VII SA/Wa 470/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 12 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi [...] na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] grudnia 2016 r. znak [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej postanawia: odmówić przyznania [...] prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. [...] po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego, składając następnie wniosek na urzędowym formularzu zwróciła się jedynie o zwolnienie od kosztów sądowych. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 2 ustawy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Zatem prawo pomocy jako instytucja stanowiąca odstępstwo od tej generalnej reguły winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Należy przy tym podkreślić, że na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa powinność udowodnienia - na co wskazuje użyty w art. 246 ustawy zwrot: "wykaże" - że sytuacja finansowa uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do pełnej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Należy też zwrócić uwagę na treść art. 255 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż brak jest uzasadnienia dla przyznania stronie skarżącej prawa pomocy, ponieważ nie wykazała ona w sposób przekonujący i bezsporny, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i spełnia przesłanki określone w art. 246 ustawy. W złożonym wniosku [...] oświadczyła, że cyt.: "firma nie funkcjonuje ludzie nie pracują". W rubrykach dotyczących wysokości kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych; wartości środków trwałych; wysokości zysku lub strat za ostatni rok obrotowy, a także stanu rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wpisano "0 zł". Pismem z dnia 4 lipca 2017 r., na podstawie art. 255 ustawy, wezwano wnioskodawcę do nadesłania w terminie 7 dni: - odpisów zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe, - wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych z okresu ostatnich 6 miesięcy, - odpisu sprawozdania finansowego za 2016 r., - odpisów deklaracji dla podatku od towarów i usług za okres ostatnich 6 miesięcy. Ww. pismo zostało doręczone stronie skarżącej w dniu 21 lipca 2017 r. Pismem z dnia 28 lipca 2017 r. [...] zwróciła się o przedłużenie terminu do nadesłania odpisów zeznań podatkowych, odpisu sprawozdania finansowego i odpisów deklaracji dla podatku od towarów i usług, wskazując, że wszystkie dokumenty firmowe znajdują się w biurze rachunkowym, a właściciel biura przebywa na urlopie do 20 sierpnia 2017 r. (bez jego zgody żaden z pracowników nie wyda ww. dokumentów). [...] oświadczyła ponadto, że rachunki bankowe zostały zamknięte z końcem 2013 roku "z powodu braku przepływów przez nie środków". Zarządzeniem z dnia 9 sierpnia 2017 r. przedłużono stronie skarżącej do dnia 28 sierpnia 2017 r. termin do nadesłania wymaganych dokumentów, o czym poinformowano stronę pismem z dnia 11 sierpnia 2017 r. Przesyłka zawierająca ww. pismo została dwukrotnie prawidłowo awizowana i zwrócona Sądowi jako niepodjęta w terminie, wobec czego uznano ją za skutecznie doręczoną w trybie art. 73 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zauważyć trzeba, że [...] nie nadesłała żadnego z dokumentów, których dotyczyło wezwanie z dnia 4 lipca 2017 r. skierowane do wnioskodawcy w trybie art. 255 ustawy. Odnośnie wezwania do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych strona skarżąca oświadczyła jedynie, że rachunki bankowe zostały zlikwidowane, nie nadesłała jednak żadnych dokumentów na potwierdzenie tej okoliczności. Pomimo przedłużenia terminu nie nadesłała również pozostałych dokumentów. W ocenie referendarza sądowego wniosek [...] nie zasługuje zatem na uwzględnienie, strona skarżąca nie wykazała bowiem, iż spełnia przesłanki określone w art. 246 ustawy. Wprawdzie według oświadczenia zawartego we wniosku [...] nie uzyskuje żadnych dochodów i nie posiada środków na prowadzenie działalności, jednakże nie jest możliwe przyznanie prawa pomocy jedynie w oparciu o niczym nieudokumentowane twierdzenia strony. Wobec nienadesłania przez stronę skarżącą wymaganych dokumentów nie jest możliwe dokonanie oceny jej rzeczywistej kondycji finansowej. Podkreślenia wymaga, że strona postępowania wnosząc o przyznanie prawa pomocy powinna poprzez rzetelne przedstawienie w złożonym wniosku wszelkich informacji niezbędnych do oceny jej sytuacji majątkowej, a także poprzez złożenie stosownych dokumentów wykazać w sposób przekonujący i wiarygodny, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Należy też zauważyć, że w przypadku, gdy sąd/ referendarz sądowy w celu uzyskania pełniejszego obrazu sytuacji majątkowej i finansowej wnioskodawcy wzywa go do złożenia dodatkowych oświadczeń czy dokumentów źródłowych, tj. korzysta z trybu przewidzianego w art. 255 ustawy, podmiot wnioskujący o przyznanie prawa pomocy ma obowiązek współdziałania z sądem (referendarzem) w zakresie wyjaśnienia wszystkich okoliczności dotyczących jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte w złożonym wniosku jest niewystarczające dla oceny jej sytuacji majątkowej i finansowej lub budzi wątpliwości, a strona (pomimo wynikającego z art. 255 ustawy obowiązku) nie udziela w ogóle bądź nie udziela dokładnej i pełnej odpowiedzi na skierowane do niej wezwanie, nie jest możliwe przyznanie stronie prawa pomocy, jedynie w oparciu o jej twierdzenia o trudnej sytuacji finansowej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 31 stycznia 2013 r. I OZ 51/13 LEX nr 1273885, z 19 grudnia 2012 r. II FZ 1036/12 LEX nr 1240482, z 14 marca 2013 r. II FZ 92/13 LEX nr 1302897, z 4 lipca 2013 r. I OZ 546/13 LEX nr 1345177). W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.