VII SA/Wa 802/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), , Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, , Protokolant sekr. sąd. Ewa Sawicka-Bożek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2014 r. sprawy ze skargi A. K.-P. i T. K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2014 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia I. oddala skargę A. K.-P., II. uchyla zaskarżone postanowienie, III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Przedmiotem skargi wniesionej przez A. K.-P. i T. K. jest postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2014 r. znak: [...], wydane na podstawie art. 134 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity - Dz. U. z 2013 r., poz. 267), o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Orzeczenie to zapadło w związku z zażaleniem T. K. z dnia 18 listopada 2013 r., wniesionym na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2013 r., znak: [...]. Tym ostatnim organ odmówił wszczęcia, na wniosek A. K.-P. i T. K., postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r., Nr [...]znak: [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej [...]Sp. z o. o. z siedzibą w [...], pozwolenia na przebudowę istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego i instalacji wewnętrznych wod. - kan. i elektrycznej, na działce nr ewid. [...], obr. [...][...], położnej przy ul. [...] w [...]. Na postanowienie to T. K. złożył zażalenie do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, Główny Inspektor, stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia ww. środka zaskarżenia, podał, iż zgodnie z dyspozycją art. 141 § 2 k.p.a., zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Natomiast z dyspozycji art. 134 w związku z art. 144 k.p.a. wynika, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia stwierdza organ zażaleniowy w drodze postanowienia. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Z załączonych do akt sprawy zwrotnych potwierdzeń odbioru postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2013 r., znak: [...], wynika, że postanowienie to zostało doręczone T. K. w dniu 20 listopada 2013 r. Natomiast zażalenie zostało sporządzone w dniu 18 listopada 2013 r., a następnie - jak wynika ze znajdującej się na ww. zażaleniu prezentaty - złożone osobiście w dniu 18 listopada 2013 r., w siedzibie [...] Urzędu Wojewódzkiego. Wobec powyższego bezsprzecznie należy stwierdzić, że ww. zażalenie zostało wniesione przez skarżącego – T. K., przed doręczeniem mu postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2013 r., znak: [...]. Skoro bowiem zgodnie z art. 141 § 2 zażalenie może być wniesione w ściśle określonym terminie, który zaczyna biec od daty doręczenia postanowienia lub jego ogłoszenia, to nie może budzić żadnej wątpliwości, że zażalenie T. K. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2013 r., znak: [...], wniesione zostało z naruszeniem art. 141 § 2 k.p.a. Jednoznacznie, jak podał dalej organ, w powyższym zakresie wypowiedział się NSA, uznając za niedopuszczalne wyprzedzające dokonanie czynności procesowej (w niniejszej sprawie wniesienia zażalenia) - postanowienie z dnia 29 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 721/12; postanowienie z dnia 8 sierpnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1067/07 - która w konsekwencji nie wywołuje skutków prawnych (wyrok WSA w Lublinie z dnia 17 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Lu 748/12), natomiast rozpatrzenie przez organ drugiej instancji przedwcześnie wniesionego zażalenia oznacza w istocie wydanie rozstrzygnięcia z urzędu, bez wniosku strony (wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 831/07; wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 grudnia 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 2133/10). W skardze na ww. postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego skarżący podnieśli, iż ustalenia organu w sprawie są wadliwe. Wskazali, że w postanowieniu Wojewody [...] zostali pouczeni o możliwości wniesienia odwołania w terminie 14 dni. Stosując się do tego pouczenia, w dniu 18 listopada 2013 r. oraz w dniu 29 listopada 2013 r. wnieśli środki zaskarżenia. Z tego zaś wynika, że oboje w terminie złożyli w sprawie odwołania i nie było podstaw do zastosowania art. 134 Kodeksu. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpoznając skargę w niniejszej sprawie, Sąd uznał, iż skarżąca A. K.-P. nie miała interesu prawnego do jej wniesienia, stąd też skargę skarżącej należało oddalić na zasadzie art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Natomiast rozpoznając skargę skarżącego T. K., Sąd uznał, iż zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżone orzeczenie zapadło z istotnym naruszeniem art. 134 k.p.a., stanowiącego jego podstawę prawną. I tak, wskazać przede wszystkim trzeba, iż zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Z powyższego wynika, że tylko dwie kategorie podmiotów mają prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Pierwszą stanowią te, którym to uprawnienie przysługuje dla ochrony ich interesu prawnego. Interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu przejawia się zaś w tym, iż podmiot ten działa bezpośrednio, we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku. Kryterium "interesu prawnego" ma zatem charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego, a kwestionowanym w skardze aktem lub czynnością organu administracji. Brak przymiotu strony, a więc uprawnienia do złożenia skargi jest natomiast przesłanką materialnoprawną, która skutkuje oddaleniem skargi. Kierując się powyższym, Sąd orzekając w niniejszej sprawie uznał, iż skarżąca A. K.-P. nie ma interesu prawnego do kwestionowania w postępowaniu sądowym postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2014 r. o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenie przez T. K. Orzeczenie to, dotyczy tylko interesu prawnego skarżącego – T. K., w żaden sposób nie wpływa bowiem na prawa i obowiązku skarżącej, która to (jak wynika z akt administracyjnych) środek zaskarżenia na postanowienie organu I instancji w tej sprawie wniosła w terminie (i tak to ocenił organ). Wskazane postanowienie, będące przedmiotem kontroli Sądu, nie było też doręczone skarżącej, a z tego wynika, iż również organ administracji publicznej nie traktował skarżącej na tym etapie jako strony postępowania administracyjnego. Z tych też względów Sąd w pkt 1 wyroku orzekł o oddaleniu skargi skarżącej. Rozpoznając natomiast merytorycznie skargę skarżącego, Sąd uznał, iż zasługuje ona na uwzględnienie. Okoliczności w niej przywołane, znajdujące potwierdzenie w aktach sprawy wskazują bowiem na to, iż organ II instancji wadliwie zastosował art. 134 k.p.a. (w zw. z art. 144 tej ustawy), w myśl którego organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Przepis ten znajduje odpowiednie zastosowanie do zażaleń (a to na mocy ww. art. 144). Z akt wynika, że organ I instancji – Wojewoda [...] w postanowieniu z dnia [...] listopada 2013 r. znak: [...], orzekając w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. (o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z wniosku skarżącego i A. K.-P.), pouczył strony o możliwości zaskarżenia tego orzeczenia w drodze odwołania, wskazując, że odwołanie to należy wnieść w terminie 14 dni. Organ ten, wydając postanowienie, zawarł w efekcie wadliwe w nim pouczenie, co jednak z uwagi na brzmienie art. 112 k.p.a., nie mogło szkodzić stronie, która do niego się zastosowała. I dalej, z akt sprawy wynika, że ww. orzeczenie Wojewody, zostało doręczone skarżącemu w dniu 20 listopada 2013 r. Jest to data wynikająca ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, i nie kwestionowana. Zatem, termin do wniesienia środka zaskarżenia w tej sprawie biegł dla skarżącego od 20 listopada 2013 r. i upływał z dniem 4 grudnia 2013 r. (w związku z art. 112 k.p.a.). Skarżący wniósł podanie kwestionujące ww. postanowienie Wojewody w dniu 18 listopada 2013 r. (na co zwrócił uwagę Główny Inspektor), ale także w dniu 29 listopada 2013 r. W tej sytuacji, w ocenie Sądu, organ II instancji nie mógł przyjąć, iż doszło do uchybienia terminu do wniesienia zażalenia poprzez przedwczesne jego złożenie. Drugie z ww. pism, stanowiące również zażalenie skarżącego na ww. postanowienie Wojewody, wniesione zostało bowiem z zachowaniem ustawowego terminu, biegnącego od dnia doręczenia stronie orzeczenia organu I instancji. Z tych też przyczyn Sąd uznał skargę T. K. za zasadną. Jednocześnie Sąd stwierdza, iż podziela ocenę organu II instancji, że środek zaskarżenia winien być wniesiony ściśle w terminie ustawowym, co również oznacza, że nie może być on skutecznie wniesiony przed doręczeniem stronie kwestionowanego aktu. Wyprzedzające dokonanie czynności procesowej, jak wskazał bowiem NSA, jest niedopuszczalne (v. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 721/12). Niemniej, zdaniem Sądu, taka dokładnie sytuacja w sprawie nie miała miejsca, czego nie dostrzegł organ. Uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia wskazuje bowiem na to, iż zapadło ono bez dokonania koniecznych -w kontekście art. 134 k.p.a.- ustaleń faktycznych, i w efekcie z pominięciem tego, iż w dniu 29 listopada 2013 r. skarżący wniósł w sprawie w terminie zażalenie. Orzekając ponownie w sprawie Główny Inspektor winien uwzględnić powyższe uwagi Sądu oraz wziąć pod uwagę wynik postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 801/14. Z tych też przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w pkt 1, a na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 tej ustawy, jak w pkt 2 i 3 sentencji wyroku.