VII SAB/Wa 116/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D.W. i M.W. na bezczynność Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego postanawia: odmówić zmiany prawomocnego postanowienia Sądu z dnia 29 kwietnia 2015 r. wydanego w przedmiocie prawa pomocy Prawomocnym postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2015 r., sygn. akt VII SAB/Wa 116/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił D.W. i M.W. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 1 lipca 2015 r., sygn. akt II OZ 617/15, oddalił zażalenie D.W. i M.W. na ww. postanowienie z dnia 29 kwietnia 2015 r. W dniu 30 marca 2016 r. oraz ponownie 24 listopada 2016 r. do Sądu wpłynął formularz PPF złożony przez D.W. i M.W., w którym skarżący zaznaczyli "pomoc do wezwania" i "pomoc do wyroku". Sąd potraktował nadesłane formularze jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 29 kwietnia 2015 r. w przedmiocie zwolnienia z kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Z poprzednio nadesłanego formularza wynika, iż skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Posiadają dwie działki o łącznej powierzchni 2488 m2. Obydwoje są emerytami, ich dochód z tytułu otrzymywanych emerytur wynosi łącznie 2781 zł. Mieszkanie jest pozbawione zimnej wody i ogrzewania. Nie posiadają innych nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Skarżący wskazali, że zamieszkują pod adresem [...], w mieszkaniu o powierzchni 57 m2, pozbawionym zimnej wody i ogrzewania, które zostało sprzedane przez Spółdzielnię, a wobec nich orzeczony został nakaz eksmisji. Ich dochody są na poziomie minimum socjalnego i wydatki z prowadzeniem tak licznych spraw administracyjnych z winy organu są cyt. "nie do wytrzymania" i pochłaniają całą jedną emeryturę. Podali, że nie posiadają żadnego pojazdu mechanicznego, mają tylko rower. Nie mają kont bankowych, nikt nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa domowego. Nie korzystają z pomocy dzieci, osób trzecich ani opieki społecznej. J.W. nie prowadzi żadnej firmy transportowej, zaś M.W. może niedawno założyła jakąś działalność, ale nie osiąga z niej żadnych dochodów. Wskazali, że wykupują tylko leki ratujące życie, a na żywność przeznaczają mniej niż 900 zł. Z załączonych formularzy PIT-40A wynika, że M.W. w 2013 r. dochód w kwocie 21 401 zł, zaś D.W. – 17 673 zł. Jak wynika zaś z aktualnie nadesłanego formularza PPF wnioskodawcy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, nadal utrzymują się z kwoty 3047 zł miesięcznie, nie opisali żadnych dodatkowych zmian w swojej sytuacji finansowej. Dodali że na utrzymanie mieszkania przeznaczają ok 500 zł. Powielili argumentację zawartą w poprzednim wniosku złożonym na formularzu oraz w nadesłanych dodatkowych wyjaśnieniach. Nie uzupełnili danych znanych Sądowi o żadne dodatkowe informacje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wniosek skarżących nie zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Wskazać należy, iż wyżej wymieniony przepis możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie warunkuje i uzależnia od zmiany okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. Sąd po wszechstronnej ocenie tych okoliczności może wydać stosowne postanowienie (zob. B. Dauter w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 382-383). Prawomocne orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy może być zmienione pod warunkiem zmiany okoliczności sprawy, która to zmiana powinna zaistnieć po tym, gdy sąd rozstrzygnął pierwszy wniosek strony w tej materii. Zmiana okoliczności faktycznych sprawy odnosić się może nie tylko do wysokości uzyskiwanych przez stronę skarżącą dochodów, ale także wysokości obciążających ją wydatków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2013 r., sygn.. akt II OZ 1163/13, orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpatrywanej sprawie prawomocnym postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2015 r. Sąd odmówił D.W. i M.W. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z uwagi na niedostateczne dane. W ocenie Sądu aktualnie brak jest okoliczności, które dawałyby podstawę do przyjęcia, iż wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 165 p.p.s.a. W przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazali bowiem, by w okresie od wydania postanowienia z dnia 29 kwietnia 2015 r. do momentu zapadnięcia niniejszego postanowienia nastąpiła istotna zmiana okoliczności dotyczących ich sytuacji majątkowej, co uzasadniałoby wydanie postanowienia o treści innej, niż treść postanowienia z dnia 29 kwietnia 2015 r. W niniejszej sprawie wskazać należy, iż skarżący nie wywiązali się z nałożonego nań obowiązku uprawdopodobnienia, że nie są stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania oraz ustanowienia adwokata. W sprawie wiadomo jedynie, jaki dochód osiągają skarżący. Wiadomo, że ponoszą wydatki ok 500 zł miesięcznie na utrzymanie mieszkania. Nie wiadomo, jakie ponoszą wydatki w związku z utrzymaniem, np. czynsz, media, lekarstwa. Wskazali jedynie, że na żywność przeznaczają mniej niż 900 zł. Podkreślić trzeba, że strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy winna jak najdokładniej, a co najmniej zgodnie z wezwaniem Sądu, wykazać swoją sytuację majątkową. W niniejszej sprawie – z uwagi na postawę skarżących – nie jest możliwa ocena, czy ich sytuacja majątkowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy. Jednocześnie wskazać należy, że ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania i dopiero wówczas, gdy okażą się one niewystarczające może zwrócić się o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 11 października 2011 r., sygn. akt II SAB/Bk 46/11). Nadto, jeszcze raz powtórzyć należy, że obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do zwolnienia od kosztów sądowych, czy też prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno mieć zastosowanie jedynie w sytuacjach wyjątkowych, w których zdobycie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 9 czerwca 2014 r., II OZ 561/14, LEX nr 1470078). Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, które stanowiłyby podstawę do zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 kwietnia 2015 r. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 165 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.