VII SA/Wa 472/16

Starszy referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła – Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 czerwca 2017r. po rozpoznaniu wniosku Z. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi Z. O. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2015r., znak: [...] w przedmiocie wyjaśnienia treści postanowienia postanawia: odmówić Z. O. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W dniu 21 kwietnia 2017r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy Z. O., w których wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż wnioskodawca gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną. Wspólnie utrzymują się z dochodów w wysokości 8.234 złotych miesięcznie. Na kwotę tą składa się emerytura małżonki wnioskodawcy w wysokości 621,51 złotych i dochód uzyskiwany przez wnioskodawcę z tytułu wynajmu 7612,80 złotych (8.320,00 złotych minus podatek 707,20 złotych). Wnioskodawca podał, że posiada z małżonką dom w zabudowie szeregowej z lat 60-tych o pow. 120 m², szacunkowa wartość ok. 400 000 złotych oraz budynki usługowe o pow. 316 m² stanowiące zabezpieczenie pożyczki hipotecznej o wartości ok. 1.200 000 złotych. Skarżący wyszczególnił, że ponosi następujące wydatki tj. podatek od dzierżawy czynszu) w wysokości 707,20 złotych, "porozumienie 800 złotych do maja", opłatę za telefon 73,00 złotych, opłatę za gaz w wysokości 84,64 złotych, ubezpieczenie nieruchomości 50,00 złotych, opłatę za wodę 47,00 złotych, opłatę za rachunek bankowy 40,00 złotych, podatki od nieruchomości 67,75 złotych, ubezpieczenie OC 101,50 złotych, opłatę za energię elektryczną w wysokości 67,59 złotych, karma dla zwierząt ok. 250,00 złotych, spłata kredytu w wysokości 4000 złotych do maja, od czerwca w wysokości 4500 złotych, kapitalizacja odsetek w wysokości ok. 70,00 złotych, prowizja za odnowienie kredytu w wysokości 16,66 złotych. Podał, że razem miesięczne koszty bez podatku wynoszą 5.688,14 złotych. W tym stanie faktycznym stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. , poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże , że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a). Należy wskazać, że przyznanie prawa pomocy zarezerwowane jest tylko i wyłącznie dla osób ubogich, znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych i takiej, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie). Jest to zatem instytucja, która została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, ubogim, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Z treści powołanego wyżej przepisu wynika, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Rozpoznając złożony przez Z. O. wniosek należy wskazać, że wnioskodawca nie wykazał, by jego sytuacja materialna była tak trudna by kwalifikował się do przyznania prawa pomocy. Wskazać należy, iż wnioskodawca uzyskują z żoną niemałe dochody miesięczne w wysokości 8234 złotych, posiada majątek w postaci domu w zabudowie szeregowej o pow. 120 m² i budynki usługowe o pow. 316 m² o wskazanej wartości - 1.200000 złotych. Wnioskodawca ponosi wydatki wskazane wyżej, w szczególności związane z utrzymaniem nieruchomości. Do wydatków tych zaliczył także spłatę kredytu w wysokości 4000 złotych, a od czerwca 4500 złotych miesięcznie. Analizując powyższe okoliczności stwierdzić należy, wnioskodawcy posiadającego z żoną dochody we wskazanej wyżej wysokości, majątek oraz spłacającego co miesiąc kredyt w powyższej wysokości, nie można zaliczyć do osób ubogich, do których adresowane jest prawo pomocy. Za zasadnością wniosku nie przemawia powoływanie się przez skarżącego na spłatę kredytu. Obowiązek spłaty zobowiązań finansowych ma oczywiście wpływ na sytuację majątkową strony, nie stanowi jednak przesłanki, która przesądziłaby o przyznaniu wnioskodawcy prawa pomocy. Sama okoliczność spłacania przez skarżącego kredytu nie przesądza o braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. Dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy nie tyle istotna jest wysokość deklarowanych przez stronę wydatków, co kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Spłata zobowiązań finansowych –kredytu nie uzasadnia twierdzenia, że jest to wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się już stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu) nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 2011r. sygn. II OZ 130/11 Lex nr 1080416, postanowienie z dnia 22 lutego 2012 r. sygn. akt II OZ 72/12 - Lex nr 1121302). Podkreślić należy, że skarżący nie wskazuje, aby miał jakiekolwiek problemy ze spłatą zaciągniętego kredytu, bądź posiadał z tego tytułu zaległości. W tym kontekście zauważyć należy, że wskazywana przez skarżącego wysokość spłat rat kredytu świadczy, że posiada zdolność finansową. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że wnioskodawca nie wykazał, że znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynika, że stan majątkowy pozwala zaliczyć wnioskodawcę do osób rzeczywiście ubogich, których środki do życia są ograniczone. Wskazać należy, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania (zob. postanowienie NSA z dnia 21 listopada 2014r. sygn. akt II OZ 1238/14). W takiej sytuacji należy uznać, że skarżący nie wykazał okoliczności, które mogłyby świadczyć o jego szczególnie trudnej sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.