VIII SA/Wa 1089/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak, , Protokolant Starszy sekretarz sądowy Marlena Stolarczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2022 r. w Radomiu sprawy ze skargi E. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2021 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: organ II instancji, Kolegium), działając na podstawie art. 138 § 1 punkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: "k.p.a."), utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta R. przez Kierownika Działu Usług Opiekuńczych i Pomocy Stacjonarnej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. (dalej: "organ I instancji", "Prezydent") z dnia [...] września 2021r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty E. D. za pobyt w domu pomocy społecznej. Ww. rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego: Decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2021r., organ I instancji działając na podstawie art. 106 ust. 5 w zw. z art. 8, art. 14, art. 17 ust. 1 pkt 16, art. 59 ust. 1 i ust. 4, art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 2 pkt 1, art. 106 ust. 3b, art. 107, art. 109, art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1876 ze zm.; dalej: "u.p.s.") oraz art. 104, art. 127a i art. 163 k.p.a. orzekł o zmianie decyzji własnej nr [...] z dnia [...] października 2020r., zmienionej decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2021r., w części dotyczącej ustalenia opłaty E. D. (dalej: "skarżący", "strona") za pobyt w domu pomocy społecznej, w ten sposób, że: – od [...] kwietnia 2021r. miesięczną opłatę za pobyt strony w domu pomocy społecznej ustalił na kwotę [...] zł; – pozostałe ustalenia zawarte w decyzji nr [...] z dnia [...] października 2020r. pozostawił bez zmian. W uzasadnieniu decyzji organ I Instancji podał, że dochodem skarżącego jest emerytura wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym oraz [...] kwoty wynikającej ze sprzedaży nieruchomości. W kwietniu 2021r. dochód strony pomniejszony został o [...] zł z uwagi na niedopłatę podatku, natomiast w maju 2021r. uzyskał jednorazowy dochód w wysokości [...] zł z tytułu ponownego przeliczenia emerytury, jako wyrównanie świadczenia emerytalnego za okres od [...] lipca 2019 r. do [...] kwietnia 2021r. Dalej organ I instancji podał, że zgodnie z art. 8 ust. 12 u.p.s., w przypadku uzyskania jednorazowego dochodu należnego za dany okres, kwotę dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód. W przypadku strony uzyskany dochód, po rozliczeniu na [...] miesiące wyniósł [...] zl miesięcznie w okresie od lipca 2019r. do kwietnia 2021r. W związku z powyższym Prezydent podał, że w marcu 2021r. dochodem skarżącego była emerytura wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w kwocie [...] zł, [...] kwoty wynikającej ze sprzedaży nieruchomości tj. [...] zł oraz wyrównanie emerytury w kwocie [...]zł. Łącznie dochód ten wynosił [...] zł. W kwietniu 2021r. dochód strony pomniejszony został o [...] zł z tytułu niedopłaty podatku i wynosił [...] zł, natomiast od maja 2021r. dochód składał się wyłącznie z emerytury wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym oraz [...] kwoty ze sprzedaży nieruchomości i wynosił [...] zł. W dalszej części uzasadnienia organ I instancji podał, że od [...] kwietnia 2021r. zmieniła się także kwota średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej i wynosi [...] zł. Na tej podstawie ustalono odpłatność strony za pobyt w domu pomocy społecznej od 1 kwietnia 2021r. w pełnej kwocie średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca tj. w kwocie [...] zł. Odwołanie od powyższej decyzji złożył skarżący podniósł, że wyraża zgodę na ponoszenie odpłatności za pobyt w kwocie [...] zł, ale od dnia [...] października 2021r. do [...] grudnia 2021r., ponieważ po potrąceniach z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na dom pomocy społecznej, dochód jego wynosi [...] zł. Skarżący podał, że nie jest w stanie zapłacić wstecz pełnej odpłatności, ponieważ prawo nie działa wstecz. Ponadto nie ma takiej kwoty, by od [...] kwietnia 2021r. wyrównać zaległość. Uważa, że sprawa pełnej odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej jest uregulowana i dotyczy kwoty [...] zł, którą przez rok powinien płacić, zgodnie z decyzją z dnia [...] lutego 2021r., znak: [...]. Skarżący wniósł o pozytywne rozpatrzenie sprawy. Kolegium, wskazaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Uzasadniając przedstawiło dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Przytoczyło brzmienie art. 8 ust. 12 oraz art. 106 u.p.s. Kolegium wyjaśniło, iż w sprawie zmieniła się zarówno sytuacja dochodowa skarżącego, jak również średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej. Wskazało, iż w maju 2021r. skarżący uzyskał jednorazowy dochód w wysokości [...] zł z tytułu ponownego przeliczenia emerytury, jako wyrównanie świadczenia emerytalnego, za okres od [...] lipca 2019r. do [...] kwietnia 2021r. Po przeliczeniu kwoty ([...] zł) na [...] miesiące, stosownie do art. 8 ust. 12 u.p.s., dochód skarżącego z tytułu ponownego przeliczenia emerytury, w okresie od [...] lipca 2019r. do [...] kwietnia 2021r. wynosił [...] zł miesięcznie. Ponadto w kwietniu 2021r. dochód skarżącego pomniejszony został o kwotę [...] zł z tytułu niedopłaty podatku. W związku z powyższym w marcu 2021r. dochodem skarżącego była emerytura wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w kwocie [...] zł, [...] kwoty wynikającej ze sprzedaży nieruchomości tj. [...] zł oraz wyrównanie emerytury w kwocie [...] zł. Łącznie dochód ten wynosił [...] zł. W kwietniu 2021r. dochód skarżącego był niższy o kwotę [...]zł z tytułu niedopłaty podatku i wynosił [...] zł, natomiast od maja 2021r. dochód strony składał się z emerytury wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym oraz [...] kwoty ze sprzedaży nieruchomości i wynosił [...] zł. Dalej organ odwoławczy zauważył, iż poprzednia wysokość dochodu skarżącego stanowiąca podstawę ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej wynosiła [...] zł miesięcznie, zaś w marcu 2021r. dochód wyniósł [...] zł. Wzrost dochodu o kwotę [...] zł przekraczającą 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej ([...] zł) nakłada na organ obowiązek zmiany decyzji określającej wysokość wnoszonej przez nią opłaty. Zmiana sytuacji dochodowej strony stanowi bowiem obligatoryjną przesłankę weryfikacji decyzji administracyjnej na niekorzyść strony. Kolegium wyjaśniło także, iż na mocy zarządzenia nr [...] Prezydenta Miasta R. z dnia [...] marca 2021 r. zmienił się średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej Weterana Walki i Pracy w R. i od [...] kwietnia 2021r. wynosi [...] zł. Kolegium podniosło, iż z uwagi na wskazane powyżej zmiany należało zmienić opłatę skarżącego za pobyt w domu pomocy społecznej i od [...] kwietnia 2021r. ustalić opłatę w pełnej wysokości tj. w kwocie [...] zł miesięcznie, którą skarżący obowiązany jest wnosić do [...] grudnia 2021r. Po tej dacie opłata wynosić będzie, zgodnie z pierwotną decyzją [...]zł miesięcznie. Odnosząc się do zarzutów odwołania, Kolegium wskazało, iż mechanizm ustalania wysokości opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej dla jego mieszkańca jest klarowny i sprowadza się do tego, że organ administracji ustala wysokość dochodu takiej osoby, a wysokość odpłatności wynika wprost z przepisu prawa i wynosi 70% jej dochodu. Ponadto, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ odwoławczy zauważył, iż konstytutywna decyzja może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną. Dlatego też, w ocenie Kolegium, organ I instancji uprawniony był do ustalenia opłaty skarżącego od dnia zaistnienia zdarzenia, a więc z mocą wsteczną. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję organu odwoławczego z dnia [...] listopada 2021 r. wywiódł skarżący, nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem. W uzasadnieniu skargi powtórzył, że nie jest w stanie zapłacić wstecz pełnej odpłatności, gdyż pieniądze ze sprzedaży mieszkania spożytkował na bieżące potrzeby. Jednocześnie zauważył, iż jego obecne miesięczne dochody wynoszą [...]zł. Ponadto uważał, że sprawa pełnej odpłatności za pobyt jest uregulowana i dotyczy kwoty [...]zł, którą przez rok powinienem płacić w związku ze sprzedażą mieszkania zgodnie z decyzją z dnia [...] lutego 2021r. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Stan faktyczny w niniejszej sprawie jest niesporny i znajduje odzwierciedlenie w dokumentach zgromadzonych w aktach. Spór w rozpoznawanej sprawie koncentruje się jedynie wokół zagadnienia dopuszczalności nadania decyzji, o której mowa w art. 106 ust. 5 u.p.s., mocy wstecznej w stosunku do daty jej wydania. Przepis ten stanowi, że decyzję administracyjną przyznającą świadczenia z pomocy społecznej zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Z treści przywołanego przepisu wynika, że zmiana sytuacji dochodowej strony stanowi obligatoryjną przesłankę weryfikacji decyzji. Ustawodawca w redakcji art. 106 ust. 5 u.p.s. posługuje się pojęciami: "zmienia" i "uchyla", co oznacza, że zarówno zmiana decyzji pierwotnej przyznającej świadczenie, jak i jej uchylenie mają charakter konstytutywny, bo tworzy, zmienia lub uchyla stosunki prawne, przy czym ta zmiana konkretnej sytuacji prawnej następuje z mocy samej decyzji. W tym miejscu należy podkreślić, że zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą sądów administracyjnych każdy akt stosowania prawa odnosi się do określonego stanu faktycznego i w związku z tym jego skutki prawne mogą być powiązane w czasie z zaistnieniem tego stanu faktycznego. Akt konstytutywny, kreujący określone prawa i obowiązki, pozostaje zawsze w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych, stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W konsekwencji konstytutywna decyzja może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną, a o temporalnej skuteczności decyzji nie przesądza jej deklaratoryjność lub konstytutywność (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 993/13, z 13 października 2017 r., sygn. akt I OSK 2170/16, z 25 stycznia 2019 r., sygn. akt I OSK 3158/18, czy 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1406/19, i powołane w nich orzecznictwo i stanowisko doktryny). A zatem zmiana decyzji na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s. dotycząca wysokości opłaty za pobyt w DPS może więc mieć skutek wsteczny, tj. wywołać skutek z datą wcześniejszą, aniżeli data wydania decyzji zmieniającej. W ocenie Sądu, organy orzekające prawidłowo ustaliły, że wzrost dochodu przekroczył 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (art. 106 ust. 3b u.p.s.), dlatego konieczna była zmiana odpłatności. Zmiana odpłatności w przypadku wzrostu dochodu zobowiązanych do ponoszenia odpłatności za pobyt mieszkańca w DPS nie jest pozostawiona uznaniu organów. Z akt sprawy wynikało bowiem, że zmieniła się zarówno sytuacja dochodowa skarżącego (w maju 2021r. skarżący uzyskał jednorazowy dochód w wysokości [...] zł z tytułu ponownego przeliczenia emerytury, jako wyrównanie świadczenia emerytalnego za okres od [...] lipca 2019r. do [...] kwietnia 2021r.), jak również średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej, który w kontrolowanej sprawie od [...] kwietnia 2021r. wynosił [...]zł. Z uwagi na powyższe organy orzekające zobligowane były do zmiany opłaty skarżącego za pobyt w domu pomocy społecznej. W konsekwencji od [...] kwietnia 2021r. do [...] grudnia 2021r. skarżący winny był ponosić opłatność w pełnej wysokości tj. w kwocie [...] zł miesięcznie. Z powyższych względów zarzuty skargi okazały się bezzasadne. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie stwierdził również, by zaskarżona decyzja była dotknięta wadami które uzasadniałyby jej uchylenie. Organy obu instancji dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Tak ustalony stan faktyczny stał się podstawą prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, co szczegółowo wyjaśniono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Mając na względzie powyższe Sąd oddalił skargę, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a.