VII SA/Wa 480/15

Starszy referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła -Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 sierpnia 2015r. po rozpoznaniu wniosku G. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi G. W. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2015r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: odmówić G. W. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W dniu 9 czerwca 2015r. do Sądu wpłynął na uzupełnionym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy G. W., w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania złożonego wniosku zarządzeniem z dnia 28 lipca 2015r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie: - jakie ponosi miesięcznie koszty stałe związane z utrzymaniem mieszkania o pow. 29 m² w którym zamieszkuje należało je wyszczególnić i podać ich wysokość (opłata za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę telefon, itp.), - na jaką kwotę zaciągnął z żoną kredyt/ kredyty czy spłacają zadłużenie, jeśli tak, to w jakiej wysokości miesięcznie oraz jaka kwota pozostała jeszcze do spłaty, - czy ponosi wydatki związane z utrzymaniem domu o powierzchni 110 m² jeśli tak należało je wyszczególnić i podać ich wysokość ( podatek od nieruchomości, energię elektryczną, gaz, wodę telefon, itp.) lub podania kto je ponosi, - czy małżonka jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna i czy pobiera zasiłek dla osób bezrobotnych jeśli tak, należało wskazać jego wysokość, - w jakiej wysokości małżonka uzyskała odprawę z zakładu pracy w którym pracowała, - czy płaci czesne za studia doktoranckie, jeśli tak w jakiej wysokości, - czy uzyskuje dopłaty do posiadanej nieruchomości rolnej, jeśli tak należało wskazać od kogo, jakiego rodzaju dopłaty i w jakiej wysokości, - czy uzyskuje dochody z tytułu posiadanej nieruchomości rolnej, np. z tytułu dzierżawy, jeśli tak należało wskazać z jakiego tytułu i w jakiej wysokości, - czy uzyskuje z małżonką pomoc ze strony rodziny (rodziców) lub innych osób lub organizacji państwowych lub społecznych jeśli tak, należało podać od kogo, w jakiej wysokości lub formie, - jaką kwotę miesięcznie przeznacza na bieżące potrzeby życia codziennego (tj. na zakup żywności, odzieży, środków chemicznych, itp.), - czy posiada pojazdy mechaniczne, jeśli tak, należało podać markę i rok produkcji oraz koszty związane z utrzymaniem (paliwo, ubezpieczenie, naprawy), oraz do nadesłania: - wyciągów z konta bankowego wnioskodawcy oraz jego małżonki z dwóch ostatnich miesięcy, jeśli posiadają konta bankowe. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W dniu 11 sierpnia 2015r. do Sądu wpłynęło pismo wnioskodawcy stanowiące odpowiedź na powyższe. Wnioskodawca przesłał m.in. kserokopię historii rachunku bankowego od dnia 1 czerwca do dnia 6 sierpnia 2015r., PIT -37 za rok 2014r. W niniejszej sprawie zważono co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej – p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże , że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a. ) Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Przy ocenie czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy uwzględnia się nie tylko wysokość uzyskiwanych dochodów ale również stan majątkowy strony. Z powołanego wyżej przepisu wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W niniejszej sprawie analizując dane zawarte w przedmiotowym wniosku i nadesłanych wyjaśnieniach uznano, iż wnioskodawca nie kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W formularzu wniosku wnioskodawca wskazał, że obecnie jest doktorantem Wydziału Zarządzania Uniwersytetu [....] . Utrzymuje się ze stypendium naukowego w wysokości ok. 1.400 złotych miesięcznie oraz średnio wypracowanych godzin ponad obowiązkowe pensum ok. 800,00 złotych miesięcznie, rocznie ok. 8-12.000 złotych. Wnioskodawca poinformował, że jest w trakcie rozwodu z żoną i na zabezpieczenie powództwa uiszcza alimenty w wysokości 600,00 złotych miesięcznie. Zaznaczył, że Urząd Skarbowy [....] zajął kwotę 8.483 złotych z nadpłaty podatku za rok 2014r. i przekazał do organu powiatowego. Wnioskodawca podniósł, że są to istotne środki, gdyż "nie pracuje zawodowo, jest w trakcie rozwodu", małżonka została natomiast zwolniona z pracy w styczniu. Dodał, że utrzymuje się ona obecnie z odprawy i aktywnie poszukuje pracy. Wnioskodawca podał, że posiada dom o pow. 110 m² w którym zamieszkuje matka i babcia, mieszkanie o pow. 29 m² przy ul. [...] w W.. Nadto wnioskodawca posiada wraz z żoną nieruchomość rolną o pow. 5,58 ha i żona posiada jako majątek odrębny mieszkanie o pow. 48 m ² przy ul. [...] w W.. W piśmie z dnia 6 sierpnia 2015r. wnioskodawca wyszczególnił wydatki jakie ponosi z utrzymaniem mieszkania w którym zamieszkuje. Po podsumowaniu wynoszą one 593,30 złotych miesięcznie. Wnioskodawca wyjaśnił, że spłaca kredyt zaciągnięty na mieszkanie w wysokości 450,00 złotych miesięcznie. Do spłaty pozostało mu kwota 82.188 złotych. Wskazał, że kredyt zaciągnięty na drugie mieszkanie spłaca żona w wysokości 819,02 złotych miesięcznie, pozostała jej do spłaty kwota 91.653 złotych. Wnioskodawca poinformował, że spłacił w czerwcu pożyczkę hipoteczną zaciągniętą na kwotę 75.419 złotych. Dodał, że pożyczył kwotę 6.300 złotych od mamy na powyższą spłatę, gdyż wcześniejsza spłata była warunkiem porozumienia na sprawie rozwodowej. Wnioskodawca podał, że nie ponosi wydatków związanych z utrzymaniem domu o pow. 110m² poza podatkiem w wysokości w rocznym wymiarze w wysokości ok.600 złotych. Wyjaśnił, że wydatki związane z utrzymaniem domu ponosi T. W. Wnioskodawca poinformował nie jest mu wiadomym czy małżonka znalazła pracę i czy korzysta z pomocy UP, nie ma także informacji w jakiej wysokości otrzymała odprawę. Wnioskodawca wyjaśnił, że studiuje 2 rok w trybie stacjonarnym. Wcześniej studiował w trybie zaocznym i czesne za I rok wynosiło 6.300 złotych. Oświadczył, że nie posiada oszczędności pieniężnych, nie uzyskuje dopłaty do posiadanej wspólnie z L. W. nieruchomości rolnej. Opłaca podatek od gruntów rolnych i leśnych w wysokości 50.00 złotych na rok. Otrzymuje kwotę 1.000 złotych na rok z tytułu dzierżawy pola. Wnioskodawca podał, że ma przyznane stypendium naukowe do lutego 2016r . w wysokości 1.470 złotych miesięcznie. Ponadto prowadzi zajęcia ze studentami w ramach pensum. Za wypracowane godziny ponad obowiązkowe świadczenia na rzecz uczelni otrzymuje kwoty z tytułu umów zlecenia po każdym semestrze. W semestrze zimowym 2014/2015 w kwietniu 2015 otrzymał kwotę 13 103, 18 złotych, a za semestr letni 2015 w lipcu kwotę 5.977,65 złotych. Wnioskodawca dodał, że zwrot podatku, który miał otrzymać w czerwcu 2015r. z tytułu jeszcze wspólnego z małżonką nadpłaconego podatku PIT 2014r ( kwota 11 650 złotych zajął Urząd Skarbowy w kwocie 8.483 złotych tytułem zaliczki na wykonanie ekspertyzy na jego koszt. Wnioskodawca poinformował, że przez trzy miesiące od maja do lipca 2015r. wynajmował własne mieszkanie o pow. 29 m² dla częściowego zmniejszenia kosztów kredytu i opłat eksploatacyjnych. Nadmienił, że od uzyskanych czynsz za wynajem zapłacił podatek w wysokości 247,92 złotych. Podkreślił, że nie ma możliwości wynajmować jednak dłużej komuś mieszkania ze względu na konieczność realizowania kontaktów z dzieckiem. Wnioskodawca wskazał, że miesięcznie uzyskuje dochód w wysokości 2.553,33 złotych miesięcznie. Na kwotę tą składa się stypendium w wysokości 1.470,00 złotych, wynagrodzenia z tytułu umów zlecenia w wysokości ok. 1.000 złotych, dzierżawa ziemi 83,33 złotych. Wyszczególnił, że ponosi następujące wydatki tj. koszty utrzymania mieszkania 593,30 złotych, spłata kredytu 450,00 złotych, podatek od nieruchomości 50,00 złotych, podatek rolny 4,17 złotych i 7,35 złotych, ubezpieczenie 42,92 złotych, ubezpieczenie na życie 65,00 złotych, karta miejska 93,33 złotych, alimenty na rzecz dziecka w wysokości 600,00 złotych, opłaty bankowe w wysokości 88,99 złotych. Po podsumowaniu wskazał, że wynoszą one 1.995,05 złotych. Podał, że na potrzeby życia codziennego pozostaje mu kwota 558,28 złotych miesięcznie. Biorąc pod uwagę przedstawioną sytuację majątkową wnioskodawcy uznano, że nie jest uzasadnione przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Przyznanie prawa pomocy jak wskazano wyżej jest instytucją wyjątkową zasadą jest samodzielne ponoszenie kosztów sprawy sądowej przez stronę. Z tego względu przyznanie tego prawa ograniczone jest do osób o znikomych dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, których wyjątkowa sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Wnioskodawca za osobę taką uznany być nie może. Z podanych wyżej danych wynika, że wnioskodawca uzyskuje dochody wysokości 2.553,33 złotych miesięcznie (dochód z tytułu stypendium w wysokości 1.470,00 złotych, z tytułu zlecenia w wysokości 1000 złotych miesięcznie, plus dochód z dzierżawy nieruchomości rolnej w wysokości 83,33 złotych). Nadto wnioskodawca posiada majątek w postaci mieszkania, domu oraz wspólnie z żoną nieruchomość rolną o pow. 5.5 ha. Wskazać należy, iż wnioskodawca w miesiącu lipcu uzyskał dodatkowy dochód z tytułu zlecenia w wysokości 5977,65 złotych. Nadto uzyskiwał dochód z tytułu wynajmu mieszkania. Zauważyć także należy, iż kwota zwrotu nadpłaconego podatku wynosiła 11 650 złotych natomiast organ powiatowy nie zajął całej kwoty a kwotę 8483 złotych. Z analizy historii rachunku bankowego wynika, że wnioskodawca posiada środki na koncie bankowym. Struktura ponoszonych wydatków widoczna na wyciągach z rachunku bankowego wskazuje, że wnioskodawca jest osobą zdolną do wygospodarowania środków na poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Z przedłożonego rachunku bankowego wynika, że wnioskodawca ponosi różnorakie wydatki. Oprócz stałych opłat, alimentów, w lipcu poniósł zaliczkę za pobyt w pensjonacie, w czerwcu zaś koszty adwokata za prowadzenie sprawy rozwodowej. Należy bowiem podkreślić, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie gospodarstwa domowego, które powinny być zaspokajane na równi z innymi wydatkami. Wyjaśnić należy, że oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy z jednej strony uwzględnia się aktualną sytuację materialną skarżącego i jego rodziny a z drugiej strony także wysokość kosztów postępowania, jakie jest on zobowiązany ponieść. W przedmiotowej sprawie wnioskodawca uiścił już wpis sądowy od skargi, na obecnym etapie postępowania należny jest wpis od zażalenia na postanowienia Sądu z dnia 11 czerwca 2015r. wynosi 100 złotych. Za pozytywnym rozstrzygnięciem wniosku nie przemawia fakt ponoszenia wydatków związanych ze spłatą kredytów. Wyjaśnić należy, że wydatki ponoszone na spłatę kredytu lub pożyczek nie mają pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowo-administracyjnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lipca 2008r., sygn. akt II OZ 761/08, lex nr 486700, z dnia 7 października 2010r. sygn. akt I OZ 749/10 i z dnia 16 lipca 2010r. sygn. akt I OZ 535/10. Jeżeli faktycznie zobowiązanie zostało zaciągnięte, to należy wskazać, że kwota zaciągniętych zobowiązań (kredytów i pożyczek bankowych) świadczy o tym, że wnioskodawca posiada zweryfikowaną przez profesjonalne instytucje finansowe zdolność kredytową, a więc po uwzględnieniu podstawowych kosztów utrzymania jest w stanie zaoszczędzić część dochodu z przeznaczeniem na inne cele. Ponadto zaznaczyć należy, że okoliczność iż skarżący spłacił pożyczkę hipoteczną w wysokości 75.419 pomimo zadłużenia u matki kwoty w wysokości 6300 złotych świadczy nie tylko o zdolności kredytowej wnioskodawcy ale o jego dobrej kondycji finansowej. Zauważyć należy, iż wnioskodawca zaciągnął kredyt na dwa mieszkania (który jak oświadczył jeden spłaca żona) plus pożyczkę hipoteczną. Ponadto jak wskazano wyżej z analizy rachunku bankowego wynika, że wnioskodawca korzystał z usług profesjonalnego pełnomocnika z wyboru w sprawie rozwodowej za które uiścił wynagrodzenie w wysokości 1000 złotych. Fakty te świadczą że wnioskodawca nie znajduje się w tak trudnej sytuacji finansowej by kwalifikował się do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Reasumując stwierdzić należy, iż wnioskodawcę który uzyskuje miesięczne dochody, plus dochody z tytułu umów zlecenia, dzierżawy nieruchomości, posiada majątek w postaci mieszkania, domu oraz nieruchomości rolnej nie można zaliczyć do osób rzeczywiście ubogich, których środki do życia są ograniczone. Z tych też względów uznano, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Oceniono, że wnioskodawca może samodzielnie ponieść niniejszej sprawie w całości koszty sądowe i opłacić pełnomocnika z wyboru. Z powyższych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.