VIII SA/Wa 1062/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędzia WSA Artur Kot, Protokolant referent stażysta Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2011 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "organ odwoławczy" lub "SKO") utrzymało w mocy decyzję wydaną przez Prezydenta Miasta R. (dalej: "organ I instancji" lub "Prezydent R.") z [...] lipca 2010 r., przyznającą K. G. (dalej: skarżąca") pomoc w formie zasiłków celowych na dofinansowanie zakupu żywności w kwocie [...] zł, zakupu obuwia w kwocie [...] zł oraz na dofinansowanie zakupu środków czystości w wysokości [...] zł. Powyższą decyzję wydano w następującym stanie faktycznym. Prezydent R. wskazał, że skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. Wobec spełnienia przez skarżącą ustawowych przesłanek do przyznania jej zasiłku celowego, pomoc taka została udzielona, a jej wysokość dostosowana została do sytuacji rodzinnej i materialnej skarżącej, jak i do możliwości finansowych MOPS. Organ I instancji wskazał wielkość posiadanych środków jakie otrzymał do dyspozycji na 2010 rok, jak również ilość osób zgłaszających się o wsparcie. Dodał, że z uwagi na ograniczone możliwości finansowe nie jest w stanie zaspokoić nawet w stopniu dostatecznym wszystkich i uzasadnionych potrzeb osób zgłaszających się o pomoc. Od decyzji tej skarżąca złożyła odwołanie podnosząc, iż przyznana kwota pomocy w formie zasiłku celowego w łącznej wysokości [...] zł jest zbyt niska w stosunku do potrzeb jej rodziny. Wskazała, że sytuacja materialna i zdrowotna dwuosobowej rodziny jest bardzo trudna. Otrzymane środki nie wystarczą na zaspokojenie podstawowych potrzeb rodziny. Skarżąca utrzymuje się tylko z zasiłku okresowego i zasiłków celowych z pomocy społecznej a także z wynagrodzenia męża w wysokości [...] zł za miesiąc czerwiec 2010 r. Jest ona osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Ma poważne problemy zdrowotne, w szczególności podnieść należy, iż choruje na [...] i na [...]. Oczekuje na operację [...]. Aktualnie, jak wynika z odwołania jest w trzecim miesiącu ciąży. SKO utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję podzieliło ustalenia organu I instancji. Podniosło w uzasadnieniu, iż jak wynika z zebranego materiału dowodowego, skarżąca mieszka wspólnie z mężem, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Skarżąca jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy. W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, dochód rodziny wynosił [...] zł., co w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi [...] zł. Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, iż ograniczone środki finansowe nie pozwoliły na przyznanie skarżącej pomocy w wyższej wysokości. Organ pomocy społecznej jest odpowiedzialny za udzielenie pomocy wszystkim osobom potrzebującym i posiadane fundusze musi rozdzielać pomiędzy wszystkie osoby i rodziny wymagające wsparcia. Jednakże, to w jakim stopniu te potrzeby zostaną zaspokojone w ramach pomocy społecznej, zależy od wielkości środków którymi organ pomocy społecznej dysponuje oraz ilości osób i rodzin ubiegających się o wparcie finansowe w ramach pomocy społecznej. Mając do dyspozycji ograniczoną ilość środków finansowych organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o wsparcie, jak również udzielić świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Dlatego też stwierdził, iż w świetle powyższego zaskarżonej decyzji nie można zarzucić dowolności. Organ odwoławczy wskazał także, iż decyzją z tej samej daty co zaskarżona decyzja został przyznany zasiłek okresowy na lipiec 2010 r. w kwocie [...] zł., oraz zasiłek celowy na zakup posiłku w kwocie po [...] zł na lipiec i sierpień 2010 r. i zasiłek celowy na leki w kwocie [...] zł. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i proceduralnego - art. 10,75,77,80 kpa. Podniosła, iż uniemożliwiono jej udział w postępowaniu, a przed wydaniem decyzji nie mogła się wypowiedzieć co do zebranych dowodów, materiałów i zgłoszonych żądań. W uzasadnieniu skargi szczegółowo przedstawiła swoje problemy zdrowotne wraz z opisem schorzeń, jak i historie przebytego przez nią leczenia poszczególnych dolegliwości. Podniosła, iż pracownicy MOPS-u przyznają jej coraz niższe kwoty świadczeń z zemsty za pisanie przez skarżącą odwołań i skarg. Zakwestionowała wysokość przyznanego jej zasiłku celowego w łącznej kwocie [...] zł, który w jej ocenie powinien być znacznie wyższy. Wniosła o przyznanie jej kwot przez nią przedstawionych oraz wyrównania za miesiąc grudzień 2009 r. w kwocie [...] zł. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna nie naruszają prawa. Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organów, tak gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i prawną jego ocenę w świetle mających zastosowanie przepisów – art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Zgodnie z art. 145 § 1 Prawa o postępowaniu przed sadami administracyjnymi Sąd uwzględniając skargę na decyzję organu administracji uchyla tę decyzję, stwierdza jej nieważność lub stwierdza jej wydanie z naruszeniem prawa. W ustawowym katalogu rozstrzygnięć Sądu nie ma wnioskowanej przez skarżącą możliwości merytorycznego rozpoznania sprawy, w tym zasądzenia na jej rzecz wskazanych w skardze kwot. Zgodnie z dyspozycją art. 39 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu, co oznacza, że zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego. Natomiast art. 2 ust. 1 i art. 3 ust.1 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że jest to instytucja mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale również do możliwości finansowych organu udzielającego pomocy. Kontrola decyzji uznaniowej dokonywana przez sąd, a więc takiej jaka zapadła w niniejszym postępowaniu, ogranicza się do zbadania jej zgodności z prawem, przy czym Sąd nie wnika już w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Podejmując decyzję uznaniową, organ administracji ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, stosownie do art. 7 kpa, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków finansowych. Należy w pełni podzielić pogląd wyrażony w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 19 czerwca 2007 r. (sygn. akt I OSK 1464/06, opubl. Lex nr 299415), iż z przepisów regulujących tryb przyznania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Bezsprzecznym bowiem jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Nie ulega zatem wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Organy orzekające w omawianej sprawie poddały ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. Precyzyjnie wskazały zarówno możliwości finansowe organu, m.in. ilość przeznaczonych na ten cel środków pieniężnych, którymi w danym okresie czasu dysponuje organ, ilość osób zainteresowanych uzyskaniem takiego zasiłku, jak również sytuację osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia oraz zakres korzystania z pomocy społecznej. Podnieść należy, iż przyznana skarżącej w niniejszym postępowaniu administracyjnym pomoc finansowa w formie zasiłków celowych stanowiła łącznie kwotę [...] zł ( [...] zł + [...] zł + [...] zł), podczas gdy średnia wysokość przyznawanej w tym okresie pomocy w formie zasiłków wynosiła ok. [...] zł na rodzinę. Nadto, nie można pominąć okoliczności przyznania skarżącej zasiłku okresowego na miesiąc lipiec 2010 r. w kwocie [...] zł. oraz zasiłku celowego na zakup gorącego posiłku w kwocie po [...] zł na lipiec i sierpień 2010 r. i zasiłku celowego na leki w kwocie [...] zł. Tak więc, w ocenie Sądu, organy nie naruszyły granicy uznania administracyjnego w przyznaniu zasiłku celowego określonej w art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Samo spełnianie kryteriów ustawowych nie oznacza przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego, ponieważ organ może, ale nie musi, przyznać świadczenia. Uznanie administracyjne obejmuje również ocenę warunków uzasadniających przyznanie pomocy, jak również decyzję co do jej wysokości. Jeśli organ pomocy społecznej ocenił z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby strony, a z drugiej własne możliwości finansowe i uznał, że nie istnieje możliwość przyznania stronie zasiłku celowego, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa (por. wyrok z dnia 14 lutego 2006 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1825/05, opubl. Lex nr 194040). W świetle powyższego nie można postawić organom orzekającym zarzutu dowolności w podejmowaniu decyzji. Decyzje wydane zostały w oparciu o obowiązujące przepisy a o nieprzyznaniu świadczenia w zakresie objętym wnioskiem decydowały możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej. Sąd oceniając zaskarżoną decyzję nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu. Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia przepisu art. 10 § 1 kpa poprzez nie zawiadomienie skarżącej o zebraniu materiału dowodowego i możności składania wniosków, to zdaniem Sądu zarzut ten może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych – por. wyrok NSA z 18 maja 2006 r. II OSK 831/05, ONSAiWSA 2006, nr 6, poz. 157; OSP 2007, nr 3, poz. 26). Taka sytuacja w sprawie niniejszej nie zaistniała, co powoduje, iż uchybienie to pozostaje bez wpływu na wynik postępowania w sprawie niniejszej. Podnieść też należy, iż zarzut ten dotyczyć może jedynie postępowania przed organem II instancji, bowiem w toku postępowania pierwszoinstancyjnego pouczono skarżącą o treści art. 10 § 1 kpa – oświadczenie z [...].07.2010 r. (k. [...] akt administracyjnych). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku. ----------------------- 5