VII SA/Wa 580/15
WyrokWSA w Warszawie2016-01-15
Skład orzekający: Bogusław Cieśla, Mirosława Kowalska, Halina Emilia Święcicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego, prowadząc postępowanie legalizacyjne na podstawie art. 51 Prawa budowlanego, może zobowiązać inwestora do przedłożenia oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, jeśli pierwotna zgoda współwłaścicieli została udzielona na inną inwestycję lub została odwołana?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego, prowadząc postępowanie legalizacyjne na podstawie art. 51 Prawa budowlanego, nie może zobowiązać inwestora do przedłożenia oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, jeśli pierwotna zgoda współwłaścicieli została udzielona na inną inwestycję lub została odwołana. W przypadku istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, kluczowe jest ustalenie, czy inwestor dysponował prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w momencie uzyskiwania pierwotnego pozwolenia na budowę. Zgoda współwłaścicieli, udzielona w formie oświadczenia woli, jest co do zasady nieodwołalna, chyba że odwołanie nastąpiło jednocześnie z oświadczeniem lub wcześniej, lub wynika z przepisów prawa lub okoliczności. W przypadku istotnych odstępstw, zatwierdzenie projektu zamiennego jest możliwe, jeśli pierwotna zgoda współwłaścicieli była wystarczająca do realizacji inwestycji, nawet z uwzględnieniem tych odstępstw.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego dla rozbudowy budynku mieszkalno-usługowego o pawilon handlowy. Inwestorka uzyskała pierwotne pozwolenie na budowę w 2005 r., jednak w trakcie realizacji inwestycji dokonała istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu. Po uchyleniu wcześniejszych decyzji administracyjnych, organy nadzoru budowlanego prowadziły postępowanie legalizacyjne. Kluczowym zagadnieniem było prawo inwestorki do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w kontekście zgody współwłaścicieli udzielonej w 1985 r. oraz późniejszych oświadczeń skarżącej, która nabyła udział w nieruchomości w 2005 r. Skarżąca kwestionowała ważność i zakres pierwotnej zgody oraz twierdziła, że nie wyraziła zgody na dysponowanie nieruchomością na cele obecnej inwestycji.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę E. D. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2015 r. utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2014 r. zatwierdzającą projekt budowlany zamienny.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla, , Sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka, Protokolant starszy referent Anna Tomaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi E. D. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego skargę oddala.
Przed omówieniem zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, konieczne jest przedstawienie przebiegu postępowania poprzedzającego wydanie tych aktów.
I tak decyzją z dnia [...] września 2005r., nr [...] Prezydent [...] zatwierdził projekt budowlany oraz wydał pozwolenie dla M. P. na roboty budowlane polegające na rozbudowie istniejącego budynku mieszkalno-usługowego o pawilon handlowy na działce o nr ew. [...] obręb [...] przy ul. [...] w [...]. W tym czasie ww. nieruchomość pozostawała we współwłasności M. P., L. G. oraz Z. M. Inwestorka w wśród dokumentów założonych na potrzeby uzyskania ww. decyzji powołała się na zgodę pozostałych współwłaścicieli nieruchomości na tę inwestycję wynikającą z oświadczenia woli złożonego na piśmie przez L. G. i Z. M. w dniu 26 listopada 1985r. Treść oświadczenia zawierała zgodę na cyt. "budowę obiektu na tejże działce przez ob. M. z zaznaczeniem, iż w razie rozbudowy działki przeze mnie lub przez moją córkę M. P. teraz lub w najbliższej przyszłości, ob. Z. M. nie będzie stawiał również sprzeciwu, co do budowy z naszej strony. Uważam, że moja zgoda jest równa z wyrażeniem zgody przez ob. Z. M".
Opisana wyżej decyzja, w związku z wprowadzeniem odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, została zmieniona decyzją Prezydenta [...] nr [...], z dnia [...] kwietnia 2008r., która z kolei została wyeliminowana z obroty prawnego w wyniku stwierdzenia jej nieważności - decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2010r., znak [...].
Decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wskazana powyżej była przedmiotem kontroli w postępowaniu sądowo administracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 lipca 2011r., w sprawie o sygn. akt VIISA/Wa 450/11 oddalił złożoną na nią skargę, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 września 2012r., w sprawie o sygn. akt II OSK 2224/11 oddalił zaś skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji.
W tym stanie rzeczy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] w dniu [...] września 2012r. wszczął postępowanie w sprawie istotnych odstępstw jakie miały miejsce w toku realizacji przedmiotowej inwestycji. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2012r., nr [...] wstrzymał prowadzenie robót zaś decyzją wydaną także w dniu [...] listopada 2012r., Nr [...] nałożył na inwestorkę obowiązek przedłożenia projektu zamiennego. Decyzją z dnia [...] listopada 2012r., Prezydenta [...] uchylił na podstawie art. 36 a ustawy Prawo budowlane decyzje pozwolenia na budowę z 2005r., opisaną powyżej.
W wyniku oceny złożonego przez inwestorkę projektu zamiennego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] czerwca 2013r. zatwierdził ten projekt oraz nałożył na inwestorkę obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu. Następnie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] sierpnia 2013r. po rozpoznania odwołania E. D., która od grudnia 2005r. została współwłaścicielką nieruchomości objętej inwestycją w miejsce Z. M., utrzymał w mocy decyzje organu pierwszej instancji.
Obie wskazane wyżej decyzje nadzoru budowlanego zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2014r., w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 2301/13.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Sąd wskazał, że rozważenia wymagało to, czy organy nadzoru budowlanego miały podstawę i obowiązek wymagania od inwestora przedstawienia dokumentów wskazujących na posiadanie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w postępowaniu legalizacyjnym prowadzonym na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane. Doprowadzenie do zgodności z prawem już wykonanych robót budowlanych, na podstawie art. 51 ustawy Prawo budowlane, powinno nastąpić w aspekcie prawa administracyjnego, a nie cywilnego, czego konsekwencją jest brak możliwości zobowiązania inwestora do składania dokumentu stwierdzającego jego prawo do dysponowania zabudowaną nieruchomością na cele budowlane w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 i 3 Prawa budowlanego. Zdaniem Sądu. co do zasady, organy nadzoru budowlanego nie wymagają złożenia takiej dokumentacji w postępowaniu legalizacyjnym prowadzonym w sprawie istotnych odstępstw. Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2011 r. sygn. akt II OPS 2/10 “Przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) nie stanowi podstawy do wydania decyzji nakładającej na inwestora obowiązek złożenia przewidzianego w art. 32 ust. 4 pkt 2 tej ustawy oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane". W uzasadnieniu tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na przepis art. 37 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym w razie utraty bytu prawnego pozwolenia na budowę z tej przyczyny, iż inwestor nie złożył oświadczenia o prawie do terenu, bądź okazało się ono nieprawdziwe, wydaje się decyzję o wznowieniu robót budowlanych, o której mowa w art. 51 ust. 4, przy czym z uwagi na to, że jej istotą jest pozwolenie na wykonywanie robót budowlanych, mając na uwadze zasadę określoną w art. 4 Prawa budowlanego oraz wymóg wynikający z art. 40 ust. 2, inwestor powinien przed wydaniem decyzji o wznowieniu robót budowlanych złożyć oświadczenie o prawie do terenu na cele budowlane. Brak zatem potrzeby do sięgania w takich sytuacjach do przepisu art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego".
Sąd nawiązał do wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lipca 2011 r., w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 450/11 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt II OSK 2224/11 , które zostały wskazane już wyżej. Stwierdził, że powodem wyeliminowania w trybie nieważnościowym decyzji z 2006r., zmieniającej decyzję pozwolenia na budowę z 2005r., było rażące naruszenie art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawa budowlanego. Ustalono bowiem, że inwestorka M. P. posiadała, wymaganą przez art. 199 Kodeksu cywilnego zgodę współwłaścicieli w zakresie zmiany stropodachu, natomiast w stosunku do zmiany gabarytów budynku oraz zmiany wymiarów otworów okiennych nie legitymowała się zgodą współwłaścicieli. W uzasadnieniu ww. z dnia 6 września 2012 r., w sprawie o sygn. akt II OSK 2224/11 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że podstawową przesłanką wydania pozwolenia na budowę jest wykazanie prawa do dysponowania nieruchomością, co jest również podstawową przesłanką wydania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę, o czym stanowi art. 36a ust. 3 ustawy Prawo budowlane, tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku objętym skarga kasacyjną trafnie przyjął, że brak spełnienia tej podstawowej przesłanki powoduje, że decyzja o zmianie pozwolenia na budowę została wydana z rażącym naruszeniem prawa, które jest podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Powołując się na powyższe wskazania i przepis art. 170 p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że organy nadzoru budowlanego prowadzące postępowanie naprawcze w trybie art. 51 ust. 3 ustawy Prawa budowlanego nie mogły prowadzić postępowania legalizacyjnego w oderwaniu od przyczyn jego zainicjowania. Organy nadzoru budowlanego zobowiązane były do dokonania odpowiednich ustaleń dotyczących posiadania przez M. P. prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowalne.
Sąd wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy obowiązkiem organów będzie dokonania analizy znajdujących się w aktach sprawy pism zawierających zgodę na realizację inwestycji, rozważenie konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego, z wykorzystaniem instytucji rozprawy administracyjnej. Po dokonaniu tych ustaleń organ wyda decyzję w oparciu o art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego lub art. 51 ust. 5 tej ustawy.
W takich oto okolicznościach doszło do wydania zaskarżonej w niniejszej sprawie oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
I tak, decyzją z dnia [...] listopada 2014r., nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla [...] na podstawie art. 51 ust. 4 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2013r., poz.1409 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013, poz. 267) zatwierdził projekt budowlany zamienny rozbudowy budynku mieszkalno-usługowego o pawilon handlowy na terenie działki nr ewid. [...] (obecnie [...]) obręb [...] przy ul. [...] w [...], sporządzony przez mgr inż. W. C. K., posiadającego uprawnienia budowlane Nr [...], legitymującego się przynależnością do [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa pod nr [...] i udzielił inwestorowi – M. P. pozwolenia na wznowienie robót budowlanych polegających na rozbudowie budynku mieszkalno-usługowego o pawilon handlowy na terenie działki nr ewid. [...] (obecnie [...]) obręb [...] przy ul. [...] w [...], oraz nałożył obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie części obiektu powstałej w wyniku tej rozbudowy.
W uzasadnieniu decyzji organ nawiązał do ustaleń dotychczasowego postępowania oraz do wytycznych jakie zawarł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w opisanym powyżej wyroku z dnia 28 marca 2014r., w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 2301/13.
Organ stwierdził, że przeprowadzone w ramach prowadzonego postępowania oględziny wykazały, że odstępstwa od projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją z 2005r., polegają na: zmianie wymiarów zewnętrznych dobudowanego pawilonu, wykonaniu stropu Teriwa w poziomie zamiast ukośnie, wykonaniu dodatkowo ścianki kolankowej i więźby dachowej drewnianej zwiększającej wysokość budynku, zmianie rozmieszczenia okien i drzwi. Na podstawie art. 36a ust. 5 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane, odstąpienie to wymagało zakwalifikowania jako istotne gdyż dotyczy charakterystycznych parametrów obiektu (długości, szerokości, wysokości i kubatury). Zgodnie z art. 36a ust. 1 Prawa budowlanego, istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę jest dopuszczalne jedynie po uzyskaniu decyzji o zmianie pozwolenia na budowę. W tym miejscu organ wskazał na opisany powyżej przebieg postępowania w sprawie niniejszej inwestycji, które doprowadziło do wszczęcia wobec przedmiotowej inwestycji procedury legalizacyjnej.
Następnie organ wskazał, że w dniu 14 sierpnia 2014r. M. P. złożyła w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego dla [...] pismo (z dnia 13 sierpnia 2014r.) w którym stwierdziła, że posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, wynikające ze zgody udzielonej w piśmie z dnia 26 listopada 1985r. przez Z. M. - współwłaściciela nieruchomości. Podkreśliła, że ww. zgoda nie została nigdy odwołana i na jej podstawie złożyła oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Do pisma M. P. załączyła dokumenty m.in. pismo do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 marca 2014r. z załącznikami, w tym oświadczenie z dnia 10 listopada 2006r. podpisane nazwiskiem D. o treści: "Wyrażam zgodę na wykonanie więźby dachowej drewnianej nad stropodachem teriwa w budowanym pawilonie działka nr [...] obr. [...] p. M. P. ul. [...] wg pozwolenia na budowę nr [...]", oraz oświadczenie z dnia 26 listopada 1985r. o treści "Ja niżej podpisana L. G. będąca współwłaścicielką działki położonej przy ul. [...] wyrażam zgodę na budowę obiektu na tejże działce przez ob. Z. M. z zaznaczeniem, iż w razie rozbudowy działki przeze mnie, lub przez moją córkę M. P. teraz lub w najbliższej przyszłości, ob. Z. M. nie będzie stawiał również sprzeciwu, co do budowy z naszej strony. Uważam, iż moja zgoda jest równa z wyrażeniem zgody przez ob. Z. M.". W dniu 14 sierpnia 2014r., do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dla [...] wpłynęło pismo w którym współwłaścicielka nieruchomości L. G. informuje, cyt.: "nigdy nie kwestionowałam posiadanego prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane przez moją Córkę M. P. wyrażałam zgodę na wszystkie prace prowadzone na nieruchomości przy ul. [...] przez moją Córkę M. P.".
Organ wskazał, że w czasie, przeprowadzonej w wykonaniu wytycznych zawartych w wyroku Sądu, rozprawy w dniu 18 sierpnia 2014r., w siedzibie Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dla [...], E. D. oświadczyła, że nie wyraża zgody na zatwierdzenie projektu zamiennego i nie wyraża zgody na dysponowanie nieruchomością na cele tej inwestycji. M. P. oświadczyła, że 10 listopada 2006r. uzyskała zgodę E. D. na wykonanie więźby dachowej nad stropodachem teriva w przedmiotowym budynku realizowanym na podstawie decyzji pozwolenia na budowę, co potwierdziła w przedłożonym organowi piśmie. Ponadto, reprezentująca E. D. - radca prawny A. B. potwierdziła, że E. D. w dniu 10 listopada 2006r. wydała zgodę na odstępstwo w zakresie wykonania dachu co nie zmienia faktu, że nie widziała, iż dokonane zmiany są istotnymi zmianami. Zdaniem pełnomocnika, E. D. nie udzieliła zgody na dysponowanie nieruchomością do zatwierdzenia odstępstw od projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją nr [...]. W tym kontekście M. P. podkreśliła zaś, że zgoda E. D. z dnia [...] listopada 2006r. została udzielona jej na istniejący już budynek, o istniejących gabarytach, ze stropem teriva bez więźby dachowej. Z kolei, E. D. zakwestionowała, żeby powoływany przez inwestorkę dokument z dnia 11 stycznia 2008r., stanowił zgodę na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane (pismo zostało dołączone do protokołu rozprawy).
Ostatecznie w toku rozprawy: E. D. stwierdziła, że "nie wyraża zgody na zatwierdzenie projektu budowlanego zamiennego" przedłożonego przez M. P. ani na dysponowanie przez nią nieruchomością na cele budowlane w zakresie niezbędnym do realizacji inwestycji wg tego projektu. M. P. ponownie stwierdza, cyt. "Posiadałam zgodę na budowę budynku, który wybudowałam na podstawie decyzji [...] z odstępstwem od projektu o czym P. D. miała wiedze, bowiem powyższe odstępstwo zostało przeze mnie wykonane z powodu istnienia nielegalnego szamba, które wybudował jej ojciec do pracowni cukierniczej, co wymusiło nieznaczne skrócenie ściany budynku w obrysie projektu pierwotnego". Ponadto stwierdziła, że cyt.: "Według mnie posiadam zgodę do dysponowania nieruchomością na cele budowlane co poświadczają dowody w aktach. Nie można nie udzielić zgody na odstępstwa udzielając zgodę na przykrycie dachem i stropem teriva".
Organ wskazał też na pismo adw. P. K. reprezentującego E. D., które wpłynęło w dniu 26 września 2014r. Podkreślono w nim, że E. D. nigdy nie wyraziła zgody na dysponowanie przez M. P. lub L. G., nieruchomością przy ul. [...] w [...] na cele budowlane w związku z projektem zamiennym rozbudowy budynku mieszkalno - usługowego o pawilon handlowy. W szczególności oświadczenia takiego nie stanowi oświadczenie E. D. z dnia 26 listopada 2006 r., które dotyczyło wyłącznie wykonania więźby dachowej w budynku pawilonu, który na nieruchomości już istniał.
Organ wskazał też na kolejne pisma stron postepowania, w których podtrzymały stanowiska w sprawie.
Następnie organ stwierdził, że po dokonaniu zgodnie ze wskazaniami Sądu, dokładnej analizy znajdujących się w aktach sprawy pism zawierających zgodę na realizację przedmiotowej inwestycji, na które powołuje się M. P., a także po przeprowadzeniu postępowania dowodowego z wykorzystaniem instytucji rozprawy administracyjnej, doszedł do przekonania, iż M. P. przystępując do realizowanej inwestycji w zakresie rozbudowy budynku mieszkalno-usługowego o pawilon handlowy na terenie działki nr ew. [...] przy ul. [...] w [...], stanowiącej współwłasność, posiadała zgodę współwłaścicieli nieruchomości do dysponowania tą nieruchomością na cele budowlane, wynikającą z oświadczenia woli L. G. i Z. M. wyrażonej w piśmie z dnia 26 listopada 1985r. Pismo z dnia 28 czerwca 2004r. (zastrzeżenie) na jakie powołuje się E. D., podpisane nazwiskiem Z. M. adresowane do Urzędu Gminy [...], a nie do współwłaściciela nieruchomości (inwestora), nie może być traktowane jako "odwołanie" wyrażonej wcześniej zgody, zwłaszcza w świetle faktów, iż Z. M. nie zaskarżył wydanej decyzji nr [...] o pozwoleniu na budowę i nie sprzeciwiał się objętej tą decyzją rozbudowie obiektu o pawilon handlowy, zaś E. D. wyraziła w piśmie 10 listopada 2006r. zgodę na wykonanie drewnianego dachu w budynku realizowanym w oparciu o decyzję nr [...] o pozwoleniu na budowę.
Organ przywołał art. 61 § 1 Kodeksu cywilnego - "Oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Odwołanie takiego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej". Wskazał, że z chwilą należytego doręczenia oświadczenia drugiej stronie jego autor staje się nim związany i musi się liczyć ze skutkami, jakie oświadczenie ma wywołać. W konsekwencji trzeba przyjąć, że poza szczególnymi przypadkami uregulowanymi w ustawie, do odwołania złożonego oświadczenia potrzebna byłaby zgoda osób zainteresowanych, których praw i obowiązków oświadczenie dotyczy.
Organ podkreślił, że "zgoda" wyrażona w dniu 26 listopada 1985r. przez Z. M., którego następcą prawnym jest E. D., nie zawierała żadnych ograniczeń co do wielkości i rodzaju "rozbudowy". Tym samym, skoro M. P. posiadała prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane dla realizacji inwestycji w zakresie rozbudowy budynku mieszkalno-usługowego o pawilon handlowy, to nie ma podstaw do twierdzenia iż nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością dla realizacji tej samej inwestycji o zmienionych nieznacznie gabarytach, choć zakwalifikowanych jako zmiany istotne, w rozumieniu ustawy Prawo budowlane.
Organ wskazał jak zmieniły się parametry obiektu w związku z dokonaniem odstępstw od zatwierdzonego w 2005r., projektu budowlanego: powierzchnia zabudowy - 59,20m, pierwotnie 60,50m, powierzchnia użytkowa - 47,60m, pierwotnie 48,60m, kubatura – 239 m, pierwotnie 216 m.
Zdaniem organu, treść oświadczenia (zakres zgody) z dnia 10 listopada 2006r., E. D., jak również aktualnie składane oświadczenia o braku jej zgody dla zatwierdzenia przedmiotowej inwestycji nie mają istotnego znaczenia. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 7 maja 2008 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Po 566/07 – "Zgoda współwłaścicieli na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane nie jest oświadczeniem o charakterze procesowym, które można swobodnie cofać w toku postępowania. Jako oświadczenie woli w rozumieniu prawa cywilnego, co do zasady, jest nieodwołalna. Jeżeli stanowisko współwłaścicieli ulega zmianie po wyrażeniu zgody nie zmienia to faktu, że określony w art. 32 ust. 4 pkt 2 p.b. wymóg został spełniony. Ewentualne spory pomiędzy współwłaścicielami na tym tle dotyczą stosunków cywilnoprawnych i podlegają rozpoznaniu przez sądy powszechne" .
Powołując się na powyższą argumentację organ pierwszej instancji wskazał, że nie znajduje podstaw do zastosowania art.. 51 ust 5 ustawy – "W przypadku niewykonania w terminie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, właściwy organ wydaje decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego". W okolicznościach niniejszej sprawy zaszły podstawy do orzeczenia na podstawie art. 51 ust. 4 wyżej wymienionej ustawy – "Po upływie terminu lub na wniosek inwestora, właściwy organ sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, i wydaje decyzję w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych albo - jeżeli budowa została zakończona - o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego. W decyzji tej nakłada się obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie".
W wyniku rozpoznania odwołania,, złożonego przez E. D., zapadła zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2015r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzje organu pierwszej instancji.
Uzasadniając podjęte rozstrzygniecie, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że organ stopnia powiatowego dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy, słusznie oparł orzeczenie na art. 51 ust. 4 ustawy Prawo budowlane. Objęty niniejszym postępowaniem budynek był realizowany na podstawie projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2005r. wydaną przez Prezydenta [...]. Bezsprzecznie inwestor dokonał istotnych odstępstw od pozwolenia na budowę polegających na zmianie wymiarów zewnętrznych dobudowanego pawilonu, wykonania stropu "Teriva" w poziomie zamiast ukośnie, wykonaniu dodatkowo ścianki kolankowej i więźby dachowej drewnianej zwiększającej wysokość budynku, zmianie wymiarów i rozmieszczenia okien i drzwi. Przedłożenie projektu budowlanego zamiennego pozwoliło na ocenę prawidłowości wykonanych robót budowlanych pod kątem zgodności ze sztuką budowlaną i przepisami oraz umożliwiło legalizację wykonanych samowolnie zmian. Wykonane roboty budowlane czynią zadość przepisom techniczno-budowlanym i możliwe jest zatwierdzenie projektu budowlanego zamiennego. Na dalszym etapie na inwestorze ciąży obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie wykonywanej rozbudowy. Dokumentacja projektowa zawiera oświadczenie projektanta, tj. mgr inż. W. K. z lutego 2013 r., o którym mowa w art. 20 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, że niniejszy projekt budowlany został sporządzony zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oraz zasadami wiedzy technicznej. Zgodnie zaś z przepisami Prawa budowlanego za projekt architektoniczno - budowlany odpowiedzialność ponosi projektant oraz osoba sprawdzająca.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, odnosząc się do kwestii prawa inwestorki do dysponowanie nieruchomością na cele budowlane stwierdził, że bezspornie M. P. dysponowała wyrażoną w piśmie z dnia 26 listopada 1985 r., zgodę ówczesnych współwłaścicieli nieruchomości, tj. Z. M. i L. G. na realizację inwestycji. Inwestorka uzyskała decyzję pozwolenia na budowę, wybudowała jednak obiekt istotnie odstępując od projektu zatwierdzonego powyższą decyzją. W wyniku robót budowlanych zmianie uległy: powierzchnia zabudowy - pierwotnie 60,50 m, po zmianach: 59,20 m ; powierzchnia użytkowa - pierwotnie: 48,60 m, po zmianach: 47,60 m oraz kubatura - pierwotnie: 216,00 m3 , po zmianach 239,00 m3. Dokonano również zmiany stropodachu - zamiast betonowego, zaprojektowano strop typu Teriva, a nad nim dach drewniany. Dodatkowo zmieniono wymiary okien.
Organ podkreślił, że wskazana powyżej zgoda nie była ograniczona, co do zakresu i charakteru inwestycji. Wyrażona została wzajemna zgoda na rozbudowę obiektów istniejących na pozostającej we współwłasności nieruchomości, bez zastrzeżenia rodzaju inwestycji, bądź jej wielkości. W związku z tym uznać należy, że inwestorka dysponowała zgodą współwłaścicieli nieruchomości na realizację inwestycji bez ograniczenia, co do charakteru oraz zakresu.
Organ podkreślił, że zgoda Z. M. wyrażona w ww. piśmie wywołała określone skutki prawne dla inwestora, który na jej podstawie uzyskał ostateczną decyzję właściwego organu o pozwoleniu na rozbudowę istniejącego budynku mieszkalno-usługowego o pawilon handlowy. Zgodnie zaś z orzecznictwem sądowo-administracyjnym, w tym m.in. wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2007 r., w sprawie o sygn. akt: VII SA/Wa 1359/07 - w przypadku przekroczenia przez inwestora przyznanego mu przez współwłaściciela uprawnienia co do dysponowania nieruchomością na cele budowlane uznaje się, że takim prawem nie dysponuje. W niniejszym przypadku taka sytuacja jednak nie występuje. Inwestorka rozpoczęła budowę w ramach udzielonej zgody przez pozostałych współwłaścicieli, w trakcie dokonywanych prac budowlanych zmniejszyła nawet wymiary obiektu, zatem nie przekroczyła granicy inwestycji określonych w powyższej zgodzie.
Organ podkreślił, że inwestor uzyskujący pozwolenie na budowę ma wiele obowiązków, których realizacja jest możliwa wyłącznie w przypadku posiadania odpowiedniego tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości. Regulacja nakazująca sprawdzenie uprawnienia inwestora do gruntu, na którym planuje inwestycję ma również na celu ograniczenie możliwości wydawania decyzji administracyjnych uprawniających do budowy na cudzym gruncie, które w rzeczywistości byłyby niewykonalne ze względu na brak uprawnienia inwestora do korzystania z nieruchomości. Inwestorka M. P. nie przekroczyła jednak tych uprawnień do korzystania z nieruchomości tzn. nie zajęła więcej gruntu niż wynikałoby to z decyzji Nr [...] z dnia [...] września 2005r. o pozwoleniu na budowę. Nie zmienił się również charakter budynku. Zatem w niniejszej sprawie nie można uznać, że nie posiadała zgody na rozbudowanie budynku mieszkalno - usługowego o pawilon handlowy.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy Prawo budowlane brak jest możliwości zobowiązania inwestora do składania dokumentu stwierdzającego jego prawo do dysponowania zabudowaną nieruchomością na cele budowlane. Podobnie orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 28 maja 2009 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 673/08 (LEX nr 569027) wskazując, że oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele projektu zgodnie z art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo budowlane stanowi załącznik nie do samego projektu budowlanego, a do wniosku o pozwolenie na budowę, w związku z czym brak takiego oświadczenia załączonego do przedłożonego zamiennego projektu budowlanego nie stanowi nawet braku formalnego, gdyż zgodnie z art. 50 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego jedynie przepisy dotyczące projektu budowlanego, a nie całego wniosku o wydanie pozwolenia na budowę, stosuje się odpowiednio. Powyższe potwierdza, że organy nadzoru budowlanego badają jedynie, czy inwestor takie prawo posiada. Nie obliguje to do nakazania inwestorowi przedłożenia oświadczenia o posiadaniu prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W związku z tym organy nadzoru budowlanego nie mogły żądać od M. P. przedstawienia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Organ podkreślił, że wypełniając wytyczne wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w Warszawie z dnia 28 marca 2014 r., sygn. akt: VII SA/Wa 2301/13, organy mogły jedynie dokonać analizy akt sprawy pod kątem posiadania przez inwestorkę zgody współwłaścicieli nieruchomości na wykonywanie przedmiotowej inwestycji. Z poczynionych ustaleń wynika, że inwestorka przed uzyskaniem ostatecznej decyzji administracyjnej w sprawie pozwolenia na budowę posiadała taką zgodę w szczególności zgodę ówczesnego współwłaściciela Z. M. To zaś, że w chwili obecnej jego prawna następczyni E. D. nie zgadza się na zalegalizowanie przedmiotowej inwestycji pozostaje bez wpływu na ogląd sprawy. Jak zostało to już wskazane, pierwotne wyrażenie zgody z dnia 26 listopada 1985 r. było bezwarunkowe. W związku z tym wywołało określone skutki wobec inwestora.
Organ drugiej instancji zwrócił też uwagę na treść art. 51 ustawy Prawo budowlane (w przypadku słuszności zarzutów strony skarżącej), który w ust. 5, w przypadku niewykonania obowiązku przedłożenia projektu budowlanego zamiennego (przez co należy rozumieć przedłożenie dokumentacji projektowej zamiennej nie zgodnej z przepisami prawa), odsyła do zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Na podstawie ww. przepisu organ mógłby m.in. orzec o doprowadzeniu inwestycji do stanu poprzedniego, co w niniejszym przypadku byłoby zobowiązaniem inwestora do wykonania obiektu zgodnego z decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2005r. wydaną przez Prezydenta [...] udzielającą pozwolenia na rozbudowę budynku mieszkalno-usługowego o pawilon handlowy na terenie działki nr ew. [...] (obecnie [...]) obręb [...] przy ul. [...] w [...]. Nie mniej jednak organ nie dopatrzył się w niniejszej sprawie przekroczenia zgody na podstawie, której wydana została ww. decyzja o pozwoleniu na budowę, a która to zgoda jest wiążąca również w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego. W świetle tego nie ma podstaw do wydania odmiennego rozstrzygnięcia.
Na powyższe orzeczenie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła E. D. Na podstawie art. 57 § 1 ust. 3 p.p.s.a zaskarżonej decyzji zarzuciła: rażące naruszenie przepisów postępowania, a to: -art. 7 k.p.a. poprzez całkowite pominięcie w rozstrzyganiu sprawy słusznego interesu strony – E. D. oraz oparcie rozstrzygnięcia na błędnie wyciągniętych wnioskach co do znaczenia dokumentów złożonych do akt sprawy, z pominięciem szeregu dokumentów i oświadczeń złożonych przez skarżącą do akt niniejszego postępowania;
- art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę zaufania do organów administracji publicznej - tj. przy konsekwentnym pomijaniu podnoszonych przez skarżącą twierdzeń, składanych przez skarżącą dokumentów i wydania zaskarżonej decyzji pomimo braku podstaw, tj. przy braku zgody współwłaściciela nieruchomości; - art. 77 k.p.a. poprzez nie rozpatrzenie wszystkich istotnych okoliczności w sprawie lub rozpatrzenie ich w sposób błędny poprzez: nie wzięcie pod uwagę okoliczności, iż zgoda Z. M. z dnia [...] listopada 1985 r. na dysponowanie nieruchomością dotyczyła innej, wcześniej zrealizowanej przez M. P. i L. G. inwestycji, a nie inwestycji, której dotyczy niniejsze postępowanie oraz faktu, iż nie była ona nieograniczona co do czasu oraz nie była ona rozciągnięta na wszelkie budowy, jakie miałyby być realizowane na nieruchomości w przyszłości, nie wzięcie pod uwagę faktu, iż Z. M. explicite oświadczył, iż nie wyraża zgody na budowę nowego pawilonu przez M. P., a jego wcześniejsza zgoda dotyczyła inwestycji zrealizowanej na podstawie decyzji nr [...] z dnia 26 lipca 2000 r., nie zbadanie i nie wzięcie pod uwagę okoliczności kiedy Z. M. przestał być współwłaścicielem nieruchomości i uznanie za ważną z punktu widzenia zatwierdzenia projektu zamiennego oświadczenia Z. M. z dnia 26 listopada 1985 r. w sytuacji, w której w momencie podjęcia przez M. P. i L. G. prac na nieruchomości, Z. M. nie był już współwłaścicielem nieruchomości i jakiekolwiek jego oświadczenia straciły moc w stosunku do nieruchomości - o ile zostałoby uznane, iż oświadczenie to dotyczyło prac objętych niniejszym postępowaniem, czemu E. D. zaprzecza, uznanie, iż M. P. i L. G. przedłożyły wszelkie wymagane dokumenty i dysponowały zgodą współwłaściciela nieruchomości na prowadzenie robót budowlanych (do dysponowania nieruchomością na cele budowlane) objętych niniejszym postępowaniem, podczas gdy M. P. i L. G. nie dysponowały taką zgodą, a w toku niniejszego postępowania posługiwały się dokumentem, który dotyczył innej inwestycji, którą przeprowadziły one wcześniej na nieruchomości, a zgoda E. D. z dnia 10 listopada 2006 r. nie dotyczyła prac objętych projektem zamiennym ani też nie była to zgoda na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane udzielona na potrzeby uzyskania pozwolenia na budowę w 2005 r., - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego bezpodstawne zastosowanie w sytuacji, w której nie było do tego podstaw czyli utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, w której decyzja ta winna zostać uchylona, - art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji oświadczeń Z. M. i skarżącej w zakresie odwołania zgody Z. M. i jej zastosowania jedynie do wcześniej zrealizowanej inwestycji, a w konsekwencji oparcie zaskarżonej decyzji jedynie na części zebranego materiału dowodowego, - art. 107 § 3 k.p.a. poprzez pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji kwestii zakresu zgody udzielonej przez Z. M. w 1985 r. oraz kwestii odwołania tejże zgody przez Z. M., - art. 107 p.p.s.a. poprzez zignorowanie ustaleń wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2012 r. sygn. akt: II OSK 2224/11 z uwagi na zignorowanie zawartego w nim poglądu, iż "wykazanie prawa do dysponowania nieruchomością jest również podstawową przesłanką wydania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę, o czym stanowi art. 36a ust. 3 ustawy Prawo budowlane" oraz zignorowanie ustaleń wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2014 r. sygn. akt: VII SA/Wa 2301/13 z uwagi na zignorowanie zawartego w nim wskazania co do dalszego prowadzenia postępowania w zakresie konieczności dokonania ustaleń co do posiadania przez M. P. prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i dokonania w tym celu dokładnej analizy pism z akt postępowania.
Ponadto zarzucono rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, a to: - art. 51 ust. 4 ustawy prawo budowlane poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, w której nie było do tego przesłanek, tj. w sytuacji, w której wobec braku zgody współwłaściciela na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane nie było podstaw do jego zastosowania i zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego, - art. 51 ust. 1 pkt 1 i 3. w zw. z art. 33 ust. 2 pkt 2 wyżej wymienionej ustawy poprzez ich niewłaściwą wykładnię polegającą na uznaniu, iż w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy Prawo budowlane nie ma możliwości zobowiązania inwestora do składania dokumenty stwierdzającego jego prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane podczas gdy z przepisów tych i z art. 36 a tej ustawy wynika, iż do postępowania w sprawie zmiany decyzji o pozwoleniu na budowę przepisy art. 32-35 ustawy Prawo budowlane stosuje się odpowiednio, a zatem inwestor ma obowiązek przedstawić aktualne oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane także na etapie zatwierdzania zmiany projektu budowlanego, - art. 36a ust. 3 w zw. z art. 33 ust. 2 pkt. 2 ustawy Prawo budowlane poprzez wydanie zaskarżonej decyzji z pominięciem tych przepisów polegającym na ich nie zastosowaniu w sytuacji, w której doszło do istotnego odstąpienia od pierwotnego projektu budowlanego w porównaniu do faktycznie wykonanych robót i projektu zamiennego.
Wobec powyższych zarzutów, skarżąca na podstawie art. 145 § 1 lit. a) i c) p.p.s.a. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. i poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r., a ponadto na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów niniejszego postępowania oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Ponadto, w skardze na podstawie art. 61 § 2 p.p.s.a. wniesiono o wstrzymanie przez organ wykonalności zaskarżonej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. i poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r., ewentualnie, na wypadek braku wstrzymania zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji przez organ na podstawie art. 61 § 2 p.p.s.a., wniesiono o wstrzymanie wykonania tych decyzji przez sąd w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a. Wniosek w ww. zakresie został odrębnie rozpoznany.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentacje.
Do akt sprawy, przed tym nim trafiła ona na rozprawę, wpłynęły liczne, obszerne pisma procesowe w których strony postępowania prezentowały co do zasady argumentację już wcześniej wyrażaną.
Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonego i poprzedzającego go aktu pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) stanowi, że uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego orzeczenia (decyzji bądź postanowienia) następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
W okolicznościach niniejszej sprawy dodatkowo podkreślić należy, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zapadły po tym jak wcześniejsze orzeczenia tych organów zostały uchylone powołanym wyżej wyrokiem tutejszego sądu z dnia 28 marca 2014r., w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 2301/13.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. - ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Rozpoznając sprawę ponownie, po ww. wyroku, organy miały obowiązek dokonania oceny tego czy przedłożony przez inwestorkę projekt zamienny obiektu, uwzględniający odstępstwa od projektu zatwierdzonego pierwotną decyzją pozwolenia na budowę a obecnie wyeliminowaną z obrotu prawnego, zasługuje na zatwierdzenie.
Obowiązkiem organów ponownie rozpoznających sprawę było też odniesienie się do wskazań zawartych w ww. wyroku tutejszego Sądu. Przypomnijmy - organ miał starannie zbadać cały materiał dowodowy sprawy w zakresie oceny tego czy inwestorka dysponowała zgodą współwłaścicieli nieruchomości na realizacje przedmiotowej inwestycji, miał też rozważyć potrzebę przeprowadzenia rozprawy administracyjnej w związku z badaniem tej okoliczności.
Sąd stwierdza, że doszło do wydania decyzji organów obu instancji, które zapadły z uwzględniłem ww. wytycznych i odpowiadają przepisom prawa.
W sprawie niniejszej nie ma wątpliwości, że w odniesieniu do przedmiotowej inwestycji konieczne było przeprowadzenie postepowania przewidzianego w art. 51 ustawy Prawo budowlane. Sąd aprobuje, jako zgodne z prawem rozstrzygniecie o zatwierdzeniu projektu zamiennego na podstawie art. 51 ust. 4 ustawy.
W tym trybie postępowania, w którym rozważa się możliwość zatwierdzenia projektu budowlanego możliwe było także, co do zasady, orzeczenie przewidziane w art. 51 ust. 5 ustawy Prawo budowlane. W przypadku niewykonania obowiązku przedłożenia projektu budowlanego zamiennego, co jak słusznie wskazał organ drugiej instancji, oznacza również przedłożenie dokumentacji projektowej zamiennej nie zgodnej z przepisami prawa, zastosowanie znajduje art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, zgodnie, z którym organ może m.in. orzec o doprowadzeniu inwestycji do stanu poprzedniego, co w niniejszym przypadku byłoby zobowiązaniem inwestora do wykonania obiektu zgodnego z decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2005r. wydaną przez Prezydenta [...].
Sąd podziela stanowisko [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, że w okolicznościach niniejszej sprawy takie orzeczenie nie było możliwe. Przedstawiony do zatwierdzenia projekt zamienny pozostaje bowiem w zgodzie z prawem do dysponowania nieruchomością na cele tej inwestycji, które inwestorka posiadała już na etapie wydawania ww. decyzji o pozwoleniu na budowę, a które jest wiążące również w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego. Podkreślmy, wiążąca jest zgoda współwłaścicieli wyrażona w ich oświadczeniu woli zawartym w opisanym powyżej piśmie z dnia 26 listopada 1985r.
Już tylko na marginesie zauważyć należy, że decyzja pozwolenia na budowę wydana m.in. w oparciu o tak wywiedzione prawo do dysponowania nieruchomością na cele przedmiotowej inwestycji, nie została zaskarżona przez współwłaścicieli, w szczególności Z. M. Pismo zaś z dnia 28 czerwca 2004r., na które powołuje się E. D., podpisane nazwiskiem Z. M. było adresowane do Urzędu [...] a nie do współwłaścicieli nieruchomości, w tym inwestorki może stanowić, zatem li tylko stanowisko procesowym w określonym postępowaniu.
Zgoda wyrażona inwestorce, a zawarte w oświadczeniu z 26 listopada 1985r., musi być oceniana jako oświadczenie woli w rozumieniu przepisów Kodeksu Cywilnego. Zgodnie zaś z art. 61 § 1 k.c. -oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Odwołanie takiego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej. W myśl art. 62 - oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, nie traci mocy wskutek tego, że zanim do tej osoby doszło, składający je zmarł lub utracił zdolność do czynności prawnych, chyba że co innego wynika z treści oświadczenia, z ustawy lub z okoliczności. Należy zauważyć, że w dacie wydawania decyzji pozwolenia na budowę we wrześniu 2005 roku Z. M. był współwłaścicielem nieruchomości objętej inwestycją, a jego udział w nieruchomości E. D. nabyła dopiero w grudniu 2015r.
Bezsprzecznie oświadczenie woli z 1985r., dawało bardzo dowolne możliwości realizacji inwestycji na nieruchomości objętej współwłasnością, każdemu ze współwłaścieli. Tym samym należy uznać, że również realizacja inwestycji z opisanymi powyżej odstępstwami nie może budzić w tym kontekście wątpliwości. Doszło do wybudowania obiektu, który choć w świetle przepisów ustawy Prawo budowlane wzniesiony został z istotnymi odstępstwami to w zakresie już choćby powierzchni zabudowy zajął mniej wspólnej działki niż w pierwotnym projekcie.
Sąd stwierdza, że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.
Wbrew stanowisku skarżącej nie doszło w sprawie do naruszenia konstytucyjnej zasady opisanej w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którą organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa oraz przyjętej w art. 6 k.p.a. zasada praworządności.
W sprawie doszło do wydania decyzji na podstawie art. 51 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, co jak uzasadniono powyżej z uwagi na okoliczności sprawy wynikające ze zgromadzonej dokumentacji było rozwiązaniem prawidłowym, odpowiadającym przyjętej podstawie prawnej.
Nie są trafne zarzuty skargi nawiązujące do naruszenia przepisu art. 36a ustawy Prawo budowlane, ten bowiem nie miał w sprawię żadnego zastosowania. Nie była wydawana decyzja o zmianie pozwolenia na budowę. Przedmiotem postępowania było zatwierdzenie projektu zamiennego w trybie postępowania przewidzianego w przepisach art. 50 oraz 51 ustawy Prawo budowlane. W tym kontekście bez wpływu na badanie, konieczne w świetle wytycznych Sądu zawartych w ww. wyroku, okoliczności prawa dysponowania nieruchomością na cele inwestycji pozostaje fakt, że w dniu 28 grudnia 2005 r. doszło do zmiany właściciela nieruchomości - dotychczasowy współwłaściciel Z. M. przeniósł swoje prawa na E. D. Wbrew zarzutom skargi nie oznacza to, że na etapie zatwierdzania projektu zamiennego, w trybie postępowania przewidzianego w art. 50 oraz 51 ustawy Prawo budowlane inwestorka M. P. była zobowiązana do legitymowania się zgodą do dysponowania nieruchomością na cele budowlane udzieloną przez E. D. Taka zgoda, w zakresie wprowadzonych do projektu zamiennego zmian, byłaby wymagana li tylko w trybie, w którym na podstawie art. 36 a doszłoby do zmiany decyzji pozwolenia na budowę.
W oczywisty sposób nie jest uzasadniony w okolicznościach niniejszej sprawy także zarzut nie zastosowania przepisów art. 36a ust. 3 w zw. z art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. Powtórzmy jeszcze raz, organy w tym trybie nie działały, w związku z przebiegiem niniejszego postępowania trybem właściwym dla legalizacji przedmiotowej inwestycji był tryb przewidziany w przepisach art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane.
Nie doszło też, wbrew zarzutom skargi do błędnej interpretacji art. 51 ust. 4 oraz art. 51 ust. 1 i 3 ustawy Prawo budowlane. Realizując wytyczne zawarte w ww. wyroku tutejszego Sądu prawidłowo ustalono, że inwestorka dysponowała zgodą współwłaścieli nieruchomości na realizacje inwestycji, w zakresie odpowiadającym także projektowi zamiennemu.
Uwagi skarżącej, co do nazwijmy to "skonsumowania" zgody z 26 listopada 1985r., już przez wcześniejszą budowę pozostają bez wpływu na ocenę prawa dysponowania nieruchomością na cele przedmiotowej inwestycji gdy zważyć na zakres upoważnienia objętego tym oświadczeniem woli. Jak chodzi zaś o powoływane w skardze "odwołanie woli Z. M.", Sąd wskazuje jeszcze raz na opisane wyżej przepisy Kodeksu Cywilnego w świetle, których do odwołania woli wyrażonej w oświadczeniu z dnia 26 listopada 1985r., z pewnością w okolicznościach niniejszej sprawy nie doszło.
Wbrew zarzutom skargi, bez wpływu na możliwość zatwierdzenia projektu zamiennego pozostaje, jak zostało to sformułowane "nie wyrażanie zgody na tę inwestycje przez skarżącą". Sąd podziela stanowisko organu w tym zakresie – dla oceny dopuszczalności zatwierdzenia projektu zamiennego wiążąca jest li tylko zgoda współwłaścicieli wyrażona w ich oświadczeniu złożonym w piśmie z dnia 26 listopada 1985r.
Nie znajdują uzasadnienia także zarzuty skargi o naruszeniu w toku postępowania administracyjnego w sprawie niniejszej przepisów art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a., oraz art. 8 k.p.a. Organy obu instancji nie pominęły żadnej z istotnych okoliczności sprawy, przeciwnie rozpoznały ją w całokształcie odnosząc się wszechstronnie do istotnych dla rozstrzygnięcia aspektów. Nie doszło też do naruszenia art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji oświadczeń Z. M. i skarżącej w zakresie odwołania zgody Z. M. i jej zastosowania jedynie do wcześniej zrealizowanej inwestycji, a w konsekwencji oparcie zaskarżonej decyzji jedynie na części zebranego materiału dowodowego. W tym zakresie Sąd powołuje się na opisane powyżej wskazania. Organy badały również to stanowisko strony.
Wbrew zarzutom skargi uzasadnienia decyzji obu instancji w pełni odpowiadają wymogom przepisu art. 107 § 3 k.p.a. – uzasadnienia faktyczne zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji zawierają wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienia prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Nie ma żadnego uzasadnienia w niniejszej sprawie zarzut naruszenia art. 107 p.p.s.a., który stanowi cyt. "Nieobecność stron lub ich pełnomocników na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy". W związku z ww. przepisem nie można formułować stanowiska o zignorowaniu wyroków poprzedzających wydane i kontrolowane decyzje organów obu instancji .
Sąd z całą uwagą badał kontrolowane decyzje pod kątem wymogu opisanego już powyżej a wynikającego z przepisu art. 153 p.p.s.a. i stwierdza, że organy obu instancji w pełni zastosowały się do wyroku tutejszego Sądu z dnia 28 marca 2014 r. sygn. akt: VII SA/Wa 2301/13. Ustalenia zaś wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2012 r. sygn. akt: II OSK 2224/11 odnosiły się do innego postępowania niż przedmiotowe i były dla organów wiążące li tylko w zakresie w jakim w nawiązaniu do niego, wytyczne w sprawie niniejszej sformułował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji w trybie art. 151 p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło