VIII SA/Wa 1123/13
WyrokWSA w Warszawie2014-04-08
Skład orzekający: Renata Nawrot, Marek Wroczyński, Iwona Szymanowicz-Nowak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Stowarzyszenie, niebędące stroną postępowania o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, może skutecznie żądać wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji, powołując się na interes społeczny, jeśli nie skonkretyzuje tego interesu?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej oraz sąd administracyjny prawidłowo odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy na wniosek organizacji społecznej, ponieważ organizacja ta nie wykazała istnienia interesu społecznego, który uzasadniałby jej udział w postępowaniu. Samo powoływanie się na cele statutowe oraz ogólnikowe stwierdzenia dotyczące naruszenia prawa nie są wystarczające do spełnienia przesłanki interesu społecznego, wymagającej konkretnego powiązania z indywidualną sprawą.Stan faktyczny
Stowarzyszenie zwróciło się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza ustalającej warunki zabudowy dla budowy elektrowni wiatrowych. SKO odmówiło wszczęcia postępowania, uznając, że choć cele statutowe stowarzyszenia uzasadniają jego udział, to nie przemawia za tym interes społeczny. Stowarzyszenie nie wykazało konkretnego interesu społecznego, a jedynie ogólnikowo podnosiło zarzuty dotyczące naruszenia prawa. WSA w Warszawie oddalił skargę stowarzyszenia na postanowienie SKO.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Stowarzyszenia na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak (sprawozdawca), Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia "[...]" na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustalenia warunków zabudowy oddala skargę.
Postanowieniem znak [...] z dnia [...] lipca 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "Kolegium", "organ"), działając na podstawie art. 31 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267; zwana dalej "k.p.a.") orzekło o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza I. (dalej "Burmistrz") z dnia [...] listopada 2012 r., znak: [...], ustalającej sposób zagospodarowania terenu i warunki zabudowy dla inwestycji zamierzonej przez [...] Sp. z o.o. w W., ul. M. [...] (dalej: "inwestor"), polegającej na budowie dwóch elektrowni wiatrowych o mocy do 2MW każda wraz z niezbędną infrastrukturą obejmującą: budowę drogi dojazdowej, ułożenie kabli energetycznych SN do wyprowadzania mocy z turbin wiatrowych do planowanego GPZ-u wraz ze złączami kablowymi, ułożenie kabli światłowodowych wraz ze studniami kablowymi, budowę placów montażowych przy stanowisku turbin na działkach o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w S.
Kolegium podało, iż w dniu [...] lipca 2013 r. do organu wpłynął wniosek Stowarzyszenia "[...]" (dalej: "stowarzyszenie", "skarżący") o wszczęcie
z urzędu na podstawie art. 157 § 1 i § 2 k.p.a. postępowania w sprawie nieważności ww. ostatecznej decyzji Burmistrza z dnia [...] listopada 2012 r. oraz o wstrzymanie z urzędu wykonania tej decyzji. Jako podstawę powyższego skarżący wskazał zarzuty dotyczące rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu przedmiotowej decyzji Burmistrza. Stowarzyszenie wyjaśniło, iż nie brało udziału w postępowaniu zwykłym prowadzonym z wniosku inwestora o wydanie decyzji o warunkach zabudowy.
Za właściwą do rozpoznania przedmiotowego wniosku organ uznał regulację zawartą w art. 31 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem wszczęcia postępowania oraz dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Warunkiem wszczęcia postępowania jest jednoczesne spełnienie obu wskazanych w nim przesłanek. Oceniając wniosek stowarzyszenia w kontekście ww. przepisu Kolegium stwierdziło, że spełnia ono pierwszy określony w nim warunek, tj. cele statutowe stowarzyszenia uzasadniają wszczęcie postępowania. Wprawdzie we wniosku skarżący nie powołał się na swoje cele statutowe, jednak organ z urzędu - w innych toczących się w tym przedmiocie postępowaniach – prowadził weryfikację tej przesłanki. Zgodnie bowiem z pkt 7 ppkt 10 Regulaminu stowarzyszenia, jego celem jest: "angażowanie się na rzecz ochrony oraz promocji środowiska naturalnego, krajobrazu i zasobów historyczno-kulturowych i w związku z tym ocenianie, informowanie i ustosunkowywanie się do planowanych i realizowanych przedsięwzięć oraz inwestycji oddziaływujących na środowisko i przyrodę, np.: elektrownie wiatrowe, wytwórnie mas bitumicznych, zakłady utylizacji odpadów i inne." Terenem działania stowarzyszenia jest województwo [...] (pkt 1 ppkt 1 Regulaminu), a swoje cele realizuje ono m.in. poprzez uczestniczenie jako strona w rozumieniu k.p.a. w postępowaniach administracyjnych prowadzonych przez organy państwowe i samorządowe, dotyczących mieszkańców i obszaru jego działania, w szczególności w postępowaniach dotyczących wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (pkt 8 ppkt 10 Regulaminu).
Nie jest natomiast spełniona druga z ustawowych przesłanek wymieniona w art. 31 § 1 k.p.a., warunkująca wszczęcie postępowania na żądanie stowarzyszenia, tj. nie przemawia za tym interes społeczny. W ocenie organu, ogólnikowość zgłoszonego żądania nie wskazuje jednoznacznie na związek pomiędzy celami działania stowarzyszenia a przedmiotem postępowania, którego wszczęcia żąda i do którego chce przystąpić, w powiązaniu z interesem społecznym. Brak jest określenia interesu społecznego skonkretyzowanego w danej sprawie indywidualnie, przy uwzględnieniu jej realiów i uwarunkowań.
Organ podniósł, że organizacja społeczna powinna wykazać zasadność żądania wszczęcia postępowania, ponieważ jej udział w sprawie nie jest obojętny dla stron, zwłaszcza gdy reprezentują przeciwstawne interesy. Organizacja powinna też wykazać, jakie posiada "kwalifikacje" do występowania w danej konkretnej sprawie. Musi istnieć merytoryczne powiązanie między przedmiotem sprawy a osiągnięciami, specjalizacją działania, a nie tylko celami organizacji społecznej. Kolegium uznało, iż w niniejszej sprawie stowarzyszenie żadnej z tych okoliczności nie wykazało. Natomiast samo powoływanie się na cele statutowe oraz ogólnikowe stwierdzenia są niewystarczające, gdy chce się brać udział w specjalistycznym postępowaniu, jakim jest postępowanie
o ustalenie warunków zabudowy.
Kolegium wskazało także, iż składnikiem interesu społecznego organizacji nie może być ocena prawdziwości zarzutów prawnych wobec decyzji objętej zakresem żądania stwierdzenia nieważności. W fazie wszczęcia postępowania nie podlegają bowiem badaniu przesłanki istotne w stadium rozpoznawczym, uzasadniające określone rozstrzygnięcie sprawy co do istoty. Nie można – w ocenie Kolegium – łączyć wystąpienia interesu społecznego organizacji ze wstępnym ustaleniem zasadności wnioskowanego przez nią sposobu zakończenia postępowania. Stowarzyszenie powinno wykazać za pomocą odpowiedniej argumentacji spełnienie przez nie przesłanek z art. 31 § 1 k.p.a., natomiast organ administracji ma obowiązek zweryfikować, czy przedstawiona przez stowarzyszenie argumentacja uzasadnia jego żądanie.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podał, iż decyzja Burmistrza z dnia [...] listopada 2012 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, zatem winna zostać stwierdzona jej nieważność. Wskazał, iż z rozstrzygnięcia organu wynika, że Kolegium nie znalazło podstaw do uwzględnienia wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że za żądaniem stowarzyszenia wszczęcia postępowania nieważnościowego nie przemawia interes społeczny. Podniosło w tym zakresie, iż stowarzyszenie nie wnosiło do Kolegium o uznanie za stronę postępowania, gdyż wniosek dotyczył wszczęcia postępowania z urzędu. Tak więc organ w żaden sposób nie ustosunkował się do zarzutów podniesionych we wniosku, zaś przytoczona argumentacja jest nietrafna i nie znajduje związku z wadami decyzji wskazanymi przez stowarzyszenie.
Postanowieniem znak [...] z dnia [...] września 2013 r. Kolegium, biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a., orzekło o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.
W uzasadnieniu orzeczenia wskazało, iż we wniosku o stwierdzenie nieważności spornej decyzji Burmistrza z dnia [...] listopada 2012 r. stowarzyszenie przedstawiło następujące zarzuty:
1) naruszenie art. 61 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r.
o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2012 r., poz. 647, ze zm., zwana dalej "u.p.z.p."), bowiem elektrownia wiatrowa o mocy 2 MW nie stanowi urządzenia infrastruktury technicznej, w związku z czym organ miał obowiązek przeprowadzenia "analizy sąsiedztwa";
2) naruszenie art. 61 ust. 1 pkt 4 u.p.z.p. w związku z art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy
z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. Nr 16, poz. 78, ze zm.) – zmiana przeznaczenia gruntu rolnego na cele nierolnicze i nieleśne powinna odbyć się w trybie uchwalania planu miejscowego i zgody Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi;
3) naruszenie art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p. –decyzja o warunkach zabudowy jest niezgodna z poprzedzającą ją decyzją środowiskową z dnia [...] września 2011 r. znak [...] wydaną dla przedsięwzięcia pod nazwą "Budowa farmy wiatrowej I. II o mocy 78 MW", wobec czego organ nie miał podstaw do wydania kilkunastu odrębnych decyzji o warunkach zabudowy, gdyż działanie takie narusza art. 86 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. nr 199, poz. 1227 ze zm.).
Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu w zakresie oceny, iż w niniejszej sprawie bezspornym jest wystąpienie pierwszego z warunków, określonych w art. 31 § 1 k.p.a., bowiem cele statutowe stowarzyszenia uzasadniają wszczęcie postępowania (pkt 1 ppkt 1, pkt 7 ppkt 10 oraz pkt 8 ppkt 10 Regulaminu). Natomiast nie została spełniona druga przesłanka, tj. nie przemawia za tym interes społeczny. Ogólnikowość złożonego w tym zakresie żądania nie pozwala na przyjęcie, że ta inicjatywa związana jest z interesem społecznym, ponieważ stowarzyszenie nie przedstawiło okoliczności pozwalających na skonkretyzowanie tego interesu.
Organ wyjaśnił, iż interes organizacji społecznej do występowania w cudzej sprawie powinien mieć niższą rangę, niż interes strony, zwłaszcza że interes strony przeważnie pozostaje w sprzeczności z interesem organizacji społecznej, przystępującej do postępowania lub wnioskującej o jego wszczęcie. Organizacja społeczna powinna zatem wykazać zasadność udziału w postępowaniu, ponieważ jej udział w sprawie nie jest obojętny dla stron, zwłaszcza gdy reprezentują przeciwstawne interesy. Zdaniem Kolegium, organizacja społeczna powinna również wykazać, w czym upatruje niemożliwość realizowania inwestycji, polegającej na budowie konkretnej elektrowni wiatrowej, lokalizowanej na ściśle określonym terenie.
Kolegium stwierdziło, że w rozpoznawanej sprawie stowarzyszenie nie wskazało konkretnych parametrów zabudowy, jakie planowana inwestycja miałaby naruszać oraz realnego zagrożenia naruszenia prawa związanego z jej realizacją. Za niewystarczające uznano powoływanie się na ogólne wartości, takie jak: ład przestrzenny, naruszenie zasady dobrego sąsiedztwa, czy też polemikę z zakwalifikowaniem przedsięwzięcia jako urządzenia infrastruktury technicznej. Organ podniósł, że stowarzyszenie czynnie uczestniczyło w postępowaniach administracyjnych mających na celu wzruszenie decyzji Burmistrza o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego zamierzenia inwestycyjnego, tak więc posiadało szczegółowe informacje o zamiarach inwestora, w tym dokładnych parametrach elektrowni wiatrowych i terenie, na jakim mają być realizowane (informacje zawarte w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz raporcie oddziaływania inwestycji na środowisko). Udział organizacji społecznej w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 31 § 1 k.p.a., zdaniem Kolegium, nie może służyć partykularnym interesom organizacji społecznej lub jej członków, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych. Podejmując decyzję o wszczęciu postępowania nieważnościowego i badając przesłankę wykazania przez organizację interesu społecznego, organ nie może pomijać roli stron postępowania, którym przysługuje prawo złożenia wniosku o wszczęcie trybu nadzwyczajnego, a które to strony
w niniejszej sprawie nie kwestionują zasadności decyzji Burmistrza. Organizacja próbuje zainicjować wszczęcie postępowania, którym nie są zainteresowane same strony.
Organ wskazał, iż na etapie badania wystąpienia przesłanki interesu społecznego organizacji nie dokonuje się wyczerpującej oceny trafności zarzutów wobec decyzji objętej zakresem żądania stwierdzenia nieważności. W fazie wszczęcia postępowania nie podlegają bowiem badaniu przesłanki istotne w stadium rozpoznawczym, uzasadniające określone rozstrzygnięcie sprawy co do istoty.
Kolegium stwierdziło, że stowarzyszenie nie powołało dowodów, wskazujących na wystąpienie konkretnych zagrożeń przez zrealizowanie inwestycji, polegającej na budowie elektrowni wiatrowej, zlokalizowanej na działce, objętej decyzją Burmistrza,
a nawet nie uprawdopodobniło takich zagrożeń. W konsekwencji uznało, iż inicjujący przedmiotowe postępowanie wniosek skarżącego nie zawiera w swej treści konkretnych zarzutów wskazujących na obarczenie spornej decyzji kwalifikowanymi wadami, nadto stowarzyszenie nie wykazało interesu prawnego w złożeniu ww. wniosku.
W skardze złożonej do sądu administracyjnego na powołane rozstrzygnięcie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego i poprzedzającego je postanowienia. Wydanemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 7 – 9 k.p.a.
w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy poprzez wadliwe rozpoznanie złożonego wniosku i odmowę wszczęcia postępowania nieważnościowego, bez zbadania istoty sprawy i weryfikacji podniesionych zarzutów, zwłaszcza dotyczących istnienia rażącego naruszenia prawa w postępowaniu zakończonym wydaniem ostatecznej decyzji Burmistrza z dnia [...] listopada 2012 r.
W uzasadnieniu złożonego środka zaskarżenia skarżący za nieprawidłowe uznał ustalenie organu, iż za żądaniem wszczęcia postępowania przez stowarzyszenie nie przemawia interes społeczny, a wniosek nie zawiera konkretnych zarzutów co do decyzji Burmistrza. Podniósł, iż art. 61 § 1 k.p.a. stanowi, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Skarżący domaga się wszczęcia postępowania nadzwyczajnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Uznał, iż postanowienie Kolegium odmawiające wszczęcia postępowania nieważnościowego mogłoby zapaść tylko w sytuacji ustalenia przez ten organ, że sporna decyzja Burmistrza nie zawiera żadnej z wad określonych przepisem art. 156 § 1 k.p.a. We wniosku o wszczęcie postępowania stowarzyszenie wskazywało, iż sporna decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa i zawiera wady powodujące jej nieważność. Tymczasem organ w ogóle nie ustosunkował się do tych zarzutów, zaniechał ustalenia, czy podnoszone we wniosku okoliczności stanowią podstawę do wszczęcia postępowania nieważnościowego.
W ocenie skarżącego, sprawa niniejsza nie została przez Kolegium dostatecznie wyjaśniona. Ponadto organ nie uzasadnił dlaczego nie widzi podstaw do wszczęcia postępowania nieważnościowego, opierając się jedynie na wskazaniu, że stowarzyszenie nie wykazało interesu społecznego, co trudno nazwać rozpatrzeniem sprawy co do jej istoty. Organ w żaden sposób nie rozważył również zasadności wszczęcia postępowania z urzędu, co było o tyle ważne, że skarżący przedstawił konkretne okoliczności wymagające takiego rozważenia.
W odpowiedzi na skargę, Kolegium podtrzymało argumentację zawartą
w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Istota sprawy sprowadza się do ustalenia prawidłowości odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej warunki zabudowy, z uwagi na niespełnienie przez stowarzyszenie ustawowej przesłanki posiadania interesu społecznego.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zasadą w postępowaniu administracyjnym jest udział w nim stron, przy czym pojęcie strony określone zostało
w art. 28 k.p.a. Wyjątkiem od tej zasady jest udział w postępowaniu organizacji społecznych, których uczestnictwo nie wynika z istnienia po ich stronie własnego interesu prawnego, lecz przemawia za tym wyłącznie interes społeczny, przy czym ten udział musi być uzasadniony celami statutowymi. Udział organizacji społecznych
w konkretnym postępowaniu administracyjnym nie pozostaje bez wpływu na sytuację prawną samych stron, dlatego przesłanki dopuszczenia organizacji do udziału
w postępowaniu nie mogą być interpretowane rozszerzająco.
Zgodnie z art. 31 § 1 k.p.a., organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w toczącym się postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Zgodnie z cytowanym przepisem, warunkiem wszczęcia postępowania na wniosek organizacji społecznej jest jednoczesne spełnienie obu wskazanych w nim przesłanek.
W niniejszej sprawie bezsporne jest wystąpienie pierwszej z ww. ustawowych przesłanek, iż cele statutowe stowarzyszenia uzasadniają jego dopuszczenie do udziału w postępowaniu. Sąd akceptuje to rozumowanie, gdyż z pkt 7 ppkt 10 Regulaminu skarżącego wynika m. in., iż celem stowarzyszenia jest angażowanie się na rzecz ochrony oraz promocji środowiska naturalnego, krajobrazu i zasobów historyczno – kulturowych i w związku z tym ocenianie, informowanie i ustosunkowywanie się do planowanych i realizowanych przedsięwzięć oraz inwestycji oddziaływujących na środowisko i przyrodę, np.: elektrownie wiatrowe, wytwórnie mas bitumicznych, zakłady utylizacji odpadów i inne. Cele te stowarzyszenie realizuje przez uczestniczenie jako strona, w rozumieniu k.p.a., w postępowaniach administracyjnych prowadzonych przez organy państwowe i samorządowe dotyczących mieszkańców i obszaru działania stowarzyszenia (teren województwa [...] - pkt 1 ppkt 1 Regulaminu),
w szczególności w postępowaniach dotyczących: decyzji o warunkach zabudowy
i zagospodarowania terenu, decyzji o ustaleniu lokalizacji dla inwestycji znacząco oddziaływującej na środowisko, w tym elektrowni wiatrowych wraz z infrastrukturą, wytwórni mas bitumicznych, zakładów utylizacji odpadów i innych.
Sporną w sprawie jest kwestia, czy zachodzi druga przesłanka warunkująca dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu, to znaczy, czy za dopuszczeniem skarżącego do udziału w postępowaniu przemawia interes społeczny. Pojęcie "interesu społecznego" nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę, tak więc w każdej sprawie indywidualnej podlega ono wykładni organu, do którego zostało skierowane żądanie oparte na art. 31 § 1 k.p.a. Sąd podziela wywody organu, że interes organizacji społecznej w cudzej sprawie musi mieć niższą rangę niż interes samej strony. Udział organizacji społecznej, jako podmiotu na prawach strony
w postępowaniu administracyjnym, nie może służyć partykularnym interesom organizacji społecznej lub jej członków, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 843/07, Lex nr 501062). Organizacja społeczna powinna z dużą starannością i dokładnością wykazać zasadność udziału w konkretnym postępowaniu, ponieważ jej udział w sprawie nie jest obojętny dla stron, zwłaszcza gdy reprezentują przeciwstawne interesy. W tym celu winna uprawdopodobnić, że jej udział w postępowaniu przyczyni się do lepszego, wszechstronnego wyjaśnienia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 1038/08, publ. CBOSA). Natomiast na organie administracji spoczywa ciężar zweryfikowania zasadności dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w sprawie (wyrok NSA z dnia 23 września 2009 r., sygn. akt II OSK 1339/09, publ. CBOSA.
Niniejsze postępowanie dotyczy odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o ustaleniu warunków zabudowy. Stowarzyszenie nie było stroną postępowania zwykłego o ustalenie warunków zabudowy
i zagospodarowania terenu, żadna ze stron nie zainicjowała takiego postępowania, zatem należy uznać, że dopuszczenie organizacji do udziału w sprawie o stwierdzenie nieważności spornej decyzji Burmistrza stanowi niezbędną przesłankę podmiotową do rozpoznania takiego wniosku. Z uwagi na przedmiot tego postępowania nie jest w nim dopuszczalne powtórne rozpoznanie przez organ sprawy, w której została wydana decyzja dotknięta, w ocenie skarżącego, wadą nieważności. Skarżący powinien wobec tego tym bardziej wykazać zaistnienie szczególnego interesu społecznego we wszczęciu postępowania nieważnościowego. Z tego względu w orzecznictwie sądowym wskazuje się, że nawet wszczęcie z urzędu postępowania nieważnościowego, podyktowane wnioskiem organizacji społecznej w trybie art. 31 § 2 k.p.a., nie powoduje, że na skutek wszczętego w tym zakresie postępowania organizacja ta uzyskuje przymiot podmiotu na prawach strony (por. wyrok NSA z dnia 20 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 908/10, Lex nr 1081948). Nie jest również dopuszczalna taka wykładnia art. 31 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organ administracji publicznej byłby niejako automatycznie zobligowany do uwzględnienia żądania organizacji społecznej z tych tylko powodów, że jest ona formalnie organizacją społeczną, której żądanie jest uzasadnione celami statutowymi, bez badania, czy przemawia za tym interes społeczny (por. wyrok NSA
z dnia 19 lipca 2012 r., II OSK 663/11, Lex nr 1217445).
Z akt administracyjnych w przedmiotowej sprawie nie wynika, aby stowarzyszenie skonkretyzowało interes społeczny, który uzasadniałby udział
w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza z dnia [...] listopada 2012 r. We wniosku o jego wszczęcie podnosił jedynie argumenty dotyczące nieprawidłowości spornej decyzji, nie określił w ogóle na czym opiera swój interes prawny do inicjowania przedmiotowego postępowania. Zdaniem Sądu, tak sformułowany wniosek nie mógł być uznany za spełniający wymóg wykazania przez organizację społeczną przesłanek z art. 31 § 1 k.p.a. i nie może prowadzić do uznania, że skarżące stowarzyszenie wykazało istnienie interesu społecznego, uzasadniającego wszczęcie postępowania nieważnościowego w przedmiotowym zakresie. Przytoczone we wniosku podstawy odnoszące się do planowanej inwestycji, polegającej na budowie dwóch elektrowni wiatrowych o mocy do 2 MW każda wraz z niezbędną infrastrukturą, nie pozwalają na ustalenie, jakiemu konkretnie celowi realizowanemu przez skarżącego miałoby służyć wszczęte postępowanie o stwierdzenie nieważności spornej decyzji Burmistrza.
Sąd podziela stanowisko organu, że stowarzyszenie powinno wykazać, w czym upatruje niemożność realizowania inwestycji polegającej na budowie konkretnej elektrowni wiatrowej, lokalizowanej na ściśle określonym terenie, jakie realne zagrożenia naruszenia prawa niesie realizacja planowanej inwestycji, w jaki sposób decyzja Burmistrza rażąco narusza prawo. Nie jest przy tym wystarczające powoływanie się na ogólne wartości, takie jak: ład przestrzenny, naruszenie zasady dobrego sąsiedztwa, czy też "nieprawidłowe" zakwalifikowanie przedsięwzięcia jako urządzenia infrastruktury technicznej. Okoliczności te nie dają bowiem podstaw do wywiedzenia interesu społecznego (podobnie w wyroku NSA z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2161/10, LEX nr 1109379).
W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał istnienia interesu społecznego, a złożony wniosek o wszczęcie postępowania nie został poparty stosownymi argumentami.
W konsekwencji przyjąć należy, iż ogólnikowo sformułowany wniosek nie może być uznany za spełniający wymóg wykazania przez organizację społeczną przesłanek z art. 31 § 1 k.p.a. i nie może prowadzić do uznania, że stowarzyszenie wykazało istnienie interesu społecznego uzasadniającego przystąpienie do udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Podane przez skarżącego okoliczności mają charakter bardzo ogólny i nie pozwalają na uznanie, że został wykazany w rozpoznawanej sprawie administracyjnej związek pomiędzy celami statutowymi a interesem społecznym. Dlatego też bez skonkretyzowania interesu społecznego i bez odniesienia go do poszczególnej indywidualnej sprawy organizacja społeczna nie może skutecznie skorzystać z instytucji procesowej przewidzianej w art. 31 § 1 k.p.a. Taka ocena przedmiotowego stanu faktycznego dokonana przez organ, zdaniem Sądu, jest prawidłowa i w okolicznościach przedmiotowej sprawy Kolegium nie naruszyło art. 7 - 9 k.p.a. oraz art. 31 § 1 k.p.a. Prawidłowo zaś uznało, że stowarzyszenie nie skonkretyzowało "interesu społecznego", który miałby się przekładać na postępowanie administracyjne w sprawie weryfikacji w trybie nadzwyczajnym decyzji o ustaleniu warunków zabudowy inwestycji polegającej na budowie elektrowni wiatrowych.
Należy również podzielić ocenę Kolegium w tym zakresie, że we wniosku
o ponowne rozpatrzenie sprawy stowarzyszenie nie kwestionowało ustaleń organu odnośnie nieposiadania interesu społecznego do skutecznego wystąpienia o wszczęcie postępowania nieważnościowego. Jednak, w jego ocenie, Kolegium - po otrzymaniu informacji o ewentualnych przesłankach rażącego naruszenia prawa w kwestionowanej decyzji o warunkach zabudowy – powinno wszcząć z urzędu postępowanie
o stwierdzenie nieważności tejże decyzji. Stanowisko takie, zdaniem Sądu, nie jest prawidłowe, bowiem po wpływie przedmiotowego wniosku obowiązkiem organu było przede wszystkim zbadanie go pod kątem wystąpienia przesłanek z art. 31 § 1 k.p.a., co zostało uczynione i znalazło wyraz w zaskarżonym postanowieniu. Organ administracji natomiast nie ma obowiązku wszczynać z urzędu postępowania nieważnościowego w każdym przypadku otrzymania (niepochodzącego od strony postępowania) wniosku o skontrolowanie decyzji w trybie nadzoru. Taki wniosek stanowi jedynie zawiadomienie organu nadzoru o kwalifikowanej (w ocenie zawiadamiającego) wadliwości decyzji ostatecznej, ale nie powoduje on wszczęcia postępowania administracyjnego. Dla informacji, że nie będzie wszczęte z urzędu postępowanie nieważnościowe kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje formy postanowienia. Brak jest również środków procesowych pozwalających zawiadamiającemu na zmuszenie organu administracji do wszczęcia z urzędu postępowania w trybie nadzoru (por. wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 1998 r., III SA 408/97, publ. CBOSA, wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2013 r., I SA/Wa 2238/12, publ. CBOSA). W niniejszej sprawie Kolegium nie doszukało się "ewidentnych okoliczności" (jak to określa stowarzyszenie), świadczących o rażącym naruszeniu prawa przy wydawaniu przez Burmistrza ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy.
Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd uznał, że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, a działając z urzędu, nie dopatrzył się również innych uchybień, które powodowałyby konieczność uchylenia zaskarżonego i poprzedzającego je postanowienia. Dlatego też na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło