VII SO/Wa 48/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie dotyczącej skargi D. I. na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej postanawia: odmówić przyznania D. I. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. D. I. przed wpływem do Sądu skargi na postanowienie Ministra Zdrowia i odpowiedzi organu na skargę złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z wniosku wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącą pozostają mąż i piątka dzieci w wieku od 1 do 10 lat. D. I. obecnie przebywa na rocznym urlopie macierzyńskim (do 7 lutego 2019 r.), natomiast mąż sprawuje osobistą opiekę nad dzieckiem (od 22 stycznia 2017 r. do 21 sierpnia 2019 r.). Skarżąca oświadczyła, że jedyny dochód rodziny to uzyskiwana przez nią kwota 1721,83 zł miesięcznie z tytułu zatrudnienia. Jako zobowiązania i stałe miesięczne wydatki D. I. wymieniła: opłaty za energię elektryczną (ogrzewanie domu) - 300 zł, za wywóz śmieci 160 zł, ratę kredytu - 600 zł. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że prawo pomocy, jako instytucja stanowiąca odstępstwo od zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 ustawy), winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Treść art. 246 ustawy nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tej instytucji. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do pełnej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowane na korzyść strony. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 13 stycznia 2011 r. sygn. I GZ 456/10 Lex nr 741446, z dnia 16 lipca 2018 r. sygn. II FZ 410/18 LEX nr 2518419, z dnia 16 kwietnia 2015 r. sygn. I OZ 331/15 LEX nr 1678524, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2016 r. sygn. VII SA/Wa 1081/16). Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że brak jest podstaw do przyznania skarżącej prawa pomocy, D. I. nie wykazała bowiem w sposób przekonujący, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i spełnia przesłanki określone w art. 246 ustawy. Udzielone przez skarżącą informacje budzą wątpliwości i nie pozwalają na przyznanie prawa pomocy. W ocenie referendarza sądowego złożone oświadczenie, z którego wynika, że skarżąca z rodziną dysponuje jedynie środkami finansowymi w wysokości 1721,83 zł miesięcznie, jest mało wiarygodne. Trudno uznać za możliwe, by rodzina wnioskodawczyni składająca się z siedmiu osób była w stanie utrzymać się wyłącznie z podanego dochodu, zwłaszcza, że suma wskazanych stałych opłat i wydatków to 1060 zł, co oznaczałoby, że na wszystkie pozostałe wydatki (żywność, odzież, środki czystości, artykuły szkolne, wydatki na leczenie itp.) pozostaje kwota około 660 zł. Niezrozumiałe jest przy tym, z jakich przyczyn mąż wnioskodawczyni, mimo tak trudnej sytuacji, jak przedstawiono w złożonym wniosku, nie podejmuje działalności zarobkowej (od 22 stycznia 2017 r. do 21 sierpnia 2019 r. jest osobą sprawującą osobistą opiekę nad dzieckiem). Skarżąca nie wskazała, by istniały przeciwwskazania do podjęcia pracy zarobkowej przez męża (np. stała choroba). Sprawowanie w tym samym okresie przez oboje rodziców opieki nad dziećmi (pozostawanie przez skarżącą na urlopie macierzyńskim i - prawdopodobnie, gdyż nie zostało to sprecyzowane – na tzw. urlopie wychowawczym dla przedsiębiorców przez jej męża) i niepodejmowanie działalności zarobkowej nie uzasadnia przerzucenia finansowania kosztów sądowych w sprawie zainicjowanej przez skarżącą na społeczeństwo. Warto też zauważyć, że pomimo tak trudnej sytuacji finansowej rodziny, jak twierdzi skarżąca, nie wynika z wniosku, aby D.I., czy jej mąż, pobierali świadczenia wychowawcze na dzieci (tzw. "500 plus") czy korzystali z zasiłków z pomocy społecznej. W ocenie referendarza sądowego zachodzą wątpliwości co do rzetelności złożonego przez D. I. oświadczenia i co do jej rzeczywistej kondycji finansowej. Udzielone przez skarżącą informacje nie mogą być postrzegane jako przekonujące, na podstawie złożonego wniosku nie jest możliwe bezsporne ustalenie możliwości płatniczych skarżącej. Prawo pomocy może być natomiast przyznane jedynie w sytuacji, gdy z przedstawionych przez wnioskodawcę informacji wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania we własnym zakresie. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.