 48 i 49b Prawa budowlanego. Chyba, że organ ustali, iż inwestor świadomie i celowo zamierzał obejść przepisy. Na uwagę i aprobatę zasługuje również teza zawarta w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2011 r. sygn. akt II OSK 1688/10 zgodnie z którą "Wobec dokonanego przez inwestora zgłoszenia zamiaru realizacji robót budowlany organ przyjmujący zgłoszenie powinien ewentualnie wezwać inwestora do ściślejszego przedstawienia zamierzenia budowlanego lub wnieść sprzeciw, jeżeli roboty budowlane wymagają pozwolenia na budowę. W razie braku takiej reakcji organu zastosowanie powinny znaleźć w razie potrzeby art. 50 i 51 p.b, lecz nie art. 48 p.b." W realiach niniejszej sprawy należy wskazać, że organy nadzoru budowlanego uznały, że inwestor dokonał zgłoszenia zamiaru wykonywania robót budowlanych, stwierdziły jednak, że zgłoszenie to (mimo braku sprzeciwu) jest nieskuteczne, ponieważ przedmiotowe roboty wymagały uzyskania pozwolenia na budowę. Sytuacja taka, zgodnie z powołanymi wyżej stanowiskami, wykluczała wszczęcie procedury określonej w art. 48 Prawa budowlanego. Nie przesądzając ostatecznego rozstrzygnięcia wskazać należy, że organ zobowiązany będzie podjąć z urzędu czynności mające na celu dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy w kontekście procedury określonej w art. 51 Prawa budowlanego, a przy wydawaniu rozstrzygnięcia uwzględnić dokonaną przez Sąd w niniejszej sprawie wykładnię przepisów prawa materialnego. Z tych wszystkich względów, Sąd biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit.a) w związku z art. 152 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 i 2 wyroku.