VII SAB/Wa 233/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Antas po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H.M. na bezczynność Rzecznika Praw Obywatelskich w przedmiocie wniesienia skargi nadzwyczajnej postanawia: odrzucić skargę. H.M. pismem z 17 września 2021 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Rzecznika Praw Obywatelskich w zakresie dotyczącym wniesienia przez Rzecznika Praw Obywatelskich do Sądu Najwyższego skargi nadzwyczajnej w sprawach wskazanych przez skarżącego w piśmie z 22 września 2020 r . Rzecznik Praw Obywatelskich w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie. Wyjaśnił jednocześnie, że wniosek skarżącego jest przedmiotem rozpoznania w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie znak: [...] . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Merytoryczne rozpoznanie zasadności skargi poprzedzone jest badaniem przez sąd dopuszczalności jej wniesienia, w tym oceną, czy zaskarżone działanie podlega kontroli sądu administracyjnego z uwzględnieniem regulacji zawartej w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: p.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a., sądy administracyjne rozpoznają sprawy ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, a także bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Poddając ocenie przez pryzmat przywołanej regulacji złożoną w niniejszej sprawie skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjmuje, że niedopuszczalne pozostaje wniesienie skargi na bezczynność Rzecznika Praw Obywatelskich w zakresie przez skarżącego określonym. Podkreślenia wymaga, że Rzecznik Praw Obywatelskich nie jest organem administracji publicznej, lecz konstytucyjnym organem ochrony prawa. W świetle art. 210 Konstytucji, jest on w swojej działalności niezawisły, niezależny od innych organów państwowych i odpowiada jedynie przed Sejmem na zasadach określonych w ustawie z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (Dz. U. z 2020 r. poz. 627). Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 11 ust. 1 cyt. ustawy Rzecznik po zapoznaniu się z każdym skierowanym do niego wnioskiem może podjąć sprawę, poprzestać na wskazaniu wnioskodawcy przysługujących mu środków działania, przekazać sprawę według właściwości lub nie podjąć sprawy – każdorazowo zawiadamiając o tym wnioskodawcę i osobę, której sprawa dotyczy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest stanowisko, że rozpatrywanie przez Rzecznika Praw Obywatelskich kierowanych do niego wniosków nie następuje w formach przewidzianych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. Dlatego też ocena podejmowanych przez wskazany organ działań nie należy do sądu administracyjnego (por. postanowienie NSA z 12 maja 2017 r. sygn. I OZ 589/17; postanowienie NSA z 14 stycznia 2015 r. sygn. I OSK 3272/14; postanowienie NSA z 17 maja 2007 r. sygn. I OSK 1791/06). Działanie Rzecznika w sposób w pełni autonomiczny odnosi się w szczególności do kwestii stanowiącej przedmiot złożonej skargi, tj. do wystąpienia ze skargą nadzwyczajną. Wymaga w tym miejscu zauważenia, że skarga nadzwyczajna, o której mowa w art. 89 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2021 r. poz. 1904), jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, mającym stanowić instrument prawny pozwalający na uchylenie lub zmianę prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego kończącego postępowanie w sprawie. Przysługująca Prokuratorowi Generalnemu, a także Rzecznikowi Praw Obywatelskich oraz, w zakresie swojej właściwości, Prezesowi Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, Rzecznikowi Praw Dziecka, Rzecznikowi Praw Pacjenta, Przewodniczącemu Komisji Nadzoru Finansowego, Rzecznikowi Finansowemu, Rzecznikowi Małych i Średnich Przedsiębiorców i Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów legitymacja do wniesienia skargi nadzwyczajnej oparta jest na przyjęciu przez te organy o charakterze publicznym autonomicznej oceny odnośnie do tak dopuszczalności, jak i celowości wniesienia w konkretnym przypadku wskazanego środka zaskarżenia. W postanowieniu z 27 marca 2019 r. sygn. V CNP 57/17 Sąd Najwyższy zasadnie zauważył, że ocena ta, znajdując swój formalny wyraz w odmowie wniesienia na prośbę zainteresowanego skargi nadzwyczajnej przez Prokuratora Generalnego lub Rzecznika Praw Obywatelskich, nie podlega kontroli sądowej. Jakkolwiek w piśmiennictwie takie rozwiązanie jest poddawane krytyce akcentującej, że strona, która kwestionuje orzeczenie rozstrzygające o jej prawach i obowiązkach, może występować wyłącznie w roli petenta względem organów państwa (por. T. Zembrzuski, Skarga nadzwyczajna w polskim postępowaniu cywilnym, PiP 2019, z. 6, s. 131), to okoliczność sprowadzająca się do podważenia racjonalności i efektywności przyjętych przez ustawodawcę zasad rządzących wnoszeniem skargi, nie ma znaczenia dla kwestii dotyczącej możliwości objęcia kontrolą sprawowaną przez sąd administracyjny legalności sposobu wykonywania ustawowej kompetencji przez jeden z organów legitymowanych do wystąpienia ze skargą nadzwyczajną do Sądu Najwyższego. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 orzekł, jak w sentencji.