VII SA/Wa 548/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla, , Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Sawicka-Bożek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2016 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia lub rozłożenia na raty opłaty legalizacyjnej oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2015r, znak: [...] Minister Finansów, po rozpatrzeniu odwołania S. K. - utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2015 r., znak [...] dotyczącą odmowy umorzenia opłaty legalizacyjnej w wysokości 50.000,00 zł przy jednoczesnym rozłożeniu zapłaty niniejszej kwoty na 25 rat miesięcznych, która to opłata została nałożona na S. K. postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] z tytułu dobudowy do budynku mieszkalnego pomieszczenia z basenem bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że wnioskiem z dnia 24 lipca 2015r S. K. zwróciła się do Wojewody [...] o umorzenie lub rozłożenie na raty ustalonej opłaty legalizacyjnej w wysokości 50.000,00 zł, przy czym wniosek o udzielenie ulgi nie został umotywowany. Dopiero w piśmie z dnia 21 października 2015r pełnomocnik wnioskodawczyni radca prawny K. S. wyjaśniła, że wniosek podyktowany jest trudną sytuacją finansową S. K. Organ wszczął postępowanie, a następnie zwrócił się do wnioskodawczyni o uzupełnienie wniosku o dokumenty przedstawiające sytuację finansowo-ekonomiczną i złożenie stosownego oświadczenia o stanie finansowym i majątkowym. Rozpatrując przedmiotową sprawę organ wskazał na art. 49c ustawy z dnia 7 lipca 1994r- Prawo budowlane zgodnie z którym do opłat legalizacyjnych, o których mowa w art. 49 ust 1 i art. 49b ust 4, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r - Ordynacja podatkowa. Następnie przywołał treść art. 67a § 1 pkt 1 - 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm.). Wskazał, że na podstawie akt sprawy ustalono, iż S. K. wraz z mężem R. K. oraz czwórką dzieci zamieszkuje w miejscowości D. przy ul. B., w domu o powierzchni 250 m stanowiącym współwłasność małżeńską majątkową nie obciążonym hipoteką. Miesięcznie wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego przedstawione przez stronę stanowią kwotę 6.082,67 zł. Strona prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą pn. "[...]" w zakresie usług pogrzebowych i pokrewnych oraz usługi fryzjerskie, kosmetyczne i sprzedaż kwiatów. Działalność gospodarcza prowadzona jest na działce o powierzchni 1.500 m położonej w D. przy ul. P., stanowiącej własność wnioskodawczyni. Posiadany przez stronę majątek ruchomy to samochody: specjalny pogrzebowy – M. z 2006 r., R. z 2000 r., S. z 2011 r. oraz przyczepa ciężarowa z 2013 r. S. K. osiągnęła w roku 2014 r. dochód z działalności gospodarczej w wysokości 25.335,96 zł. Średni miesięczny dochód w gospodarstwie domowym strony wynosi 5.939,00 zł, co w przeliczeniu na jedną osobę daje kwotę 989,83 zł. Na podstawie przedłożonego przez stronę wyciągu bankowego z Banku P. za okres od 1 do 30 września 2015 r. organ ustalił, iż wpływy z usług pogrzebowych wynosiły 11.440,00 zł, wpływy z opłaty za mieszkanie wyniosły 2.600,00 zł. S. K. posiada rachunek bankowy w P. Spółka Akcyjna ze stanem środków na 3 września 2015 r. (tj. dzień złożenia wniosku) w kwocie 6.478,21 zł. Ponadto wnioskodawczyni posiada rachunek bankowy w I. SA, który prowadzony jest w ramach działalności gospodarczej. Zadłużenie w Idea Banku ustalone na dzień 2 października 2015 r. wynosi 192.991,31 zł Strona posiada również pożyczkę udzieloną przez ojca wnioskodawczyni w kwocie 200.000,00 zł. Strona nie posiada lokat bankowych oraz papierów wartościowych (obligacji, akcji). Minister Finansów zauważył, że stosownie do regulacji zawartej w art. 67a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, organ, rozpatrując wniosek strony o udzielenie ulgi w spłacie zaległości podatkowych, zobowiązany jest do przeanalizowania występowania w sprawie przesłanek w postaci ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Powołany przepis uzależnia możliwość udzielenia wnioskowanej ulgi od zaistnienia tychże przesłanek. Przepis ustawy nie reguluje jednak pojęcia ważnego interesu podatnika (strony) i interesu publicznego, przerzucając ciężar konkretyzacji tych terminów na organy administracji publicznej. Każdorazowo zatem w sprawach rozstrzyganych decyzją administracyjną organ zobowiązany jest do indywidualnego rozpatrzenia i ustalenia, czym jest ważny interes publiczny oraz interes strony. Instytucja umorzenia zaległości podatkowych stanowi wyjątek od zasady powszechności opodatkowania. Niemniej jednak, pojęcia ważnego interesu strony nie można ograniczać tylko do sytuacji nadzwyczajnych i uwzględnić również należy normalną sytuację ekonomiczną. Ważny interes strony musi być rozpatrywany w kontekście wszelkich danych, które obrazują sytuację finansową. Dane te muszą obejmować informacje dotyczące majątku strony, możliwości płatniczych, źródeł uzyskiwania dochodów i realnych możliwości uzyskiwania tych dochodów, a także skutków jakie dla strony i podmiotów od niej zależnych może powodować wykonanie obowiązków wynikających z nałożonej opłaty. Minister Finansów podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, oparte na analizie sytuacji materialnej i osobistej strony uznając, że w niniejszej sprawie nie zachodzi zarówno ważny interes podatnika, jak też ważny interes publiczny, które uzasadniają umorzenie opłaty legalizacyjnej. Pomimo, iż w rozpatrywanym okresie udokumentowane wydatki strony przewyższały uzyskiwane przez nią dochody, tym niemniej biorąc pod uwagę ogólną sytuację strony, należało ją ocenić jako dobrą i stabilną, bowiem strona uzyskuje stałe i pewne dochody z prowadzonej działalności gospodarczej. Jednocześnie Minister Finansów uznał, iż obecna sytuacja finansowa i majątkowa strony nie pozwala na jednorazową zapłatę opłaty legalizacyjnej, jednakże pozwala na regulowanie zobowiązania w systemie ratalnym. Organ ocenił, iż za takim rozwiązaniem przemawia zarówno interes społeczny, jak i interes strony. Skargę na powyższą decyzję Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła S. K., wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji: - naruszenie art. 67a § 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613) w związku z art. 49c ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.) poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że "ważny interes podatnika" w okolicznościach niniejszej sprawy nie uzasadnił umorzenia należności w całości, podczas gdy kondycja finansowa S. K. była dobra, dopóki jej mąż pracował i był zdrowy. Obecnie sytuacja zmieniła się diametralnie, czego zdaniem S. K. organ nie uwzględnił; - naruszenie art. 15 k.p.a., art. 11 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., a także 7 i 77 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i pominięcie zasad z nich wynikających wyrażające się w pominięciu argumentacji podnoszonej przez odwołującą i nieustosunkowaniu się do wszystkich zarzutów podnoszonych w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.). W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądu była decyzja Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2016 r., utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2015 r., znak [...] odmawiającą umorzenia opłaty legalizacyjnej w wysokości 50.000,00 zł przy jednoczesnym rozłożeniu ww. kwoty na 25 rat miesięcznych ustalonej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] z tytułu dobudowy do budynku mieszkalnego pomieszczenia z basenem bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 67a § 1 pkt. 1 i 3 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym, organ podatkowy na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może rozłożyć zapłatę podatku na raty, umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Stosownie bowiem do 49c ust. 1 ustawy Prawo budowlane do opłat legalizacyjnych, o których mowa w art. 49 ust. 1 i art. 49b ust. 4, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organu podatkowego przysługują wojewodzie. Jak wynika z treści ww. przepisu decyzja w przedmiocie umorzenia opłaty legalizacyjnej jest wydawana w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że przepis prawa umożliwia organowi administracyjnemu dokonanie wyboru treści rozstrzygnięcia. Jednak treść rozstrzygnięcia decyzji zapadłej na podstawie uznania administracyjnego nie może być dowolna, ponieważ winna być poprzedzona dokładnym ustaleniem stanu faktycznego. W postępowaniu administracyjnym prowadzonym w trybie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej organ administracyjny winien więc dokładnie wyjaśnić wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, przede wszystkim sytuację majątkową wnioskodawcy. Dopiero wówczas organ administracyjny może przystąpić do zbadania, czy w sprawie występuje ważny interes strony lub interes publiczny. Stosownie bowiem do art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ocena ta powinna być poprzedzona wyczerpującym zebraniem materiału dowodowego oraz dokładnym wyjaśnieniem i rozważeniem wszystkich okoliczności faktycznych. Obowiązek ten wynika z art. 77 § 1 k.p.a., w myśl którego organ administracji państwowej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zaznaczyć także należy, iż decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą sądu administracyjnego jak każde inne, ale zakres ich kontroli jest inaczej ukształtowany. Z tego względu kontrola sądowa takich decyzji zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (por. np.: J. Borkowski /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego-Komentarz, C. H. Beck, Warszawa 2004, s. 494-495, wraz z powoływanym tam orzecznictwem NSA). Kontrola decyzji uznaniowej przez sąd administracyjny polega w szczególności na sprawdzeniu, czy jej wydanie poprzedzone było prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy. Sąd administracyjny kontroluje, czy w toku postępowania administracyjnego podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano zatem wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności. Istotą uznania administracyjnego jest to, że wprowadzając pojęcie nieostre, niedookreślone przerzuca się na organ administracji publicznej konieczność wypełnienia hipotezy normy prawnej konkretną treścią. Organ jest zatem zobligowany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a co za tym idzie do rozważenia istnienia "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego" w kontekście wniosku stron. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że za "ważny interes podatnika" należy uznać zarówno taką sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych zdarzeń losowych podatnik nie jest w stanie spłacić należności podatkowych, jak i normalną sytuację ekonomiczną podatnika, z uwzględnieniem wysokości osiąganych dochodów, wydatków, możliwości spłaty innych zobowiązań finansowych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt I FSK 31/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). A zatem właściwy organ, prowadząc postępowanie administracyjne na podstawie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, ustala czy z przedstawionych przez wnioskodawcę dokumentów wynika jego ważny interes, tj. czy zaszły nadzwyczajne zdarzenia losowe lub wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej. Ponadto przyjmuje się, że aby można było mówić o "ważnym interesie podatnika" na gruncie konkretnego stanu faktycznego wnioskodawca musiałby wykazać przed organem, że z uwagi na ww. okoliczności, które zachwiały podstawami jego egzystencji, nie jest w stanie uiścić ustalonej opłaty legalizacyjnej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 3 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Lu 517/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zaś za "interes publiczny" należy uznać respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. W tak pojmowanym interesie mieści się dążenie do sytuacji, w której podatnicy regulują swoje zobowiązania podatkowe w całości i terminowo, dbałość o interes Skarbu Państwa, rozumiany jako konieczność zapewnienia stałych dochodów państwa oraz możliwości realizacji zadań ogólnospołecznych. W tak pojmowanym interesie publiczny należy uznać taką sytuację, w której np. w przypadku spłaty zaległości podatkowych (w tym przypadku ustalonej opłaty legalizacyjnej) zaszłaby konieczność korzystania przez podatnika z pomocy społecznej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt I SA/Bd 90/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć należy, iż organy rozpoznające sprawę dysponowały materiałem dowodowym obrazującym sytuację rodzinną, finansową i majątkową wnioskodawczyni. Jak wskazał organ odwoławczy, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca wraz z mężem R. K. oraz czwórką dzieci zamieszkuje w domu o powierzchni 250 m stanowiącym współwłasność, nie obciążonym hipoteką. Miesięcznie wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego przedstawione przez stronę stanowią kwotę 6.082,67 zł. Strona prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą pn. "[...]" w zakresie usług pogrzebowych i pokrewnych oraz usługi fryzjerskie, kosmetyczne i sprzedaż kwiatów. Działalność gospodarcza prowadzona jest na działce o powierzchni 1.500 m, stanowiącej własność wnioskodawcy. Posiadany przez stronę majątek ruchomy to samochody: specjalny pogrzebowy - [...] z 2006 r., [...] z 2000 r., [...] z 2011 r. oraz przyczepa ciężarowa z 2013 r. S. K. osiągnęła w roku 2014 r. dochód z działalności gospodarczej w wysokości 25.335,96 zł. Średni miesięczny dochód w gospodarstwie domowym strony wynosi 5.939,00 zł, co w przeliczeniu na jedną osobę daje kwotę 989,83 zł. Dochód taki podał pełnomocnik wnioskodawczyni w piśmie z dnia 21 października 2015r prostując wcześniejsze oświadczenia wnioskodawczyni w tej kwestii. Mianowicie według oświadczenia wnioskodawczyni z dnia 3 września 2015r średni miesięczny dochód w gospodarstwie domowym strony wynosił 2.936,83 zł, co w przeliczeniu na jedną osobę daje 489,47 zł. W wyjaśnieniu złożonym w dniu 13 października 2015r wnioskodawczyni podała, że dochód miesięczny jest bardzo zróżnicowany: z usług pogrzebowych waha się w granicach 4.000 zł – 6.000 zł, z kwiaciarni dochód wynosi 1.500 zł – 2.000 zł. Wnioskodawczyni nie podała dochodu z usług kosmetycznych. Natomiast na podstawie wyciągu bankowego P. za okres od 1 do 30 września 2015 r. organ ustalił, iż wpływy z usług pogrzebowych w miesiącu wrześniu wynosiły 11.440,00 zł, a wpływy z opłaty za mieszkanie wyniosły 2.600,00 zł - pomimo oświadczenia wnioskodawczyni, że nie posiada żadnego mieszkania. Na podstawie przedłożonego przez stronę wyciągu bankowego z Banku P. organ ustalił, że S. K. posiada rachunek bankowy w P. Spółka Akcyjna ze stanem środków na 3 września 2015 r. (tj. dzień złożenia wniosku) w kwocie 6.478,21 zł. Ponadto wnioskodawczyni posiada rachunek bankowy w I. SA, który prowadzony jest w ramach działalności gospodarczej. Zadłużenie w Idea Banku ustalone na dzień 2 października 2015 r. wynosi 192.991,31 zł. Strona otrzymała również pożyczkę udzieloną przez ojca w kwocie 200.000,00 zł o nieokreślonym terminie zwrotu. Strona nie posiada lokat bankowych oraz papierów wartościowych (obligacji, akcji). Minister Finansów dokonał trafnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz wyjaśnił okoliczności sprawy w kontekście przesłanek udzielenia ulgi. Sytuacja finansowa wnioskodawczyni jest stabilna i nie zagraża egzystencji jej rodziny w przypadku rozłożenia na raty opłaty legalizacyjnej. Podkreślić należy również, iż sama skarżąca wnioskowała o rozłożenie na raty opłaty legalizacyjnej w przypadku odmowy jej umorzenia. W ocenie Sądu, w kontrolowanym postępowaniu organy nie naruszyły art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. Organy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w zakresie ustalenia, czy zachodzi przesłanka ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego uzasadniająca zastosowanie wnioskowanej ulgi. Na tej podstawie prawidłowo oceniły, że w rozpoznawanym przypadku nie zachodzą okoliczności wypełniające przesłankę ważnego interesu podatnika lub interesu społecznego, pozwalające na udzielenie ulgi w postaci umorzenia opłaty legalizacyjnej. Postępowanie w sprawie umorzenia zobowiązań podatkowych jest postępowaniem wszczynanym na wniosek samego zainteresowanego, zatem winien on współpracować z organem w celu ustalenia wszystkich okoliczności stanu faktycznego sprawy. W przypadku postępowania w sprawie umorzenia ciężar dowodzenia zdecydowanie przesuwa się na stronę podatnika. Wnioskodawca nie może zatem oczekiwać, że organ administracji publicznej przejmie na siebie ciężar przeprowadzenia całego postępowania dowodowego, że będzie rozpatrywał wszelkie możliwe scenariusze sytuacji materialnej i życiowej strony, że będzie od strony "wyciągał" wszelkie możliwe informacje, dokumenty. Skarżąca dopiero w odwołaniu od decyzji Wojewody [...] podniosła, że mąż ma problemy zdrowotne. W odwołaniu nie wyjaśniła jednak na co choruje mąż i w jaki sposób jego problemy zdrowotne wpływają na sytuację finansową całej rodziny. Pomimo pouczenia przez organ odwoławczy o prawie zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, skarżąca nie przedłożyła żadnych nowych informacji, w szczególności odnoszących się do stanu zdrowia małżonka. Oceniając przeprowadzone postępowanie Sąd stwierdza, że organy obu instancji przeprowadziły je z poszanowaniem obowiązujących przepisów, a stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a. Sąd nie dopatrzył się także istotnych naruszeń przepisów postępowania, w tym w szczególności art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 oraz art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonych decyzji. W sprawie nie zachodziły również okoliczności mogące skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji na postawie art. 156 k.p.a. Z przedstawionych wyżej przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm ).