VIII SA/Wa 1052/21
WyrokWSA w Warszawie2022-03-09
Skład orzekający: Marek Wroczyński, Iwona Szymanowicz-Nowak, Iwona Owsińska – Gwiazda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia, jeśli nie ustalił wyczerpująco zakresu i charakteru opieki nad osobą niepełnosprawną oraz warunków sanitarno-bytowych?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy nie przeprowadziły wystarczającego postępowania wyjaśniającego. Nie ustaliły one prawidłowo rzeczywistych potrzeb osoby wymagającej opieki, nakładu pracy i czasu potrzebnego na ich zaspokojenie, ani warunków bytowych, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brak wyczerpującego ustalenia tych okoliczności stanowi naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.).Stan faktyczny
B. T. złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, uznając, że nie ma bezpośredniego związku między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a koniecznością sprawowania opieki, a matka jest na tyle samodzielna, że skarżący mógłby podjąć pracę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, podzielając jego stanowisko. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędne ustalenie stanu faktycznego i zakresu opieki.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] października 2021 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Z. z [...] sierpnia 2021 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 9 marca 2022 r. sprawy ze skargi B. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] października 2021 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Z. z [...] sierpnia 2021 r. nr [...].
Decyzją z 5 października 2021 r. znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: Kolegium, organ odwoławczy, SKO), po rozpatrzeniu odwołania B. T. (dalej: strona, skarżący, wnioskodawca) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Z. (dalej: organ I instancji) z 17 sierpnia 2021 r., nr [...] o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Zaskarżona decyzja Kolegium została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wnioskiem z 31 marca 2021 r. B. T. wystąpił o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką A. T.. Do wniosku skarżący dołączył orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji A. T. wydane przez Lekarza Orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R. z dnia 5 kwietnia 2018r. Data powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji to luty 2018 r.
Decyzją z 17 sierpnia 2021 r. organ I instancji odmówił B. T. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką A. T..
W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji wyjaśnił, że w ocenie organu nie podejmowanie zatrudnienia przez Skarżącego nie jest związane z koniecznością sprawowania opieki nad matką. A. T. może na tyle funkcjonować sama w domu, aby Skarżący mógł podjąć zatrudnienie chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Organ I instancji podkreślił, że wszystkie czynności związane z tą opieką mogą być realizowane przed pracą lub po jej zakończeniu.
W odwołaniu od decyzji pełnomocnik Skarżącego zarzucił:
1. obrazę przepisów postępowania mającą istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 k.p.a., art.77 §1 k.p.a., art.80 k.p.a. polegającą na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładniejszego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnieniu, jaki jest charakter i zakres opieki, którą skarżący sprawuje nad matką;
2. obrazę przepisów postępowania mającą istotny wpływ na wynik sprawy, tj.art.8 k.p.a., 12 §1 k.p.a. i art..107 §3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnikowych, lakonicznych twierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa;
3. naruszenie prawa materialnego, tj. art..17 ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad matką A. T..
Mając powyższe na uwadze strona wniosła na podstawie art..138 §2 k.p.a., o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Pełnomocnik, w obszernym uzasadnieniu odwołania podniósł m.in., że podmiot rozstrzygający sprawę administracyjną zobligowany jest do rzetelnego oraz kompletnego zgromadzenia środków dowodowych, które winny służyć ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Czynności dowodowe podjęte przez organ nie zostały przeprowadzone w należyty sposób a ponadto organ nadal nie zrealizował wytycznych SKO, które zostały na niego nałożone decyzją SKO z 10.06.2021r. Według Pełnomocnika przeprowadzony 28.07.2021r. wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania zainteresowanego i jego matki nie sprostał wytycznym SKO, bowiem organ w jego treści zawarł jedynie ogólnikowe stwierdzenia, odnosząc się do zakresu i charakteru opieki. Czynności podjęte przez organ na etapie postępowania dowodowego nie pozwoliły na ustalenie wielu ważnych kwestii związanych z charakterem i zakresem opieki nad matką skarżącego, która porusza się po domu przy pomocy kul i asysty syna. Wbrew twierdzeniom organu nie jest w stanie samodzielnie zadbać o higienę osobistą czy skorzystać z toalety, bo stan jej zdrowia wymaga korzystania przez nią z pampersów. Nie jest w stanie sama przygotować czy podgrzać posiłku, bo wskutek przebytego udaru utraciła możliwość samodzielnego wykonywania czynności manualnych. Nie jest tez w stanie napalić w piecu.
W wyniku rozpatrzenia ww. odwołania, Kolegium Odwoławcze w R. w/w decyzją z 5 października 2021r., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Przedmiotowa sprawa była już rozpoznawana przez Kolegium, które decyzjami z dnia 10.06.2021r. znak: [...], 14.07.2021r. znak: [...] uchyliło w całości odpowiednio decyzje organu pierwszej instancji z dnia 29.04.2021r. nr [...], 29.06.2021r. nr [...] i sprawy przekazało do ponownego rozpatrzenia, wskazując w jakim zakresie materiał dowodowy wymaga uzupełnienia.
Zdaniem SKO zakres sprawowanej przez Skarżącego opieki nad matką i jedocześnie niezbędnej dla niej w chwili obecnej, nie wyklucza podjęcia przez niego jakiegokolwiek zatrudnienia. W ocenie SKO, matka Skarżącego, pomimo znacznego stopnia niepełnosprawności, jest w miarę samodzielna, jeśli chodzi o funkcjonowanie w domu. Nie jest bowiem osobą leżącą, w domu porusza się sama, samodzielnie spożywa posiłki. Sprawowanie opieki nad nią wymaga niewątpliwie, w ocenie Kolegium, pomocy ze strony syna, niemniej jednak przy prawidłowej organizacji dnia możliwe jest uzyskanie takiego stanu, który pozwoliłby mu na podjęcie zatrudnienia. Obowiązki związane z wykonywaniem przez Skarżącego opieki nad matką można więc określić jako jego pomoc niepełnosprawnej matce. Nie wyklucza to zaś podjęcia przez Skarżącego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając:
1. mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. art.7 k.p.a., art.77 §1 k.p.a., art..80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy a polegające na błędnym przyjęciu, że nie ma bezpośredniego związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy niepodejmowanie pracy przez stronę a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką oraz błędne przyjęcie, że zakres świadczonej przez stronę opieki względem matki nie wyklucza możliwości zatrudnienia chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy w sytuacji gdy na etapie postępowania dowodowego organ nie ustalił warunków sanitarno – bytowych egzystencji rodziny, które bezpośrednio rzutują na zakres i formę opieki sprawowanej przez skarżącego nad niepełnosprawną matką co w konsekwencji doprowadziło do niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i wydanie rozstrzygnięcia na podstawie fragmentarycznie ustalonego stanu faktycznego.
2. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 17 ust.1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że w rzeczonej sprawie nie zachodzą przesłanki do przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką A. T. w sytuacji gdy zaniechano przeprowadzenia wnikliwego postępowania dowodowego co w konsekwencji doprowadziło do nieustalenia przez organ zakresu i charakteru opieki, którą skarżący sprawuje nad matką nadto poprzez błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że rezygnacja z pracy zarobkowej przez skarżącego nie jest spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o znacznym stopniu niepełnosprawności w sytuacji gdy skarżący pełni stałą codzienną opiekę nad matką i z tego względu zrezygnował z zatrudnienia i nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Stawiając powyższe zarzuty pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu pełnomocnik podkreślił, że do ustalenia czy opieka skarżącego spełnia wymogi z art.17 ust. 1 u.ś.r. konieczne są zatem szczegółowe ustalenia dotyczące wymagań niepełnosprawnej (możliwość samodzielnego poruszania się, przygotowania i spożywania posiłków i lekarstw, utrzymania higieny osobistej czy sprzątania mieszkania) czasu, który potrzebny jest do dokonania wszystkich czynności opiekuńczych, a także dyspozycyjności w przypadkach zdarzeń nieprzewidzianych, a wymagających pomocy opiekuna. Powyższe okoliczności według pełnomocnika powinny być zweryfikowane w odniesieniu do konkretnego stanu faktycznego i ustalone w nierozerwalnym związku z warunkami sanitarno-bytowymi rodziny.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 t.j.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 t.j., dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W świetle art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala – art. 151 p.p.s.a.
Rozpoznając niniejszą sprawę w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za zasadną.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy u.ś.r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W przedmiotowej sprawie bezsporna jest okoliczność, że matka skarżącego legitymuje się orzeczeniem Lekarza Orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R. z 5 kwietnia 2018r. na podstawie którego została uznana za niezdolną do samodzielnej egzystencji. Z treści tego orzeczenia wynika, że wymaga ona stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 29 maja 2020 r. (sygn. akt I OSK 1854/19, dostępny w Internecie) wyjaśnił, że treść orzeczenia o niepełnosprawności jest dla organów orzekających w sprawie wiążąca, gdyż determinuje charakter i zakres opieki, jakiej wymaga dana osoba legitymująca się takim orzeczeniem.
Należy zauważyć, że decyzja o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego nie ma charakteru uznaniowego, a przyznanie tego świadczenia uwarunkowane jest spełnieniem wszystkich przesłanek określonych w przepisie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Jedną z takich okoliczności jest aby osoba nad, którą sprawowana jest opieka legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i w przypadku takiego orzeczenia ustawodawca nie ustanowił żadnych dodatkowych warunków dotyczących dalszych wskazań.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 573) w związku z art. 3 pkt 21 lit. a u.ś.r. do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Pojęcie niezdolności do samodzielnej egzystencji należy zaś odnieść do osób, u których występuje naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie, bez pomocy innych osób, podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację (art. 4 ust. 4 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych).
Podkreślić należy, że orzeczenie o niepełnosprawności wydane w trybie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 2 k.p.a., a więc jest dowodem tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Tak więc dokonywanie oceny możliwości i zakresu pomocy jakiej potrzebuje osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym pozostają w sprzeczności z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Nadto z treści orzeczenia wynika wprost, że niepełnosprawna wymaga stałej i długotrwałej pomocy w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Organ rozpoznający niniejszą sprawę, wbrew stanowisku organu orzekającego o niepełnosprawności dokonał oceny czy osoba niepełnosprawna potrzebuje pomocy i w jakim zakresie.
Należy zauważyć, iż art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w żaden sposób nie dookreśla pojęcia opieki. Ustawodawca nie posłużył się jakimkolwiek przymiotnikiem konkretyzującym zakres lub charakter sprawowanej opieki. Nie wskazał w szczególności, aby opieka ta musiała być stała, rozumiana jako opieka całodobowa. Cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego pozwalają wskazać, iż w art. 17 ust. 1 u.ś.r. chodzi raczej o ustawiczną opiekę sprawowaną nad osobą niepełnosprawną. Punkt ciężkości w tym zakresie tkwi w stałości opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a to oznacza, że opieka ta powinna być sprawowana codziennie. Opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego – udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość niesienia pomocy. Sprawowanie tego rodzaju opieki nie musi oznaczać, że podopieczny nie może podejmować adekwatnych dla swego stanu zdrowia aktywności, a opiekun musi wykonywać swoje obowiązki bez przerwy, 24 godziny na dobę oraz, że powinien zamieszkiwać ze swoim podopiecznym (vide: B.Chludziński [w:] P.Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, WKP 2021, uwagi do art. 17; wyrok WSA w Rzeszowie z 27 sierpnia 2019 r., II SA/Rz 590/19; wyrok WSA we Wrocławiu z 6 listopada 2019 r., IV SA/Wr 287/19; wyrok WSA w Gliwicach z 25 listopada 2019 r., II SA/Gl 970/19, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Tak więc dokonywanie oceny możliwości i zakresu pomocy jakiej potrzebuje osoba niepełnosprawna trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji pozostają w sprzeczności z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności.
Należy także zauważyć, że w świetle powołanego wyżej orzecznictwa sądów administracyjnych, przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie może być ograniczone wyłącznie do sytuacji, gdy osoba wymagająca opieki jest osobą leżącą. Stała opieka ma bowiem miejsce także wówczas, gdy niepełnosprawność osoby, nad którą sprawowana jest opieka, na tyle ogranicza możliwości jej samodzielnego funkcjonowania, że wymaga stałej pomocy w czynnościach dnia codziennego.
Z ustaleń organów wynika, że matka skarżącego jest w miarę samodzielna jeśli chodzi o funkcjonowanie w domu. Nie jest osobą leżącą. Organy podkreśliły, że co prawda ma trudności w poruszaniu się, bowiem jak zostało zapisane w przeprowadzonych wywiadach środowiskowych, porusza się przy pomocy laski lub kul, bądź przy pomocy skarżącego, ale jest samodzielna w przemieszczaniu się w domu. Według Organów jest też samodzielna w spożywaniu posiłków i w ocenie pracownika socjalnego sama załatwia potrzeby fizjologiczne i sama może zaaplikować leki. W związku z tym organ odwoławczy uznał, że brak jest bezpośredniego związku między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego, a sprawowaną przez niego opieką nad matką. Zdaniem organów sprawowanie opieki nad niepełnosprawną wymaga niewątpliwie pomocy ze strony Skarżącego, niemniej jednak przy prawidłowej organizacji dnia możliwe jest uzyskanie takiego stanu, który pozwoliłby mu na podjęcie zatrudnienia.
W przedmiotowej sprawie należy zatem uwzględnić okoliczność, że osoba niepełnosprawna ma ograniczoną możliwość poruszania się, gdyż jest to możliwe wyłącznie przy pomocy laski lub kul. Zatem samo ustalenie rodzaju czynności, których wykonywanie przez osobę niepełnosprawną wymaga pomocy skarżącego i stwierdzenie na tej podstawie, że pomoc ta może być wykonywana poza godzinami pracy jest w ocenie Sądu nieuzasadnione. Nie można bowiem zapominać, że w przypadku osoby niepełnosprawnej nawet najprostsze czynności dnia codziennego mogą nie tylko wymagać pomocy innej osoby, ale zajmować nieporównanie większą ilość czasu, a także wymagać większej ich częstotliwości. W związku z tym nie można utożsamiać sytuacji osoby niepełnosprawnej z sytuacją osoby zdrowej i porównywać zakresu obowiązków skarżącego z obowiązkami domowymi, wykonywanymi w każdym gospodarstwie domowym. Należy także uwzględnić okoliczność, że ewentualne podjęcie zatrudnienia przez skarżącego mogłoby znacznie utrudnić lub wręcz uniemożliwić dyspozycyjność skarżącego, co przy jednoczesnym uwzględnieniu stanu zdrowia osoby niepełnosprawnej, mogłoby skutkować brakiem możliwości otoczenia jej taką opieką, jakiej wymaga.
Jak zasadnie wskazuje skarga organy nie ustaliły prawidłowo, zgodnie ze stanem faktycznym, warunków sanitarno – bytowych w mieszkaniu zajmowanym przez skarżącego i jego matkę. Z treści skargi wynika, iż dom ogrzewany jest piecem opalanym drewnem, które składowane jest w budynku gospodarczym. Matka skarżącego nie jest w stanie sama napalić w piecu czy utrzymać w domu ciepło. Ze skargi wynika też, że w lokalu brak jest toalety, kranu, wanny, rodzina załatwia potrzeby fizjologiczne do wiadra, myje się w misce, jest zmuszona do utylizacji odchodów na zewnątrz, w pomieszczeniu zaadaptowanym na "łazienkę" nie ma dopływu ciepłej wody, którą należy przynosić z kuchni, w domu nie ma podłączonego gazu, jest butla z gazem. Z przeprowadzonych wywiadów wynika jedynie, że rodzina zamieszkuje dom wolnostojący z wygodami. Brak szczegółowych danych co do w/w wygód, mimo anonsowania okoliczności złych warunków lokalowych w odwołaniu.
W tych okolicznościach stwierdzić należy, że organy nie tylko nie wykazały, aby skarżący był w stanie pogodzić zatrudnienie z koniecznością zapewnienia matce stałej i długotrwałej opieki, ale nie przeprowadziły wyczerpującego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia rzeczywistych potrzeb osoby wymagającej opieki i nakładu pracy oraz czasu wymaganego dla ich zaspokojenia, a tym samym ciężaru oraz zakresu obowiązków, jaki spoczywa na skarżącym. Organ również nie wyjaśnił rzeczywistych warunków bytowo-mieszkalnych, które w dużym stopniu uzasadniają wymiar i zakres opieki, którą skarżący sprawuje nad matką.
Z powyższych względów Sąd uznał, że w sprawie doszło do wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., ponieważ nie zostały wyjaśnione i właściwie ocenione wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, co mogło mieć istotny wpływ na jej ostateczny wynik.
Organy ponownie rozpoznając sprawę obowiązane są uzupełnić postępowanie dowodowe we wskazanym wyżej zakresie, a następnie dokonać oceny przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia przez Skarżącego oraz związku przyczynowego tej okoliczności z koniecznością sprawowania opieki nad matką, a następnie wydając rozstrzygnięcie uzasadnić swoje stanowisko stosownie do art. 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło