VII SA/Wa 629/11
WyrokWSA w Warszawie2011-07-20
Skład orzekający: Joanna Gierak-Podsiadły, Ewa Machlejd, Małgorzata Miron
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca przywrócenie pierwotnego sposobu użytkowania budynku może zostać utrzymana w mocy, gdy decyzja o pozwoleniu na budowę, na podstawie której określono pierwotny sposób użytkowania, została ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja nakazująca przywrócenie pierwotnego sposobu użytkowania budynku, oparta na decyzji o pozwoleniu na budowę, która została ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego, jest wadliwa. W takiej sytuacji konieczne jest najpierw przeprowadzenie postępowania naprawczego dotyczącego legalizacji obiektu, a dopiero potem rozważanie kwestii sposobu użytkowania. Ponadto decyzja organu odwoławczego została wydana z rażącym naruszeniem terminów i bez wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz bez prawidłowego uzasadnienia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z grudnia 2010 r. utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z listopada 2001 r., nakazującą przywrócenie pierwotnego sposobu użytkowania dwukondygnacyjnego budynku magazynowo-biurowego z częścią sklepową i socjalną. Skarżąca spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa budowlanego i postępowania administracyjnego, w tym brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego oraz niewłaściwe uzasadnienie decyzji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z grudnia 2010 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z listopada 2001 r., stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, oraz zasądził od organu zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), , Sędzia WSA Ewa Machlejd, Sędzia WSA Małgorzata Miron, , Protokolant sekr. sąd. Ewa Sawicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2011 r. sprawy ze skargi [...] Sp.J. z siedzibą w [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie nakazu przywrócenia pierwotnego sposobu użytkowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz [...] Sp.J. z siedzibą w [...] kwotę 760 (siedemset sześćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi wniesionej przez [...] Spółkę Jawną w [...] jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (w skrócie: [...]WINB) z [...] grudnia 2010 r. nr [...], wydana po rozpatrzeniu odwołania M. W. od decyzji [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] listopada 2001 r. nr [...], nakazującej przywrócenie pierwotnego sposobu użytkowania dwukondygnacyjnego budynku magazynowo-biurowego z częścią sklepową i pomieszczeniami socjalnymi położonego na terenie działki nr ewid. [...] obręb [...] przy ul. [...] w [...].
Zaskarżoną decyzją, w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.), [...]WINB utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ wojewódzki wskazał, że w dniu 27 sierpnia 2001 r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne dotyczące użytkowanego dwukondygnacyjnego budynku na działce o nr jw. Podczas przeprowadzonych w dniu 12 września 2001 r. oględzin ustalono, że przedmiotowy obiekt spełnia funkcję magazynowo-biurową z częścią sklepową i pomieszczeniami socjalnymi na czasowy pobyt ludzi, firmy [...] s.c, której współwłaścicielami są M. W., W. G. i M. W. Budynek ten został zaś wybudowany w oparciu o decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] nr [...] z [...] lipca 1993 r. zezwalającą na budowę szopo-garażu. Zmiana sposobu użytkowania wskazanego obiektu wymagała uzyskania stosownej w tym zakresie decyzji, a takiej inwestor nie uzyskał. Nadto, usytuowanie ww. obiektu o dużej uciążliwości (bo taki charakter ma prowadzona działalność przez firmę [...]), na ww. terenie, jest niezgodna z ustaleniami miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego Miasta i Stołecznego Uzdrowiska [...]. I dalej organ podał, że w dniu [...] września 2001 r. PINB w [...] wydał postanowienie, którym wstrzymał użytkowanie przedmiotowego w sprawie obiektu budowlanego, użytkowanego niegodnie z wydaną decyzją o pozwoleniu na budowę. Następnie, decyzją z [...] listopada 2011 r. PINB w [...] orzekł o nałożeniu obowiązku przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania obiektu, zgodnie z wydaną decyzją o pozwoleniu na budowę.
Dalej, w uzasadnieniu zaskarżonego do Sądu rozstrzygnięcia [...]WINB wyjaśnił, iż wskazana decyzja z [...] listopada 2011 r. była następstwem decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] października 2001 r. znak: [...], przywracającej do obiegu prawnego decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] nr [...] z [...] lipca 1993 r. Wskazał też, że odwołujący się – M. W. zarzucił m.in., iż szopo-garaż został wybudowany zgodnie z decyzją o pozwoleniu na budowę i użytkowany jest zgodnie z zatwierdzonym tą decyzją planem realizacji. W takiej sytuacji nie można mówić o samowolnej zmianie sposobu użytkowania, tym bardziej że decyzja o pozwoleniu na budowę nie zawierała obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie ani obowiązku powiadamiania o zamiarze przystąpienia do użytkowania. Nadto, przywołanie niezgodności obiektu budowlanego z planem ogólnego zagospodarowania przestrzennego jest w wyraźniej sprzeczności z decyzją GINB z [...] października 2001 r.
Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów organ wojewódzki podał, że pozwolenie na użytkowanie przedmiotowego budynku inwestor uzyskał w trybie zgłoszenia, które dotyczyło budynku szopo-garażu, natomiast użytkuje obiekt jako budynek magazynowo-sklepowy z częścią socjalną i zapleczem biurowym. Podał również, że decyzja GINB z [...] października 2001 r. została uchylona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lutego 2003 r., a w dniu 31 grudnia 2008 r. została wydana decyzja, którą GINB utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lipca 2001 r. nr [...].
Następnie, organ wskazał, że zmiana sposobu użytkowania jest niezgodna z miejscowymi przepisami o planowaniu przestrzennym i zagospodarowaniu przestrzennym, wobec czego nie jest możliwe zalegalizowanie obecnego sposobu użytkowania. W tym stanie rzeczy należało stwierdzić, że decyzja PINB w [...] z [...] listopada 2001 r. została wydana prawidłowo.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. orzeczenie [...]WINB z [...] grudnia 2010 r. skarżąca – [...] Spółka Jawna w [...], reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I Instancji i zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonej decyzji skarżąca Spółka zarzuciła naruszenie art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. poprzez jego niezastosowanie i pominięcie przepisów poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 24 października 1974 r. W przypadku uznania, że zastosowanie w sprawie winny mieć przepisy ustawy z 1994 r., skarżąca zarzuciła naruszenie:
-art. 50, art. 51 w zw. z art. 71 ust. 3 Prawa budowlanego z 1994 r. w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 i art. 77 k.p.a. z uwagi na zaniechanie wszechstronnej oceny materiału dowodowego, w szczególności planu realizacyjnego, który był podstawą do wydania decyzji nr [...] o pozwoleniu na budowę, a to doprowadziło do przyjęcia, że dotychczasowe użytkowanie budynku jest sprzeczne z jego pierwotnym przeznaczeniem, tj. szopo-garażem;
-art. 107 § 2 k.p.a. poprzez wydanie decyzji, której uzasadnienie nie spełnia wymogów wskazanych w powyższym przepisie, w szczególności nie wyjaśnia, na czym ma polegać przywrócenie użytkowania do stanu zgodnego z prawem, bowiem nie wyjaśnia, na czym w istocie polega różnica między szopo-garażem a budynkiem magazynowym.
Przedstawione w petitum skargi zarzuty, skarżąca rozwinęła w jej uzasadnieniu. Przede wszystkim podniosła, iż w sprawie doszło do rażącego naruszenia art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. i błędnego w efekcie zastosowania przepisów tej ustawy, tj. art. 50, art. 51 i art. 71 ust. 3, oraz nieuprawnionego pominięcia przepisów poprzedniej ustawy, a więc Prawa budowlanego z 1974 r.
Następnie skarżąca Spółka zarzuciła, iż w postępowaniu, którego konsekwencją było wydanie przez [...]WINB decyzji, naruszono zasady ogólne postępowania administracyjnego oraz art. 77 k.p.a. W tym zakresie skarżąca zwróciła uwagę na to, że Wojewoda [...] decyzją z [...] lipca 2001 r. stwierdził nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] nr [...] z [...] lipca 1993 r. w przedmiocie zatwierdzenia planu realizacyjnego i wydania pozwolenia na budowę budynku szopo-garażu na działce położonej przy ul. [...] w [...]. Pomimo licznych odwołań od tej decyzji, GINB w dniu [...] grudnia 2008 r. wydał decyzję utrzymującą w mocy to orzeczenie. Powyższe obligowało organy do analizy stanu faktycznego pod kątem doprowadzenia przedmiotowego budynku do stanu zgodnego z prawem.
W końcu, skarżąca rozwinęła zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 107 § 2 k.p.a. Wskazała, iż zaskarżona decyzja nie wyjaśnia ani podstawy faktycznej, ani podstawy prawnej rozstrzygnięcia.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Pismem procesowym z [...] czerwca 2011 r. uczestnicy postępowania – D. i S. N. wnieśli o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna, ale nie wszystkie argumenty skarżącej Spółki Sąd -uwzględniając skargę- podzielił.
Uwzględniając skargę Sąd za konieczne uznał wyeliminowanie z obrotu prawnego nie tylko zaskarżonej decyzji, ale także decyzji ją poprzedzającej, na zasadzie art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.).
-Przed wskazaniem przyczyn, które zadecydowały o uchyleniu obu decyzji wydanych w niniejszej sprawie wskazać trzeba, iż zaskarżona decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego została wydana po ponad 9 latach od wszczęcia postępowania odwoławczego, na skutek odwołania wniesionego przez M. W. od decyzji PINB w [...] z [...] listopada 2001 r.
Wskazane odwołanie zostało wniesione z zachowaniem terminu i nie zawierało żadnych braków formalnych, a tym samym w dniu jego wpłynięcia do organu, skutecznie wszczęło ono postępowanie odwoławcze. Od tego momentu przez wiele lat nic w sprawie się nie działo, a decyzja w II instancji wydana została dopiero [...] grudnia 2010 r. Przy czym z akt sprawy nie wynika, aby istniały jakiekolwiek powody uniemożliwiające wydanie decyzji w II instancji z zachowaniem terminu przewidzianego w Kodeksie postępowania administracyjnego dla załatwienia sprawy.
Zatem, Sąd zwraca w tym miejscu uwagę na przewlekłe, niczym nie uzasadnione, działanie organu odwoławczego w sprawie. Należy jednocześnie w tym miejscu przypomnieć, iż zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania, o czym stanowi ww. artykuł w § 3. Przytoczone przepisy organ odwoławczy naruszył w sprawie w sposób rażący, albowiem inaczej nie można ocenić załatwienia odwołania po ponad 9 latach od jego wniesienia.
Trzeba w tym miejscu również wskazać, iż przed wydaniem decyzji załatwiającej odwołanie, [...]WINB nie pouczył stron postępowania o uprawnieniach, jakie gwarantuje im art. 10 § 1 k.p.a. Stosownie zaś do treści tego przepisu, organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zgodnie z § 2 art. 10, organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. Żadna z tych sytuacji, uzasadniających odstąpienie od zasady wyrażonej w § 1 cyt. przepisu, nie miała w sprawie miejsca (w żadnym miejscu swojego uzasadnienia organ odwoławczy na nią nie wskazał).
-Wskazane powyżej uchybienia należało -w ocenie Sądu- przywołać (celem ich uniknięcia przez organ wojewódzki w przyszłych postępowaniach), natomiast nie stanowiły one wystarczającego powodu do uwzględnienia skargi (w oparciu o art. 145 § 1 p.p.s.a.).
Za uwzględnieniem skargi przemawiały jednak inne wady tego postępowania skutkujące wadliwością zaskarżonej decyzji. Akta sprawy (prowadzonej -co nie jest bez znaczenia- przez ponad 9 lat) wskazują na to, iż kontrolowana decyzja została podjęta bez wszechstronnego wyjaśnienia stanu sprawy i z pominięciem tych dowodów, które w tym postępowaniu zostały zgromadzone.
Nadto, decyzja ta nie spełnia wymogów przewidzianych w art. 107 § 3 k.p.a. Nie zawiera bowiem ani właściwego uzasadnienia faktycznego, ani wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia.
-Kontrolowana decyzja została wydana po rozpatrzeniu odwołania od orzeczenia PINB w [...] dotyczącego samowolnej zmiany sposobu użytkowania budynku. Orzeczenie organu I instancji zapadło [...] listopada 2001 r., w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 71 ust. 3 Prawa budowlanego z 1994 r. (w brzmieniu wówczas obowiązującym). Orzeczenie to zostało poprzedzone postanowieniem z [...] września 2001 r. o wstrzymaniu użytkowania przedmiotowego obiektu, które postanowieniem z 23 grudnia 2010 r. nr [...] zostało następnie utrzymane przez [...]WINB w mocy. Przy czym, ww. postanowienie z [...] grudnia 2010 r. zostało wydane na skutek orzeczeń sądowych zapadłych w tej sprawie (i uchylenia poprzednich postanowień organu II instancji dotyczących wskazanej kwestii). Nadto, w dacie wydania decyzji z [...] listopada 2001 r. w obrocie prawnym pozostawało pozwolenie na budowę spornego obiektu wydane [...] lipca 1993 r. Ważne jest jednak to, iż od 2001 r. z urzędu prowadzone było postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności ww. aktu administracyjnego. W konsekwencji tego postępowania, w dniu [...] grudnia 2008 r. zapadła decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego znak: [...], którą utrzymano w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lipca 2001 r. nr [...] o stwierdzeniu nieważności ww. decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] lipca 1993 r. (o pozwoleniu na budowę budynku szopo-garażu). Ze złożonych na rozprawie w dniu 20 lipca 2011 r. -do protokołu, w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 630/11- oświadczeń stron postępowania wynika, iż ww. orzeczenie GINB wydane w postępowaniu nieważnościowym, było kontrolowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie i przed tym Sądem w tejże sprawie zapadł wyrok oddalający skargę (akta administracyjne sprawy na to zupełnie zaś nie wskazywały). Wyrok ten został następnie utrzymany przez Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt II OSK 1538/09), co miało miejsce w dniu 8 października 2010 r., a więc przed wydaniem kontrolowanego obecnie przez Sąd rozstrzygnięcia.
Powyższych okoliczności organ wojewódzki w zaskarżonej decyzji nie przedstawił i nie przeanalizował. Stan faktyczny został opisany ogólnikowo i bez zwrócenia uwagi na te dane, które dla rozstrzygnięcia sprawy mogłyby mieć ewentualne znaczenie. Organ wskazał jedynie w sposób zwięzły na problem występujący w sprawie, tj. samowolną zmianę sposobu użytkowania budynku, opierając się w tym zakresie na protokole z kontroli mającej miejsce w 2001 r. (a przypomnieć trzeba, że orzekał po ponad 9 latach od przeprowadzenia czynności kontrolnych opisanych w tymże protokole) i na wydane w 2001 r. rozstrzygnięcia, tj. postanowienie o wstrzymaniu użytkowania budynku i decyzję organu I instancji z [...] listopada 2001 r. Nie przedstawił ani wyroków, które zapadły w sprawie wstrzymania użytkowania budynku (w tym wyroku NSA z 3 października 2003 r., sygn. akt IV SA 4083/01) i mogły zawierać wskazania co do dalszego postępowania ważne także w tej sprawie (choć wydane w kwestii wstrzymania użytkowania budynku), ani decyzji GINB podjętej w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę szopo-garażu. Tę ostatnią decyzję organ wprawdzie wymienił, ale uczynił to w taki sposób, że bez analizy całości akt administracyjnych (prowadzonych bardzo chaotycznie) nie da się w istocie zrozumieć, jaki akt administracyjny organ przywołał. Organ wojewódzki nie przedstawił również dowodów, na których opierał się orzekając w sprawie. W żadnym miejscu uzasadnienia decyzji materiał dowodowy nie został opisany i przeanalizowany.
Co do meritum organ odwoławczy podał w uzasadnieniu wydanej decyzji tylko tyle, że zmiana sposobu użytkowania spornego budynku (jaką w sprawie stwierdzono), jest niezgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a to powoduje, że nie można zalegalizować tego budynku. Powyższe twierdzenie organu, będące jedynym uzasadnieniem dla wydanego rozstrzygnięcia, pozostaje jednak w sprzeczności z aktami sprawy. Zauważając powyższe Sąd ma na uwadze, iż w aktach znajduje się zaświadczenie Urzędu Miasta i Gminy [...] z [...] listopada 2010 r., z którego wynika, iż z dniem 31 grudnia 2003 r. utracił moc plan ogólny zagospodarowania przestrzennego miasta i Stołecznego Uzdrowiska w [...] zatwierdzony uchwałą nr [...] Rady Narodowej Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] stycznia 1987 r. i ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] Nr [...] poz. [...] z dnia [...] października 1987 r., obwiązujący dotychczas na terenie, na którym zlokalizowany jest sporny obiekt oraz, że obecnie (tj. w dacie wydania ww. zaświadczenia) na terenie tym nie obowiązuje żaden plan zagospodarowania przestrzennego. Zaświadczenie to zostało wydane w odpowiedzi na pismo organu wojewódzkiego z [...] października 2010 r., którym to wskazany organ zwrócił się o przekazanie kopii miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla działki nr ew. [...] przy ul. [...] w [...]. W świetle treści tego zaświadczenia całkowicie niezrozumiałe jest stanowisko organu przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wskazuje ono na to, iż organ wojewódzki nie tylko nie przytoczył w uzasadnieniu decyzji pełnego przebiegu postępowania, ale także nie przedstawił zgromadzonych w sprawie dowodów i -co więcej- dowody te przy ocenie sprawy całkowicie pominął naruszając takim działaniem zasady ogólne postępowania administracyjnego (zwłaszcza art. 7 k.p.a.) i art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.
Zakwestionowanie ww. części uzasadnienia decyzji organu odwoławczego (jako pozostającej w sprzeczności z materiałem dowodowym sprawy) powoduje, iż badana decyzja pozbawiona jest jakichkolwiek argumentów przemawiających za jej prawidłowością (i tym samym wydaniem na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.). Dodać przy tym trzeba, iż decyzja ta pozbawiona jest nie tylko uzasadnienia faktycznego, ale i prawnego. Organ wojewódzki nie wyjaśnił bowiem po pierwsze – jaki stan prawny w sprawie zastosował (a zauważyć należy, iż przepisy, w oparciu o które wydano decyzję w I instancji do dnia wydania rozstrzygnięcia organu odwoławczego uległy zmianie) oraz po drugie - z jakiego powodu taki, a nie inny tryb w sprawie przyjął. Nie przytoczył żadnego przepisu prawa materialnego i nie wskazał na jego wykładnię. Opisując przebieg sprawy organ zaznaczył tylko, że decyzja I instancji zapadła na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, co w kontekście art. 107 § 3 k.p.a. należy uznać za niewystarczające. Dostrzec przy tym trzeba, iż orzekając na podstawie art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego (a więc orzekając w postępowaniu naprawczym), organ ma obowiązek kierować się obowiązującym w dacie orzekania stanem prawnym. Skoro wskazał na prawo miejscowe, to obowiązany był wskazać na to, które obecnie obowiązuje, a nie to, które obowiązywało w dacie zmiany sposobu użytkowania obiektu (czy wydania decyzji o pozwoleniu na budowę spornego obiektu).
Konkludując, powyższe -w ocenie Sądu- w sposób bezsporny wskazuje na brak prawidłowego postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie, skutkującego wydaniem błędnego merytorycznie rozstrzygnięcia.
-Zauważyć bowiem należy, że decyzja PINB w [...] z [...] listopada 2001 r. (utrzymana zaskarżonym orzeczeniem w mocy), nakazała przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu, zgodnie z wydaną decyzją o pozwoleniu na budowę, tj. decyzją z [...] lipca 1993 r. Ostatnia z wymienionych decyzji, w wyniku trwającego kilka lat postępowania, została ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. Przy czym, w dacie orzekania w sprawie przez organ I instancji wskazana decyzja z [...] lipca 1993 r. pozostawała nadal w obrocie prawnym (choć postępowanie nieważnościowe dotyczące tej decyzji wszczęte zostało przed wszczęciem postępowania w niniejszej sprawie). Decyzją z [...] października 2001 r. GINB uchylił bowiem decyzję Wojewody [...] z [...] lipca 2001 r. stwierdzającą nieważność ww. rozstrzygnięcia o pozwoleniu na budowę szopo-garażu. Rozstrzygnięcie GINB zostało jednak wyrokiem Sądu z 3 lutego 2003 r. uchylone. Nie zmienia to jednak tego, że w dacie orzekania w sprawie przez organ I instancji w dniu [...] listopada 2001 r., ww. decyzja z [...] lipca 1993 r. pozostawała w obrocie prawnym. W konsekwencji jednak trwającego kilka lat postępowania nadzwyczajnego, w dniu [...] grudnia 2008 r. zapadła decyzja GINB, która utrzymała w mocy ww. decyzję Wojewody [...] o stwierdzeniu nieważności decyzji z [...] lipca 1993 r. Zatem, stan faktyczny w dacie orzekania przez organy obu instancji w niniejszej sprawie był różny. W dacie orzekania w I instancji w obrocie prawnym pozostawało pozwolenie na budowę spornego budynku, natomiast w dacie orzekania przez organ odwoławczy pozwolenie to ostatecznie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego (a rozstrzygnięcia organów administracyjnych, Sądy obu instancji uznały za prawidłowe). Powyższe okoliczności zdaje się dostrzegać [...]WINB w zaskarżonej decyzji, ale żadnych wniosków nie wyciąga i w konsekwencji błędnie przyjmuje, że prawidłowym jest utrzymanie w mocy decyzji, która nakazuje przywrócenie pierwotnego sposobu użytkowania budynku, tj. określonego w ww. decyzji z [...] lipca 1993 r. Dokonując takiej oceny organ nie bierze pod uwagę, iż decyzji określającej pierwotny sposób użytkowania nie ma już w obrocie prawnym i nie można się na nią powołać, a nadto, że w takiej sytuacji najpierw należałoby przeprowadzić postępowanie dotyczące zalegalizowania spornego obiektu w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego, a dopiero potem zająć się sposobem jego użytkowania.
W ocenie Sądu, brak pozwolenia na budowę w dacie wydania zaskarżonej decyzji zmienił diametralnie stan faktyczny w niniejszej sprawie. Sprawa w zakresie samowolnej zmiany sposobu użytkowania budynku w stosunku do sposobu określonego w decyzji o pozwoleniu na budowę z 15 lipca 1993 r., następnie wyeliminowanej ostatecznie z obrotu prawnego, stała się właściwie bezprzedmiotowa. Skoro nie ma decyzji o pozwoleniu na budowę, to nieuzasadnione jest prowadzenie postępowania w zakresie samowolnej zmiany sposoby użytkowania budynku określonego w tej decyzji. Sposób użytkowania obiektu w takiej sytuacji staje się kwestią wtórną. Konieczne jest przeprowadzenie w pierwszej kolejności postępowania naprawczego, a ewentualnie później rozważanie i analizowanie kwestii związanej z przeznaczeniem obiektu.
-Z tych też przyczyn Sąd uwzględnił skargę, uchylając zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję organu nadzoru budowlanego z [...] listopada 2001 r. Sąd podzielił bowiem zarzuty procesowe podniesione w skardze (w tym art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.) prowadzące w efekcie do wydania wadliwego rozstrzygnięcia w oparciu o art. 51 Prawa budowlanego.
Uwzględniając skargę Sąd nie podzielił jednak zarzutu naruszenia art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. W tym zakresie Sąd zauważa, iż art. 103 ust. 2 wskazanej ustawy wyłącza stosowanie art. 48 do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy (1 styczeń 1995 r.) lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Przepis ten nie ma więc zastosowania (bo nie wynika to z jego treści, a stosowanie wykładni rozszerzającej nie znajduje tu żadnego uzasadnienia) do samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego. Nie dotyczy bowiem innych stanów faktycznych, poza tym, który został w nim wprost określony.
Ponownie orzekając organ obowiązany jest uwzględnić powyżej poczynione przez Sąd uwagi oraz pamiętać o tym, iż uzasadnienie decyzji musi odpowiadać rygorom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., dając jasny obraz motywów rozstrzygnięcia.
Z wymienionych powodów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.
O zasądzeniu kosztów postępowania Sąd orzekł w oparciu o art. 200 ww. ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło