VII SA/Wa 715/17

Starszy referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła -Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 września 2017r. po rozpoznaniu wniosku H. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi H. R. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2017r, znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: 1.przyznać H. R. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w wysokości 200,00 złotych, 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. W dniu 6 lipca 2017r. do Sądu wpłynął wniosek H. R. o przyznanie prawa pomocy uzupełniony na formularzu PPF w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni utrzymuje się z renty w wysokości 1330 złotych miesięcznie. W sprawie posiadanych nieruchomości prowadzone jest postępowanie w sądzie. Oświadczyła, że nie posiada, oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Wyszczególniła miesięcznie ponoszone wydatki tj. opłatę za energię 50,00 złotych, opłatę za telefon 56,00 złotych, odpady stałe, płynne 150,00 złotych, zakup butli z gazem 25,00 złotych, lekarstwa 200,00 złotych, zakup żywności 640,00 złotych i inne wydatki (środki czystości, żywność dla zwierząt, itp.) - 200 złotych. Pismem z dnia 31 sierpnia 2017r. w wykonaniu zarządzenia z dnia 21 sierpnia 2017r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie: - gdzie wnioskodawczyni zamieszkuje (dom, mieszkanie, lokal) należało podać jego powierzchnię oraz wskazać, czy jest ich właścicielem, współwłaścicielem, czy też najemcą, - czy samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, czy też z innymi osobami, jeżeli prowadzi z innymi osobami należało wskazać ich dochody; - czy wnioskodawczyni bądź ktoś z najbliższej rodziny wnioskodawczyni prowadzi działalność gospodarczą (w szczególności związaną ze sprzedażą dachówek, oraz układaniem i kryciem dachów ), jeśli tak, należało podać dochody uzyskiwane z tego tytułu z trzech ostatnich miesięcy, ew. czy wnioskodawczyni udostępnia innym osobom nieruchomość przy ul. [...] C., W. do prowadzenia takiej działalności, jeżeli dokonuje tego odpłatnie należało wskazać uzyskiwane z tego tytułu dochody, - czy otrzymuje pomoc od rodziny, dzieci, jeżeli tak, to należało wskazać na czym ona polega, - czy otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej, jeżeli tak, to należało nadesłać kopie ostatnich decyzji przyznających pomoc, oraz do nadesłania: - kopii wyciągu z rachunku bankowego za ostatnie 3 miesiące, jeśli je posiada, bądź złożenia oświadczenia, że go nie posiada. Odpowiedzi na powyższe należało udzielić w terminie siedmiu dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Pismem z dnia 12 września 2017r. (data wpływu do Sądu) wnioskodawczyni udzieliła odpowiedzi na powyższe. Podała, że zamieszkuje w domu jednorodzinnym o pow. 70 m² przy ul. [...] w C. W sprawie własności prowadzone jest postępowanie w sądzie. Oświadczyła, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Nie otrzymuje świadczeń z pomocy społecznej. Nie posiada konta bankowego. Wyjaśniła, że działalność gospodarczą przy ul. [....] prowadzi jej syn, z którym posiada umowę o nieodpłatnym użytkowaniu posesji. Dzieci pomagają jej w pracach podwórkowych i porządkowych, skosić trawę, naszykować opał na zimę, itp. Oświadczyła, że nie otrzymuje od nich wsparcia finansowego. W tym stanie faktycznym zważono, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r., poz. 1369), zwanej dalej p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a ) Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Przez pojęcie uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i finansowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Biorąc pod uwagę sytuację finansową wnioskodawczyni uznano, iż uzasadnione jest częściowe przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy i zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. Stwierdzono, że uzyskiwane dochody, przy uwzględnieniu wydatków z bieżącym utrzymaniem nie pozwalają wnioskodawczyni na poniesienie pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Uwzględniono przy tym fakt, że skarżąca zobowiązana jest także do uiszczenia wpisów od skarg w innych sprawach zawisłych w tut. Sądzie (sygn. akt VII SA/Wa 1568/17, VII SA/Wa 1567/17, VII SA/Wa 1369/17, VII SA/Wa 1566/17). Tym samym uznano, że dochody uzyskiwane przez wnioskodawczynię nie są na tyle wysokie, aby umożliwiały uiszczenie łącznej kwoty wpisów od skarg wniesionych przez skarżącą, bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Uznano, że konieczność uiszczenia wszystkich opłat w pełnej wysokości byłaby obciążeniem, które powodowałoby faktyczne zamknięcie drogi sądowej. Prawo do Sądu zostanie jednak zachowane, a prawa strony zostaną nienaruszone w sytuacji częściowego uwzględnienia wniosku poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. Jednocześnie stwierdzono, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż wnioskodawczyni nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych samodzielnie. Wskazać należy, że wnioskodawczyni uzyskuje stały dochód z tytułu emerytury. Świadczy to o tym, że nie pozostaje w szczególnie trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Dochód miesięczny uzyskiwany przez wnioskodawczynię w wysokości 1.330 złotych miesięcznie stanowi stałe źródło dochodu. Sytuacja taka pozwala na sukcesywne czynienie oszczędności na pokrycie choćby części kosztów związanych z zainicjowanym postępowaniem sądowym. Należy bowiem podkreślić, że wszczynając spór przed sądem, skarżąca powinna mieć na uwadze, że prowadzenie postępowania sądowego wiązać się będzie z koniecznością ponoszenia niezbędnych kosztów. Winna zatem poczynić odpowiednie starania w celu zabezpieczenia środków finansowych niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów postępowania sądowego. Co do zasady bowiem strona winna partycypować w kosztach postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy jak wskazano wyżej jest formą dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli. Przy ocenie wniosku nie można pominąć okoliczności wynikającej ze sprawy, która wpłynęła do sądu o sygn. VII SA/Wa 1340/17 w której syn wnioskodawczyni wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Z ww. sprawy wynika, że syn wnioskodawczyni prowadzi działalności gospodarczą z której uzyskuje dochody. Powyższe należy zatem uwzględnić w niniejszej sprawie, gdyż – jak wynika z akt sprawy, pomimo oświadczeń wnioskodawczyni i syna, że nie prowadzą wspólnie gospodarstwa domowego, to jednak zamieszkują razem pod tym samym adresem. Wobec tego wskazać należy, że przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego regulujące stosunki między małżonkami i między rodzicami i dziećmi nakładają na małżonków, rodziców i dzieci określone obowiązki alimentacyjne (art. 128 kro). Rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie (art. 87 kro), a zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym do obowiązków tych zalicza się również pomoc w opłaceniu kosztów postępowania sądowego, toczonego przez osobę uprawnioną do alimentacji. Mając powyższe na uwadze uznano, że wnioskodawczyni uzyskując stały dochód miesięczny jak również przy wsparciu finansowym syna, który pozostaje z wnioskodawczynią w relacji powinności alimentacyjnych będzie w stanie ponieść ewentualnie pozostałe koszty postępowania, które mogą pojawić się w sprawie na późniejszych etapach postępowania (ewentualna opłata za uzasadnienie wyroku, wpis od skargi kasacyjnej, wpis od zażaleń, opłata za odpisy). Wydatki te, o ile się pojawią, będą odsunięte w czasie, stąd też strona ma możliwość odpowiedniego przygotowania się na ich poniesienie. Z powyższych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.