VII SA/Wa 954/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak – Pęczkowska (spr.), , Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędzia WSA Bożena Więch – Baranowska, Protokolant spec. Sylwia Kruszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2011 r. sprawy ze skargi ze skargi T.L. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej T.L. kwotę 500 zł ( pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] lutego 2011r. (...), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.), dalej k.p.a.; i art. 83 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2010. Nr 243, poz. 1623 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania T. L. – utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z [...] października 2010r. (...) nakazującej T. L. rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego, przy ul. [...] w [...]. Organ podał, że Sąd Rejonowy dla [...] w 1995r. ustanowił T. L. zarządcą nieruchomości. W czerwcu 2002r. organ powiatowy ustalił, że pierwsza kondygnacja ww. budynku użytkowana jest na cele mieszkalne bez uzyskania pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania. Właściciel nieruchomości W. H. zmarł w 2004r. Decyzją z [...] marca 2010r. nałożono na T. L. obowiązek wykonania robót budowlanych niezbędnych do użytkowania budynku na cele mieszkalne, którą organ odwoławczy uchylił decyzją z [...] maja 2010r. wskazując, iż roboty nie zostały zakończone i należy zastosować art. 48 Prawa budowlanego. Po przeprowadzeniu oględzin w sierpniu 2010r. organ powiatowy stwierdził, że piętro budynku jest użytkowane jako pomieszczenie gospodarcze, natomiast parter jako mieszkaniowe, choć wg oświadzenia T. L. pomieszczenia mają charakter wyłącznie pomocniczy. Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż budynek był i jest użytkowany na cele mieszkaniowe, nie można też przyjąć, że jego budowę zakończono w 1994r. Z opinii technicznej wynika, że jeszcze w 2009r. brak było podłóg, tynków, okładzin ściennych. Nie znajduje więc zastosowania ustawa z 1974r., lecz ustawa z 1994r. Organ przytoczył art. 48 ustawy z 1994r. i stwierdził, że budynek posadowiono w odległości 1 m od granicy sąsiedniej działki, a zatem sprzecznie z § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Obowiązek rozbiórki nałożono na zarządcę nieruchomości wobec pozbawienia możliwości zarządzania nieruchomością jej właściciela, a co za tym idzie jego następców prawnych. Skargę na powyższą decyzję złożyła T. L. wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu I instancji i zarzucając naruszenie: art. 103 ust. 2 ustawy 1994r. Prawa budowlanego poprzez jego niezastosowanie, pomimo zakończenia budowy przed wejściem w życie obowiązującej ustawy Prawo budowlane, nie zastosowano zatem art. 37 ust. 1 pkt. 2 ustawy z 1974r.; art. 48 Prawa budowlanego z 1994r. poprzez jego błędne zastosowanie; art. 37 ust. 1 pkt. 2 Prawa budowlanego z 1974r. w brzmieniu obowiązującym w 1994r. - tj. w dacie ukończenia budowy spornego budynku. W przypadku zastosowania ww. przepisu w niniejszej sprawie nie zachodziły by przesłanki do nakazania rozbiórki budynku. Skarżąca zarzuciła również naruszenie: art. 6, 7, 8, 9, 11, 15, 77 § 1 i 107 k.p.a. Jednocześnie podniosła zarzut nieważności zaskarżonych decyzji na podstawie art. 156 k.p.a., gdyż skierowane zostały przeciwko podmiotowi niebędącemu stroną – tj. przeciwko zarządcy, a nie właścicielowi. W skardze podniosła, że z opinii technicznej sporządzonej w grudniu 2009r. wynika, iż budynek jest w trakcie remontu, a nie budowy. Budowa została zakończona w 1994r. przez poprzedniego właściciela W. H., co potwierdza stanowisko organu powiatowego wynikające z postanowienia z dnia [...] maja 2000r. oraz protokołu wizji lokalnej z dnia [...] czerwca 1999r. Zdaniem skarżącej w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do nakazania rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974r., gdyż w orzecznictwie wskazuje się, iż do zastosowania tego przepisu nie wystarczy samo stwierdzenie naruszenia warunków technicznych. Organy winny bowiem wykazać, że akceptowanie samowoli budowlanej mogłoby spowodować groźbę dla życia lub zdrowia osób lub realne niebezpieczeństwo powstania szkody w mieniu, a nadto, że pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia ma charakter niedopuszczalny, a zatem znaczny, istotny, w stopniu nie dającym się pogodzić z obowiązującymi przepisami prawa określającymi te warunki. Skarżąca wyjaśniła, że wprowadziła się z mężem do spornego budynku pod koniec 1994r. Zawarli z W. H. umowę przedwstępną sprzedaży tego budynku. Następnie na tej nieruchomości Sąd Rejonowy dla [...] dokonał na rzecz skarżącej i jej męża wpisu hipoteki przymusowej w kwocie 50.000 zł. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 1999r. Sąd Rejonowy dla [...] zarządcą budynku ustanowił skarżącą. T. L. nadmieniła, że niniejsze postępowanie zostało uruchomione 12 lat temu na jej wniosek, kiedy nie była jeszcze zarządcą. Wskazała, że gdyby doszło do rozbiórki budynku nie miałaby gdzie mieszkać, gdyż wszystkie środki finansowe, jakie posiadała wykorzystała na jego remont. Teraz, gdy doprowadziła budynek do stanu prawie idealnego - organy nakazują jej rozbiórkę. Działanie organu II instancji jest więc sprzeczne nie tylko z przepisami prawa budowlanego, ale także zasadami współżycia społecznego i stanowi nadużycie prawa. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. Poddaną kontroli Sądu decyzją z dnia [...] lutego 2011r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] z [...] października 2010r. nakazującej T. L. rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego, przy ul. [...] w [...]. W rozpoznawanej sprawie skarga zasługiwała na uwzględnienie, przede wszystkim wobec niewyjaśnienia - z naruszeniem art. 7, 77 §1 i 80 k.p.a. - w jakiej dacie inwestor dokonał samowolnej budowy przedmiotowego budynku gospodarczego, a w konsekwencji, która z ustaw Prawo budowlane, czy ustawa z 24 października 1974r. (Dz.U. Nr 38 poz. 229), czy też obecnie obowiązująca ustawa z 7 lipca 1994r. miały zastosowanie w niniejszej sprawie tj. naruszenia art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 7 lipca 1994r. Przypomnieć bowiem trzeba, że w myśl art. 103 ust. 1 ustawy z 1994 r. Prawo budowlane, do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. przed dniem 1 stycznia 1995 r., a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy z zastrzeżeniem ust. 2. Natomiast zgodnie z ust. 2 art. 48 do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się odpowiednio przepisy dotychczasowe. W związku z powyższym, obowiązkiem organów jest jednoznaczne ustalenie, w jakiej dacie popełniono samowolę budowlaną, od którego to ustalenia zależy, która z ustaw będzie miała zastosowanie. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie kwestia ta nie została wyjaśniona. Jedynie na podstawie protokołu oględzin przeprowadzonych na ww. nieruchomości w dniu 18 czerwca 1999r., nie można ustalić - tak jak przyjął organ I instancji – że roboty budowlane w całości nie zostały zakończone. Z jego treści nie wynika bowiem, czy stan zaawansowania wykonanych już robót budowlanych umożliwiał przystąpienie, nawet częściowe, do użytkowania tego obiektu zgodnie z przeznaczeniem. Podkreślić w tym miejscu też należy, że inwentaryzacja powykonawcza, na którą powołuje się organ powiatowy, została sporządzona na dzień 26 kwietnia 1994r., a zatem stan prac budowlanych, do wejścia w życie nowej ustawy Prawo budowlane tj. do dnia 1 stycznia 1995r. mógł ulec zmianie. Organy winny mieć na uwadze, że w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, iż zakończenie budowy obiektu budowlanego w rozumieniu art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego polega na doprowadzeniu budowy do stanu, w którym - chociażby częściowo - jest możliwe przystąpienie do użytkowania takiego obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. O uznaniu budowy za zakończoną nie powinien przesądzać częściowy brak wykonania robót wykończeniowych, wyposażeniowych lub innych o podobnym charakterze, które mogą być wykonywane w użytkowanym obiekcie nawet po dniu 1 stycznia 1995 r. (por. wyrok WSA w W-wie z dnia 27.01. 2009r., VII SA/Wa 1843/08, LEX nr 569243). W związku z powyższym, jako chybione należało ocenić stanowisko organu odwoławczego, który – na podstawie opinii technicznej stwierdzającej, że na parterze brak było podłóg, tynków i okładzin ściennych - ustalił, że budowa spornego budynku trwała jeszcze w 2009r., a zatem nie została zakończona przez 1 stycznia 1995r. Przy czym organ pominął okoliczność, że w opinii wskazano jednocześnie, iż pomieszczenia na parterze znajdują się w trakcie remontu. Rzeczą organów przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie zatem przeprowadzenie postępowania z uwzględnieniem stanowiska Sądu. W przypadku ustalenia, że do samowolnej budowy ww. budynku zastosowanie znajduje ustawa Prawo budowlane z 1974r. organy winny mieć na uwadze, że do zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 2 - zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie stanowiskiem - nie jest wystarczające wykazanie, że obiekt został usytuowany z naruszeniem § 12 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62), ale konieczne jest także wykazanie, iż naruszenie tych warunków powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych lub zdrowotnych dla otoczenia (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 14 października 2004r., SA/Rz 753/03, ONSA i WSA 2005/4/84; wyrok WSA w W-wie z dnia 23 kwietnia 2007r., VII SA/Wa 224/07 LEX nr 334753). Ponadto, jeśli w wyniku poczynionych ustaleń organ nałoży obowiązek rozbiórki, winien mieć na uwadze, że zarówno na podstawie art. 38 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974r., jak i art. 52 obecnie obowiązującej ustawy podmiotem zobowiązanym do wykonania rozbiórki jest w pierwszej kolejności inwestor (następcy prawni inwestora), jako sprawca samowoli budowlanej (patrz wyrok NSA z dnia 23 lipca 2009r., II OSK 1234/08, LEX nr 552842). W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1271) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w pkt I i II sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ww. ustawy.