VII SA/Wa 52/14

Referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła - Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 marca 2014 r. po rozpoznaniu wniosku S. D. i A. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi S. D. i A. D. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2013 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić S. D. i A. D. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z dnia 14 grudnia 2013 r. skarżący S. D. i A. D. wnieśli skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2013r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Zarządzeniem z dnia 13 stycznia 2014r. wezwano solidarnie skarżących S. D. i A. D. do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w wysokości 200,00 złotych w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na wezwanie skarżący S. D. i A. D. przesłali pismo z dnia 4 lutego 2014 r. i załączyli do niego wnioski o przyznanie prawa pomocy - formularze PPF w których wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych. We wnioskach przedstawili swoją sytuację finansową, majątkową i rodzinną. Z nadesłanych formularzy wynika, że wnioskodawcy są małżeństwem, prowadzącym wspólnie gospodarstwo domowe. Z tego też względu, postanowiono złożone wnioski rozpatrzyć wspólnie. W niniejszej sprawie zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domagają się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepub. ). Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Z powyższego wynika, że strona ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych ale po spełnieniu przesłanek wskazanych w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Oceniając dane przedstawione w formularzach uznano, że wnioskodawcy nie kwalifikują się do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z wniosków o przyznanie prawa pomocy wynika, iż wnioskodawcy pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym. Wskazali, że utrzymują się z dochodów w wysokości 5.364,00 złotych miesięcznie. Na kwotę tą składa się wynagrodzenie wnioskodawcy uzyskiwane z tytułu pracy z ¼ etatu w wysokości 420,00 złotych, emerytura wnioskodawczyni w wysokości 840,00 euro oraz dochód z uzyskiwany z gospodarstwa rolnego w wysokości 1.500,00 złotych. Wnioskodawczyni posiada dom o pow. 110,00 m ² oraz nieruchomość rolną o pow. 4,6 ha. Wnioskodawcy pozostają z sobą w rozdzielności majątkowej. Oświadczyli, że innych nieruchomości i oszczędności pieniężnych nie posiadają W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca zaznaczył, że nie uzyskuje dochodu, który pozwalałby mu samodzielnie się utrzymać. Wyjaśnił, że od dwóch lat oczekuje na przyznanie emerytury. Wskazał, że wszystkie koszty utrzymania ponosi żona, stale mieszkająca w [...]. Wnioskodawczyni wyszczególniła, że ponosi następujące wydatki tj. w [...] to: opłatę za czynsz w wysokości 248 euro, media 150 euro, ubezpieczenie zdrowotne 185,00 euro, żywność + odzież 300 euro. W Polsce natomiast są to: podatek 150,00 złotych, ubezpieczenie 71,00 złotych, media 600,00 złotych, opłatę za wodę i ścieki 100,00 złotych, ogrzewanie 330, 00 złotych, wydatki na bieżące utrzymanie odzież, leki, zakup żywności 600,00 złotych. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni podała, że w [...] zamieszkuje w mieszkaniu komunalnym. Podniosła, że nie stać ją na poniesienie kosztów sądowych, nie posiada też majątku, który można by spieniężyć na ich poniesienie, nie posiada także zdolności kredytowej. Nadmieniła, że ze względu na możliwość wstrzymania jej emerytury w Niemczech przebywa tam większość część roku, a także ze względu na stan zdrowia. Biorąc pod uwagę powyższe dane stwierdzono, że wnioskodawcy są w stanie samodzielnie ponosić w całości koszty sądowe bez spowodowania uszczerbku w koniecznym dla siebie utrzymaniu. Zaznaczyć bowiem należy, iż instytucja prawa pomocy może mieć zastosowanie jedynie wobec osób znajdujących się w skrajnie trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej zaspokojenie bieżących potrzeb. Na podstawie przedstawionych przez wnioskodawców wyżej danych uznano, że do takich osób nie można ich zaliczyć. Wnioskodawca wprawdzie uzyskuje niskie dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 420,00 złotych miesięcznie, pozostaje jednak we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, która uzyskuje dochody z tytułu emerytury w wysokości 840,00 euro, co w przeliczeniu po średnim kursie waluty na dzień 12 marca 2014 r. (cena za euro 4,290 złotych) stanowi kwotę w wysokości 3,603,60 złotych. Nadto wnioskodawczyni wskazała, iż uzyskuje dochód w wysokości 1.500,00 złotych z prowadzenia gospodarstwa rolnego. Zatem wnioskodawcy wspólnie utrzymują się z dochodów wysokości ok. 5.523,60 złotych miesięcznie. W przedmiotowej sprawie wnioskodawcy mają zapewnione potrzeby bytowe o czym świadczy wysokość miesięcznego dochodu jaki wspólnie uzyskują. Nadto wnioskodawczyni posiada nieruchomość rolną o pow. 4,6 ha. Posiadanie przez wnioskodawców miesięcznych dochodów w powyższej wysokości oraz nieruchomości rolnej wyklucza możliwość, uznania ich za osoby wykazujące trudności w zakresie zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych i nie będące w stanie ponieść kosztów związanych z postępowaniem sądowym w niniejszej sprawie. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, a w szczególności posiada miesięczny dochód, to powinna partycypować w kosztach postępowania sądowego. Nie ma znaczenia w sprawie podnoszona przez wnioskodawcę okoliczność, iż większość ponoszonych wydatków pokrywa żona. Dla oceny rozpatrywanych wniosków o przyznanie prawa pomocy pozostaje także bez znaczenia powoływanie się we wnioskach na ustrój rozdzielności majątkowej między małżonkami. Wyjaśnić należy, iż ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe, niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego małżonków. Przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59), zwanej dalej k.r.o. regulujące stosunki między małżonkami i między rodzicami i dziećmi nakładają na małżonków, rodziców i dzieci określone obowiązki alimentacyjne (art. 128 k.r.o). Zgodnie z treścią art. 27 k.r.o. małżonkowie są zobowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokojenia potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zatem nawet rozdzielność majątkowa małżonków nie zwalnia drugiego małżonka z obowiązku udzielenia pomocy (art. 23 k.r.o.). Reasumując stwierdzić należy, że wnioskodawcy nie znajdują się w stanie ubóstwa rozumianego jako brak środków finansowych pozwalających na godną egzystencję, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. W ocenie referendarza sądowego wnioskodawcy wspólnie przy wysokości uzyskiwanych dochodów są w stanie samodzielnie ponieść koszty wpisu sądowego od skargi w wysokości 200,00 złotych i ewentualne późniejsze koszty postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Uznano, że poniesienie kosztów sądowych przez wnioskodawców nie spowoduje utraty ich płynności finansowej i nie przyczyni się do uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.