VII SAB/Wa 174/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Antas po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi O L na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Konsula Rzeczypospolitej Polskiej w H w sprawie przyjęcia oświadczenia o uznaniu ojcostwa postanawia: odrzucić skargę. Pismem z 27 maja 2019 r. O. L. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Konsula Rzeczypospolitej Polskiej w H. postępowania w sprawie przyjęcia oświadczenia R. W. o uznaniu ojcostwa. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że w związku z urodzeniem [...] stycznia 2018 r. córki E. zachodziła konieczność odebrania przez Konsula oświadczenia o uznaniu ojcostwa dziecka przez jej ojca R. W., który przebywał w zakładzie karnym w L.. Nieobecność Konsula w wyznaczonym terminie na wizycie w zakładzie karnym doprowadziła do tego, że oświadczenie o uznaniu ojcostwa dziecka nie zostało złożone przed upływem roku od dnia urodzenia dziecka. Oświadczenie zostało przyjęte dopiero 24 stycznia 2019 r., co doprowadziło do szeregu niekorzystnych dla skarżącej i jej córki konsekwencji dotyczących wydania paszportu i dowodu osobistego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4, tj.: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096), dalej: k.p.a., postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W myśl art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w k.p.s.a oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Powyższe uregulowania wyznaczają obszar, w zakresie którego sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej mającej związek z bezczynnością lub przewlekłym prowadzeniem przez organ administracji publicznej postępowania. Poddając ocenie przez pryzmat przywołanej regulacji złożoną w niniejszej sprawie skargę, Sąd przyjmuje, że dopuszczalne pozostaje wniesienie skargi na przewlekłe prowadzenie przez konsula postępowania dotyczącego przyjęcia przez tenże organ oświadczenia o uznaniu ojcostwa dziecka. Sąd zauważa, że uznanie ojcostwa jest dobrowolnym, pozasądowym sposobem ustalenia ojcostwa, którego podstawą są zgodne oświadczenia mężczyzny, od którego dziecko pochodzi, i matki dziecka. Następuje ono, stosownie do 73 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r. poz. 682 ze zm.), dalej: k.r.i.o., gdy mężczyzna, od którego dziecko pochodzi, oświadczy, że jest ojcem dziecka, a matka dziecka potwierdzi jednocześnie albo w ciągu trzech miesięcy od dnia oświadczenia mężczyzny, że ojcem dziecka jest ten mężczyzna (art. 73 § 1 k.r.i.o.). Oświadczenia, o których mowa powyżej, są równorzędne pod względem mocy, wobec czego brak któregokolwiek z wymaganych oświadczeń powoduje, że akt uznania nie zostaje dokonany. Do wymogów formalnych skutecznego uznania ojcostwa należy złożenie tychże oświadczeń przed właściwymi organami władzy publicznej. W myśl art. 18 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2224), dalej: p.a.s.c., oświadczenia konieczne do uznania ojcostwa może zostać złożone przed wybranym kierownikiem urzędu stanu cywilnego albo konsulem. Zasadę tę potwierdza art. 73 § 4 k.r.i.o., zgodnie z którym uznanie ojcostwa może nastąpić za granicą również przed polskim konsulem lub osobą wyznaczoną do wykonywania funkcji konsula, jeżeli uznanie dotyczy dziecka, którego oboje rodzice albo jedno z nich są obywatelami polskimi. Oświadczenia konieczne do uznania ojcostwa dokumentuje się w formie protokołu, który podpisują rodzice dziecka i kierownik urzędu stanu cywilnego albo konsul (art. 63 ust. 1 p.a.s.c.). Zamiesza się w nim m.in. informację o złożeniu przez mężczyznę uznającego ojcostwo oświadczenia, że dziecko pochodzi od niego oraz datę złożenia tego oświadczenia (art. 63 ust. 2 pkt 9 p.a.s.c.). Jeżeli oświadczenia konieczne do uznania ojcostwa przyjął konsul, jest on zobowiązany do niezwłocznego przesłania protokołu kierownikowi urzędu stanu cywilnego właściwemu do sporządzenia aktu urodzenia, który oświadczenie o uznaniu ojcostwa złożone przed konsulem rejestruje (art. 63 ust. 4 i 8 p.a.s.c.). W rejestrze stanu cywilnego, na podstawie art. 19 ust. 2 p.a.s.c., prowadzi się rejestr uznań, w którym gromadzi się m.in. datę złożenia przez mężczyznę oświadczenia, że dziecko pochodzi od niego (pkt 7); nazwisko i imię kierownika urzędu stanu cywilnego albo konsula przyjmującego oświadczenie lub odmawiającego przyjęcia oświadczeń koniecznych do uznania ojcostwa dziecka (pkt 10). Rejestracja stanu cywilnego jest wykonywana przez gminy w urzędach stanu cywilnego jako zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej (art. 6 ust. 1 p.a.s.c.). Wymaga dodatkowo zauważenia, że w myśl art. 12 ust. 2 p.a.s.c., do spraw regulowanych przepisami tej ustawy należących do właściwości konsulów stosuje się przepisy ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. Prawo konsularne (Dz. U. z 2018 r. poz. 2141), dalej; p.k. W jej przepisach ustawodawca potwierdził uprawnienie konsula do przyjmowania oświadczeń koniecznych do uznania ojcostwa (art. 34 pkt 15 p.k.), uregulował również w dziale III tego aktu postępowanie prowadzone przed tym organem. Art. 51 p.b. stanowi, że konsul załatwia sprawę poprzez wykonanie czynności lub wydanie decyzji. Stroną postępowania przez konsulem jest przy tym każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie (art. 52 p.b.). Wojewódzki Sąd Administracyjny uznaje, że przyjęcie przez konsula oświadczenia dotyczącego uznania ojcostwa jest czynnością urzędową pozostającą w sferze administracji publicznej w zakresie, w jakim ma ona związek z wykonywaniem kompetencji organu administracji na podstawie przepisów p.a.s.c. dotyczących rejestracji stanu cywilnego, a przy tym dotyczy bezpośrednio uprawnień wynikających z przepisów prawa, co determinuje uznanie, że mieści się w katalogu czynności podlegających zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Z tego też powodu, ewentualna bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez konsula w zakresie uniemożliwiającym przyjęcie oświadczenia może podlegać kontroli sądowej, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Jakkolwiek uznanie ojcostwa jest instytucją prawa cywilnego, to działanie konsula obejmujące przyjęcie oświadczenia, udokumentowanie tego w sporządzonym protokole i wydanie składającemu oświadczenie zaświadczenia potwierdzającego uznanie ojcostwa należy kwalifikować jako czynności materialno-techniczne, a więc działania organu administracji, które będąc czynnościami faktycznymi, oparte są w tym przypadku na wyraźnej podstawie pozostającej w obszarze administracyjnego prawa materialnego i wywołują konkretne skutki prawne. Sąd zobowiązany jest w tym miejscu jednakże zastrzec, że skuteczność złożonej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. skargi wyznacza również ocena tego, czy podmiot, który zarzucił organowi przewlekłe prowadzenie postępowania, posiada wymaganą legitymację skargową. W myśl art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest bowiem tylko taka osoba, która ma w tym interes prawny. Zasadniczą cechą tego interesu jest przy tym to, by można go było uznać za interes osobisty, a więc taki, który wynika z istnienia bezpośredniego związku pomiędzy skarżonym działaniem lub zaniechaniem organu a prawnie chronioną sytuacją tejże strony, a nie innej osoby. Mając na uwadze powyższy warunek, w ocenie Sądu, nie budzi jakichkolwiek wątpliwości stanowisko, że złożona w rozpoznawanej sprawie przez skarżącą skarga jest niedopuszczalna, albowiem jej przedmiotem pozostaje przewlekłe prowadzenie postępowania przez Konsula Rzeczypospolitej Polskiej w H. w sprawie dotyczącej dokonania przez tenże organ czynności urzędowej z udziałem innej osoby aniżeli skarżąca. Interes prawny do wniesienia skargi powinien być indywidualny, czego w kontrolowanej sprawie niewątpliwie nie da się odnieść do skargi złożonej przez skarżącą, w której zarzuca ona nieprzyjęcie przez Konsula w terminie, w którym zdaniem strony było to możliwe, oświadczenia R. W. o uznaniu ojcostwa. Niezależnie od tego, czy tego rodzaju oświadczenie jest oświadczeniem wiedzy, czy też ma charakter mieszany, uprawnionym do uznania ojcostwa dziecka jest wyłącznie mężczyzna, który uznaje, że dziecko pochodzi od niego. Uprawnienie do złożenia tego oświadczenia jest uprawnieniem osobistym, co przekłada się na stwierdzenie, że niedojście do przyjęcia przez Konsula tego oświadczenia jest zdarzeniem faktycznym upoważniającym do objęcia skargą działania Konsula wyłącznie przez osobę wyrażającą wolę złożenia oświadczenia, które nie doszło do skutku z przyczyn zawinionych przez organ. W dołączonych do skargi aktach sprawy przekazanych Sądowi zostały zamieszczone wyjaśnienia Konsula wskazujące przyczyny niemożności odebrania na terenie zakładu karnego oświadczenia R. W. o uznania ojcostwa córki w planowanym terminie i jakiekolwiek zastrzeżenia, które w kontekście tychże wyjaśnień, w tym ich rzetelności, wyraża skarżąca w złożonej skardze, mają wymiar wyłącznie faktyczny a nie prawny. Jakkolwiek potwierdzają bowiem zainteresowanie skarżącej w tym, by ojciec dziecka złożył oświadczenie przed upływem roku od dnia urodzenia się córki z uwagi na treść art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2018 r. poz. 1829), to przysługujące skarżącej jako matce dziecka uprawnienia w żaden sposób nie mogą kształtować sytuacji faktycznej i prawnej drugiego rodzica biologicznego, tj. tego, kiedy mężczyzna uznający, że dziecko pochodzi od niego wyrazi zamiar złożenia oświadczenia o uznaniu ojcostwa i zajdą warunki do skutecznego przyjęcia przez uprawniony organ jego oświadczenia. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., sąd administracyjny odrzuca skargę, gdy stwierdzi, że jej wniesienie jest niedopuszczalne z innych przyczyn aniżeli wymienione w pkt 1-5 tego przepisu. Za "inną przyczynę", o której mowa w powołanym przepisie uznaje się wniesienie skargi przez podmiot nielegitymowany, gdy brak interesu prawnego strony skarżącej jest oczywisty. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. skargę uznaną za niedopuszczalną odrzucił.