VII SA/Wa 4/08
WyrokWSA w Warszawie2008-05-15
Skład orzekający: Leszek Kamiński, Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, Krystyna Tomaszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przerwa w prowadzeniu działalności gospodarczej, zgłoszona jako zawieszenie, ale bez wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej, skutkuje ustaniem obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego?Ratio decidendi
Stanowisko organów obu instancji o decydującym znaczeniu wpisu i wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej dla obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego jest błędne. Fakt prowadzenia działalności gospodarczej, a nie sam wpis do ewidencji, przesądza o istnieniu obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. Organy powinny przeprowadzić postępowanie dowodowe w celu ustalenia, czy w okresie zgłoszonego zawieszenia działalności faktycznie nie była ona prowadzona, co mogłoby skutkować ustaniem obowiązku ubezpieczenia.Stan faktyczny
Skarżący W. R. wnioskował o ustalenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej, wskazując, że w okresie od czerwca do września 2007 r. faktycznie zaprzestał jej prowadzenia, mimo braku wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej. Organy NFZ uznały, że obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego trwa od grudnia 2004 r. do nadal, ponieważ działalność nie została wykreślona z ewidencji. Skarżący wniósł skargę do WSA, argumentując, że w okresie faktycznego zaprzestania prowadzenia działalności nie podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kamiński, , Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska (spr.), Protokolant Agnieszka Wasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2008 r. sprawy ze skargi W. R. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
W. R. zwrócił się z wnioskiem o ustalenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej informując, że przedmiotowa działalność nie była wykonywana w okresie od dnia [...].06.2007r. do dnia [...].09.2007r. i na dzień [...] września 2007r. nie jest wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej.
Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia
w K. po rozpatrzeniu wniosku W. R. w sprawie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, decyzją z dnia [...] września 2007r. na podstawie art. 107 ust. 5 pkt 16 oraz art. 109 i art. 66 ust. 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.) stwierdził, iż W. R. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od [...] grudnia 2004r. do nadal.
W uzasadnieniu podał, iż z zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej wydanego przez Prezydenta Miasta K. z dnia [...].03.2006r. wynika, że ubezpieczony W. R. od dnia [...] grudnia 2004r rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej, której nie zlikwidował.
W związku z tym zdaniem organu I instancji, W. R. podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba prowadząca działalność pozarolniczą od dnia [...] grudnia 2004r do nadal.
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia po rozpatrzeniu odwołania W. R., decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2007r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W ocenie organu odwoławczego przepisy prawne nie przewidują zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej, które miałoby polegać na faktycznym zaprzestaniu prowadzenia tej działalności bez wykreślania wpisu z ewidencji działalności gospodarczej.
Organ wskazał, iż zgodnie z art. 66 ust 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.) obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniami społecznymi rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi.
Obowiązek ubezpieczenia tych osób, stosownie do art. 69 ust. 1 powyższej ustawy, powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych.
Przy określaniu znaczenia pojęć " rozpoczęcie" i " zakończenie" prowadzenia działalności gospodarczej zasadnicze znaczenie zdaniem organu odwoławczego mają przepisy ustawy z dnia 19 listopada 1999r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) oraz przepisy ustawy z dnia 2 lipca 2004r o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 ze zm.).
Zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy Prawo działalności gospodarczej, przedsiębiorca będący osobą fizyczną może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej.
Natomiast stosownie do treści art. 7 e ust. 1 pkt 1 w/w ustawy, zawiadomienie
o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej powoduje wykreślenie powyższego wpisu z ewidencji działalności gospodarczej.
W konsekwencji znaczenie prawne dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania działalności pozarolniczej ma wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz jego wykreślenie z tej ewidencji.
Organ stwierdził, z zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z dnia [...] marca 2006r. wynika, że ubezpieczony W. R. z dniem [...] grudnia 2004r. rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej której przedmiotem była działalność związana ze sportem, działalność fizjoterapeutyczna, sprzedaż detaliczna artykułów sportowych oraz, sprzedaż detaliczna prowadzona przez domy sprzedaży wysyłkowej.
W ocenie organu odwoławczego, W. R. podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba prowadząca działalność pozarolniczą od dnia [...] grudnia 2004r.
Odnosząc się do kwestii niewykonywania działalności gospodarczej przez W. R. w okresie od dnia [...].06.2007r. do dnia [...].09.2007r. organ odwoławczy stwierdził, iż niewykonywanie działalności gospodarczej w pewnym okresie czasu nie oznacza jeszcze zaprzestania jej prowadzenia.
Z istoty prowadzenia działalności gospodarczej wynika bowiem, ze jest ona wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły oraz na własny rachunek i ryzyko prowadzącego.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł W. R.
Skarżący podniósł, iż w okresie od dnia [...].06.2007r. do dnia [...].09.2007r. wyrejestrował z ZUS prowadzoną działalność gospodarczą i w tym okresie zaprzestał jej prowadzenia.
Możliwość zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej bez jednoczesnego wykreślania jej z ewidencji dopuszczona została Rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 6 sierpnia 2003r, załącznik nr 13 ( Dz.U. Nr 150, poz. 1457).
W związku z powyższym skarżący uważa, że w okresie nie prowadzenia działalności gospodarczej nie podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.
W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymał swoje stanowisko wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co, następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Za błędne należy uznać stanowisko organów obu instancji o decydującym dla wykonywania działalności gospodarczej znaczeniu prawnym wpisu i wykreśleniu działalności skarżącego z ewidencji prowadzenia działalności gospodarczej.
Wpis do ewidencji działalności gospodarczej ma jedynie charakter deklaratywny (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 1996r, III CZP 111/95, OSNC 1996, nr 5, poz. 63 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 sierpnia 1998r, II CZ 74/98, OSNC 1999, nr 2, poz. 36).
Oznacza to, że określenie przez samego przedsiębiorcę daty rozpoczęcia działalności gospodarczej rodzi domniemanie faktyczne podjęcia działalności
i wykonywania jej do czasu wykreślenia z ewidencji.
Domniemanie faktyczne ma znaczenie dowodowe i może zostać obalone (wyrok NSA z dnia 25 października 2006r, sygn. akt II GSK 179/06).
Z zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej wydanego przez Prezydenta Miasta K. z dnia [...].03.2006r. wynika, że ubezpieczony W. R. od dnia [...] grudnia 2004r. rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej której przedmiotem była działalność związana ze sportem, działalność fizjoterapeutyczna, sprzedaż detaliczna artykułów sportowych oraz sprzedaż detaliczna prowadzona przez domy sprzedaży wysyłkowej.
Z wyjaśnień skarżącego wynika, że w okresie od dnia [...].06.2007r. do dnia [...].09.2007r. wyrejestrował z ZUS prowadzoną działalność gospodarczą i w tym okresie zaprzestał jej prowadzenia.
W aktach sprawy brak jest dowodów świadczących o wyrejestrowaniu skarżącego z ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego (odpowiednich druków) jak również dowodów zgłoszenia zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej w urzędzie skarbowym.
Zarówno Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. jak i Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia nie przeprowadzili postępowania dowodowego w celu wyjaśnienia czy w okresie wyrejestrowania z ZUS działalności gospodarczej skarżący rzeczywiście jej nie prowadził.
Fakt prowadzenia działalności gospodarczej, a nie wpis do ewidencji przesądza o istnieniu obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego (wyrok NSA 21.06.2007r., sygn. akt. II GSK 70/07, wyrok NSA z dnia 25 października 2006r., sygn. akt II GSK 179/06).
Zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej jest stanem faktycznym,
a nie prawnym bowiem takiego stanu nie przewidują przepisy ustawy z dnia 19 listopada 1999r Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178) ani przepisy ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807) czy też przepisy ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (jednolity tekst Dz. U. z 2000r, Nr 14, poz. 176 ze zm.).
Pojęcie " zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej" nie zostało również wprowadzone do ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2004r, Nr 210, poz. 2135 ze zm.) jak też do ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) w aspekcie zakresu obowiązkowych ubezpieczeń zdrowotnych i ubezpieczeń społecznych.
Przerwa w prowadzeniu działalności gospodarczej spowodowana jej zawieszeniem pozwala na przyjęcie, iż skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej i w związku z tym nie podlegał w zgłoszonym okresie ubezpieczeniu zdrowotnemu (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2005r, I UK 105/04, OSNP z 2005r, nr 13, poz. 198).
Jednakże samo zgłoszenie " wyrejestrowania z ubezpieczenia" nie jest dla organów bezwzględnie wiążące lecz podlega ich kontroli.
Ocena czy stan faktyczny niewykonywania działalności gospodarczej ma wpływ na podleganie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego musi być poprzedzona ustaleniem, czy w okresie w którym skarżący zgłosił zawieszenie prowadzenia działalności, faktycznie działalność ta w ogóle nie była prowadzona.
Zakwestionowanie w rezultacie tej kontroli zgłoszenia wyrejestrowania
z ubezpieczenia prowadzi do obalenia domniemania zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej skutkującej uchyleniem obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego.
Z uwagi na fakt, iż zaskarżona decyzja została wydana bez dostatecznego wyjaśnienia istotnych okoliczności z naruszeniem art. 7kpa, 77 § 1 kpa i art. 107 § 1 kpa, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ) orzekł jak w pkt I sentencji.
Zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku na zasadzie art. 152 w/w ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło