VIII SA/Wa 1176/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi K.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] października 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "organ odwoławczy" lub "SKO") utrzymało w mocy decyzję wydaną przez Prezydenta Miasta R. (dalej: "organ I instancji" lub "Prezydent R.") [...] sierpnia 2010 r., przyznającą K. G. (dalej: skarżąca") pomoc w formie zasiłku celowego na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia w kwocie [...] zł. Powyższą decyzję wydano w następującym stanie faktycznym: Prezydent Radomia wskazał, że skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. Wobec spełnienia przez skarżącą ustawowych przesłanek do przyznania jej zasiłku celowego, pomoc taka została udzielona, a jej wysokość dostosowana została do sytuacji rodzinnej i materialnej skarżącej, jak i do możliwości finansowych MOPS. Organ I instancji wskazał wielkość posiadanych środków jakie otrzymał do dyspozycji na 2010 rok, jak również ilość osób zgłaszających się o wsparcie. Dodał, że z uwagi na ograniczone możliwości finansowe nie jest w stanie zaspokoić nawet w stopniu dostatecznym wszystkich i uzasadnionych potrzeb osób zgłaszających się o pomoc. Od decyzji tej skarżąca złożyła odwołanie podnosząc, iż przyznana kwota pomocy w formie zasiłku celowego w wysokości [...] zł jest zbyt niska w stosunku do potrzeb jej rodziny. Wskazała, że przyznane w formie zasiłków kwoty są śmiesznie małe i ubliżają godności człowieka. Podkreśliła, że jest osobą chorą [...]. Ma też inne poważne problemy zdrowotne dotyczące oczu. Ponadto jej mąż A. G. aczkolwiek ma pracę, ale zarobki są symboliczne. Jest on osobą zaliczoną do lekkiego stopnia niepełnosprawności, cierpi na szereg dolegliwości m. in. [...]. Skarżąca i jej mąż od [...] do [...] sierpnia piła tylko herbatę, a jej mąż głodował w pracy. Wniosła o przyznanie wyższych kwot zasiłku celowego na zgłoszone potrzeby, a więc na zakup żywności – [...] zł, środków czystości, zakup czajnika, przyznanie wyższej kwoty na leki - to jest całą wskazaną na fakturach, tak jak otrzymała poprzednio. SKO utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję podzieliło ustalenia organu I instancji. Podniosło w uzasadnieniu, iż jak wynika z zebranego materiału dowodowego, skarżąca mieszka wspólnie z mężem, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe w mieszkaniu kwaterunkowym o powierzchni [...] m. kw. z czynszem [...] zł. Nie pobierają dodatku mieszkaniowego. Mąż z zawodu cukiernik ma [...] – letni staż pracy. Obecnie zatrudniony w agencji ochrony w ramach umowy zlecenia na stanowisku pracownik ochrony od [...]maja 2010 r. do [...]grudnia 2012 r. W miesiącu lipcu 2010 r. osiągnął dochód netto [...]zł. Skarżąca jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy, z zawodu technik [...] o [...] – letnim stażu pracy. W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, to jest w lipcu 2010 r., dochód rodziny wynosił [...] zł,( wynagrodzenie A. G. [...] zł + zasiłek okresowy [...] zł), a na osobę w rodzinie [...] zł. Kryterium dochodowe dwuosobowej rodziny wynosi 702 zł /351,00zł x 2 osoby/. Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, iż wprawdzie przyznana pomoc jest niewielka i nie zaspokoi wszystkich niezbędnych potrzeb, jednak niewątpliwie poprawi choćby częściowo jej trudną sytuację finansową. Stwierdził także, iż sytuacja materialno - bytowa, życiowa i zdrowotna rodziny skarżącej jest rzeczywiście trudna, a zgłoszone potrzeby bytowe uzasadnione. Jednakże, to w jakim stopniu te potrzeby zostaną zaspokojone w ramach pomocy społecznej, zależy od wielkości środków, którymi organ pomocy społecznej dysponuje oraz ilości osób i rodzin ubiegających się o wparcie finansowe w ramach pomocy społecznej. Miesięcznie można przeznaczyć na pomoc w formie zasiłków celowych ok. 95 zł na rodzinę. Dlatego też stwierdził, iż w świetle powyższego zaskarżonej decyzji nie można zarzucić dowolności zwłaszcza, że decyzjami z tej samej daty przyznano skarżącej zasiłek celowy na dofinansowanie zakupu żywności w wysokości [...] zł, na zakup środków czystości [...] zł, na dofinansowanie zakupu czajnika [...] zł, na zakup posiłku dla skarżącej i jej męża [...] zł miesięcznie w okresie od [...] września do [...] października 2010 r. oraz zasiłek okresowy z powodu bezrobocia w kwocie [...] zł w okresie od [...] sierpnia do [...] września 2010 r. Organ odwoławczy wskazał także, iż zasiłek celowy jest świadczeniem jednorazowym, doraźnym o uznaniowym charakterze i nie zamyka skarżącej drogi do ponownego ubiegania się o pomoc na zaspokojenie określonej potrzeby bytowej, o której mowa w art. 39 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i proceduralnego - art. 10,75,77,80 kpa. Podniosła, iż uniemożliwiono jej udział w postępowaniu, a przed wydaniem decyzji nie mogła się wypowiedzieć co do zebranych dowodów, materiałów i zgłoszonych żądań. W uzasadnieniu skargi szczegółowo przedstawiła swoje problemy zdrowotne wraz z opisem schorzeń, jak i historie przebytego przez nią leczenia poszczególnych dolegliwości. Podniosła, iż w związku ze składaniem skarg i odwołań na decyzje pierwszoinstancyjne pracownicy MOPS-u przyznają jej coraz niższe wysokości świadczeń. Zakwestionowała wysokość przyznanego jej zasiłku celowego w kwocie [...] zł, który w jej ocenie powinien być znacznie wyższy tj. jak podnosi w skardze nie powinien być niższy od [...] zł. Wniosła o przyznanie jej kwot przez nią przedstawionych oraz wyrównania za miesiąc grudzień 2009 r. w kwocie [...]zł. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna nie naruszają prawa. Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organów, tak gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i prawną jego ocenę w świetle mających zastosowanie przepisów – art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Zgodnie z art. 145 § 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uwzględniając skargę na decyzję organu administracji uchyla tę decyzję, stwierdza jej nieważność lub stwierdza jej wydanie z naruszeniem prawa. W ustawowym katalogu rozstrzygnięć Sądu nie ma wnioskowanej przez skarżącą możliwości merytorycznego rozpoznania sprawy, w tym zasądzenia na jej rzecz wskazanych przez nią w skardze kwot. Zgodnie z dyspozycją art. 39 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu, co oznacza, że zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego. Natomiast art. 2 ust.1 i art. 3 ust.1 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że jest to instytucja mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale również do możliwości finansowych organu udzielającego pomocy. Kontrola decyzji uznaniowej dokonywana przez Sąd, a więc takiej, jaka zapadła w niniejszym postępowaniu, ogranicza się do zbadania jej zgodności z prawem , przy czym Sąd nie wnika już w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Podejmując decyzję uznaniową, organ administracji ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, stosownie do art. 7 kpa, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków finansowych. Należy w pełni podzielić pogląd wyrażony w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 19 czerwca 2007 r. (sygn. akt I OSK 1464/06, opubl. Lex nr 299415), iż z przepisów regulujących tryb przyznania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Bezsprzecznym bowiem jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Nie ulega zatem wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Organy orzekające w omawianej sprawie poddały ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. Precyzyjnie wskazały zarówno możliwości finansowe organu: ilość przeznaczonych na ten cel środków pieniężnych, którymi w danym okresie czasu dysponuje organ, ilość osób zainteresowanych uzyskaniem takiego zasiłku, jak również sytuację osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia oraz zakres korzystania z pomocy społecznej. Przypomnieć należy, iż przyznana skarżącej w niniejszym postępowaniu administracyjnym pomoc finansowa w formie zasiłku celowego stanowiła kwotę [...] zł, z tym że decyzjami z tej samej daty przyznano skarżącej i jej mężowi zasiłki celowe w łącznej wysokości [...] zł i zasiłek okresowy w kwocie [...] zł, podczas gdy średnia wysokość przyznawanej w tym okresie pomocy w formie zasiłków wynosiła ok. 95 zł na rodzinę. Tak więc w ocenie Sądu, organy nie naruszyły granicy uznania administracyjnego w przyznaniu zasiłku celowego określonej w art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Samo spełnianie kryteriów ustawowych nie oznacza przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego, ponieważ organ może, ale nie musi, przyznać świadczenie. Uznanie administracyjne obejmuje również ocenę warunków uzasadniających przyznanie pomocy, jak również decyzję co do jej wysokości. Jeśli organ pomocy społecznej ocenił z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby strony, a z drugiej własne możliwości finansowe i uznał, że nie istnieje możliwość przyznania stronie zasiłku celowego, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa (por. wyrok z dnia 14 lutego 2006 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1825/05, opubl. Lex nr 194040). W świetle powyższego nie można postawić organom orzekającym zarzutu dowolności w podejmowaniu decyzji. Decyzje wydane zostały w oparciu o obowiązujące przepisy, a o nie przyznaniu świadczenia w zakresie objętym wnioskiem decydowały możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej. Sąd oceniając zaskarżoną decyzję nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu. Odnosząc się do zarzutu ze skargi dotyczącego naruszenia przepisu art. 10 § 1 kpa poprzez nie zawiadomienie skarżącej o zebraniu materiału dowodowego i możności składania wniosków, to zdaniem Sądu zarzut ten może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych – por. wyrok NSA z 18 maja 2006 r. II OSK 831/05, ONSAiWSA 2006, nr 6, poz. 157; OSP 2007, nr 3, poz. 26). Taka sytuacja w sprawie niniejszej nie zaistniała, co powoduje, iż uchybienie to pozostaje bez wpływu na wynik postępowania w sprawie niniejszej. Podnieść też należy, iż zarzut ten dotyczyć może jedynie postępowania przed organem II instancji, bowiem w toku postępowania pierwszoinstancyjnego pouczano skarżącą o treści art. 10 § 1 kpa – oświadczenie z [...]08.2010 r. (k. 14 akt administracyjnych). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.