VIII SA/Wa 1129/13

WyrokWSA w Warszawie2014-04-08

Skład orzekający: Renata Nawrot, Marek Wroczyński, Iwona Szymanowicz-Nowak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Stowarzyszenie, powołując się na cele statutowe, może skutecznie żądać wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, jeśli nie wykaże konkretnego interesu społecznego przemawiającego za takim żądaniem?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej oraz sąd administracyjny prawidłowo odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na wniosek organizacji społecznej, ponieważ organizacja ta, mimo uzasadnienia celów statutowych, nie wykazała istnienia konkretnego interesu społecznego, który przemawiałby za wszczęciem takiego postępowania. Samo powoływanie się na ogólne wartości lub zarzuty wobec decyzji nie jest wystarczające do spełnienia przesłanki interesu społecznego określonej w art. 31 § 1 k.p.a.
Stan faktyczny
Stowarzyszenie złożyło wniosek o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie elektrowni wiatrowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wszczęcia postępowania, uznając, że choć cele statutowe stowarzyszenia uzasadniają jego zaangażowanie, to nie wykazano interesu społecznego. Po utrzymaniu postanowienia w mocy przez SKO, stowarzyszenie wniosło skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. poprzez wadliwe rozpoznanie wniosku i odmowę wszczęcia postępowania bez zbadania istoty sprawy.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Stowarzyszenia.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia "[...]" na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustalenia warunków zabudowy oddala skargę. Postanowieniem znak [...] z dnia [...] lipca 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "Kolegium", "organ"), działając na podstawie art. 31 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267; zwana dalej "k.p.a.") orzekło o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza I. (Burmistrz) z dnia [...] listopada 2012 r., znak: [...], ustalającej sposób zagospodarowania terenu i warunki zabudowy dla inwestycji zamierzonej przez [...] Sp. z o.o. w W., ul. M. [...] (dalej: "inwestor"), polegającej na budowie elektrowni wiatrowej o mocy do 2MW wraz z niezbędną infrastrukturą obejmującą: budowę drogi dojazdowej, ułożenie kabli energetycznych SN do wyprowadzania mocy z turbiny wiatrowej do planowanego GPZ-u wraz ze złączami kablowymi, ułożenie kabli światłowodowych wraz ze studniami kablowymi, budowę placu montażowego przy stanowisku turbiny na działkach nr ewidencyjny [...] i [...] w S. Kolegium wyjaśniło, iż w dniu [...] lipca 2013 r. do organu wpłynął wniosek Stowarzyszenia "[...]" (dalej: "stowarzyszenie", "skarżący") o wszczęcie z urzędu, na podstawie art. 157 § 1 i 2 k.p.a. w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Burmistrza z dnia [...] listopada 2012 r. oraz o wstrzymanie z urzędu wykonania tej decyzji. Jako podstawę powyższego skarżący wskazał zarzuty dotyczące rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu przedmiotowej decyzji Burmistrza. Wskazało, iż skarżący nie brał udziału w postępowaniu zwykłym prowadzonym z wniosku inwestora o wydanie decyzji o warunkach zabudowy. Za właściwą do rozpoznania przedmiotowego wniosku organ uznał regulację zawartą w art. 31 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem wszczęcia postępowania oraz dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Warunkiem wszczęcia postępowania jest jednoczesne spełnienie obu wskazanych w nim przesłanek. Oceniając wniosek stowarzyszenia w kontekście ww. przepisu Kolegium stwierdziło, że spełnia ono pierwszy określony w nim warunek, tj. cele statutowe stowarzyszenia uzasadniają wszczęcie postępowania. Zgodnie bowiem z pkt 7 ppkt 10 Regulaminu stowarzyszenia, jego celem jest: "angażowanie się na rzecz ochrony oraz promocji środowiska naturalnego, krajobrazu i zasobów historyczno-kulturowych i w związku z tym ocenianie, informowanie i ustosunkowywanie się do planowanych i realizowanych przedsięwzięć oraz inwestycji oddziaływujących na środowisko i przyrodę, np.: elektrownie wiatrowe, wytwórnie mas bitumicznych, zakłady utylizacji odpadów i inne." Terenem działania stowarzyszenia jest województwo [...] (pkt 1 ppkt 1 Regulaminu), a swoje cele realizuje ono m.in. poprzez uczestniczenie jako strona w rozumieniu k.p.a. w postępowaniach administracyjnych prowadzonych przez organy państwowe i samorządowe, dotyczących mieszkańców i obszaru jego działania, w szczególności w postępowaniach dotyczących wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (pkt 8 ppkt 10 Regulaminu). Według organu, nie jest natomiast spełniona druga z ustawowych przesłanek wymieniona w art. 31 § 1 k.p.a., warunkująca wszczęcie postępowania na żądanie stowarzyszenia, tj. nie przemawia za tym interes społeczny. Przede wszystkim, jak wskazał organ, ogólnikowość zgłoszonego żądania nie wskazuje jednoznacznie na związek pomiędzy celami działania stowarzyszenia, a przedmiotem postępowania, którego wszczęcia żąda i do którego chce przystąpić, w powiązaniu z interesem społecznym. Jednocześnie co podkreślono, brak jest określenia interesu społecznego skonkretyzowanego w danej sprawie indywidualnie, przy uwzględnieniu jej realiów i uwarunkowań. Organ podniósł, że organizacja społeczna powinna wykazać zasadność żądania wszczęcia postępowania, ponieważ jej udział w sprawie nie jest obojętny dla stron, zwłaszcza gdy reprezentują przeciwstawne interesy. Organizacja powinna też wykazać, jakie posiada "kwalifikacje" do występowania w danej konkretnej sprawie. Musi istnieć merytoryczne powiązanie między przedmiotem sprawy, a osiągnięciami, specjalizacją działania, a nie tylko celami organizacji społecznej. Kolegium uznało, iż w niniejszej sprawie stowarzyszenie żadnej z tych okoliczności nie wykazało. Natomiast samo powoływanie się na cele statutowe oraz ogólnikowe stwierdzenia jest niewystarczające, gdy chce się brać udział w specjalistycznym postępowaniu, jakim jest postępowanie o ustalenie warunków zabudowy. Kolegium stwierdziło także, iż składnikiem interesu społecznego organizacji nie może być ocena prawdziwości zarzutów prawnych wobec decyzji objętej zakresem żądania stwierdzenia nieważności. W fazie wszczęcia postępowania nie podlegają bowiem badaniu przesłanki istotne w stadium rozpoznawczym, uzasadniające określone rozstrzygnięcie sprawy co do istoty. Nie można – w ocenie Kolegium – łączyć wystąpienia interesu społecznego organizacji z wstępnym ustaleniem zasadności wnioskowanego przez nią sposobu zakończenia postępowania. Stowarzyszenie powinno wykazać, za pomocą odpowiedniej argumentacji, spełnienie przez nie przesłanek z art. 31 § 1 k.p.a., natomiast organ administracji ma obowiązek zweryfikować, czy przedstawiona przez stowarzyszenie argumentacja uzasadnia jego żądanie. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podał, iż decyzja Burmistrza z dnia [...] listopada 2012 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, zatem winna zostać stwierdzona jej nieważność. Wskazał, iż z rozstrzygnięcia organu wynika, że Kolegium nie znalazło podstaw do uwzględnienia wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że za żądaniem stowarzyszenia wszczęcia postępowania nieważnościowego nie przemawia interes społeczny. Podniosło w tym zakresie, iż stowarzyszenie nie wnosiło do Kolegium o uznanie za stronę postępowania, gdyż wniosek dotyczył wszczęcia postępowania z urzędu. Tak więc organ w żaden sposób nie ustosunkował się do zarzutów podniesionych we wniosku, zaś przytoczona argumentacja jest nietrafna i nie znajduje związku z wadami decyzji wskazanymi przez stowarzyszenie. Postanowieniem znak [...] z dnia [...] września 2013 r. Kolegium, biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a., orzekło o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy. W uzasadnieniu orzeczenia wskazało, iż we wniosku o stwierdzenie nieważności spornej decyzji Burmistrza z dnia [...] listopada 2012 r. stowarzyszenie przedstawiło następujące zarzuty: 1) elektrownia wiatrowa o mocy 2 MW nie stanowi urządzenia infrastruktury technicznej, w związku z czym organ miał obowiązek przeprowadzenia "analizy sąsiedztwa"; 2) wydana decyzja jest niezgodna z decyzją środowiskową z dnia [...] września 2011 r. znak [...] wydaną dla przedsięwzięcia PN "Budowa farmy wiatrowej I. II o mocy 78MW", wobec czego organ nie miał podstaw do wydania kilkunastu odrębnych decyzji o warunkach zabudowy, gdyż działanie takie narusza art. 86 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. nr 199, poz. 1227 ze zm.). Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu w zakresie oceny, iż w niniejszej sprawie bezspornym jest wystąpienie pierwszego z warunków, określonych w art. 31 § 1 k.p.a., bowiem cele statutowe stowarzyszenia uzasadniają wszczęcie postępowania (pkt 1 ppkt 1, pkt 7 ppkt 10 oraz pkt 8 ppkt 10 Regulaminu). Natomiast nie została spełniona druga przesłanka, tj. nie przemawia za tym interes społeczny. Ogólnikowość złożonego w tym zakresie żądania nie pozwala na przyjęcie, że ta inicjatywa związana jest z interesem społecznym, ponieważ stowarzyszenie nie przedstawiło okoliczności pozwalających na skonkretyzowanie tego interesu. Organ wyjaśnił, iż interes organizacji społecznej do występowania w cudzej sprawie powinien mieć niższą rangę, niż interes strony, zwłaszcza że interes strony przeważnie pozostaje w sprzeczności z interesem organizacji społecznej, przystępującej do postępowania lub wnioskującej o jego wszczęcie. Organizacja społeczna powinna zatem wykazać zasadność udziału w postępowaniu, ponieważ jej udział w sprawie nie jest obojętny dla stron, zwłaszcza gdy reprezentują przeciwstawne interesy. Zdaniem Kolegium, organizacja społeczna powinna również wykazać, w czym upatruje niemożliwość realizowania inwestycji, polegającej na budowie konkretnej elektrowni wiatrowej, lokalizowanej na ściśle określonym terenie. Kolegium stwierdziło, że w rozpoznawanej sprawie stowarzyszenie nie wskazało konkretnych parametrów zabudowy, jakie planowana inwestycja miałaby naruszać oraz realnego zagrożenia naruszenia prawa związanego z jej realizacją. Za niewystarczające uznano powoływanie się na ogólne wartości, takie jak: ład przestrzenny, naruszenie zasady dobrego sąsiedztwa, czy też polemikę z zakwalifikowaniem przedsięwzięcia jako urządzenia infrastruktury technicznej. Organ podniósł, że stowarzyszenie czynnie uczestniczyło w postępowaniach administracyjnych mających na celu wzruszenie decyzji Burmistrza o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego zamierzenia inwestycyjnego, tak więc posiadało szczegółowe informacje o zamiarach inwestora, w tym dokładnych parametrach elektrowni wiatrowych i terenie, na jakim mają być realizowane (informacje zawarte w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz raporcie oddziaływania inwestycji na środowisko). Udział organizacji społecznej w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 31 § 1 k.p.a., zdaniem Kolegium, nie może służyć partykularnym interesom organizacji społecznej lub jej członków, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych. Podejmując decyzję o wszczęciu postępowania nieważnościowego i badając przesłankę wykazania przez organizację interesu społecznego, organ nie może pomijać roli stron postępowania, którym przysługuje prawo złożenia wniosku o wszczęcie trybu nadzwyczajnego, a które to strony w niniejszej sprawie nie kwestionują zasadności decyzji Burmistrza. Organizacja próbuje zainicjować wszczęcie postępowania, którym nie są zainteresowane same strony. Przede wszystkim organ wskazał, iż na etapie badania wystąpienia przesłanki interesu społecznego organizacji nie dokonuje się wyczerpującej oceny trafności zarzutów wobec decyzji objętej zakresem żądania stwierdzenia nieważności. W fazie wszczęcia postępowania nie podlegają bowiem badaniu przesłanki istotne w stadium rozpoznawczym, uzasadniające określone rozstrzygnięcie sprawy co do istoty. Kolegium stwierdziło, że stowarzyszenie nie powołało dowodów, wskazujących na wystąpienie konkretnych zagrożeń przez zrealizowanie inwestycji polegającej na budowie elektrowni wiatrowej, zlokalizowanej na działce, objętej decyzją Burmistrza, a nawet nie uprawdopodobniło takich zagrożeń. W konsekwencji uznało, iż inicjujący przedmiotowe postępowanie wniosek skarżącego nie zawiera w swej treści konkretnych zarzutów wskazujących na obarczenie spornej decyzji kwalifikowanymi wadami, nadto stowarzyszenie nie wykazało interesu prawnego w złożeniu ww. wniosku. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powołane rozstrzygnięcie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego i poprzedzającego je postanowienia. Wydanemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 7 – 9 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy poprzez wadliwe rozpoznanie złożonego wniosku i odmowę wszczęcia postępowania nieważnościowego, bez zbadania istoty sprawy i weryfikacji podniesionych zarzutów, zwłaszcza dotyczących istnienia rażącego naruszenia prawa w postępowaniu zakończonym wydaniem ostatecznej decyzji Burmistrza z dnia [...] listopada 2012 r. W uzasadnieniu złożonego środka zaskarżenia autor skargi za nieprawidłowe uznał ustalenie organu, iż za żądaniem wszczęcia postępowania przez stowarzyszenie nie przemawia interes społeczny, a wniosek nie zawiera konkretnych zarzutów co do decyzji Burmistrza. Podniósł w szczególnosci, iż art. 61 § 1 k.p.a. stanowi, że postępowanie administracyjne wszczyna się z na żądanie strony lub z urzędu. Skarżący domaga się wszczęcia postępowania nadzwyczajnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Uznał, iż postanowienie Kolegium odmawiające wszczęcia postępowania nieważnościowego mogłoby zapaść tylko w sytuacji ustalenia przez ten organ, że sporna decyzja Burmistrza nie zawiera żadnej z wad określonych przepisem art. 156 § 1 k.p.a. W skardze podkreślono, iż sporna decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa i zawiera wady powodujące jej nieważność. Skarga zarzuca brak rozważenia przez organ zasadności wszczęcia postępowania z urzędu, co było o tyle ważne, że skarżący przedstawił konkretne okoliczności wymagające takiego rozważenia. W odpowiedzi na skargę, Kolegium podtrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Istota sprawy sprowadza się do ustalenia prawidłowości odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej warunki zabudowy, z uwagi na niespełnienie przez stowarzyszenie ustawowej przesłanki posiadania interesu społecznego. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zasadą w postępowaniu administracyjnym jest udział w nim stron, przy czym pojęcie strony określone zostało w art. 28 k.p.a. Wyjątkiem od tej zasady jest udział w postępowaniu organizacji społecznych, których uczestnictwo nie wynika z istnienia po ich stronie własnego interesu prawnego, lecz przemawia za tym wyłącznie interes społeczny, przy czym ten udział musi być uzasadniony celami statutowymi. Udział organizacji społecznych w konkretnym postępowaniu administracyjnym nie pozostaje bez wpływu na sytuację prawną samych stron, dlatego przesłanki dopuszczenia organizacji do udziału w postępowaniu nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Z treści przepisu z art. 31 § 1 k.p.a. wynika, że organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w toczącym się postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Zgodnie z cytowanym przepisem, warunkiem wszczęcia postępowania na wniosek organizacji społecznej jest jednoczesne spełnienie obu wskazanych w nim przesłanek. W niniejszej sprawie bezsporne jest wystąpienie pierwszej z ww. ustawowych przesłanek, iż cele statutowe stowarzyszenia uzasadniają jego dopuszczenie do udziału w postępowaniu. Sąd akceptuje to rozumowanie, gdyż z pkt 7 ppkt 10 Regulaminu skarżącego wynika m.in., iż celem stowarzyszenia jest angażowanie się na rzecz ochrony oraz promocji środowiska naturalnego, krajobrazu i zasobów historyczno– kulturowych i w związku z tym ocenianie, informowanie i ustosunkowywanie się do planowanych i realizowanych przedsięwzięć oraz inwestycji oddziaływujących na środowisko i przyrodę np.: elektrownie wiatrowe, wytwórnie mas bitumicznych, zakłady utylizacji odpadów i inne. Cele te stowarzyszenie realizuje przez uczestniczenie jako strona, w rozumieniu k.p.a., w postępowaniach administracyjnych prowadzonych przez organy państwowe i samorządowe dotyczących mieszkańców i obszaru działania stowarzyszenia (teren województwa [...] - pkt 1 ppkt 1 Regulaminu), w szczególności w postępowaniach dotyczących: decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, decyzji o ustaleniu lokalizacji dla inwestycji znacząco oddziaływującej na środowisko, w tym elektrowni wiatrowych wraz z infrastrukturą, wytwórni mas bitumicznych, zakładów utylizacji odpadów i innych. Natomiast sporną w sprawie jest kwestia, czy zachodzi druga przesłanka warunkująca dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu, to znaczy, czy za dopuszczeniem skarżącego do udziału w postępowaniu przemawia interes społeczny. Zatem zaznaczyć należy, że pojęcie "interesu społecznego" nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę, tak więc w każdej sprawie indywidualnej podlega ono wykładni organu, do którego zostało skierowane żądanie oparte na art. 31 § 1 k.p.a. Sąd podziela wywody organu, że interes organizacji społecznej w cudzej sprawie musi mieć niższą rangę niż interes samej strony. Udział organizacji społecznej, jako podmiotu na prawach strony w postępowaniu administracyjnym, nie może służyć partykularnym interesom organizacji społecznej lub jej członków, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 843/07 Lex nr 501062). Organizacja społeczna powinna z dużą starannością i dokładnością wykazać zasadność udziału w konkretnym postępowaniu, ponieważ jej udział w sprawie nie jest obojętny dla stron, zwłaszcza gdy reprezentują przeciwstawne interesy. W tym celu winna uprawdopodobnić, że jej udział w postępowaniu przyczyni się do lepszego, wszechstronnego wyjaśnienia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 1038/08). Natomiast na organie administracji spoczywa ciężar zweryfikowania zasadności dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w sprawie (wyrok NSA z dnia 23 września 2009 r., sygn. akt II OSK 1339/09). Niniejsze postępowanie, jak wskazano powyżej, dotyczy odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o ustaleniu warunków zabudowy. Stowarzyszenie nie było stroną postępowania zwykłego o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, co nie ulega wątpliwości, zatem należy uznać, że dopuszczenie organizacji do udziału w sprawie o stwierdzenie nieważności spornej decyzji Burmistrza stanowi niezbędną przesłankę podmiotową do rozpoznania takiego wniosku. Z uwagi na przedmiot tego postępowania nie jest w nim dopuszczalne powtórne rozpoznanie przez organ sprawy, w której została wydana decyzja dotknięta, w ocenie skarżącego, wadą nieważności. Skarżący powinien wobec tego wykazać zaistnienie szczególnego interesu społecznego we wszczęciu postępowania nieważnościowego. Z tego też względu w orzecznictwie sądowym wskazuje się, że nawet wszczęcie z urzędu postępowania nieważnościowego, podyktowane wnioskiem organizacji społecznej w trybie art. 31 § 2 k.p.a., nie powoduje, że na skutek wszczętego w tym zakresie postępowania organizacja ta uzyskuje przymiot podmiotu na prawach strony (por. wyrok NSA z dnia 20 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 908/10, Lex nr 1081948). Nie jest również dopuszczalna taka wykładnia art. 31 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organ administracji publicznej byłby niejako automatycznie zobligowany do uwzględnienia żądania organizacji społecznej z tych tylko powodów, że jest ona formalnie organizacją społeczną, której żądanie jest uzasadnione celami statutowymi, bez badania, czy przemawia za tym interes społeczny (por. wyrok NSA z dnia 19 lipca 2012 r., II OSK 663/11, Lex nr 1217445). Z akt administracyjnych przedstawionych sądowi w przedmiotowej sprawie nie wynika, aby stowarzyszenie skonkretyzowało interes społeczny, który uzasadniałby udział w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza z dnia [...] listopada 2012 r. Zważyć należy, że we wniosku o jego wszczęcie skarżący podnosił jedynie argumenty dotyczące nieprawidłowości spornej decyzji, nie określił w ogóle na czym opiera swój interes prawny do inicjowania ww. postępowania. Zdaniem Sądu, tak sformułowany wniosek nie mógł być uznany za spełniający wymóg wykazania przez organizację społeczną przesłanek z art. 31 § 1 k.p.a. i nie może prowadzić do uznania, że skarżące stowarzyszenie wykazało istnienie interesu społecznego, uzasadniającego wszczęcie postępowania nieważnościowego w przedmiotowym zakresie. Przytoczone we wniosku podstawy, odnoszące się do planowanej inwestycji, polegającej na budowie elektrowni wiatrowej o mocy do 2MW wraz z niezbędną infrastrukturą, nie pozwalają na ustalenie, jakiemu konkretnie celowi realizowanemu przez skarżącego, miałoby służyć wszczęte postępowanie o stwierdzenie nieważności spornej decyzji Burmistrza. Sąd podziela stanowisko organu, że stowarzyszenie powinno wykazać, w czym upatruje niemożność realizowania inwestycji polegającej na budowie konkretnej elektrowni wiatrowej, lokalizowanej na ściśle określonym terenie, jakie realne zagrożenia naruszenia prawa niesie realizacja planowanej inwestycji, w jaki sposób decyzja Burmistrza rażąco narusza prawo. Nie jest przy tym wystarczające powoływanie się na ogólne wartości, takie jak: ład przestrzenny, naruszenie zasady dobrego sąsiedztwa, czy też "nieprawidłowe" zakwalifikowanie przedsięwzięcia jako urządzenia infrastruktury technicznej. Okoliczności te nie dają bowiem podstaw do wywiedzenia interesu społecznego (podobnie w wyroku NSA z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2161/10, LEX nr 1109379). Reasumując, w ocenie Sądu, skarżący nie wykazał istnienia interesu społecznego, a złożony wniosek o wszczęcie postępowania nie został poparty stosownymi argumentami. W konsekwencji przyjąć należy, ogólnikowo sformułowany wniosek nie może być uznany za spełniający wymóg wykazania przez organizację społeczną przesłanek z art. 31 § 1 k.p.a. i nie może prowadzić do uznania, że stowarzyszenie wykazało istnienie interesu społecznego uzasadniającego przystąpienie do udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Podane przez skarżącego okoliczności mają charakter bardzo ogólny i nie pozwalają na uznanie, że został wykazany w rozpoznawanej sprawie administracyjnej związek pomiędzy celami statutowymi, a interesem społecznym. Dlatego też bez skonkretyzowania interesu społecznego i bez odniesienia go do poszczególnej indywidualnej sprawy, organizacja społeczna nie może skutecznie skorzystać z instytucji procesowej przewidzianej w art. 31 § 1 k.p.a. Taka ocena przedmiotowego stanu faktycznego dokonana przez organ, zdaniem Sądu, jest prawidłowa. W rezultacie stwierdzić należy, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy, Kolegium nie naruszyło art. 7 k.p.a. oraz art. 31 § 1 k.p.a. i prawidłowo uznało, że stowarzyszenie, nie skonkretyzowało "interesu społecznego", który miałby się przekładać na postępowanie administracyjne w sprawie weryfikacji w trybie nadzwyczajnym decyzji o ustaleniu warunków zabudowy inwestycji polegającej na budowie elektrowni wiatrowych. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd uznał, że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, a działając z urzędu, nie dopatrzył się również innych uchybień, które powodowałyby konieczność uchylenia zaskarżonego i poprzedzającego je postanowienia. Dlatego też, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło