VII SA/Wa 478/21
WyrokWSA w Warszawie2021-06-09
Skład orzekający: Włodzimierz Kowalczyk, Artur Kuś, Andrzej Siwek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nałożenie grzywny w celu przymuszenia w postępowaniu egzekucyjnym administracyjnym jest zasadne, gdy zobowiązany twierdzi, że wykonał nałożony obowiązek, a organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności samego obowiązku?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nałożenie grzywny w celu przymuszenia było zasadne, ponieważ organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności obowiązku nałożonego ostateczną decyzją administracyjną. Skoro decyzja jest ostateczna i nie została wycofana z obrotu prawnego, organ egzekucyjny ma obowiązek podejmować czynności w celu jej wyegzekwowania. Usunięcie wyposażenia z pomieszczeń nie stanowi wykonania obowiązku przywrócenia funkcji strychu, a jedynie oznacza, że pomieszczenia nie są aktualnie użytkowane, co nie jest tożsame z brakiem ich użyteczności.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) grzywny w celu przymuszenia w wysokości 10 000 zł na E. S. – S. i P. S. z powodu niewykonania decyzji nakazującej przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania poddasza z funkcji socjalno-biurowej na funkcję strychu. Po utrzymaniu w mocy postanowienia przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB), skarżący złożyli skargę do WSA, zarzucając m.in. wykonanie nałożonego obowiązku i naruszenie przepisów postępowania. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędziowie sędzia WSA Artur Kuś (spr.), sędzia WSA Andrzej Siwek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi E. S. – S. i P. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę
1. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "PINB") postanowieniem z [...] listopada 2020 Nr [...], znak: [...] (PINB [...]) na podstawie art. 119, art. 121 § 1, § 2, § 4 art. 122 oraz art. 64a ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1427 - ze zm.; dalej: "u.p.e.a.") nałożył na E. S. – S. i P. S. (dalej: "zobowiązani") jednorazową grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 10 000 zł z powodu uchylania się przez zobowiązanych od wykonania obowiązku określonego w decyzji PINB Nr [...] z [...] stycznia 2016 r., znak: PINB [...]. Dodatkowo nałożył obowiązek wniesienia opłaty egzekucyjnej za wydanie niniejszego postanowienia w wysokości 68 zł.
Jednocześnie organ wezwał E. S. i P. S. do wykonania w terminie 60 dni od dnia doręczenia postanowienia obowiązku określonego w tytule wykonawczym Nr [...] wystawionym [...] grudnia 2017 r. przez PINB, tj. przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania poziomu poddasza przeznaczonego na cele socjalno - biurowe na funkcję strychu, w budynku mieszkalno - pensjonatowym do zamieszkania w nim osób o ograniczonej zdolności poruszania się i osób starszych, znajdującym się na działce oznaczonej numerem ewidencyjnym [...], położonej w miejscowości [...] gmina [...].
Postępowanie administracyjne w sprawie miało następujący przebieg. W związku z niewykonaniem przez E. S. i P. S. decyzji PINB Nr [...] z [...] stycznia 2016 r. polegającego na przywróceniu poprzedniego sposobu użytkowania poziomu poddasza przeznaczonego na cele socjalno - biurowe na funkcję strychu, w budynku mieszkalno – pensjonatowym, do zamieszkania w nim osób o ograniczonej zdolności poruszania się i osób starszych - organ powiatowy, działając w oparciu o u.p.e.a. wszczął postępowanie mające na celu wyegzekwowanie obowiązku z niej wynikającego.
Pismami z [...] czerwca 2018 r. PINB przekazał zobowiązanym tytuły wykonawcze Nr [...] z [...] grudnia 2017 r., które zostały odebrane [...] czerwca 2018 r. Odrębnymi pismami z [...] czerwca 2018 r. E. S. i P. S. wnieśli zarzuty do tytułu wykonawczego Nr [...] wskazując art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. - tj. wykonanie obowiązku.
Postanowieniem Nr [...] z [...] lipca 2018 r., PINB uznał za bezzasadne zarzuty zgłoszone w toku postępowania egzekucyjnego przez E. S. a postanowieniem Nr [...] z [...] lipca 2018 r. uznał za bezzasadne również zarzuty P. S.
Zażalenia na ww. postanowienia złożyli E. S. i P. S. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "[...]WINB") zlecił PINB przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w zakresie ustalenia czy obowiązek nałożony egzekwowaną decyzją został w całości wykonany.
W dniu [...] listopada 2018 r. do organu wpłynęło pismo PINB wraz protokołem z czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu [...] listopada 2018 r., z którego wynika, że w poziomie poddasza wszystkie pomieszczenia są puste, a 4 łazienki wyposażone w tzw. biały montaż. W jednym pomieszczeniu zamontowana jest umywalka. Wszystkie pomieszczenia wydzielone są za pomocą ścian i otworów drzwiowych wraz ze stolarką drzwiową. Wszystkie pomieszczenia z warstwą wierzchnią podłogową z terakoty oraz instalacją c.o. i instalacją wodno-kanalizacyjną. W ww. protokole wskazano, że brak jest znamion użytkowania poddasza na cele socjalno-biurowe.
Wobec powyższego po rozpatrzeniu ww. zażaleń [...]WINB postanowieniem Nr [...] z [...] listopada 2018 r., utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji Nr [...] z [...] lipca 2018 r. i postanowieniem Nr [...] z [...] listopada 2018 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji Nr [...] z [...] lipca 2018 r. Wyrokami z dnia 2 sierpnia 2019 r. sygn. akt: VII SA/Wa 298/19 i VII SA/WA 299/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi na ww. postanowienia [...]WINB.
W związku z powyższym kontynuując postępowanie egzekucyjne prowadzone w przedmiotowej sprawie organ wydał wskazane na wstępie postanowienie Nr [...] z [...] listopada 2020 r., nakładające na zobowiązanych grzywnę w wysokości 10 000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku nałożonego decyzją PINB Nr [...] z [...] stycznia 2016 r.
2. E. S. oraz P. S. w piśmie z [...] listopada 2020 r. złożyli zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie.
3. [...]WINB postanowieniem z [...] grudnia 2020 r. Nr [...] znak: [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256; dalej: "k.p.a.") i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.; dalej: "p.b.") po rozpatrzeniu ww. zażalenia utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Zdaniem [...]WINB skarżone rozstrzygnięcie winno zostać utrzymane w mocy jako odpowiadające przepisom prawa.
Z akt organu powiatowego jednoznacznie wynika, że zobowiązani uchylają się od całkowitego wykonania obowiązku nałożonego decyzją PINB Nr [...] z [...] stycznia 2016 r. Wobec powyższego PINB miał obowiązek nałożenia na E. S. i P. S. grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku nałożonego ww. decyzją organu powiatowego. W ocenie [...]WINB, kwota w wymiarze 10 000 zł ma na celu zapewnienie efektywności prowadzonego postępowania egzekucyjnego i skutecznie zwróci uwagę podmiotu zobowiązanego, co przyczyni się do prawdopodobnego podjęcia działań zmierzających do całkowitego wykonania obowiązku we własnym zakresie. W ocenie organu II instancji PINB zasadnie zastosował w przedmiotowej sprawie środek egzekucyjny w postaci grzywny w celu przymuszenia wyjaśniając przy tym przesłanki, jakimi kierował się ustalając jej wysokość.
Pomimo faktu, iż decyzja organu powiatowego Nr [...] z [...] stycznia 2016 r., jest ostateczna, zobowiązani nie wykonali nałożonego na nich obowiązku w całości co zostało już uzasadnione na etapie rozpatrywania zarzutów wniesionych w toku niniejszego postępowania egzekucyjnego. [...]WINB wskazywał, że obowiązek nałożony ww. decyzją nie został wykonany w całości co zostało potwierdzone i czynnościami kontrolnymi organu powiatowego przeprowadzonymi w dniu [...] listopada 2018 r. oraz w dniu [...] kwietnia 2018 r. W uzasadnieniu wskazano również na szczegółową treść wskazanych protokołów. W ocenie [...]WINB, usunięcie wyposażenia pomieszczeń nie stanowi o wykonaniu obowiązku jak również nie świadczy o tym, że ww. poddasze jest nieużytkowe. Organ wskazał, że nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności samego obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Dopóki w obiegu prawnym znajduje się ww. ostateczna decyzja organu powiatowego organ egzekucyjny ma obowiązek podejmowania czynności celem jej wyegzekwowania. Adresat decyzji, który odmawia jej wykonywania czyni to na własne ryzyko, bowiem do czasu, kiedy decyzja nie zostanie wycofana z obrotu prawnego, może być egzekwowana w trybie egzekucji administracyjnej przy użyciu dostępnych środków. Jednocześnie podkreślił, że innym poza grzywną środkiem egzekucyjnym możliwym do zastosowania w niniejszej sprawie jest zastępcze wykonanie egzekwowanego obowiązku na koszt i niebezpieczeństwo zobowiązanego.
Zdaniem [...]WINB organ I instancji dokonał oceny zebranego materiału dowodowego zgodnie z obowiązującymi przepisami. Argumentacja podniesiona przez zobowiązanych w zażaleniu pozostaje bez wpływu na prawidłowość podjętego przez PINB rozstrzygnięcia.
4.. E. S. i P. S. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. postanowienie. Zaskarżonemu postanowieniu na podstawie art. 57 § 1 pkt. 3 p.p.s.a., zarzucono naruszenie:
a) art. 119 § 1 i 2 u.p.e.a w zw. z art. 156 § 1 pkt. 5 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy przez organ II instancji postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, podczas, gdy z okoliczności przedmiotowej sprawy wynika, że organ winien wydać postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, z uwagi na fakt, że obowiązek nałożony decyzją PINB nr [...] został przez Skarżących wykonany;
b) art. 59 § 1 pkt. 1 u.p.e.a., poprzez fakt, że organ II instancji nie wydał postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, podczas gdy obowiązek wynikający z decyzji PINB nr [...] nakazujący przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania poziomu poddasza na cele socjalno-biurowe na funkcję strychu w budynku należącym do Skarżących został wykonany, co potwierdzają protokoły z dokonanych czynności kontrolnych w dniu [...] kwietnia 2018 r. oraz [...] listopada 2018 r., a w konsekwencji nie istnieje już obowiązek stwierdzony decyzją PINB nr [...];
c) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez przyjęcie wniosków nie wynikających z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności uznanie, że z protokołów kontrolnych z [...] kwietnia 2018 r. oraz [...] listopada 2018 r. nie wynika, że Skarżący wykonali nałożony na nich obowiązek przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania poddasza z funkcji biurowo-socjalnej na strych, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, że organ II instancji nie rozpoznał sprawy w sposób wszechstronny, wnikliwy i wyczerpujący, w szczególności powielił błędnie przyjęte argumenty PINB wysunięte ze znajdujących się w aktach postępowania protokołów z oględzin nieruchomości dokonanych zarówno w dniu [...] kwietnia 2018 r. jak i w dniu [...] listopada 2018 r., które jednoznacznie wskazują, że obowiązek nałożony na Skarżących został w należycie i w zupełności wykonany;
d) § 72 oraz § 57 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie w zaskarżonym postanowieniu organu II instancji, że z protokołów czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu [...] kwietnia 2018 r. oraz [...] listopada 2018 r. wynika, że określone warunki techniczne wskazują, że poddasze nie jest użytkowe ani tym bardziej użytkowane;
e) art. 15 k.p.a. poprzez zaniechanie ponownego rozpoznania sprawy przez organ II instancji oraz ograniczenie się do powtórzenia twierdzeń sformułowanych w zaskarżonym postanowieniu PINB;
f) art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia PINB, podczas gdy z okoliczności przedmiotowej sprawy wynika, że organ II instancji winien był uchylić zaskarżone postanowienie i umorzyć postępowanie I instancji w całości.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że skarżący nie zgadzają się z nałożoną na nich grzywną celem egzekwowania obowiązku z uwagi na fakt, że ustalenia PINB mijają się z rzeczywistym stanem faktycznym, a okoliczności sprawy nie zostały przez organ należycie zbadane. Skarżący podkreślili, że zgodnie z czynnościami kontrolnymi przeprowadzonymi przez inspektorów PINB, pomieszczenia na poziomie poddasza nie są użytkowane oraz brak jest znamion użytkowania ich na cele socjalno-biurowe. Tym samym w przekonaniu Skarżących, zrealizowali oni nałożony na nich obowiązek. Zdaniem skarżących zaskarżone postanowienie [...]WINB z [...] grudnia 2020 r. narusza art. 119 § 1 i 2 u.p.e.a. poprzez jego niesłuszne zastosowanie w sprawie. Skarżący w postępowaniu zażaleniowym wskazywali, że egzekwowanie obowiązku określonego w decyzji PINB nr [...] nie znajduje podstawy w stanie faktycznym oraz w przepisach prawa, lecz [...]WINB powielił błędne ustalenia PINB i nie dokonał przy tym należytego i merytorycznego zbadania sprawy, tak by ustalić jej rzeczywisty stan faktyczny.
W ocenie Skarżących, [...]WINB nie przeprowadził własnej i niezależnej od PINB analizy akt przedmiotowego postępowania, lecz ograniczył się do kopiowania argumentacji organu I instancji. Podobnie jednak jak organ I instancji, [...]WINB nie odnosi się w żaden sposób do kwestii jakich warunków nie spełnili Skarżący by pomieszczenia można było zakwalifikować jako strych. Szeroko rozumiane przepisy p.b. i zagospodarowania przestrzennego nie definiują pojęcia strychu. Aby kondygnacje poddasza zakwalifikować do kategorii poddasza użytkowego musi ona spełniać warunki określone w przepisami Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Protokoły z dokonanych oględzin nie wskazują aby pomieszczenia w budynku Skarżących spełniały ww. warunki techniczne, zaś jednoznacznie wskazują, że pomieszczenia poddasza w dniu kontroli nie są użytkowane, a także są puste co dowodzi faktu, że nikt z nich nie korzysta. Skarżący nie tylko nie zgadzają się z nałożeniem na nich grzywny w celu przymuszenia, ale także nie są w stanie wykonać obowiązku określonego w decyzji PINB nr [...], gdyż oględziny budynku w dniu [...] kwietnia 2018 r. wykazały, że poddasze nie jest użytkowe i nie spełnia już funkcji socjalno-biurowych. W konsekwencji, w dniu wydania postanowienia Nr [...], tj. w dniu [...]listopada 2020 r., obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego już nie istniał, wobec czego grzywna w celu przymuszenia została nałożona niesłusznie.
W zaistniałym stanie faktycznym [...]WINB powinien umorzyć postępowanie z uwagi na fakt, że Skarżący nie są w stanie wykonać decyzji PINB nr [...] ze względu na to, że została ona już wykonana, a poddasze budynku nie jest już użytkowe, co jednoznacznie wykazały protokoły kontrolne. Ponadto, zaskarżone postanowienie [...]WINB nie spełnia również wymogów z art. 107 § 3 k.p.a. Organ administracji publicznej uzasadniając postanowienie powinien bardzo dokładnie wyjaśnić adresatowi dlaczego nie uznał, że pomieszczenia poddasza nie można zakwalifikować jako strych.
5. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
1. Istota sprawy sprowadza się do oceny zgodności z prawem rozstrzygnięć organów, w których nałożono na skarżących grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 10 000 zł do wykonania obowiązku nałożonego decyzją PINB w [...] Nr [...] z [...] stycznia 2016 r. (nakaz przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania poziomu poddasza przeznaczonego na cele socjalno - biurowe na funkcję strychu w budynku mieszkalno - pensjonatowym do zamieszkania w nim osób o ograniczonej zdolności poruszania się i osób starszych znajdującym się na działce nr ew. [...] w miejscowości [...], gm. [...]).
2. Przedmiotowe postępowanie dotyczy zatem badania zgodności z prawem zastosowania w sprawie grzywny w celu przymuszenia. Przypomnieć również trzeba, że w sprawach dotyczących oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, WSA w Warszawie w prawomocnych wyrokach skargi skarżących oddalił (por. wyroki WSA w Warszawie z 2 sierpnia 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 299/19 i sygn. akt VII SA/Wa 298/19).
Zgodnie z art. 119 u.p.e.a. grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz formą nacisku mającą na celu skłonienie zobowiązanego poprzez dolegliwość finansową, do określonego zachowania się. Aby jednak środek ten nabrał charakteru dyscyplinującego, nałożona grzywna powinna być na tyle wysoka, żeby w ocenie zobowiązanego nieopłacalnym było jej uiszczenie tylko dla odłożenia w czasie egzekwowanego obowiązku, czy to poprzez osobiste wykonanie przez zobowiązanego, czy w drodze wykonania zastępczego. Z tych też przyczyn w ramach uznania administracyjnego, wymierzając przedmiotową grzywnę, organ egzekucyjny winien kierować się zasadą celowości i skuteczności podjętych działań, a nie słusznym interesem strony (por. wyrok WSA w Lublinie z 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 43/21). Zatem funkcją grzywny w celu przymuszenia jest wywarcie ekonomicznej presji na podmiot zobowiązany w celu skłonienia go do dobrowolnego wykonania obowiązku. Grzywna, aby odniosła pożądany skutek w postaci wykonania obowiązku, powinna być więc nałożona przez organ egzekucyjny w odpowiedniej wysokości, tak aby jej dolegliwość zmobilizowała zobowiązanego do realizacji obowiązku. Wymierzając grzywnę organ musi kierować się zasadą celowości i skuteczności podejmowanych działań. Grzywna powinna być na tyle wysoka, aby nieopłacalne było jej uiszczenie tylko dla odłożenia w czasie egzekwowanego obowiązku. W przeciwnym wypadku straciłaby swój przymuszający charakter (por. wyrok WSA w Warszawie z 23 czerwca 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 339/20).
Co do zasady, grzywna w celu przymuszenia może być nakładana kilkakrotnie w tej samej lub wyższej kwocie (art. 121 §1 u.p.e.a.) i każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10 000 zł (art. 121 § 2 u.p.e.a.). Jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa, chyba że dotyczy obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w stanie nieoszpecającym otoczenia (art. 121 §4 u.p.e.a.). Wymierzając grzywnę organ musi uwzględnić, że środek ten, z uwagi na jednokrotność zastosowania, musi być odpowiednio dolegliwy, aby zapewnić jego skuteczność (por. wyrok WSA w Warszawie z 10 września 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 518/19). Dodatkowo wiedzieć trzeba, że organ egzekucyjny w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym pobiera opłaty za dokonane czynności egzekucyjne za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia - 10% kwoty nałożonej grzywny, nie więcej jednak niż 68 zł; w przypadku wielokrotnego nakładania grzywien opłatę pobiera się osobno od każdego postanowienia (por. art. 64a § 1 pkt 1 u.p.e.a.). W razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych (art. 6 §1 zd. 1 u.p.e.a.)
3. Z akt sprawy wynikają następujące okoliczności faktyczne i prawne, które mają zasadnicze znaczenie dla oceny zaskarżonych decyzji:
- zobowiązani uchylają się od całkowitego (tj. pełnego) wykonania obowiązku nałożonego decyzją PINB Nr [...] z [...] stycznia 2016 r.; zatem organ miał obowiązek nałożenia na skarżących grzywny w celu przymuszenia do wykonania w całości obowiązku nałożonego w/w decyzją organu powiatowego;
- organ egzekucyjny uzasadnił kwotę, w jakiej ustalił wysokość przedmiotowej grzywny nałożonej na podstawie art. 121 § 2 u.p.e.a.; kwota w wymiarze 10 000 zł ma na celu zapewnienie efektywności prowadzonego postępowania egzekucyjnego i skutecznie miała zwrócić uwagę podmiotu zobowiązanego, co przyczynić się ma do prawdopodobnego podjęcia działań zmierzających do całkowitego wykonania obowiązku we własnym zakresie; kwota ta nie przekracza dopuszczalnych ustawowych granic, w jakich organ egzekucyjny może w sposób uznaniowy ustalić wymiar grzywny w celu przymuszenia; w ocenie Sądu, organy zasadnie zastosowały w przedmiotowej sprawie środek egzekucyjny w postaci grzywny w celu przymuszenia wyjaśniając przy tym w sposób prawidłowy przesłanki, jakimi kierowano się ustalając jej wysokość;
- decyzja organu powiatowego Nr [...] z [...] stycznia 2016 r. jest ostateczna a mimo to zobowiązani nie wykonali nałożonego na nich obowiązku w całości;
- brak wykonania obowiązku potwierdzono czynnościami kontrolnymi organu powiatowego przeprowadzonymi w dniu [...] listopada 2018 r. oraz w dniu [...] kwietnia 2018 r.;
- z treści w/w protokołów wynika, że w poziomie poddasza wszystkie pomieszczenia są puste, a 4 łazienki wyposażone w tzw. biały montaż m.in. wanna, umywalka, ustęp; w jednym pomieszczeniu zamontowana jest umywalka; wszystkie pomieszczenia wydzielone są za pomocą ścian i otworów drzwiowych wraz ze stolarką drzwiową; wszystkie pomieszczenia z warstwą wierzchnią podłogową z terakoty oraz instalacją c.o. i instalacją wodno-kanalizacyjną; w w/w protokole wskazano, że brak jest znamion "użytkowania" poddasza na cele socjalno-biurowe;
- w protokole z [...] kwietnia 2018 r. wskazano, że w dniu kontroli pomieszczenia poddasza nie są "użytkowane", a nie jak twierdzi skarżący, że w w/w protokole wskazano, że pomieszczenia poddasza nie są "użytkowe"; pojęcie pomieszczenie "użytkowane" a "użytkowe" to dwa zupełnie różne określenia; "użytkować" to korzystać z czegoś (np. budynku, lokalu), natomiast obowiązujące przepisy prawa nie definiują pojęcia "poddasza użytkowego" ani też nie określają, jakie wymogi winno spełniać pomieszczenie, aby mogło być uznane bądź nie zostać uznane jako "poddasze użytkowe" (por. wyrok WSA w Warszawie z 28 lipca 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 1623/04); z cała pewnością nie można jednak utożsamiać pojęcia "pomieszczenie użytkowane" (określony stan faktyczny) i "pomieszczenie użytkowe" (określony stan prawny).
4. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisk WSA w Warszawie wyrażone w cytowanym na wstępie wyroku z 2 sierpnia 2019 r. (sygn. akt VII SA/Wa 299/19), zgodnie z którym: "(...) wyniesienie z pomieszczenia sprzętu ruchomego służącego do realizacji funkcji biurowo-socjalnej nie stanowi wykonania nałożonego ostateczną decyzją obowiązku przywrócenia funkcji strychu w sytuacji pozostawienia na tym poziomie czterech łazienek wyposażonych w umywalkę, toaletę i wannę oraz wydzielenia pomieszczeń ściankami działowymi i drzwiami, co w każdej chwili umożliwia ponowne ich wykorzystywanie na cele biurowe, zaś nałożony obowiązek czyni fikcyjnym. Stwierdzenie w protokole czynności kontrolnych, że pomieszczenie nie jest aktualnie użytkowane nie jest tożsame ze stwierdzeniem, że nie pełni funkcji użytkowych tj. biurowo-socjalnych. Sąd podziela ustalenia organów, że czynności kontrolne dokonane [...] kwietnia 2018 r. oraz [...] listopada 2018 r. nie potwierdziły przywrócenia poprzedniego stanu użytkowania poddasza o funkcji strychu, a więc nie można skutecznie twierdzić, że obowiązek nałożony decyzją Nr [...] z [...] stycznia 2016 r. został wykonany w całości, a tylko taki stwierdzenie mogłoby stanowić podstawę zarzuty sformułowanego na podstawie art. 33 ust. 1 u.p.e.a."
Zatem nie można podzielić zarzutów zawartych w skardze, że "(...) organ winien wydać postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, z uwagi na fakt, że obowiązek nałożony decyzją PINB nr [...] został przez Skarżących wykonany", gdyż usunięcie wyposażenia pomieszczeń (w tym np. mebli) nie stanowi o wykonaniu obowiązku jak również nie świadczy o tym, że w/w poddasze jest nieużytkowe.
Zgodnie z treścią obowiązku nałożonego decyzją organu powiatowego należy przywrócić poprzedni sposób użytkowania poddasza z funkcji biurowo-socjalnej na strych. Decyzja ta znajduje się w obiegu prawnym. Jest wykonalna i podlega wykonaniu w całości. Z akt sprawy wynika, że w niniejszej sprawie nie zapadło żadne rozstrzygnięcie sądowe lub administracyjne skutkujące wycofaniem z obrotu prawnego egzekwowanej decyzji ostatecznej. Ponadto egzekwowany obowiązek nie został wykonany, nie został umorzony, nie przedawnił się i nie wygasł, jego wykonalność nie została wstrzymana przez sąd ani organ administracyjny, a także jest obowiązkiem istniejącym. Wobec powyższego nie nastąpiła sytuacja pozbawiająca cech wykonalności obowiązku nałożonego w/w decyzją, a organ powiatowy prawidłowo podjął czynności egzekucyjne celem wyegzekwowania obowiązku nałożonego w/w decyzją organu powiatowego.
Zgodnie z art. 29 ust. 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności samego obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W ramach u.p.e.a. organ egzekucyjny nie ma prawnych możliwości dokonania oceny weryfikacji wydanego rozstrzygnięcia nakazowego w sprawie. Organ właściwy do prowadzenia egzekucji administracyjnej (organ egzekucyjny) nie jest władny uchylać, zmieniać bądź w inny sposób weryfikować decyzję administracyjną która w przypadku uzyskania statusu decyzji ostatecznej, (od której nie przysługują już zwykłe środki odwoławcze) podlega przymusowemu wykonaniu. Kontrola zgodności z prawem czynności oraz aktów administracyjnych, podejmowanych w toku postępowania egzekucyjnego, nie może sprowadzać się do oceny zgodności z prawem decyzji merytorycznych, którymi zostały nałożone na zobowiązanego konkretne obowiązki, a których nie wykonał on bez zastosowania środków przymusu przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (por. wyrok NSA z 25 lutego 1998 r., sygn. akt IV SA 2081/97).
Zatem zasadnie twierdzą organy, że dopóki w obiegu prawnym znajduje się w/w ostateczna decyzja organu powiatowego, organ egzekucyjny ma obowiązek podejmowania czynności celem jej wyegzekwowania. Decyzji ostatecznej służy domniemanie legalności. Tak więc jest ona ważna i powinna być wykonywana. Adresat decyzji, który odmawia jej wykonywania czyni to na własne ryzyko, bowiem do czasu, kiedy decyzja nie zostanie wycofana z obrotu prawnego, może być egzekwowana w trybie u.p.e.a. przy użyciu wszelkich dostępnych środków.
Przypomnieć również trzeba, że innym poza grzywną środkiem egzekucyjnym możliwym do zastosowania w niniejszej sprawie jest zastępcze wykonanie egzekwowanego obowiązku na koszt i niebezpieczeństwo zobowiązanego, na co również wskazał organ powiatowy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W tym miejscu należy wskazać, że grzywna jest środkiem przymusu i zmierza do wykonania nałożonego obowiązku, nie jest karą. Ponadto jest środkiem łagodniejszym od wykonania zastępczego, ponieważ grzywna w celu przymuszenia obiektywnie powoduje mniej dotkliwe dla zobowiązanych konsekwencje, z uwagi na możliwość jej umorzenia albo zwrotu. W przypadku zastosowania grzywny w celu przymuszenia zobowiązany ma wpływ na wybór wykonawcy, a także samodzielnie negocjować koszty wykonania przez wykonawcę nakazu rozbiórki. Natomiast wykonanie zastępcze jest przeprowadzone przez podmiot zewnętrzny i w takim przypadku zobowiązany ma mniejsze możliwości decydowania kwestii kosztów wykonania obowiązku, niż w przypadku samodzielnego zlecenia wykonania nakazanego obowiązku we własnym zakresie. Dodatkowo należy wskazać, że wykonanie zastępcze generuje również dodatkowe koszty w postaci wydatków związanych z wyłonieniem przez organ egzekucyjnych wykonawcy robót (por. wyrok WSA w Krakowie z 30 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 404/16). Co do zasady, grzywna w celu przymuszenia - zwłaszcza wymierzana w sprawach z zakresu prawa budowlanego - jest środkiem mniej uciążliwym, aniżeli wykonanie zastępcze (możliwe również do zastosowania w niniejszej sprawie).
Ewentualne odstąpienie od czynności egzekucyjnych może mieć miejsce jedynie w sytuacji całkowitego wykonania dyspozycji aktu administracyjnego nakładającego na określony podmiot obowiązek wynikający z p.b. Zgodnie z art. 125 § 1 u.p.e.a., w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nie uiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Procedura umorzenia grzywny dotyczy wyłącznie sytuacji, w której to zobowiązany, chcąc uniknąć ciężaru grzywny nałożonej w celu przymuszenia, decyduje się na dobrowolne wykonanie obowiązku na tym etapie postępowania egzekucyjnego. Ponadto według art. 126 u.p.e.a., na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości. Czynność organu egzekucyjnego w tym przedmiocie ma charakter uznaniowy.
Zdaniem Sądu, organy w niniejszej sprawie dokonały prawidłowej oceny zebranego materiału dowodowego. Wskazane w skardze naruszenia przepisów prawa materialnego i postępowania administracyjnego, w ocenie Sądu, nie miały miejsca. Uzasadnienie decyzji (postanowienia) winno też spełniać rolę edukacyjną w stosunku do adresatów decyzji (postanowienia) oraz innych podmiotów, a także powinno umożliwiać kontrolę poprawności decyzji (postanowienia), w tym również przez sąd, który nie zastępuje organu w podaniu motywów uzasadnienia decyzji o oznaczonej treści. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga zatem logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska, co umożliwia jego kontrolę nie tylko przez stronę będącą adresatem wydanego rozstrzygnięcia lecz również przez sąd. Taka też sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie.
5. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako bezzasadną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło