VII SA/Wa 846/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Więch - Baranowska, , Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Zielińska - Śpiewak, Protokolant spec. Sylwia Kruszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2014 r. sprawy ze skargi S. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] grudnia 2013r. Starosta [...], na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267) oraz art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3 , ust. 2 pkt 2 i 3 i art. 18 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz. 151 z późn. zm.), odmówił wydania skarżącemu S. Ś. prawa jazdy kat. A, B+E, C, C+E. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie orzekający organ podniósł, iż w dniu 20 listopada 2013 r. wpłynął do Starosty [...] wniosek S. Ś. o wydanie prawa jazdy z powodu zmiany stanu faktycznego polegająca na orzeczeniu przez Starostę [...] o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B w związku z orzeczeniem środka karnego przez Sąd Rejonowy w [...]. W związku z powyższym skarżący wystąpił o zwrot prawa jazdy w zakresie kat. A, B+E, C, C+E. Organ podniósł, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Wobec tego zdaniem organu w świetle art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p., prawo jazdy kat. A, B+E, C, C+E nie może być wydane w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Nadto organ wskazał, że zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 2 warunkiem wydania przez Starostę nowego dokumentu prawa jazdy jest zwrot dotychczas posiadanego dokumentu. W ocenie Starosty taki zwrot nie jest możliwy z uwagi na zatrzymanie go przez Prokuraturę Rejonową w [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] marca 2014 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy w zasadzie podzielił wszystkie ustalenia faktyczne jak i zapatrywania prawne Starosty [...]. Podkreślił w ślad za organem I instancji, że wniosek Skarżącego nie mógł być uwzględniony zarówno ze względu na treść art. 18 jak i art. 12 ww. ustawy. Jednocześnie organ odwoławczy rozwinął argumentację uzasadniającą odmowę uwzględnienia wniosku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżący zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 12 ww. ustawy poprzez rozszerzającą wykładnię polegającą na przyjęciu, iż przepis ten dotyczy również osób posiadających uprawnienia do kierowania pojazdami nabyte przed wejściem w życie ustawy, art. 103 ww. ustawy poprzez bezzasadne pozbawienie go tych kategorii uprawnień do kierowania pojazdami, które nie zostały mu odebrane, art. 18 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy poprzez bezzasadna odmowę wydania nowego dokumentu uprawniającego do kierowania pojazdami z uwzględnieniem orzeczenia sądu karnego. Podnosząc te zarzuty wnosił o uchylenie decyzji obu instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosowne do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2102 r. poz. 270) - (dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny ocenia, czy orzeczenie organu jest zgodne z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Analiza w tym zakresie dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji (postanowienia). Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja wydane zostały z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu administracji I instancji o odmowie wydania prawa jazdy kategorii A, B+E, C, C+E w odpowiedzi na wniosek Skarżącego z dnia 20 listopada 2013 r. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (w skrócie "u.k.p.), a w szczególności art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3 , ust. 2 pkt 2 i 3 i art. 18 ust. 2 pkt 2. Niewątpliwie podstawowe znaczenie dla sprawy ma jednak norma określona w art. 12 ww. ustawy. Zwrócić należy uwagę, że ustawodawca w treści przepisów art. 12 u,k.p. wskazał przypadki, w których prawo jazdy nie może być wydane danej osobie. I tak prawo jazdy nie może zostać wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu oraz osobie, w stosunku do której wydano decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami lub zatrzymaniu prawa jazdy - w okresie i zakresie obowiązywania tej decyzji (art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3 u.k.p.). Jeżeli więc o wydanie prawa jazdy określonej kategorii zwróci się osoba z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdu lub wydaną decyzją o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami lub zatrzymaniu prawa jazdy, to organ związany regulacją art. 12 ust. 1 pkt 2 lub pkt 3 u.k.p. będzie zobowiązany wydać decyzję odmowną. W pozostałych jednostkach redakcyjnych art. 12 u.k.p. zamieszczono zakaz wydawania prawa jazdy innych kategorii, niż ta kategoria, której dotyczy sądowy zakaz prowadzenia pojazdu mechanicznego, czy też decyzja o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami lub zatrzymaniu prawa jazdy. Zgodnie z art. 12 ust. 2 pkt 2 u.k.p., przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Natomiast w myśl art. 12 ust. 3 pkt 1 u.k.p. przepis art. 12 ust. 1 pkt 3 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii C1,C,D1 lub D - w okresie obowiązywania decyzji o cofnięciu lub zatrzymaniu prawa jazdy obejmującej uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] lipca 2013 r., sygn. akt. [...] orzeczono wobec Skarżącego środek karny w postaci zakazu kierowania pojazdami mechanicznymi kat. B na okres 2 lat. Podkreślenia wobec tego wymaga, że Skarżący posiadał uprawnienia do kierowania pojazdami, obejmujące kat. A i B oraz B+E, C, C+E, zaś Sąd Rejonowy w [...] prawomocnym wyrokiem orzekł środek karny w postaci zakazu kierowania pojazdami mechanicznymi, do których konieczne jest prawo jazdy jedynie odnośnie kategorii B. W tej sytuacji, w ocenie Sądu organ niezasadnie przyjął, że Skarżący jest osobą, o której mowa w art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 u.k.p., czyli osobą ubiegającą się o wydanie dokumentu prawa jazdy kategorii A i B+E, C, C+E, ponieważ posiada już prawo jazdy w tym zakresie. Skoro Sąd Rejonowy w prawomocnym wyroku orzekł tylko o zakazie kierowania pojazdami mechanicznymi, do których konieczne jest prawo jazdy kategorii B z wyłączeniem innych pojazdów, do których prowadzenia uprawniają kategorie A i B+E, C, C+E, prawa jazdy, to Skarżącemu powinno zostać zwrócone prawo jazdy w zakresie tych kategorii. W przeciwnym razie stanowiłoby to niedopuszczalną zmianę przez organ administracji publicznej prawomocnego wyroku sądowego. Organ administracji nie może dowolnie, po złożeniu wniosku o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, badać przesłanki wydania prawa jazdy, skoro skarżący w przeszłości takie uprawnienie nabył i stosowny dokument odnoszący się do kat. A i B+E, C, C+E, został już mu wcześniej wydany, a żaden organ nie pozbawił wnioskodawcy nabytych wcześniej uprawnień w tej części. Wskazać także należy, że w świetle art. 42 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 z późn. zm.), orzeczony przez sąd jako środek karny zakaz prowadzenia pojazdów może obejmować zakaz prowadzenia pojazdów określonego rodzaju, wszelkich pojazdów lub wszelkich pojazdów mechanicznych. W świetle tego przepisu sąd powszechny, zależnie od stopnia winy, społecznej szkodliwości czynu i innych okoliczności konkretnej sprawy, decyduje o zakresie orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów. Zgodnie też z art. 182 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557 z późn. zm.), w razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego celem wykonania wyroku w tym zakresie. Stosownie zaś do art. 182 § 2 k.k.w., organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. Z przytoczonym art. 182 § 2 k.k.w. koresponduje obecnie art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p. W świetle tych przepisów starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. Z powołanych przepisów wynika zatem, że to sąd powszechny - a nie organ administracji - orzeka o zakazie prowadzenia pojazdów, ustalając jednocześnie jakiego rodzaju pojazdów zakaz dotyczy i dopiero to orzeczenie sądu powszechnego stanowi podstawę do cofnięcia uprawnień do ich prowadzenia. Zatem organ administracji nie może rozszerzać zakazu orzeczonego przez sąd powszechny na uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie szerszym, niż to orzeczono w prawomocnym wyroku sądu powszechnego. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że uregulowanie zawarte w art. 12 ust. 2 pkt 2 u.k.p. winno być stosowane jedynie do osób, które ubiegają się dopiero o wydanie prawa jazdy określonych w nim kategorii i nigdy ich nie posiadały, a wobec których orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych. Należy podkreślić, że stanowisko Sądu jest zgodne ze stanowiskiem zaprezentowane w wyrokach WSA w Bydgoszczy z 23 października 2013 r. (sygn. akt II SA/Bd 815/13), WSA w Olsztynie z 12 czerwca 2013 r. (sygn. akt II SA/Ol 337/13) czy WSA w Łodzi z 14 listopada 2013 r. (sygn. akt III SA/Łd 990/13). Reasumując, stwierdzić należy, że prawidłowa wykładnia art. 12 ust. 2 pkt 2 u.k.p. prowadzi do wniosku, iż w przypadku zastosowania przez sąd powszechny art. 42 § 2 k.k. i orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych jedynie określonego rodzaju, organ administracji publicznej jest zobowiązany wydać (zwrócić) osobie, wobec której orzeczono taki zakaz, prawo jazdy kategorii, której ten zakaz nie obejmuje, jeżeli oczywiście uprzednio je posiadała. Gdyby wolą ustawodawcy było uniemożliwienie takim osobom zwrotu prawa jazdy w tym zakresie, wówczas dokonałby stosownych zmian w kodeksie karnym, czego jednak, uchwalając w dniu 5 stycznia 2011 r. ustawę o kierujących pojazdami, nie uczynił. W związku z tym stwierdzić należy, że organy administracji publicznej dokonały nieprawidłowej wykładni art. 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 pkt 2 u.k.p. i poprzez odmowę uwzględnienia wniosku pozbawiły skarżącego uprawnienia do prowadzenia pojazdów, nie objętych zakazem orzeczonym przez sąd powszechny. Przy czym należy podkreślić, że niezależnie od użytych we wniosku sformułowań w zakresie stawianego żądania nie ulegało wątpliwości, że wniosek dotyczy uzyskania dokumentu uprawniającego do kierowania pojazdami w zakresie posiadanych kwalifikacji z uwzględnieniem środka karnego orzeczonego w wyroku karnym oraz decyzji cofającej uprawnienia. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 i art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpoznając sprawę ponownie organ pierwszej instancji wyda orzeczenie w sprawie uwzględniając powyższe stanowisko Sądu co do prawidłowej wykładni i zastosowania powołanych przepisów.