VIII SA/Wa 1316/14
WyrokWSA w Warszawie2015-11-13
Skład orzekający: Renata Nawrot, Artur Kot, Iwona Szymanowicz – Nowak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy prawidłowo określił podstawę opodatkowania podatkiem akcyzowym w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia uszkodzonego samochodu osobowego, odrzucając deklarowaną przez podatnika cenę jako znacznie odbiegającą od średniej wartości rynkowej bez należytego zbadania "uzasadnionej przyczyny"?Ratio decidendi
Organ podatkowy nie może automatycznie odrzucać deklarowanej przez podatnika ceny wewnątrzwspólnotowo nabytego samochodu jako podstawy opodatkowania, jeśli cena ta odbiega od średniej wartości rynkowej, bez uprzedniego zbadania, czy istnieją "uzasadnione przyczyny" takiego stanu rzeczy, w tym w szczególności uwzględnienia stanu technicznego pojazdu i jego wpływu na cenę na rynku nabycia. Naruszenie tej zasady stanowi podstawę do uchylenia decyzji organu.Stan faktyczny
Skarżący nabył wewnątrzwspólnotowo uszkodzony samochód osobowy i zadeklarował podatek akcyzowy od niższej ceny transakcyjnej. Organ celny uznał, że zadeklarowana podstawa opodatkowania znacznie odbiega od średniej wartości rynkowej i określił ją na nowo, powołując się na przepisy ustawy o podatku akcyzowym. Skarżący w odwołaniu i skardze do sądu administracyjnego podnosił, że uszkodzenie pojazdu stanowiło uzasadnioną przyczynę niższej ceny, a organy błędnie ustaliły wartość rynkową i nie uwzględniły jego stanu technicznego.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] oraz zasądzenie od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz skarżącego R.W. kwoty 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot /sprawozdawca/, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak, Protokolant Starszy referent Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2015 r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia 10 października 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz skarżącego R.W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
1. Zaskarżoną decyzją z [...] października 2014 r., po rozpatrzeniu odwołania R. W. (dalej: "skarżący"), Dyrektor Izby Celnej w W. (dalej: "Dyrektor IC" lub "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w R. (dalej: "Naczelnik UC" lub "organ I instancji") z [...] maja 2014 r. Przedmiotem tych decyzji było określenie skarżącemu zobowiązania w podatku akcyzowym ([...] zł) z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego. Jako podstawę materialnoprawną decyzji Dyrektor IC powołał między innymi przepisy art. 104 ust. 1 pkt 2, ust. 8, ust. 9 i ust. 11 ustawy z 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2011 r. Nr 108, poz. 626 ze zm.; dalej: "u.p.a.").
2. Stan faktyczny.
2.1. Naczelnik UC ustalił, że skarżący nabył wewnątrzwspólnotowo [...] listopada 2011 r. samochód osobowy marki [...] (rok produkcji 2002, pojemność silnika [...] cm3) za kwotę [...] euro. We właściwym urzędzie celnym złożył deklarację uproszczoną wewnątrzwspólnotowego nabycia AKC-U z tytułu przemieszczenia pojazdu z terytorium państwa członkowskiego (H.) na terytorium kraju. Jako podstawę opodatkowania podał kwotę [...] zł, a zobowiązanie w podatku akcyzowym z zastosowaniem stawki 18,6% zadeklarował w wysokości [...] zł.
Naczelnik UC uznał, że deklarowana przez skarżącego podstawa opodatkowania
z tytułu nabycia pojazdu znacznie odbiegała od średniej wartości rynkowej podobnego pojazdu (ok. 63%). Określił zatem skarżącemu wysokość podstawy opodatkowania akcyzą ([...] zł) i zobowiązanie w tym podatku ([...] zł). Do obliczeń przyjął wartość rynkową pojazdu ujętą w EUROTAX Informator rynkowy – Samochody osobowe, wersja elektroniczna CARWERT. Uwzględniając stopień uszkodzenia przedmiotowego pojazdu na podstawie oświadczenia skarżącego, określił wartość tego pojazdu ([...] zł brutto), którą pomniejszył o wartość VAT i akcyzy (po odliczeniach [...] zł netto). Różnicę pomiędzy deklarowaną i przyjętą przez organ podstawą opodatkowania określił na ok. 63%.
2.2. W odwołaniu skarżący powtórzył, że nabył pojazd uszkodzony. Okoliczność ta stanowi "uzasadnioną przyczynę" ceny transakcyjnej pojazdu i deklarowanej podstawy opodatkowania. Naczelnik UC błędnie określił nadto wartość rynkową tego pojazdu poprzez dokonanie ustaleń w tym zakresie z pominięciem wiedzy specjalnej. Skarżący wystąpił zatem o uchylenie decyzji Naczelnika UC w całości i umorzenie postępowania podatkowego.
2.3. Dyrektor IC nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji Naczelnika UC.
Po przedstawieniu przebiegu postępowania w sprawie oraz obowiązków organu odwoławczego, powołał się na przepisy prawa materialnego, w tym art. 104 ust. 1 pkt 2, ust. 8, ust. 9 i ust. 11 u.p.a. (zob. s. 3 – 8 zaskarżonej decyzji). Stwierdził, że skarżący znacznie zaniżył podstawę opodatkowania (63% średniej wartości rynkowej pojazdu
w kraju, ustalonej na podstawie EUROTAX Informator rynkowy – Samochody osobowe, wersja elektroniczna CARWERT. Podkreślił przy tym, że przedmiotem nabycia był pojazd z uszkodzonym silnikiem, który po przemieszczeniu ([...] listopada 2011 r.) przeszedł jednak pozytywne badania techniczne, zakończone wydaniem przez uprawnionego diagnostę stosownego zaświadczenia (zgodnie z art. 66 ustawy – Prawo o ruchu drogowym). Zdaniem Dyrektora IC, skarżący także na etapie postępowania odwoławczego nie wskazał uzasadnionej przyczyny deklarowania podstawy opodatkowania w wysokości znacznie odbiegającej od średniej wartości rynkowej spornego samochodu osobowego. Nie dochował należytej staranności przy wykazaniu dowodów potwierdzających stan uszkodzenia pojazdu, zakresu dokonanych napraw czy też kalkulacji kosztów z tego tytuł. Zdaniem Dyrektora IC, średnią wartość rynkową i kwotę zobowiązania podatkowego Naczelnik UC określił prawidłowo (zob. s. 9 – 12). Wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 104 ust. 9 u.p.a., gdyż deklarowana przez skarżącego podstawa opodatkowania z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdu, bez uzasadnionej przyczyny znacznie odbiega od średniej wartości tego pojazdu na rynku krajowym ([...] zł i ok. 63%). Za chybione uznał zatem zarzuty skarżącego (zob. s. 13 – 16 zaskarżonej decyzji).
3. Postępowanie sądowe.
3.1. Z ostatecznym w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięciem organu odwoławczego nie zgodził się skarżący. Pismem z [...] listopada 2014 r. wniósł zatem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej także jako "Sąd"). Autor skargi, występując o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie, postawił zarzuty naruszenia przepisów:
- art. 104 ust. 1 pkt 2, ust. 8 i ust. 11 u.p.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że deklarowana przez skarżącego wartość samochodu osobowego marki [...], bez uzasadnionej przyczyny znacznie odbiega od średniej wartości rynkowej samochodu osobowego, a także na błędnym ustaleniu podstawy opodatkowania w zakresie podatku akcyzowego poprzez nieuznanie jako podstawy opodatkowania ceny uiszczonej przez skarżącego;
- art. 104 ust. 9 u.p.a. poprzez określenie podstawy opodatkowania w oparciu
o średnią wartość rynkową pojazdu wobec nieuzasadnionego twierdzenia, że skarżący nie udzielił odpowiedzi i nie wskazał przyczyn uzasadniających deklarowaną wysokość opodatkowania;
- art. 121, art. 122, art. 180, art. 187 § 1, art. 191 i art. 197 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej: "Op") poprzez wadliwe i długotrwałe prowadzenie postępowania, tj. po upływie ok. 3 lat
od złożenia wyjaśnień uzasadniających przyczynę niższej wartości pojazdu, brak opinii biegłego rzeczoznawcy samochodowego i niepełną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności poprzez brak ustaleń, czy cena uiszczona
za przedmiotowy pojazd uzasadnia jej zakwestionowanie oraz dokonanie przez organ podatkowy we własnym zakresie ustaleń wymagających wiedzy specjalnej (ustalenia wartości pojazdu uszkodzonego), kierowanie się interesem fiskalnym z pominięciem interesu podatnika, co miało istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji;
- art. 172, art. 173 w zw. z art 274a Op poprzez niesporządzenie protokołu
z czynności sprawdzających przeprowadzonych w roku 2011, w wyniku czego skarżący powziął przekonanie, że organ podatkowy uznał za właściwą zadeklarowaną podstawę opodatkowania i wysokość uiszczonego podatku akcyzowego, co miało istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, w tym także w zakresie wysokości odsetek.
3.2. Uzasadniając skargę jej autor rozwinął powyższe zarzuty. Powołał się
przy tym na poglądy prawne wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych potwierdzające zasadność skargi (m. in. wyroki: NSA z 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt I GSK 1704/11; WSA w Białymstoku z 29 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Bk 47/12 oraz WSA w Rzeszowie z 10 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Rz 162/11). Wywiódł, że nie wystąpiły podstawy do zastosowania przez organy orzekające w sprawie wskazanych przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 104 ust. 7, 8 i 9 u.p.a., gdyż nie wystąpiły przesłanki wymienione w tych przepisach (skarżący wykazał, że deklarowana wartość pojazdu odbiega od jego średniej wartości rynkowej z powodu jego uszkodzenia). Ustalenie podstawy opodatkowania nie mogło nastąpić w tym przypadku na podstawie ustalonej przez organy średniej wartości rynkowej, gdyż zadeklarowana kwota, jaką skarżący zapłacił za przedmiotowy pojazd nabyty w kraju unijnym, jest możliwa do ustalenia. Organy pominęły wartość uszkodzonego pojazdu na rynku nabycia, gdy jest to "uzasadnione przyczyna" deklarowanej podstawy opodatkowania. Skarżący wskazał zasady dokonywania wyceny pojazdów uszkodzonych i stwierdził, że organy dokonały błędnych wyliczeń.
3.3. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IC wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Zarzuty skargi uznał za chybione. Dodał, że organy celne są uprawnione do weryfikacji obowiązku podatkowego
z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 70 § 1 Op, który w niniejszej sprawie, zgodnie z treścią art. 19 ust. 1 u.p.a. upłynie dopiero z dniem 31 grudnia 2016 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga zasługuje na uwzględnienie.
4.1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji (podatkowe) w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa
w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a."). Dodać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 u.p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
4.2. W rozpoznawanej sprawie organy przyjęły, że skarżący bez uzasadnionej przyczyny, znacznie zaniżył deklarowaną podstawę opodatkowania z tytułu nabytego wewnątrzwspólnotowo pojazdu. Należało zatem określić skarżącemu podstawę opodatkowania i zobowiązanie w podatku akcyzowym uwzględniając ceny rynkowe pojazdów dostępne w bazie CARWERT, czyli stosując przepisy art. 104 ust. 8, ust. 9 oraz ust. 11 u.p.a. Organy uwzględniły oświadczenie skarżącego, że nabył on pojazd uszkodzony.
5. Ramy prawne.
5.1. Zgodnie z art. 104 ust. 1 pkt 2 u.p.a., podstawą opodatkowania w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego jest kwota, jaką podatnik obowiązany jest zapłacić za samochód. Regułą zatem jest, stosownie do literalnego brzmienia tego przepisu, że podstawą opodatkowania jest wartość wynikającą z faktury sprzedaży samochodu. Jednak w celu ograniczenia częstych przypadków zaniżania wartości nabytych wewnątrzwspólnotowo pojazdów, ustawodawca wprowadził zapis zawarty w art. 104 ust. 8 u.p.a, że w sytuacji, gdy wysokość podstawy opodatkowania
w przypadku czynności, o których mowa w art. 100 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 2, bez uzasadnionej przyczyny znacznie odbiega od średniej wartości rynkowej tego samochodu osobowego, organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej wzywa podatnika do zmiany wysokości podstawy opodatkowania lub wskazania przyczyn uzasadniających podanie jej wysokości w kwocie znacznie odbiegającej od średniej wartości rynkowej samochodu osobowego. W razie nieudzielenia odpowiedzi, niedokonania zmiany wysokości podstawy opodatkowania lub niewskazania przyczyn, które uzasadniają podanie jej wysokości znacznie odbiegającej od średniej wartości rynkowej samochodu osobowego, organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej określi wysokość podstawy opodatkowania (art. 104 ust. 9 u.p.a.). Średnią wartością rynkową samochodu osobowego jest zaś wartość ustalana na podstawie notowanej na rynku krajowym, w dniu powstania obowiązku podatkowego, średniej ceny zarejestrowanego na terytorium kraju samochodu osobowego tej samej marki, tego samego modelu, rocznika oraz - jeżeli jest to możliwe do ustalenia - z tym samym wyposażeniem
i o przybliżonym stanie technicznym, co nabyty na terytorium kraju lub nabyty wewnątrzwspólnotowo samochód osobowy (art. 104 ust. 11 u.p.a.). Czyli art. 104 ust. 8 u.p.a. zobowiązuje właściwe organy do weryfikacji podanej przez podatnika w deklaracji AKC-U podstawy opodatkowania.
5.2. Powyższa procedura winna być jednak wdrażana wyjątkowo i tylko wtedy, gdy wskazana cena nabycia bez uzasadnionej przyczyny znacznie odbiega od średniej wartości rynkowej samochodu. Zasadą bowiem jest, że podstawę opodatkowania stanowi kwota, którą podatnik jest zobowiązany zapłacić za ten samochód (art. 104 ust. 1 pkt 2 u.p.a.). Podzielić należy stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 21 marca 2013 r. (I GSK 1399/11; dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, adres: www.orzeczenia.nsa.gov.pl,
w skrócie: "CBOSA") że nie jest prawidłowe działanie organu, który w każdej sprawie, nie bacząc na okoliczności, jako punkt wyjścia przyjmuje średnią wartość rynkową podobnego samochodu w kraju i do tej wartości porównuje cenę jaką zapłacił podatnik w kraju nabycia. Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, podziela i uznaje za własny także pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowany w wyroku
z dnia 14 września 2011 r. (I GSK 245/10; CBOSA), że celem procedury określonej
w art. 104 ust. 8 u.p.a (art. 82 a poprzednio obowiązującej ustawy o podatku akcyzowym), nie jest unifikacja cen wszystkich sprowadzanych z zagranicy samochodów i wprowadzenie dla samochodów podobnych jednakowej podstawy opodatkowania akcyzą, niezależnie od tego, za jaką cenę samochód został zakupiony. W szczególności jego celem nie jest przeciwdziałanie konkurencji i wprowadzaniu na rynek Polski tańszych samochodów pochodzących z tańszych rynków europejskich. Celem przepisu jest przeciwdziałanie nadużyciom podatkowym i celowemu zaniżaniu ceny nabycia w stosunku do ceny rzeczywiście zapłaconej, dla późniejszego zaniżenia należnych opłat i podatków. Cel ten pozwala osiągnąć tylko właściwe rozumienie użytego przez ustawodawcę określenia "uzasadniona przyczyna", z powodu której podstawa opodatkowania odbiega od średniej wartości rynkowej samochodu. Określenie "uzasadnionej przyczyny" pozwala na wytyczenie zakresu zastosowania procedur weryfikacyjnych przewidzianych omawianym przepisem. Kiedy cena samochodu odbiega od średniej wartości rynkowej "z uzasadnionej przyczyny", jej weryfikacja w ogóle nie następuje. Tylko wtedy, kiedy cena budzi wątpliwości organu, co do przyczyny jej wysokości podanej przez podatnika (i jego kontrahenta), zasadna jest weryfikacja. Czyli wstępnym i najważniejszym działaniem organu jest zbadanie, czy istniały rzeczywiste, uzasadnione przyczyny, dla których cena nabycia samochodu odbiega znacznie od średniej wartości rynkowej w rozumieniu art. 104 ust. 8 u.p.a.
W przypadku stwierdzenia, że odbiega ona znacznie od średniej wartości rynkowej danego samochodu osobowego organ w pierwszej kolejności zobowiązany jest do uwzględnienia z urzędu wszelkich znanych mu okoliczności, które uzasadniają taką dysproporcję pomiędzy podaną przez stronę podstawą opodatkowania konkretnego samochodu osobowego a średnią ceną podobnych samochodów zarejestrowanych
w kraju.
5.3. Z przedstawionych wyżej przepisów wynika, że proces weryfikacji podstawy opodatkowania z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego może przebiegać w dwóch etapach.
W pierwszej kolejności, w razie powzięcia przez organy wątpliwości, podatnik jest zobowiązany do wskazania przyczyn uzasadniających podanie ceny (podstawy opodatkowania) znacznie odbiegającej od średniej wartości rynkowej. W tej fazie postępowania inicjatywa dowodowa należy do podatnika. Czyli winien on przedstawić okoliczności, uzasadniające podaną cenę. Obowiązkiem organu podatkowego jest zaś dokonanie ich oceny pod względem wiarygodności i zasadności. Wynikiem tych działań jest wstępna ocena, czy zaistniała uzasadniona przyczyna, aby podstawa opodatkowania jaką jest cena podana przez podatnika, znacznie odbiegała od średniej wartości rynkowej pojazdu. Jak wielokrotnie podnoszono w orzecznictwie sądów administracyjnych, "uzasadniona przyczyna" niższej ceny pojazdu nie musi wiązać się wyłącznie z jego stanem technicznym (por. wyroki NSA: z 15 marca 2011 r., I GSK 103/10; z 14 września 2011 r., I GSK 245/10; z 15 stycznia 2013 r., I GSK 19/12 i I GSK 22/12). Stwierdzić należy, że zły stan techniczny pojazdu wpływa na jego cenę nie tylko poprzez konieczność uwzględnienia kosztów naprawy pojazdu, którą trzeba będzie przeprowadzić w kraju. Do notoriów należy wiedza, że poważne uszkodzenie samochodu powoduje, że na wielu rynkach bogatych krajów Unii Europejskiej pojazd taki osiąga bardzo niską cenę, gdyż w tamtych warunkach naprawa jest nieopłacalna. Ta okoliczność także należy do "uzasadnionych przyczyn", z powodu których podstawa opodatkowania, jaką jest cena, znacznie odbiega od średniej wartości samochodu
w kraju (zob. wyrok NSA z 21 marca 2013 r., I GSK 1399/11; CBOSA).
6. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że podatnik wskazał na uszkodzenie pojazdu jako okoliczność, która potwierdza prawidłowość deklarowanej podstawy opodatkowania z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdu. Organy nie podważyły skutecznie wskazywanej przez skarżącego okoliczności faktycznej. Pomimo tego, rozpoznając sprawę pominęły uwarunkowania rynku, na którym samochód osobowy był nabyty. Dyrektor IC nie zajął w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowiska, czy nabycie przez skarżącego uszkodzonego pojazdu uważa w realiach niniejszej sprawy za "uzasadnioną przyczynę" w rozumieniu art. 104 ust. 8 u.p.a. oraz jaki wpływ na wynik rozpoznawanej sprawy ma ta bezsporna jak się wydaje okoliczność. Organy nie zajęły stanowiska co do tego, czy wystąpiły podstawy do weryfikowania deklarowanej przez skarżącego podstawy opodatkowania. Naruszyły zatem przepisy art. 122, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 4 Op w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik rozpoznawanej sprawy. Zdaniem Sądu, wystąpiła zatem przesłanka, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a., powodująca konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Brak było jednak wystarczających podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji, gdyż wskazane wyżej uchybienia mogą zostać usunięte przez organ odwoławczy, który może także rozstrzygnąć należycie sprawę, jeżeli nie wykaże, iż wystąpiły przesłanki do działania na podstawie przepisów art. 104 ust. 8, ust. 9 i ust. 11 u.p.a. (między innymi).
Zdaniem Sądu, organy nie wykazały, że deklarowana przez skarżącego wysokość podstawy opodatkowania z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdu uszkodzonego (okoliczność bezsporna) bez uzasadnionej przyczyny znacznie odbiega od średniej wartości rynkowej tego samochodu na rynku nabycia. Nie zbadały zakresu uszkodzeń przedmiotowego pojazdu w celu prawidłowego zastosowania przepisów art. 104 ust. 8 i ust. 9 w związku z ust. 2 pkt 1 u.p.a. Nie wykazały zatem, że wystąpiły przesłanki do weryfikowania deklarowanej przez skarżącego podstawy opodatkowania.
Wskazanie przez podatnika uzasadnionej przyczyny deklarowanej podstawy opodatkowania (np. nabycie uszkodzonego pojazdu), powoduje konieczność zbadania przez organ wszechstronnego wpływu uszkodzenia na cenę pojazdu i to nie tylko przez konieczność odliczenia kosztów naprawy, ale także wzięcia pod uwagę spadku ceny na rynku nabycia spowodowanego uszkodzeniem pojazdu. Badanie przez organ łatwo dostępnych zagranicznych katalogów oraz ustalenie jak uszkodzenie pojazdu wpływa na jego cenę, nie może być uznane za nieuzasadnione, bowiem zgodnie z art. 122 Op to organ podejmuje wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Celem uregulowania przewidzianego w przepisach art. 104 u.p.a. jest przeciwdziałanie oszustwom podatkowym (zaniżaniu podstawy opodatkowania). Nie mają one jednak za zadanie przeciwdziałać podstawowym prawom ekonomii polegającym na kupnie towaru taniej po to, aby sprzedać go drożej (z zyskiem). Zatem nabycie pojazdu na rynku wspólnotowym za cenę niższą niż średnia cena w kraju nie jest naganne i nie uprawnia do każdorazowej oraz automatycznej zmiany podstawy opodatkowania podatkiem akcyzowym i wyrównania jej do podstawy jaką jest średnia wartość na rynku krajowym. Zmiana podstawy opodatkowania jest uprawniona wtedy, kiedy różnica w podstawie opodatkowania jest znaczna i nie ma uzasadnionej przyczyny (zob. wyrok NSA z 21 marca 2013 r., I GSK 1399/11; CBOSA).
Skoro organy przyjęły, że skarżący nabył pojazd uszkodzony, to obowiązane były zastosować się do powyższej wykładni przepisów art. 104 ust. 1 pkt 2 i ust. 8 u.p.a.
7. Zarzuty skargi Sąd uznał za zasadne w zakresie, o którym mowa wyżej, czyli co do naruszenia przez Dyrektora IC niektórych przepisów postępowania powołanych w skardze (art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Op). Skoro organy nie wyjaśniły, czy istniała podstawa do weryfikowania deklarowanej przez skarżącego podstawy opodatkowania, to za przedwczesne Sąd uznał odnoszenie się w sposób wiążący do wszystkich zarzutów skargi, w szczególności dotyczących przepisów materialnoprawnych. Skarżący nie wskazał, czemu miałoby w realiach niniejszej sprawy służyć przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, skoro domagał się umorzenia postępowania podatkowego. Zdaniem Sądu, skarżący nie uprawdopodobnił, że we własnym zakresie wyremontował pojazd (poza remontem silnika rzekomo wykonał liczne naprawy blacharsko – lakiernicze) w terminie 2 dni pomiędzy dniem jego nabycia ([...] listopada 2011 r. w H.) i przeprowadzeniem badania technicznego w kraju ([...] listopada 2011 r.).
8. Ponownie rozpoznając sprawę Dyrektor IC winien uwzględnić powyższe rozważania i w pierwszej kolejności prawidłowo ustalić stan faktyczny sprawy, w tym wyjaśnić, czy nabycie wewnątrzwspólnotowe uszkodzonego, jak twierdzi skarżący, pojazdu i jego sprowadzenie na terytorium RP stanowi podstawę do weryfikowania deklarowanej podstawy opodatkowania, uwzględniając zasadę wynikającą z art. 104 ust. 1 pkt 2 u.p.a. Należy zatem w pierwszej kolejności ustalić średnią cenę rynkową nabytego przez skarżącego, uszkodzonego, jak oświadczył skarżący, pojazdu (na rynku h.) i w odniesieniu do tej okoliczności rozważyć, czy istnieją podstawy do kontynuowania postępowania podatkowego. Obowiązkiem organu będzie także stosowanie przepisów w brzmieniu znajdującym zastosowanie w sprawie i powoływanie sprawdzonych oznaczeń publikatorów ustaw.
9. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 200 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło