VII SA/Wa 91/26
WyrokWSA w Warszawie2026-02-27
Skład orzekający: Szczepan Borowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a. uchylając postanowienie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, zamiast samodzielnie rozstrzygnąć sprawę co do istoty?Ratio decidendi
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego nieprawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ nie wykazał, że ustalenie wpływu planowanej inwestycji na wartości zabytkowe wymaga ponownego postępowania przed organem pierwszej instancji. Sąd uznał, że organ odwoławczy miał możliwość samodzielnego rozstrzygnięcia sprawy lub zlecenia przeprowadzenia dodatkowych czynności wyjaśniających organowi pierwszej instancji, a przerzucenie tego obowiązku na organ niższej instancji stanowiło naruszenie przepisów postępowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła sprzeciwu A. R. od postanowienia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, które uchyliło postanowienie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego na działce nr [...] w W. Skarżąca kwestionowała objęcie jej działki wpisem do rejestru zabytków. Minister uchylił postanowienie konserwatora, uznając, że nie wyjaśniono negatywnego wpływu inwestycji na zabytek i że organ pierwszej instancji nieprawidłowo odmówił uzgodnienia.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję (postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego) i zasądza od Ministra na rzecz A. R. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Szczepan Borowski (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 lutego 2026 r. sprawy ze sprzeciwu A. R. od postanowienia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 11 grudnia 2025 r. znak: DOZ-OAiK.650.887.2025.KW w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz A. R. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonym postanowieniem z 11 grudnia 2025 r. znak: DOZ-OAiK.650.887.2025.KW Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej jako organ lub Minister), po rozpoznaniu zażalenia A. R. (dalej także jako skarżąca) na postanowienie Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej także jako organ pierwszej instancji) z 4 września 2025 r. odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku wielorodzinnego w W. na działce nr [...], obręb W. , uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Z uzasadnienia tego postanowienia wynika, że Burmistrz N. w piśmie z 22 sierpnia 2025 r. przesłał konserwatorowi zabytków do uzgodnienia projekt decyzji o warunkach zabudowy części działki o nr [...], w obrębie W. , gmina N. dla inwestycji polegającej na budowie budynku jednorodzinnego.
Organ pierwszej instancji postanowieniem z 4 września 2025 r. odmówił uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla spornej inwestycji. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że planowana inwestycja zlokalizowana jest na obszarze zespołu cegielni wpisanej do rejestru zabytków na podstawie decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 8 marca 1993 r. w granicach działek nr [...], Powyższa inwestycja "nie może zyskać aprobaty organu konserwatorskiego przede wszystkim z powodu przyjęcia, że budowa nowego obiektu na terenie dawnej cegielni jest w ogóle dopuszczalna." Jednocześnie podkreślono: "[...] w kontekście przedłożonego projektu decyzji o warunkach zabudowy, uznać należy, że planowanie nowej zabudowy w obrębie chronionego zespołu zabudowy jest sprzeczne z wymogami ochrony zabytków. Wprowadzenie nowego budynku, którego lokalizacja nie jest uzasadniona historycznie, zakłóci spójność i integralność zespołu, gdzie zabudowa przemysłowa cegielni, uzupełniona została skrajnie rozmieszczoną zabudową mieszkaniową. Pozostały teren natomiast pozostawał niezabudowany. Ponadto, negatywny obraz przedsięwzięcia potęguje fakt, że w przedłożonym projekcie decyzji brak określenia jakichkolwiek nakazów, zakazów, dopuszczeń i ograniczeń w stosunku do substancji zabytkowej.
Po rozpoznaniu zażalenia skarżącej Minister stwierdził w pierwszej kolejności, że wbrew twierdzeniom skarżącej wpis do rejestru zabytków zespołu cegielni obejmuje również działkę skarżącej oznaczoną numerem [...], . Organ zwrócił uwagę, że w sentencji decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Olsztynie z 8 marca 1993 r. jako przedmiot ochrony prawnej wskazano "[...], gmina N. " w granicach,, obręb W. , działka nr [...], , natomiast w uzasadnieniu tej decyzji m.in. wymieniono 12 budynków o różnej konstrukcji i przeznaczeniu, które wchodzą z skład zespołu. Po analizie ww. zapisów organ stwierdził, że granice wspomnianego zespołu zostały określone w przedmiotowej decyzji w sposób niepełny, bowiem nie wymieniono działki ewid.nr. [...], ,na której znajdują się dwa budynki mieszkalne ([...], ), które zostały wymienione w uzasadnieniu. W związku z powyższym, po przebadaniu zapisów i ustaleń zawartych w sporządzonej w lutym 1993 r. karcie ewidencyjnej omawianego zabytku, Minister uznał, że przedmiotem wpisu do rejestru zabytków był wymieniony zespół cegielni, składający się z 12 obiektów, położonych na terenie obejmującym działki ewid. nr [...], , przy czym działka nr [...], nie została wymieniona w opisie granic zespołu przez niedopatrzenie. Zgodnie bowiem z opisem zawartym w ww. karcie ewidencyjnej oraz w uzasadnieniu samej decyzji intencją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Olsztynie było objęcie całego zespołu Cegielni W. wraz z działką ewid. nr [...], ."
Przechodząc do oceny złożonego do uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy Minister wskazał, że zawiera on ustalenia w zakresie ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej w postaci zapisu "Na terenie działki nr ew. [...], (poza obszarem objętym niniejszą decyzją) znajdują się dwa budynki mieszkalne wpisane do rejestru zabytków pod nr [...], (decyzja z dnia 8 marca 1993 r.).’’
Minister wskazał, że wątpliwość budzi ocena organu pierwszej instancji dotycząca odmowy uzgodnienia projektu przedmiotowego zamierzenia. Jego zdaniem przedstawiona przez Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków ocena jest niewystarczająca i wewnętrznie sprzeczna ze sobą.
W ocenie Ministra nie wyjaśniono negatywnego wpływu zamierzenia budowlanego na objęty ochroną zabytek. Jednocześnie zdaniem Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków "negatywny obraz przedsięwzięcia" jest spotęgowany brakiem "nakazów, zakazów, dopuszczeni i ograniczeń w stosunku do substancji zabytkowej" oraz brakiem wskazań w zakresie materiałów wykończeniowych, które stanowiłyby nawiązanie do zabytkowych obiektów zespołu cegielni. Minister uznał, że obawy dotyczące degradacji zabytkowej działki na skutek nowej zabudowy nie znajdują uzasadnienia w materiale dowodowym zebranym w sprawie. Na etapie uzgadniania warunków zabudowy nie przedstawiono projektu robót budowlanych, który mógłby stanowić podstawę do wyrażenia takich obaw. Organ podkreślił, że w momencie tworzenia projektu decyzji o warunkach zabudowy, nie musi tworzyć szczegółowych zapisów odnośnie możliwości wykańczania projektowanego obiektu.
Wobec wskazanych uchybień organ uznał za konieczne uchylenie zaskarżonego postanowienia i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, zgodnie z art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: Dz.U. z 2025 r., poz. 1691, dalej jako: k.p.a.). Minister zobowiązał organ pierwszej instancji do uwzględnienia wskazań zawartych w niniejszym postanowieniu, oceny czy i w jakim zakresie ustalone w uzgadnianym projekcie decyzji o warunkach zabudowy warunki naruszają wartości zabytkowe chronionej działki w W. . Dla poczynienia tych ustaleń koniecznym jest przeprowadzenie oględzin miejsca planowanej inwestycji. Czynności tej należy dokonać z poszanowaniem zasad określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, z utrwaleniem jej w aktach postępowania oraz umożliwieniem stronie w trakcie tej czynności, składania wyjaśnień oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i zgłoszonych żądań. Jeśli w wyniku tych ustaleń organ stwierdzi, że ustalenia naruszają wartości zabytkowe w stopniu uzasadniającym odmowę uzgodnienia przedmiotowego projektu decyzji, wówczas wyda orzeczenie z uzasadnieniem odnoszących się do konkretnych wartości i konkretnych parametrów planowanej inwestycji.
Od tego postanowienia A. R. złożyła sprzeciw wnosząc o jego uchylenie i zobowiązanie Ministra do ostatecznego stwierdzenia, że działka nr [...], nie była i nie jest wpisana do rejestru zabytków. Skarżąca wniosła ponadto o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca podała, że Burmistrz N. sporządzając projekt decyzji o warunkach zabudowy domami mieszkalnymi części działki nr [...], w W. , gm. N. nie miał ustawowego obowiązku uzgadniać takich projektów z konserwatorem zabytków albowiem działka o nr [...], nie została wymieniona w sentencji decyzji z 8 marca 1993 r. o wpisaniu do rejestru zabytków zespołu cegielni w W. .
Skarżąca zwróciła ponadto uwagę, że powierzchnia działki pod budynkami to kilkadziesiąt metrów kwadratowych a cała działka ma ponad 1 ha. Ponadto działka ta jako dawna rolnicza zabudowa zagrodowa nigdy nie była technologicznie związana z zakładem produkcyjnym jakim była przedmiotowa cegielnia. Bezspornym jest, że przedmiotowe budynki mieszkalne jako pozostałości po dawnej rolniczej zabudowie zagrodowej zostały wybudowane wcześniej niż powstała cegielnia i do dnia dzisiejszego były użytkowane jako mieszkania, wcześniej związane z uprawą ziemi.
Minister w odpowiedzi na sprzeciw wniósł o jego oddalenie.
W piśmie procesowym z 28 stycznia 2026 r. skarżąca uzupełniła swoją argumentację, koncentrując się na zagadnieniu błędnego w jej ocenie przyjęcia przez organ, że działka o nr [...], pozostaje objęta wpisem do rejestru zabytków.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 64f ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej jako: p.p.s.a.), który wszedł w życie w dniu 13 lipca 2025 r. na mocy ustawy z dnia 21 maja 2025 r.
o zmianie niektórych ustaw w celu deregulacji prawa gospodarczego i administracyjnego oraz doskonalenia zasad opracowywania prawa gospodarczego (Dz.U. z 2025 r., poz. 769) od postanowienia, do którego odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści postanowienia może wnieść od niego sprzeciw. Przepisy art. 64b-64e stosuje się odpowiednio.
W art. 64e p.p.s.a. ustawodawca określił granice kontroli decyzji lub postanowienia kasacyjnego przez Sąd, stanowiąc, że przy rozpoznaniu sprzeciwu od decyzji (postanowienia), ocenia się jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji (postanowienia) kasacyjnej (art. 138 § 2 k.p.a.). Zasadniczo spod kontroli sądowej sprawowanej w tym trybie, wyłączona została możliwość oceny prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego. Sąd bada, czy organ odwoławczy miał podstawę do wydania decyzji (postanowienia) kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od merytorycznej oceny sprawy. Innymi słowy rozpoznając sprzeciw od decyzji sąd ocenia wyłącznie istnienie przesłanek do wydania rozstrzygnięcia kasacyjnego; nie rozstrzyga więc, jak w przypadku skarg, w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Sąd nie bada zatem w tym postępowaniu innych naruszeń prawa niż prawidłowe zastosowanie przez organ odwoławczy art. 138 § 2 k.p.a., a kontrola zgodności z prawem decyzji lub postanowienia objętych sprzeciwem sprowadza się wyłącznie do oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ odwoławczy w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania rozstrzygnięcia kasacyjnego, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw od postanowienia kasacyjnego czy decyzji kasacyjnej będzie więc ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., czy inaczej: odstąpienia od zasady ogólnej ponownego (w toku instancji, na skutek wniesionego odwołania), merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób. Kontrolując decyzję wydaną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., sąd nie jest władny do wypowiadania się w kwestiach materialnoprawnych występujących w sprawie, skoro decyzja kasacyjna nie rozstrzyga merytorycznie o uprawnieniu lub obowiązku strony, a jedynie nakazuje ponowne przeprowadzenie postępowania administracyjnego przez organ pierwszej instancji. Tym samym także orzeczenie sądu w przedmiocie sprzeciwu ma wyłącznie charakter niejako procesowy; nie kreuje żadnych skutków, gdy chodzi o zakres praw i obowiązków stron postępowania, zainteresowanych konkretnym rozstrzygnięciem, a rozstrzyga jedynie o prawidłowości zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. (o czym przesądza także brzmienie art. 64e p.p.s.a.). Wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji jest bowiem wyjątkiem od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej - niedopuszczalna jest jego wykładnia rozszerzająca (zob. uchwała SN z 16 stycznia 1997 r. sygn. akt III ZP 5/96; uchwała NSA z 4 maja 1998 r. sygn. akt FPS 2/9; wyroki NSA: z 22 września 1981 r. sygn. akt II SA 400/81, z 25 maja 1983 r. sygn. akt II SA 403/83, z 29 marca 2006 r. sygn. akt II OSK 633/05, B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2021, s. 856-857 nb 14).
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że sprzeciw zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z innych powodów niż te wskazane przez skarżącą.
Przedmiotem postępowania sądowego w niniejszej sprawie jest sprzeciw od postanowienia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego uchylającego postanowienie wojewódzkiego konserwatora zabytków o odmowie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy.
W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 60 ust. 1 w zw. z art. 53 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2024 r., poz. 1133, dalej jako: u.p.z.p.) wydanie decyzji o warunkach zabudowy następuje po uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków, którego zgoda jest wymagana w odniesieniu do obszarów i obiektów objętych ochroną konserwatorską oraz ujętych w gminnej ewidencji zabytków. Kompetencje organów ochrony zabytków określają, co do przedmiotu, zakresu i formy ochrony zabytków przepisy ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2024 r., poz. 1292, dalej jako u.o.z.o.z.) Stąd też działalność inwestorska w strefach podlegających ochronie konserwatorskiej musi być podporządkowana wymogom konserwatorskim. Opieka nad zabytkami, stosownie do art. 4 pkt 2 i 3 u.o.z.o.z., w szczególności polega na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań mających na celu m.in. zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków, udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków (por. wyrok NSA z 7 października 2025 r., sygn. akt II OSK 901/23). Stąd też w przypadku, gdy organ konserwatorski stwierdzi, że planowana inwestycja znajduje się w miejscu objętym ochroną (przede wszystkim miejsc wpisanych do rejestru zabytków) ma obowiązek ocenić, czy nie naruszy ona chronionych wartości tego zabytku. W postępowaniu uzgodnieniowym organ ochrony zabytków ocenia konkretne zapisy przedstawionego mu projektu decyzji o warunkach zabudowy.
W niniejszej sprawie organy obu instancji zgodnie przyjęły (mimo zarzutów skarżącej), że działka (nr [...], ), której dotyczył projekt decyzji o warunkach zabudowy wchodzi w skład wpisanego do rejestru zabytków zespołu cegielni W. .
Organ pierwszej instancji odmawiając uzgodnienia projektu decyzji wskazał, że planowanie nowej zabudowy w obrębie chronionego zespołu zabudowy jest sprzeczne z wymogami ochrony zabytków. Wprowadzenie nowego budynku, którego lokalizacja nie jest uzasadniona historycznie, zakłóci spójność i integralność zespołu, gdzie zabudowa przemysłowa cegielni, uzupełniona została skrajnie rozmieszczoną zabudową mieszkaniową. Pozostały teren natomiast pozostawał niezabudowany. Organ pierwszej instancji podał, że w przedłożonym projekcie decyzji brak określenia jakichkolwiek nakazów, zakazów, dopuszczeń i ograniczeń w stosunku do substancji zabytkowej. Charakterystyka inwestycji nie stała się punktem wyjścia do kreacji stosownych zapisów w projekcie decyzji. Jest to tym bardziej istotne, że decyzja o warunkach zabudowy jest wyznacznikiem sposobu i zakresu dalszych przekształceń budynku/terenu i powinna ustanawiać klarowne ramy dla inwestycji.
Minister nie zgodził się z organem pierwszej instancji, że na etapie postępowania o wydanie warunków zabudowy inwestor zobowiązany jest do określania wykończenia projektowanego obiektu. Zdaniem Ministra "obawy dotyczące degradacji zabytkowej działki na skutek nowej zabudowy nie znajdują uzasadnienia w materiale dowodowym zebranym w sprawie". Jednocześnie organ stwierdził, że "w projekcie decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce ewid. nr [...], w W. , nie wskazano pełnego zakresu ochrony konserwatorskiej".
Sąd jeszcze raz zaznacza, że zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. wymaga nie tylko wykazania przez organ odwoławczy, że w postępowaniu przed organem pierwszej instancji doszło do naruszenia przepisów postępowania, a konieczne do wyjaśnienia okoliczności mają istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, ale także wykazania wpływu tych okoliczności na rozstrzygnięcie oraz potwierdzenia, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy nie mieści się w granicach wyznaczonych treścią art. 136 k.p.a., tj. że przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego przez organ odwoławczy nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy.
W rozpoznawanej sprawie, jak wspomniano organ odwoławczy przyjął, że działka skarżącej znajduje się na obszarze wpisanym do rejestru zabytków, ponadto uznał, że organ pierwszej instancji bezpodstawnie przyjął, że brak szczegółowego opisania jak ma wyglądać projektowana zabudowa dyskwalifikuje projekt decyzji o warunkach zabudowy. Jednocześnie stwierdził, że w przedstawionym do uzgodnienia projekcie decyzji o warunkach zabudowy nie wskazano pełnego zakresu ochrony konserwatorskiej. Stąd nie jest dla Sądu zrozumiałe stanowisko organu w zakresie czynności jakie miałby podjąć organ pierwszej instancji ponownie rozpoznając sprawę. Skoro bowiem, jak stwierdził Minister, w projekcie nie wskazano pełnego zakresu ochrony konserwatorskiej to w jakim celu organ pierwszej instancji miałby przeprowadzić dowód z oględzin miejsca planowanej inwestycji.
Wbrew twierdzeniom Ministra organ pierwszej instancji ocenił warunki określone w projekcie decyzji o warunkach zabudowy w kontekście ochrony wartości zabytkowej działki skarżącej. Uznał on, że budowa nowego obiektu na terenie zabytkowej cegielni jest w ogóle niedopuszczalna. A zatem zadaniem organu odwoławczego była odpowiedź na pytanie czy w świetle rozwiązań przyjętych w projekcie decyzji o warunkach zabudowy stanowisko organu pierwszej instancji jest prawidłowe. Zaznaczyć jednocześnie należy, że organ, któremu przedstawiono do uzgodnienia projekt decyzji o warunkach zabudowy jest związany jego treścią i nie może go ani modyfikować, ani dokonywać ustaleń, jaka była rzeczywista wola inwestora. Mówiąc innymi słowami, jest związany treścią i ustaleniami tego projektu i jako organ uzgadniający (a nie wnioskodawca będący dysponentem projektu), nie może ani ich zmieniać, ani sam ich na nowo określać (dookreślać).
W ocenie Sądu Minister w niniejszej sprawie był uprawniony, a nawet zobowiązany do oceny w postępowaniu odwoławczym "czy i w jakim zakresie ustalone w uzgadnianym projekcie decyzji o warunkach zabudowy warunki naruszają wartości zabytkowe chronionej działki w W. ." Przerzucenie tego obowiązku na organ pierwszej instancji stanowi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. albowiem ustalenie tej okoliczności nie wymaga dodatkowych wyjaśnień, a nawet gdyby przyjąć, że konieczne jest dopuszczenie dowodu z oględzin miejsca to, zdaniem Sądu organ odwoławczy ma możliwość przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego na podstawie art. 136 § 1 k.p.a. bądź zlecenia przeprowadzenie określonych czynności postępowania wyjaśniającego organowi pierwszej instancji (art. 136 § 2 k.p.a.).
Sąd zwraca ponadto uwagę, że uzasadnienie decyzji kasacyjnej powinno spełniać standardy określone w art. 107 § 3 k.p.a., a zatem musi w sposób spójny i logiczny wskazywać motywy rozstrzygnięcia. Dodatkowo uzasadnienie decyzji kasacyjnej wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. powinno zawierać wyjaśnienie przyczyn niezastosowania art. 136 k.p.a. Tego w niniejszej sprawie zabrakło.
Stąd też w ocenie Sądu Minister naruszył nie tylko art. 138 § 2 w związku z ar. 144 k.p.a., ale również art. 107 § 3 w związku z art. 126 k.p.a.
Odnosząc się do zarzutów skarżącej, w ramach których kwestionuje ona okoliczność objęcia jej działki wpisem do rejestru zabytków Sąd zwraca uwagę, że okoliczność ta nie była podstawą do wydania przez organ decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., a jak już wspomniano, w postępowaniu sądowym wszczętym na skutek sprzeciwu, sąd może oceniać wyłącznie czy organ odwoławczy był uprawniony do odstąpienia od zasady merytorycznego załatwienia sprawy. Zagadnienie objęcia działki skarżącej wpisem do rejestru zabytków będzie mogło być przedmiotem oceny sądu administracyjnego w przypadku poddania kontroli sądowej ewentualnego ostatecznego postanowienia o odmowie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy, a nie na skutek sprzeciwu od decyzji uchylającej postanowienie o odmowie uzgodnienia takiego projektu i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.
O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd postanowił na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i art. 64b § 1 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez skarżącą koszt wpisu od sprzeciwu w wysokości 100 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło