VIII SA/Wa 1248/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Renata Nawrot, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na lokalizację zjazdu publicznego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...]lipca 2014 r. nr [...]; 2) zasądza od Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na rzecz skarżącej J. S. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] września 2014 r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad (dalej: "GDDKiA" lub "organ"), działając na podstawie art. 29 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. D. U. z 2013 r., poz. 260 ze zm., dalej: "u.d.p.") oraz art. 138 § 1 punkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku A S, działającej w imieniu córki J S (dalej: "skarżąca", "strona"), o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., wydaną z upoważnienia Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad przez Zastępcę Dyrektora Oddziału w Warszawie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na lokalizację zjazdu indywidualnego z drogi krajowej nr [...] do działki nr [...], położonej w miejscowości P – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ uznał za zasadną decyzję z dnia 14 lipca 2014 r., powołując się na art. 29 ust. 1 i ust. 4 u.d.p. Wskazał, iż zarządca drogi rozstrzyga o możliwości lokalizacji zjazdu, którego zadaniem jest zapewnienie dojazdu do działki, natomiast sposób zagospodarowania działki ma znaczenie dla określenia rodzaju zjazdu - indywidualny czy też publiczny (w zależności od rodzaju obiektu, który planowany jest na działce). Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że na działce nr [...] w P skarżąca nie planuje prowadzenia działalności gospodarczej, dlatego też do obsługi komunikacyjnej tej działki, zgodnie z § 55 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 43, poz. 430, dalej: "rozporządzenie z 1999 r."), właściwy jest zjazd indywidualny. Organ zwrócił uwagę, iż droga krajowa nr 48, z której strona planuje wykonanie zjazdu, zarządzeniem nr 83 Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 24 grudnia 2008 r. w sprawie klas istniejących dróg krajowych, została zaliczona do dróg głównych (droga klasy G). Cytując przepis § 9 ust. 1 pkt 4 w/w rozporządzenia z 1999 r. wywiódł, iż w odniesieniu do dróg krajowych klasy G przepisy szczególne stawiają surowe wymagania w zakresie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać te drogi, aby była zapewniona płynność ruchu i bezpieczeństwo ich użytkowników. Względy bezpieczeństwa ruchu drogowego na drogach krajowych tej właśnie klasy przemawiają za tym, aby lokalizowanie zjazdów z takiej drogi miało miejsce w sytuacjach wyjątkowych, gdy nie ma możliwości zapewnienia jakiegokolwiek innego dojazdu. W rozpatrywanej sprawie nie zachodzi wyjątkowa sytuacja, za którą przemawiałaby celowość udzielenia zezwolenia na lokalizację wnioskowanego zjazdu indywidualnego, bowiem działka nr [...] powstała w wyniku podziału działki nr [...], która posiadała zjazd z drogi krajowej nr [...]. Po podziale zjazd ten pozostał przy działce nr [...], a działka nr [...] utraciła bezpośredni dostęp do drogi publicznej. Jak wynika z zapisów aktu notarialnego z dnia 6 marca 2014 r. Repetytorium "A" nr 565/2014, dojazd do działki nr [...] może się odbywać przez działkę nr [...] za pośrednictwem ustanowionej na niej nieodpłatnej służebności gruntowej na rzecz każdorazowych właścicieli działki nr [...]. Takie rozwiązanie kwestii obsługi komunikacyjnej działki nr [...], tj. przez drogę wewnętrzną, jest zgodne z art. 2 pkt 14 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 647 ze zm., dalej: "u.p.z.p.") oraz z art. 93 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 518, dalej: "u.g.n."). Organ wskazał również, że wykonanie zjazdu indywidualnego zgodnie z wnioskiem strony pomiędzy istniejącymi już zjazdami, tj. do działki nr [...] (zlokalizowanym ok km 54+052 drogi krajowej) i do działki nr [...] (zlokalizowanym ok km 54+061 drogi krajowej), jest niewykonalne technicznie i niedopuszczalne z punktu widzenia obecnie obowiązujących przepisów prawa. Poza tym miejsce lokalizacji planowanego zjazdu znajduje się w obszarze skrzyżowania drogi krajowej nr [...] z drogą wojewódzką nr [...], co potwierdza w osi jezdni (na całej szerokości działki strony) znaku drogowego poziomego P-6 "linia ostrzegawcza" stosowanego do ostrzegania kierujących pojazdami o zbliżaniu się do niebezpiecznego miejsca, w tym wypadku do skrzyżowania. Dla skrzyżowania obszarem oddziaływania jest co najmniej obszar zmiany organizacji ruchu, czyli występowanie znaku poziomego P-6, tak jak w przedmiotowej sprawie. W związku z powyższym organ uznał, że brak jest możliwości wykonania wnioskowanego zjazdu indywidualnego z drogi krajowej nr [...] do działki strony ze względu na bezpieczeństwo ruchu drogowego oraz możliwość jej obsługi za pośrednictwem istniejącego zjazdu do działki nr [...]. Okoliczność, że działka przylega do drogi krajowej nie oznacza automatycznie konieczności wybudowania z niej zjazdu; nawet podział działki pierwotnej, do której był zapewniony bezpośredni dostęp do drogi publicznej, bez rozwiązania problemu dojazdu do nowo wydzielonych działek, nie rodzi obowiązku wykonania do każdej z nich zjazdu z drogi krajowej (wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 sierpnia 2004 r., II SA 2207/03, Lex nr 173983). Organ wskazał, że gdyby wszyscy właściciele lub użytkownicy nieruchomości położonych przy drodze krajowej posiadali nieograniczoną możliwość budowy z niej zjazdów, to ta droga utraciłaby swój charakter, gdyż nie spełniałaby celów dla niej przewidzianych (wyrok NSA w Warszawie z dnia 11 maja 1998 r., sygn. II SA 438/98, niepubl.). Konkludując organ podniósł, iż po analizie materiału dowodowego zebranego w sprawie, wyważając słuszny interes strony oraz interes społeczny, ostatecznie przyznał prymat interesowi społecznemu rozumianego tu jako bezpieczeństwo ruchu drogowego, przed którym interes strony powinien ustąpić. Nadrzędną zasadą przy wyrażaniu zgody na zjazd jest zasada bezpieczeństwa w ruchu drogowym, która może ograniczyć uprawnienia właściciela nieruchomości w swobodnym korzystaniu ze swojej własności (wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 maja 2009 r., VI SA/Wa 342/09). Z powyższą decyzją GDDKiA z dnia [...] września 2014 r. nie zgodziła się skarżąca, wywodząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wskazała, że działka nr [...] mocą aktu notarialnego z dnia 6 marca 2014 r. została podzielona na dwie oznaczone numerami: 816/1 i 816/2. W związku z tym uległ również podziałowi istniejący zjazd indywidualny z drogi krajowej nr 48 w ten sposób, że jego część o szerokości około 3,8 m pozostała przy działce sąsiadów o numerze [...], natomiast część o szerokości 1,2 m znalazła się przy działce skarżącej. Poszerzenie zjazdu o około 2 m pozwala na osiągnięcie minimalnej jego szerokości 3 m. Skarżąca zarzuciła organowi błędną interpretację zapisów aktu notarialnego z dnia 6 marca 2014 r. odnośnie ustanowienia służebności gruntowej, ponieważ taka służebność została ustanowiona, ale tylko odnośnie prawa wywozu nieczystości pasem gruntu 3 m przez działkę nr [...] przez okres 3 lat, tj. do 6 marca 2017 r. (§ 7 aktu notarialnego). Współwłaścicielki działki nr [...] nie zgodziły się na ustanowienie służebności gruntowej polegającej na zabezpieczeniu przywozu opału na działkę nr [...], co wcześniej było postulowane w projekcie podziału nieruchomości. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie prawa materialnego, tj. § 9 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia z 1999 r., bowiem przepis ten wprawdzie określa cel w postaci ograniczenia liczby zjazdów, ale wskazuje też środki do osiągnięcia celu, czyli zapewnienie dojazdu z innych dróg niższych klas, a takimi są drogi klasy: Z, L, D. Przepis ten nie zawiera też w swej treści takich określeń, jak: "wyjątkowo", "brak jakiegokolwiek dojazdu", w przeciwieństwie do § 9 ust. 1 pkt 4 tego rozporządzenia. Skarżąca podniosła również, że w tej sprawie brak podstaw, aby organ dał prymat interesowi społecznemu rozumianemu jako bezpieczeństwo ruchu drogowego, ponieważ od wielu lat na odcinku drogi krajowej nr [...], przy którym znajduje się jej działka, nie ma wypadków drogowych i kolizji. Obowiązuje tam ograniczenie prędkości do 50 km/h oraz 60 km/h (w godzinach od 23.00 do 5.00), w pobliżu jest rondo, są znaki P-7a I P-7b, oznaczające zakaz zatrzymywania się. Z analiz bezpieczeństwa w ruchu drogowym wynika, ze zjazdy z dróg publicznych, w tym i krajowych, nie stanowią problemu. Zasada bezpieczeństwa w ruchu drogowym może ograniczać uprawnienia właściciela nieruchomości w swobodnym korzystaniu ze swojej własności, jeśli te ograniczenia będą poprzedzone rzetelną analizą i oceną stanu bezpieczeństwa w ruchu drogowym na odcinku drogi, gdzie mają być zastosowane. Skarżąca końcowo wskazała, że odmowa wydania zezwolenia na zjazd z drogi publicznej do posesji nr [...] stawia jej rodzinę w nierówności wobec prawa w porównaniu z innymi osobami. Na rozprawie sądowej w dniu 19 sierpnia 2015 r. pełnomocnik skarżącej sprecyzował skargę w ten sposób, że wniósł o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, zarzucając organowi naruszenie art. 29 ust. 1 i ust. 4 u.d.p., § 9 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia z 1999 r. oraz art. 7 i art. 77 w związku z art. 107 § 3 k.p.a. (k.40). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei art. 3 § 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwana dalej "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z kolei z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Zdaniem Sądu, skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem w niniejszej sprawie organ, rozpoznając dwukrotnie wniosek skarżącej o wyrażenie zgody na wykonanie indywidualnego zjazdu z drogi krajowej numer [...] do jej działki numer [...], nie dochował obowiązku podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.), wyjaśnienia swojej decyzji w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), w tym przesłanek, którymi się kierował (art. 11 k.p.a.). Trudno z tych względów także przyjąć, że organ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), oceniając na podstawie jego całokształtu, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Z treści art. 29 ustęp 1 u.d.p. wynika, że budowa zjazdu należy do właściciela nieruchomości przyległych do drogi po uzyskaniu, w drodze decyzji administracyjnej, zezwolenia zarządcy drogi na lokalizację zjazdu. Jednak ze względu na wymogi wynikające z warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne, zarządca drogi może odmówić wydania zezwolenia na lokalizację zjazdu (ustęp 4 w/cyt. artykułu). § 9 ustęp 1 punkt 4 rozporządzenia z 1999 r. określa warunki stosowania zjazdów na drodze krajowej (klasy G) w celu zapewnienia wymaganego poziomu bezpieczeństwa ruchu drogowego. Na drodze tej klasy należy ograniczyć liczbę i częstość zjazdów przez zapewnienie dojazdu z innych dróg niższych klas. Przepis § 9 ustęp 1 punkt 4 rozporządzenia z 1999 r. nie formułuje więc całkowitego zakazu budowy zjazdów z dróg klasy G. W sytuacjach, gdy dojazd taki jest zapewniony lub istniejące warunki pozwalają na jego zapewnienie należy (mając na względzie bezpieczeństwo i płynność ruchu drogowego) uznać budowę zjazdu łączącego drogę klasy G z nieruchomościami przyległymi za wyłączoną (wyrok NSA z dnia 23 sierpnia 2007 r., II OSK 1143/06, Lex nr 366231). Organ przyznał, że działka nr [...] nie posiada dostępu do drogi publicznej, ponieważ go utraciła na skutek podziału działki nr [...]. Jednak nieprawidłowe są ustalenia GDDKiA, jakoby dojazd do niej mógł się odbywać po działce nr [...], na co mają wskazywać zapisy aktu notarialnego z dnia 6 marca 2014 r. (k. 3 zaskarżonej decyzji). Jak wynika z § 7 tegoż aktu, załączonego do akt administracyjnych, współwłaścicielki działki nr [..] ustanowiły wprawdzie służebność gruntową na swojej działce na rzecz każdoczesnego właściciela działki nr [...], ale polegającą tylko na prawie wywozu nieczystości pasem gruntu 3 m przez okres 3 lat, tj. do dnia 6 marca 2017 r. Ponadto w aktach administracyjnych brak jest dokumentu, na który powołał się organ, a mianowicie wykazu zmian gruntowych, w których – zgodnie z twierdzeniem GDDKiA - zawarto informację dotyczącą wytyczonej na działce nr [...] drogi wewnętrznej o szerokości 3 m i ustanowionej na niej nieodpłatnej służebności gruntowej na rzecz każdoczesnego właściciela działki nr [...]. Tak więc niezasadne jest twierdzenie organu w zaskarżonej decyzji, że wskazał rozwiązanie kwestii obsługi komunikacyjnej działki nr [...] poprzez drogę wewnętrzną. W okolicznościach tej sprawy działka nr [...] nie posiada aktualnie ani bezpośredniego dostępu do drogi publicznej – drogi krajowej nr [...], ani za pośrednictwem dojazdu z innych dróg niższych klas, czy też drogi wewnętrznej lub ustanowionej służebności drogowej. W tym zakresie, zdaniem Sądu, nie zostały przez organ ustalone właściwie okoliczności faktyczne, mogące doprowadzić do ustalenia, że w rozpatrywanej sprawie występuje sytuacja wyjątkowa. Organ nie przeprowadził oględzin miejsca wnioskowanego zjazdu, nie dokonał stosownych pomiarów, nie ustosunkował się do okoliczności, że w granicach działki skarżącej pozostała część zjazdu o szerokości 1,2 m ustanowionego wcześniej dla działki nr [..] (przed podziałem), a wyciągnął wniosek, że wykonanie zjazdu do działki nr [...] jest niewykonalne technicznie (k. 4 zaskarżonej decyzji). Zdaniem Sądu, tak sformułowany wniosek jest zbyt ogólny i nieprzekonujący w świetle okoliczności, że kryteria udzielenia zezwolenia na zjazd indywidualny są mniej rygorystyczne, aniżeli w przypadku zgody na zjazd publiczny, jak również mając na uwadze parametry wynikające z § 79 rozporządzenia z 1999 r. Przepis art. 29 ust. 4 u.d.p., w związku z użytym słowem "może", wyraża konstrukcję uznania administracyjnego po stronie organu. Zgodnie z jednolitym i utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, a także stanowiskiem doktryny prawa, oznacza to, że wydawana w jego ramach decyzja administracyjna powinna cechować się szczególnie starannym uzasadnieniem prawnym i faktycznym, umożliwiającym jego kontrolę. Organ rozpatrujący wniosek o lokalizację zjazdu z drogi publicznej musi skrupulatnie przeanalizować w postępowaniu, czy i w jakim stopniu inwestycja ta będzie rzutować na bezpieczeństwo w ruchu drogowym, a następnie w sposób wyczerpujący, realizujący zasady k.p.a. oraz dyspozycję art. 107 § 3 k.p.a.- uzasadnić (wyrok NSA z dnia 27 lutego 2014 r., I OSK 1786/12, Lex nr 1446529). Granice uznania określane są przez interes społeczny i słuszny interes strony ubiegającej się o uzyskanie zgody na lokalizację zjazdu indywidualnego z drogi, a także obowiązujące przepisy. Orzeczenie oparte na uznaniu administracyjnym nie oznacza jednak dowolności i automatycznego prymatu interesu społecznego nad indywidualnym w każdej sytuacji faktyczno-prawnej (por. wyrok NSA z dnia 9 września 2010 r., VII SA/Wa 313/10, Lex nr 760102). Niewątpliwie naczelną zasadą przy wyrażaniu zgody na zjazd jest zasada bezpieczeństwa w ruchu drogowym, stanowiąca wyraz konstytucyjnej zasady ochrony życia, wyrażonej w art. 38 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz w nakazie zapewniania bezpieczeństwa obywatelom, wyrażonym w art. 5 tejże Konstytucji (por. wyrok NSA z dnia 13 lutego 2001 r., II SA 770/00, Lex nr 53363, wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2010 r., II OSK 1783/09, Lex nr 746794, wyrok NSA z dnia 27 lutego 2014 r., I OSK 1786/12, Lex nr 1446529). Jeśli organ nie może wydać decyzji o lokalizacji zjazdu z drogi z tej przyczyny, że spowodowałby on zwiększenie zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym, to tym bardziej ta decydująca okoliczność powinna być przez organ wszechstronnie zbadana i przekonywująco wyjaśniona. Zdaniem Sądu, GDDKiA, odmawiając udzielenia zgody na wnioskowany zjazd, nie dokonał wszechstronnej analizy i nie przeprowadził wnikliwego postępowania dowodowego pod kątem wykazania, że spowoduje on naruszenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym na odcinku drogi krajowej nr [...] w okolicach działki nr [...]. Organ w tym zakresie powołał się jedynie na lokalizację planowanego zjazdu w obszarze oddziaływania skrzyżowania ww. drogi krajowej z drogą wojewódzką nr [..] i występowania w osi jezdni na całej szerokości działki strony znaku drogowego poziomego P-6 "linia ostrzegawcza" (k.4 zaskarżonej decyzji). Nie wskazał jednak konkretnie natężenia ruchu dobowego na omawianym odcinku drogi, dopuszczalnej prędkości pojazdów, jakie jeszcze inne znaki drogowe znajdują się w okolicach skrzyżowania, w jaki sposób wnioskowany zjazd indywidualny do posesji skarżącej wpłynąłby na utrudnienia w ruchu drogowym, a w konsekwencji naruszyłby zasadę bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organ w przedmiotowej sprawie przekroczył granice uznania administracyjnego przez naruszenie przepisów prawa procesowego w zakresie zbierania i oceny materiału dowodowego. Rozpoznając sprawę ponownie organ dokona oględzin działki skarżącej pod kątem możliwości usytuowania zjazdu indywidualnego, kierując się kryteriami wyznaczonymi przez rozporządzenie z 1999 r., przy uwzględnieniu posiadania przez nią części zjazdu o szerokości 1,2 m uzyskanego pierwotnie dla działki nr [...], oceni dane dotyczące natężenie ruchu na drodze krajowej nr 48 w rejonie działki skarżącej oraz wykona wskazania zawarte w treści uzasadnienia. Organ również oceni, czy w sytuacji skarżącej nie zachodzi sytuacja wyjątkowa odnośnie możliwości ustanowienia zjazdu indywidualnego (po spełnieniu warunków technicznych wynikających z rozporządzenia z 1999 r. oraz zachowaniu zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym), zważywszy na przewidywany długotrwały proces ustanawiania sądowej służebności drogi koniecznej, o czym świadczy zaostrzony konflikt rodzinny, który w ostatnim czasie unaocznił się rozdzieleniem sąsiednich działek murem (vide: k. 53-54 akt administracyjnych), jak również okresową regulację służebności gruntowej w zakresie ograniczonym tylko do prawa wywozu nieczystości pasem gruntu 3 m przez działkę nr [...] na rzecz każdoczesnego właściciela działki nr [...]. W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.