VII SA/Wa 808/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze sprzeciwu Z. B. i R. B. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: odmówić przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Z. B. i R. B. złożyli w dniu 16 kwietnia 2018 r. na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym w rubryce nr 4 jako zakres żądania oznaczyli zwolnienie od kosztów sądowych. W związku z jednoczesnym wskazaniem przez skarżących w rubryce nr 5: "nie jesteśmy w stanie zapewnić sobie pomocy prawnej odpłatnie", pismem z dnia 19 kwietnia 2018 r. zobowiązano skarżących do jednoznacznego sprecyzowania, czy wnoszą także o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Ww. pismem zobowiązano skarżących ponadto do udokumentowania wysokości emerytur oraz nadesłania wyciągów z rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. Pismo z dnia 19 kwietnia 2018 r. zostało doręczone skarżącym w dniu 23 kwietnia 2018 r. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy natomiast rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych wydatków, a więc kosztów wyżywienia, ubrania, zamieszkania i leczenia. Z. B. i R. B. w złożonym w dniu 16 kwietnia 2018 r. na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy jako zakres żądania w rubryce nr 4 oznaczyli zwolnienie od kosztów sądowych, jednocześnie wskazując w rubryce nr 5: "Nie jesteśmy w stanie zapewnić sobie pomocy prawnej odpłatnie. Nie znamy się na prawie". Ponadto w piśmie z dnia 22 marca 2018 r. złożonym wraz ze sprzeciwem od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wskazali, że wnoszą o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W związku z powyższym wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy potraktowano jako dotyczący zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Podkreślenia wymaga, że prawo pomocy, jako instytucja stanowiąca odstępstwo od zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w sprawie, winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa powinność udowodnienia - na co wskazuje użyty w art. 246 ustawy zwrot: "wykaże" - że sytuacja finansowa uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Należy też zwrócić uwagę na treść art. 255 ustawy, który stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, iż brak jest podstaw do przyznania skarżącym prawa pomocy, bowiem w oparciu o udzielone informacje nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie sytuacji finansowej i możliwości płatniczych skarżących. Z wniosku wynika, iż Z. B. i R. B. posiadają dom o powierzchni ok. 80 m2 oraz działkę o powierzchni 731 m2. Skarżący oświadczyli, iż utrzymują się z emerytur i dodatku pielęgnacyjnego w łącznej wysokości 3058,74 zł netto miesięcznie. Do zobowiązań i stałych wydatków zaliczyli: podatek od nieruchomości 404 zł, ubezpieczenie domu – 212 zł, ubezpieczenie na życie – 120 zł i 105 zł, opłaty za gaz – 163,41 zł, prąd – 67 zł, wydatki na opał – 3200 zł, na lekarstwa – od 200 do 300 zł miesięcznie, wydatki na rehabilitację (sanatoria, masaże itp.) – od 3000 do 5000 zł. Z. B. i R. B. w rubryce nr 7.2, dotyczącej posiadanych zasobów na dzień złożenia wniosku, wskazali kwotę ok. 3000 zł. Pismem z dnia 19 kwietnia 2018 r. – na podstawie art. 255 ustawy - zobowiązano skarżących do uzupełnienia, w terminie 7 dni, danych zawartych w złożonym wniosku, poprzez udokumentowanie wysokości emerytur skarżących oraz nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. Z. B. i R. B. nie udzielili żadnej odpowiedzi na pismo z 19 kwietnia 2018 r., doręczone w dniu 23 kwietnia 2018 r. Nienadesłanie ww. dokumentów, a przede wszystkim wyciągów z rachunków bankowych, nie pozwala na przyznanie skarżącym prawa pomocy. To właśnie wyciągi z rachunków bankowych mogą w najbardziej dokładny sposób przybliżyć wiedzę o rzeczywistej kondycji finansowej strony, ich analiza pozwala nie tylko na określenie wielkości wpływów do budżetu domowego wnioskodawcy, ale także wysokości wydatków ponoszonych na konieczne utrzymanie i ustalenie wzajemnej relacji wpływów i obciążeń. W ocenie referendarza sądowego oświadczenie skarżących zawarte w złożonym wniosku jest niewystarczające do oceny ich możliwości płatniczych, skarżący nie wykazali, że znajdują się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej. Podkreślenia wymaga, że strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy powinna poprzez rzetelne i dokładne przedstawienie w złożonym wniosku wszelkich informacji niezbędnych do oceny jej sytuacji majątkowej, a także poprzez złożenie stosownych dokumentów wykazać, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Sąd/ referendarz sądowy w celu uzyskania pełniejszego obrazu sytuacji rodzinnej i finansowej strony ma możliwość wezwania wnioskodawcy, na podstawie art. 255 ustawy, do złożenia dodatkowych oświadczeń czy dokumentów źródłowych, a podmiot wnioskujący o przyznanie prawa pomocy ma obowiązek współdziałania z sądem (referendarzem) w zakresie wyjaśnienia wszystkich okoliczności dotyczących jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładanie wyczerpujących oświadczeń uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 31 stycznia 2013 r. I OZ 51/13 LEX nr 1273885, z 19 grudnia 2012 r. II FZ 1036/12 LEX nr 1240482, z 14 marca 2013 r. II FZ 92/13 LEX nr 1302897, z 4 lipca 2013 r. I OZ 546/13 LEX nr 1345177). W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.