VII SAB/Wa 192/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Ewa Machlejd po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B.K. na Zakład Ubezpieczeń Społecznych w W. Oddział w R. w przedmiocie : bezczynności organu postanawia : odrzucić skargę. Skarżąca w skardze z dnia 26 lipca 2010 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zarzuciła Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych naruszenie art. 13 oraz art. 16 Rozporządzenia Nr [...] z dnia [...] w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego poprzez rażące naruszenie terminów załatwienia sprawy. Skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do merytorycznego zakończenia sprawy znak : [...] w terminie 14 dni od dnia doręczenia akt organowi. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że w celu rozstrzygnięcia sprawy nadal niezbędne jest złożenie przez skarżącą wymaganych przez Zakład dokumentów (informacji), gdyż przedłożone dokumenty nie są wystarczające do określenia właściwego ustawodawstwa w myśl art. 13 ust. 1 lit. a Rozporządzenia nr [...]. Z tego względu, wobec bezzasadności zarzutów skargi wniósł o jej oddalenie. Postanowieniem z dnia 4 października 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje : Stosownie do treści art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Wskazać należy, iż ustawą regulującą sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych jest ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2009.205.1585 ze zm.), zwana dalej u.s.u.s. a w zakresie procesowym - Kodeks postępowania cywilnego. Z treści art. 83 ust. 1 i 2 u.s.u.s. wynika, że od decyzji wydanych przez organ rentowy w sprawach dotyczących zgłaszania do ubezpieczeń społecznych, przebiegu ubezpieczeń, ustalania wymiaru składek i ich poboru, ustalania uprawnień do świadczeń z zakresu ubezpieczenia społecznego oraz wymiaru tych świadczeń przysługuje prawo wniesienia odwołania według zasad uregulowanych w Kodeksie postępowania cywilnego. Z kolei w myśl art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są sprawami cywilnymi (w znaczeniu formalnym). Postępowanie odrębne w tej materii uregulowane jest w Tytule VII, dziale III tego kodeksu i określa właściwość sądów okręgowych i sądów rejonowych dla rozpoznawania spraw ubezpieczeniowych (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 30 czerwca 2010 r. sygn. akt II SAB/Ol 64/10). Wobec powyższego stwierdzić należy, że przepis art. 83 ust. 1 i 2 u.s.u.s. stanowi lex specialis w stosunku do art. 3 § 2 p.p.s.a. i wyłącza kognicję sądów administracyjnych w sprawach decyzji dotyczących indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1852/07, http//:orzeczenia.nsa.gov.pl). Tak więc nie każda sprawa dotycząca działalności organów administracji publicznej, a takimi są sprawy ubezpieczeniowe, może być rozpoznana przez sąd administracyjny. Jeżeli bowiem istnieje przepis szczególny, w myśl którego właściwy jest sąd powszechny, to charakter sprawy ma znaczenie drugorzędne (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1373/08, http//:orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazać należy, że Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 18 marca 2010 r. sygn. akt II UZP 2/10 stanął na stanowisku, że odmowa wydania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaświadczenia dotyczącego ustawodawstwa właściwego następuje w drodze decyzji, od której przysługuje odwołanie do sądu właściwego w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych (art. 83 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Sprawa dotycząca podlegania (bądź nie podlegania) ubezpieczeniom społecznym, w tym ustawodawstwu polskiemu w zakresie zabezpieczenia społecznego, stanowi sprawę cywilną, a od negatywnej decyzji organu w tej kwestii przysługuje odwołanie do sądu ubezpieczeń społecznych. W świetle powyższych rozważań przyjąć zatem należy, że skarga na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, rozpoznawana w niniejszej sprawie, jest niedopuszczalna bowiem w myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. sądy administracyjne są właściwe w sprawach skarg na bezczynność organów wyłącznie w przypadkach określonych w pkt 1 – 4a tego przepisu, czyli aktów wydanych w sprawach administracyjnych, co do których przepisy prawa przewidują możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Opisany w skardze brak działania organu dotyczy sprawy, w której wyłączono sądowoadministracyjny tryb zaskarżenia, co powoduje niemożność skutecznego wniesienia skargi na bezczynność na podstawie przepisów p.p.s.a. Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W tym stanie rzeczy, z mocy powołanego przepisu, należało orzec jak w postanowieniu.