VII SA/Wa 826/17

Starszy referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła - Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 sierpnia 2017r. po rozpoznaniu wniosku M. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2017r. znak: [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: odmówić M. M. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wniosek M. M. o przyznanie prawa pomocy uzupełniony na formularzu PPF w którym wniósł o zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata. We wniosku wnioskodawca wskazał, że jest osobą chorą od 10 lat na depresję, nie będącą w stanie podjąć pracy, pozostaje na utrzymaniu 82 letniej matki z niewielką emeryturą. Oświadczył, że nie posiada żadnego majątku, nieruchomości ani oszczędności. Podał, że mieszka "w użyczonym pokoju przez matkę". Wskazał, że bieżące wydatki wynoszą 1200 złotych, posiada zaległości z tytułu alimentów 200 000 złotych. W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania złożonego wniosku pismem z dnia 13 czerwca 2017r. w wykonaniu zarządzenia z dnia 9 czerwca 2017r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie : - czy jest osobą bezrobotną, jeśli tak, czy ma przyznany zasiłek dla bezrobotnych, należało podać od kiedy i w jakiej wysokości, - czy pobiera stałe bądź okresowe świadczenia (np. rentę, zasiłek itp.), jeśli tak należało podać w jakiej wysokości, - wysokości dochodów matki, - w jakim zakresie otrzymuje pomoc od matki, - gdzie zamieszkuje (mieszkanie, lokal) należało podać jego powierzchnię oraz wskazać czy jest ich właścicielem, współwłaścicielem, czy też najemcą oraz czy ponosi miesięczne koszty związane z utrzymaniem mieszkania/ lokalu (opłaty za gaz, wodę, czynsz, energię, telefon itp.), jeśli tak należało je wyszczególnić i podać ich wysokość, a jeśli nie należało wskazać, kto je ponosi i w jakiej wysokości, - czy samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe czy też z innymi osobami (matką lub innymi), jeśli tak, należało wyszczególnić te osoby oraz podać wysokość uzyskiwanego przez nie dochodu, - czy uzyskuje jakąkolwiek pomoc od rodziny, instytucji społecznych jeśli tak należało wskazać od kogo w jakiej wysokości lub formie, - orientacyjnie podanie wysokości kosztów miesięcznego utrzymania (wydatki na żywność, odzież itp. oraz na leki i leczenie, - czy posiada zadłużenia, jeśli tak, należało wskazać u kogo (osoba fizyczna, bank) i na jaką kwotę i ile wynosi miesięczna rata spłaty zadłużenia oraz czy obecnie jest spłacane i jaka kwota pozostała jeszcze do spłaty. Powyższe należało wykonać w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia pisma, pod rygorem, rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W dniu 27 czerwca 2017r. do Sądu wpłynęła odpowiedź wnioskodawcy na powyższe wezwanie. Wnioskodawca wyjaśnił, że pozostaje bez pracy od ponad 10 lat z powodu depresji, nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, nie pobiera żadnych świadczeń socjalnych. W odniesieniu do dochodów matki podał, "nie chce mu tego ujawnić". Wskazał, że zakres pomocy prawnej polega na tym "jak ją odwiedza to zapewnia mu żywność i ubranie". W wyżej wskazanym piśmie wnioskodawca oświadczył, że zamieszkuje "w użyczonym pokoju o brata 12 m² - pokój bratanka podczas powrotu jego syna ze studiów u znajomych i kuzynów". Nie ponosi żadnych kosztów bo nie posiada dochodów i wolnych środków finansowych, koszty ponosi brat. Wskazał, że posiada zadłużenie alimentacyjne, prawdopodobnie powyżej 600.000 złotych. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt 2). Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a). Zatem prawo pomocy jako instytucja stanowiąca odstępstwo od tej generalnej reguły winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Należy przy tym podkreślić, że na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa powinność udowodnienia - na co wskazuje użyty w art. 246 ustawy zwrot: "wykaże"- że sytuacja finansowa uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do pełnej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowane na korzyść strony. W ocenie orzekającego wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Wnioskodawca bowiem nie wykazał dostatecznie jak wymaga tego ww. przepis, że jego sytuacja świadczy o spełnieniu przesłanki do przyznania prawa pomocy. Wnioskodawca wprawdzie oświadczył, że jest osobą chorą na depresję, bezrobotną prawie od ponad 10 lat, utrzymującą się przy pomocy rodziny (matki, brata), nie pobierającą żadnych świadczeń socjalnych i nie uzyskującą żadnych dochodów. Jest znacznie zadłużony. Powyższe informacje nie są jednak wystarczające do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podkreślić należy, iż w związku z wskazaniem we wniosku, iż skarżący utrzymuje się przy pomocy matki to również jej dochody, ponoszone wydatki i stan majątkowy należało uwzględnić przy ocenie jego możliwości finansowych. Wnioskodawca pomimo wezwania nie wskazał jednak dochodów matki. Z obowiązku powyższego nie zwalnia oświadczenie wnioskodawcy zawarte w piśmie z dnia 22 czerwca 2017r., że "matka nie chce ujawnić dochodów". Informacja taka oraz ogólnikowe dane zawarte we wniosku w szczególności o uzyskiwaniu przez matkę "niewielkiej emerytury" nie są wystarczające do pozytywnego załatwienia wniosku. Jak bowiem wyżej wskazano obowiązek wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa bowiem wyłącznie na wnioskodawcy. W sprawach o przyznanie prawa pomocy orzekający nie jest zobowiązany do prowadzenia postępowania dla ustalenia sytuacji rodzinnej, finansowej i życiowej w sytuacji, gdy dane umożliwiające ocenę tego stanu nie są pełne. Ponadto zauważyć należy, iż we wniosku wnioskodawca wskazał, że utrzymywany jest przez matkę i zamieszkuje w użyczonym przez nią pokoju. W piśmie z dnia 22 czerwca 2017r. wyjaśnił, że pomoc jaką otrzymuje od matki polega na tym, że "jak ją odwiedza to zapewnia mu żywność i ubranie". W wyżej wymienionym piśmie poinformował również, że zamieszkuje "w pokoju u brata". Oświadczył, że nie ponosi żadnych kosztów, bo nie posiada dochodów i wolnych środków finansowych, koszty ponosi brat. W związku z powyższymi danymi wnioskodawca dokładnie nie wyjaśnił powyższego. Nie zobrazował zatem jasno i przejrzyście swojej sytuacji życiowej i rodzinnej. Nie wskazał czy zamieszkuje razem z matką, bratem i wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe, czy też w przypadku prowadzenia przez nich osobnych gospodarstw u każdego z nich i pomoc w zakresie bieżącego utrzymania otrzymuje od matki i brata. Nie podał ich dochodów. Wnioskodawca we wniosku ogólnikowo wskazał, że "bieżące" wydatki wynoszą 1200 złotych, brak jest jednak ich wyszczególnienia oraz wskazania kto je konkretnie ponosi. Nie podał również orientacyjnie miesięcznie wydatków związanych na leki i leczenie, czy spłaca zadłużenie, jeśli tak to w jakiej wysokości. Należy wskazać należy, że wnioskodawca wnioskując o przyznanie prawa pomocy winien wykazać nie tylko własną sytuację majątkową, ale również sytuację majątkową innych członków rodziny domowników, którzy pozostają z nim we wspólnym gospodarstwie domowym bądź zobowiązani są do alimentacji (art. 252 p.p.s.a). Zgodnie z przepisem art. 87 ustawy z dnia 25 lutego 1964r.- Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017r., poz. 682 zwanej dalej "k.r.o.") rodzice i dzieci obowiązani są wpierać się wzajemnie. Przepis art. 128 k.r.o. stanowi, że obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. W orzecznictwie zarówno sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych do obowiązków tych zalicza się nie tylko utrzymanie, ale również pomoc w opłaceniu kosztów postępowania sądowego, toczonego przez osobę uprawnioną do alimentacji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 1989r., sygn. akt II CZ 80/89, opubl. w Lex pod nr 8963, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04). Reasumując stwierdzić należy, że brak było podstaw do przyznania wnioskodawcy prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na podstawie posiadanych informacji nie można jednoznaczne stwierdzić, czy wnioskodawca przy pomocy matki i brata nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych i ustanowić pełnomocnika z urzędu. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji postanowienia.