VII SA/Wa 765/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Kowalska, , Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi W. I. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2016 r. znak [...], [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania administracyjnego oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r., poz. 23), po rozpatrzeniu zażalenia W. I. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].11.2015 r., znak: [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania administracyjnego – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił stan sprawy wskazując, iż [...] WINB decyzją z dnia [...].02.2006 r., po rozpatrzeniu odwołania Pani W. I., uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia ..01.2006 r., znak: [...] i nakazał Pani W. I. rozbiórkę samowolnie wykonanego drewnianego budynku mieszkalnego o wymiarach 10,63 m x 5,77 m, zlokalizowanego na działce gruntu nr ewid. [...], położonej w miejscowości R.w odległości 1,70 m od ogrodzenia z działką nr ewid. [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 29.05.2006 r., sygn. akt: II SA/Lu 370/06, odrzucił skargę Pani W. I. na decyzję organu wojewódzkiego z dnia [...].02.2006 r. Następnie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...].11.2015 r., znak: [...], po rozpatrzeniu wniosku Pani W. I., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją [...] WINB z dnia [...].02.2006 r., znak: [...]. Na postanowienie [...] WINB z dnia [...].11.2015 r. zażalenie wniosła Pani W. I. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że Pani W.I. pismem z dnia 15.04.2014 r., doprecyzowanym pismem z dnia 26.05.2014 r., wystąpiła do [...] WINB z wnioskiem o wznowienie postępowania "w sprawie rozbiórki budynku mieszkalnego na działce nr [...] położonej w miejscowości R.", na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 Kpa, "tj. uchylenie decyzji o rozbiórce", w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...].12.2007 r., sygn. akt: [...]. Wnioskodawczym wskazała, że o istnieniu ww. wyroku dowiedziała się w trakcie trwania programu "Sprawa dla reportera" w dniu [...].04.2014 r. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia [...].12.2007 r., sygn. akt: [...], uznał art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, w częściach obejmujących wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania", za niezgodne z art. 2 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zakwestionowane przepisy utraciły moc z chwilą ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw, to jest z dniem [...]12.2007 r. (Dz.U. Nr [...], poz. [...]). [...] WINB postanowieniem z dnia [...].06.2014 r., znak: [...], po rozpatrzeniu wniosku Pani W. I., odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją organu wojewódzkiego z dnia [...].02.2006 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...].07.2014 r., znak: [...], po rozpatrzeniu zażalenia Pani W. I., utrzymał w mocy postanowienie [...] WINB z dnia [...].06.2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24.04.2015 r., sygn. akt: VII SA/Wa 2018/14, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Pani W. I. na postanowienie GINB z dnia [...].07.2014 r., uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie [...] WINB z dnia [...].06.2014 r. W uzasadnieniu ww. wyroku Sąd wskazał, że w zażaleniu na postanowienie organu wojewódzkiego z dnia [...].06.2014 r. odmawiające wznowienia postępowania z powodu uchybienia terminu wynikającego z art. 145a § 1 Kpa, Skarżąca zawarła wniosek o przywrócenie uchybionego terminu. Tak więc GINB powinien przekazać wniosek Skarżącej do rozpatrzenia organowi I instancji, uchylając jednocześnie postanowienie [...]WINB z dnia [...].06.2014 r. W pierwszej kolejności należy rozpatrzyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania administracyjnego. W związku z zawartym w zażaleniu do GINB z dnia 19.06.2014 r. na postanowienie [...] WINB z dnia [...].06.2014 r. wnioskiem Pani W. I. o przywrócenie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją organu wojewódzkiego z dnia [...].02.2006 r., [...] WINB pismem z dnia 07.10.2015 r., znak: [...], wystąpił do Wnioskodawczym o uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu. W udzielonej pismem z dnia 30.10.2015 r. odpowiedzi Pani W. I. wskazała, że podtrzymuje stanowisko odnośnie tego, że o wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...].12.2007 r. dowiedziała się z programu telewizyjnego "Sprawa dla reportera", wyemitowanego w telewizji publicznej w dniu 03.04.2014 r. Ponadto Wnioskodawczym podniosła, że w sposób dostateczny uprawdopodabniają brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia stosownego wniosku takie czynniki, jak jej wiek, ograniczony zakres źródeł i środków komunikacji, a zatem i możliwych źródeł pozyskania wiedzy dotyczących konkretnie jej sytuacji, brak wykształcenia, a także bardzo istotne ograniczenie wynikające z konieczności opieki nad schorowanym mężem. Oceniając wniosek Skarżącej w realiach wskazanych okoliczności Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że stosownie do art. 58 § 1 Kpa, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zgodnie z art. 58 § 2 Kpa, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Wskazano więc, że warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie trzech przesłanek, a mianowicie: wniesienia przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła mu dochowania terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, oraz uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Jak wynika z przywołanego wyżej przepisu art. 58 § 1 Kpa, instytucja przywrócenia terminu, powinna być stosowana tylko i wyłącznie w przypadku uprawdopodobnienia organowi przez osobę zainteresowaną, że uchybienia terminu nastąpiło bez jej winy. Kryterium winy, jako przesłanka przywrócenia uchybionego terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Na osobie zainteresowanej ciąży obowiązek wskazania obiektywnej przeszkody, nie zaś subiektywnych przyczyn uniemożliwiających - w jej opinii - zachowanie terminu przewidzianego przepisami prawa. O braku zawinienia uchybienia terminowi można mówić jedynie wtedy, gdy osoba zainteresowana nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego - w danych okolicznościach - wysiłku i dodatkowo, przeszkoda ta istniała przez cały czas biegu terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej. Zgodnie z orzecznictwem sądowo-administracyjnym, do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego lub jego pełnomocnika zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. W ocenie organu odwoławczego w omawianej sprawie żadna z ww. okoliczności nie występuje. Argumenty podane przez Wnioskodawczynię nie uprawdopodabniają braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją [...] WINB z dnia [...].02.2006 r. W świetle przedstawionego powyżej stanu faktycznego i prawnego organ odwoławczy stwierdził, że [...] WINB zaskarżonym postanowieniem z dnia [...].11.2015 r. zasadnie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania administracyjnego w ww. sprawie. Odnosząc się zarzutów zawartych w zażaleniu, stwierdza się, że w świetle poczynionych ustaleń pozostają one bez wpływu na zasadność niniejszego rozstrzygnięcia. Skargę na to postanowienie złożyła W. I. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 7, 9, 58 § 1 kpa w zw. z art. 145a § 1 kpa w zw z art. 145a § 2 kpa i ważnego interesu prawnego skarżącej, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nieuwzględnienie zaistniałych okoliczności faktycznych w oparciu o które winno być wydane rozstrzygnięcie. Podnosząc ten zarzut wnosiła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji z powodu wskazanego naruszenia, które miało istotny wpływ na wynik postępowania i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca podkreśliła, że o fakcie, a zatem i istnieniu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego - podstawy wznowienia postępowania dowiedziała się z programu telewizyjnego "Sprawa dla reportera", wyemitowanego w dniu 3 kwietnia 2014 roku, w telewizji publicznej. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, na które powołuje się zarówno organ pierwszej jak drugiej instancji nie definiują jednoznacznie pojęcia winy, jak również nie wprowadzają ograniczeń dla dokonywania przez organy administracji publicznej oceny "braku winy" strony w uchybieniu terminu. Skarżąca ma świadomość, że nastąpiło uchybienie terminu, ma także wolę i zależy jej na przywróceniu tego terminu. Udział skarżącej w programie "Sprawa dla reportera" pod redakcją Elżbiety Jaworowicz, umożliwił jej powzięcie wiedzy o przysługujących jej uprawnieniach. Skarżąca podkreśliła, że takiej wiedzy nigdy nie udzielił jej wcześniej żaden organ. Nikt, nigdy niczego nie sugerował, nie pouczył jak, w szczególności gdzie szukać takiego rozwiązania - tu wyroku TK - a zatem podstawy w oparciu, o którą możliwe byłyby działania w sprawie, w szczególności ze względu na wiek skarżącej, brak wykształcenia ograniczony zakres źródeł i środków komunikacji, a także konieczność sprawowania stałej, w przedmiotowym czasie dosłownie paliatywnej opieki nad schorowanym po udarze mózgu mężu. Podkreśliła, że uchybienie terminu bez wątpienia rodzi dla zainteresowanego ujemne skutki procesowe, polegające na tym, że czynność dokonana po upływie terminu jest prawnie nieskuteczna. Złagodzeniu tych skutków, usunięciu przeszkód procesowych w niektórych prawnie określonych sytuacjach ma służyć instytucja przywrócenia terminu. Naczelnym celem każdego postępowania administracyjnego i sądowego jest rozstrzygnięcie konkretnej sprawy zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej. W związku z tym terminy procesowe spełniają w postępowaniu przed organami i przed sądem głównie rolę organizatorską, porządkową i dyscyplinującą organy i uczestników postępowania. Przy czym najczęściej skutki ujemne niedotrzymania terminów ponoszą uczestnicy postępowania ( osoby fizyczne, osoby prawne ), a nie organy przed którymi toczy się postępowanie. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Pożądany tu jest kompromis polegający na tym, aby z jednej strony nie doprowadzić do pochopnego przywracania terminu z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw. Brak winy zainteresowany winien uprawdopodobnić, a nie udowodnić, co świadczy o odformalizowaniu i uproszczeniu postępowania, co ma być udogodnieniem dla zainteresowanego. W ocenie skarżącej prawnie nieuzasadnione jest stwierdzenie organu, że podane przez nią argumenty nie uprawdopodabniają braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją [...] WINB z dnia [...].02.2016 roku. W jej ocenie organ oczekiwał nie uprawdopodobnienia a udowodnienia tych okoliczności. W tych okolicznościach skarżąca uważa, że jej wniosek był zasadny i winien być uwzględniony przez organ nadzoru budowlanego. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 145 § 1 pkt p.p.s.a. sąd uwzględnia skargę tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym. Rozpatrując sprawę pod kątem zgodności z prawem Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie jest dotknięte żadną z wad uzasadniających jego uchylenie, skarga zaś podlega oddaleniu. Przedmiotem skargi wywiedzionej do tutejszego Sądu jest postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Wskazać należy, że możliwość przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności reguluje art. 58 k.p.a. Stosownie do § 2 powołanego przepisu prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Przywrócenie terminu jest jednak możliwe tylko w sytuacji, gdy zainteresowany uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (art. 58 § 1 k.p.a.). Spełnienie tej przesłanki polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd podziela utrwaloną wykładnię art. 58 § 1 k.p.a., zgodnie z którą przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2006 r., sygn. akt II OSK 1397/05). Ponadto przywrócenie terminu jest uzasadnione tylko w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu należy zaliczyć przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwala się na wyręczenie inną osobą, powódź, pożar itp. (por. wyrok NSA z dnia 28 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 1096/11). W niniejszej sprawie należy zgodzić się z organem administracji, że Skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia zażalenia. Skarżąca wnosząc o przywrócenie terminu wskazała, że nie dotrzymała miesięcznego terminu ze względu na wiek, brak wykształcenia, ograniczony zakres źródeł i środków komunikacji, a także konieczność sprawowania stałej, w przedmiotowym czasie dosłownie paliatywnej opieki nad schorowanym po udarze mózgu mężu. Źródłem wiedzy o wyroku Trybunału Konstytucyjnego, stanowiącym podstawę wznowienia postępowania była emisja programu telewizyjnego. W ocenie Sądu do stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminowi (przy zastosowaniu obiektywnego miernika wymaganej staranności), nie wystarcza sam fakt podeszłego wieku, brak wykształcenia czy ograniczona możliwość komunikacji. Nie wynika z tych okoliczności aby Skarżąca znalazła się w sytuacji nagłej i nieprzewidywanej sytuacji uniemożliwiającej podejmowanie podstawowych czynności we własnym interesie. Podkreślić należy, że obowiązek znajomości porządku prawnego spoczywa na każdym obywatelu. Nieznajomość obowiązującego prawa nie jest przesłanką uwolnienie się od jego skutków. Skarżąca winna być szczególnie zainteresowana zmianą stanu prawnego w obszarze jej żywotnych interesów. W tej sytuacji nie do zaakceptowania jest twierdzenie Skarżącej, iż brak wiedzy o wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...].12.2007 r. jest wynikiem przeszkody, której strona nie mogła przez okres ok. 7 lat usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Nie można też zgodzić się z argumentacją Skarżącej wskazującą na jej nieporadność. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że Skarżąca ma doświadczenie zarówno w postępowaniach administracyjnych jak i sądowoadministracyjnych. Na koniec zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 58 § 2 k.p.a. art. 58 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Z akt sprawy wynika, że Skarżąca powzięła informację o podstawie wznowienia postępowania w trakcie programu telewizyjnego emitowanego w dniu [...].04.2014 r. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania został zawarty w zażaleniu z dnia 19.06.2014 r. na postanowienie [...] WINB z dnia [...].06.2014 r. Niewątpliwie więc Skarżąca nie dochowała terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W świetle powyższego, organ administracji zasadnie odmówił przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia zażalenia, bowiem strona nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku