VII SA/Wa 851/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Jolanta Austyniak -Pęczkowska po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. P. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia: odmówić M. P. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 2 czerwca 2009 r. do Sądu wpłynął na formularzu PPF wniosek M. P. w którym wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 3 lipca 2009r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił M. P. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 17 lipca 2009r. wpłynął sprzeciw wnioskodawcy na ww. postanowienie. W sprzeciwie wnioskodawca podniósł, iż referendarz sądowy nie dokonał analizy danych złożonych we wniosku z dnia 2 czerwca 2009r., a ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że wnioskodawca posiada niemały stały dochód pieniężny brutto, oraz posiada dom. o pow. 160 m ² będący w budowie i mieszkanie o pow. 24 m ² oraz działkę o pow.2300 m ². Wnioskodawca podkreślił, że jego i żony dochody netto wynoszą około 9.500,00 złotych z czego po potrąceniu stałych zobowiązań wobec banków , pozostaje im około 2.500,00 złotych. Skarżący podał, że na bieżące utrzymanie wraz z wydatkami niezbędnymi na budowę domu przeznaczają 2.000,00 złotych. W świetle powyższego zdaniem wnioskodawcy są błędy w skarżonym postanowieniu dotyczące jego dochodów. Referendarz podał, że niemały wykazany dochód miesięczny wynosi 13.500,00 złotych, gdy w rzeczywistości wynoszą one 500,00 złotych miesięcznie. W niniejszej sprawie zważono, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. nr 153, poz.1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 ww. ustawy.) Zaznaczyć należy, iż przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005r. , sygn. akt II FZ 137/05 , niepubl.) Z powołanego wyżej przepisu wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Oceniając dane przedstawione w formularzu i podniesione w sprzeciwie uznano, że wnioskodawca nie wykazał, że kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Należy bowiem podkreślić, iż przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem ( przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą pozostaje żona, syn oraz pasierb. Wnioskodawca podał, że wspólnie z rodziną utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych przez niego oraz żonę z tytułu wykonywanej pracy o łącznej wysokości 13.500,00 złotych brutto miesięcznie. W formularzu wniosku podkreślił, że pasierb uczy się w gimnazjum i nie otrzymuje żadnych dochodów oraz alimentów od 2002r. W sprzeciwie wnioskodawca podał, że jego dochody i żony netto miesięcznie wynoszą około 9.500,00 złotych. Oświadczył również, że po potrąceniu stałych zobowiązań wobec banków dochody te wynoszą około 2.500,00 złotych, z czego na bieżące utrzymanie wraz z wydatkami na budowę domu pozostaje 2.000,00 złotych. Wnioskodawca zakreślił, że posiada dom w budowie o pow. 160 m ², mieszkanie będące własnością żony o pow. 24 m ² oraz działkę przekazaną aktem darowizny o powierzchni 2.300 m ². W formularzu wniosku wskazał, iż zadłużenie jakie posiada to kredyt mieszkaniowy w kwocie 50.000,00 złotych oraz inne zobowiązania wobec banków w kwocie 7.000,00 złotych. Biorąc pod uwagę wysokość wykazanych dochodów z których utrzymuje się wnioskodawca wraz z rodziną uznano, że jest on w stanie samodzielnie ponosić koszty sądowe bez spowodowania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Podkreślić bowiem należy, iż instytucja prawa pomocy może mieć zastosowanie jedynie wobec osób znajdujących się w skrajnie trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej zaspokojenie bieżących potrzeb. Instytucja ta nie może być nadużywana w sytuacji, gdy wnioskodawca wraz z małżonką uzyskują stały i niemały miesięczny dochód oraz buduje dom mieszkalny. W ocenie Sądu, powyższa kwota jaką uzyskuje wnioskodawca wspólnie z żoną pozwala na poczynienie oszczędności wystarczających na pokrycie ciążących na nim kosztów sądowych. Dodatkowo zaznaczyć należy, iż spłata zaciągniętego kredytu nie stanowi zgodnie z orzecznictwem sądowym wydatku niezbędnego, który należy uwzględniać przy rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 czerwca 1990r., II CZ 113/90, OSNC 1991/8-9/111). Nadto zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu i inne zobowiązania ) nie mogą mieć pierwszeństwa przed należnościami publicznoprawnymi, jakimi są koszty sądowe. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej wyżej ustawy, orzeczono jak w sentencji postanowienia.