VIII SA/Wa 137/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędzia WSA Marek Wroczyński /sprawozdawca/, Protokolant Krzysztof Koziara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi I. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Decyzją znak [...] z dnia [...] października 2008r. Prezydent Miasta R. działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 993 ze zm., zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności ) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej Kpa ) orzekł o wymeldowaniu I. W. z pobytu stałego w R. przy ulicy S. [...] m [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż postępowanie w sprawie o wymeldowanie I. W. z pobytu stałego w R. przy ulicy S. [...] m [...] prowadzone jest na wniosek Radomskiego Towarzystwa Budownictwa Społecznego "[...]" spółka z o.o. Wskazał, iż decyzją Prezydenta Miasta R. z dnia [...] lipca 1994r. budynek przy ulicy S. [...] w R. został wyłączony z użytkowania, w stosunku do osób w nim zamieszkujących, orzeczono jednocześnie nakaz przekwaterowania tych osób do lokali zamiennych. Skarżąca wraz z rodzicami i siostrą w mieszkaniu przy ulicy S. [...] m [...] w R. zamieszkiwała do [...] grudnia 1999r. Po pożarze mieszkania wraz z matką i siostrą zamieszkała w lokalu przy ulicy [...] w R. Budynek przy ulicy S. [...]m [...] w R. został przez Radomskie Towarzystwo Budownictwa Społecznego "[...]" zabezpieczony przed dostępem osób trzecich poprzez zamurowanie okien i drzwi. Organ podniósł, iż zarówno reprezentująca skarżącą w początkowej fazie postępowania administracyjnego I. S. jak również radcy prawni M. C. i M. H. – B. oświadczyły, iż od pożaru jaki miał miejsce w spornym lokalu w dniu [...] grudnia 1999r. skarżąca nie zamieszkuje w mieszkaniu przy ulicy S. [...] m [...] w R. Okoliczność ta potwierdzona została w toku postępowania wyjaśniającego przez Komisariat Policji I w R. Powołując treść art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności pierwszoinstancyjny organ wyjaśnił, że przesłanką wymeldowania jest fakt opuszczenia miejsca pobytu stałego trwającego powyżej 3 miesiące bez dopełnienia obowiązku wymeldowania. Organ wyjaśnił, iż wobec dokonania bezsprzecznych ustaleń, iż zameldowanie I. W. na pobyt stały przy ulicy S. [...] m [...] w R. stanowi fikcję meldunkową. Decyzją z dnia [...] grudnia 2008r., znak [...] Wojewoda Mazowiecki biorąc za podstawę przepisy art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, po rozpatrzeniu odwołania I. W. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy szczegółowo przestawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Powołując treść przepisów art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ewidencji ludności oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 27 maja 2002r. ( orzekający o niezgodności art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności z art. 54 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji ) organ wywiódł, iż przesłanką stanowiącą podstawę wydania decyzji o wymeldowaniu jest opuszczenie lokalu bez wymeldowania się. Taka sytuacja zdaniem organu miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Za nieuprawnione uznał stanowisko skarżącej, iż lokalu nr [...] przy ulicy S. [...] w R. nie opuściła dobrowolnie, została do tego zmuszona z uwagi na zły stan techniczny budynku, który po zaistniałym pożarze zagrażał życiu jego mieszkańców. Stwierdził, iż stan techniczny budynku był wadliwy już w 1994r. kiedy to Prezydent Miasta R. orzekł o jego wyłączeniu z użytkowania i nakazał wykwaterowanie jego mieszkańców. Wskazał, iż z protokołu zawartego w dniu [...] marca 2000r. pomiędzy Radomskim Towarzystwem Budownictwa Społecznego "[...]" Spółka z o.o., a rodzicami skarżącej wynikało, że w zamian za przeniesienie własności lokalu mieszkalnego w celu zwolnienia z długu H. K. (matce skarżącej) zostanie zapewniony lokal mieszkalny o strukturze 3 pokoje z kuchnią w zamian za remont i spłatę zadłużenia, natomiast M. K. (ojcu skarżącej ) zostanie zapewniony lokal o strukturze 1 pokój z kuchnią. Jednakże z pięciu propozycji wynajmu lokali przedstawionych skarżącej, jej matce i siostrze, żadna nie została przyjęta. Tym samym za udowodnioną organ odwoławczy uznał okoliczność, iż skarżąca opuściła przedmiotowy lokal dobrowolnie i trwale, koncentrując swoje życie rodzinne i osobiste w innym miejscu. W konkluzji organ odwoławczy uznał zasadność decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] października 2008r. Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego złożyła w dniu [...] stycznia 2009r. I. W. wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji skarżąca postawiła zarzut naruszenia prawa materialnego - art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności polegającego na niewłaściwym przyjęciu, iż skarżąca dobrowolnie i trwale opuściła miejsce stałego pobytu oraz przepisów postępowania: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 Kpa poprzez nierzetelność i niestaranność w ustaleniu stanu faktycznego sprawy przez organy obu instancji oraz niewyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji powodów uznania dowodów przedstawionych przez wnioskującego o wymeldowanie i nieuwzględnienia dowodów przedstawionych przez skarżącą. Przytaczając argumenty powoływane w toku postępowania administracyjnego skarżąca wywiodła, iż wydane zarówno przez organ I jak i II instancji decyzje podjęte zostały wydane z naruszeniem regulacji zawartej w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Za bezsporny skarżąca uznała fakt, iż lokal mieszkalny przy ulicy S. [...] m [...], I. W. opuściła w 1999r. Nie zgadzała się jednak z przedstawioną przez organy orzekające w sprawie, oceną, że opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny. Podnosiła, że spowodowane było jego złym stanem technicznym, wywołanym pożarem, co uniemożliwiało dalsze w nim zamieszkiwanie. Pozostawienie mieszkania nie miało więc dobrowolnego charakteru. W związku z technicznym stanem lokalu skarżąca była do tego zmuszona. Powyższe prowadzi do uznania, iż nie został spełniony ustawowy warunek wymeldowania tj. dobrowolne opuszczenie lokalu. Oświadczyła, iż wobec braku ustawowej definicji opuszczenia lokalu organ ustalając powyższe winien przede wszystkim badać zamiar osoby, która ma być wymeldowana, trwałość tego zamiaru oraz dobrowolność w podjęciu decyzji o wymeldowaniu. Rezygnacja z lokalu winna być wyrażona w sposób wyraźny poprzez złożenie stosownego oświadczenia lub odpowiednie zachowanie. Wskazując na uchybienia organów w zakresie zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy oraz wyrażonej w uzasadnieniu decyzji oceny zebranych dowodów, skarżąca za przedwczesne uznała rozstrzygnięcie o wymeldowaniu I. W. Podawała, iż organy zaniechały dokładnego, wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. Stwierdziła nadto, że organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję naruszył przepis art. 138 Kpa, ograniczając się do kontroli rozstrzygnięcia wydanego przez organ pierwszoinstancjyny, odstępując zaś od ustawowego nakazu ponownego rozpoznania sprawy. W konkluzji stwierdziła, że wadliwie przeprowadzone postępowanie doprowadziło do niezgodnego z przepisem art. 15 ustawy o ewidencji ludności rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają, zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się, więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – powoływanej dalej jako p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba, że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Po rozpoznaniu sprawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego dłużej niż 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczania tego miejsca. Zgodnie z treścią art.15 ust. 2 powołanej ustawy niewykonanie tego obowiązku upoważnia organ gminy do wydania na wniosek strony lub z urzędu decyzji w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z brzmienia cytowanego powyżej przepisu wynika, że jedyną przesłanką wymeldowania jest fakt opuszczenia miejsca zameldowania bez dopełnienia obowiązku wymeldowania, przy czym w orzecznictwie sądowym powszechnie przyjęty został pogląd, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić jedynie wówczas, jeżeli ma ono charakter dobrowolny i trwały. Odnosząc się do tej kwestii wskazywano, że opuszczenie miejsca pobytu stałego nie oznacza tylko fizycznego przebywania w innym miejscu niż miejsce pobytu stałego, lecz by łączył się z tym zamiar stałego związania się z tym innym miejscem i urządzenie w nim nowego centrum życiowego (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 302/05, LEX nr 190969; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123). Należy zgodzić się ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 27 marca 2007 roku, syg.akt II OSK 521/06 stwierdził, iż z brakiem dobrowolności opuszczenia lokalu w rozumieniu art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności mamy do czynienia wówczas, gdy w wyniku z reguły bezprawnych osób trzecich dana osoba nie przebywa w lokalu, w którym jest zameldowana. W takiej sytuacji w wyniku podjętych we właściwym czasie środków prawnych może nastąpić powrót do lokalu. Nie ma to zastosowania w przypadku złego stanu technicznego budynku, który jest faktem obiektywnym, wynikającym z wielu uwarunkowań, w tym często z zaniedbań jego właściciela. Taka okoliczność nie może zostać zaliczona do działań pozbawiających cech dobrowolności opuszczenie lokalu. Dodatkowo należy zwrócić uwagę, iż w obecnym stanie prawnym ewidencja ludności jest instytucją służącą odzwierciedleniu stanu faktycznego. Dostarcza bowiem organom wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu, bądź zajmowanego pomieszczenia. Nieodłącznym składnikiem systemu ewidencji ludności jest mechanizm wymeldowania, a więc formalnego usuwania informacji o zameldowaniu, jeżeli informacja ta przestaje obrazować wynikający z uprzedniego zgłoszenia stan faktyczny (wyrok NSA z 24.02.2006r, IIOSK 561/05, LEX nr 194344). W toku postępowania w sprawach o wymeldowanie obowiązkiem organów administracji publicznej jest ustalenie - w oparciu o wszelki dostępny materiał dowodowy - czy zaistniałe w sprawie okoliczności faktyczne wskazują na trwałość i dobrowolność opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobytu. Zgodnie z zasadą praworządności i prawdy obiektywnej organy prowadzące postępowanie administracyjne mają obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy tak pod względem faktycznym jak i prawnym, w celu ustalenia rzeczywistego stanu sprawy. W myśl art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji państwowej zobowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Treść tego przepisu należy tłumaczyć w ten sposób, że obowiązek przeprowadzenia wszystkich niezbędnych do wyjaśnienia sprawy dowodów obciąża organ administracji prowadzący postępowanie w sprawie. Zgodnie zaś z art. 107 § 3 k.p.a. decyzja powinna być należycie uzasadniona, z podaniem m.in. dowodów, na podstawie których określone fakty organ orzekający przyjął za udowodnione, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że orzekające w sprawie organy w sposób wyczerpujący dokonały ustaleń w powyższej kwestii. Przedstawione w zaskarżonej decyzji stanowisko organu co do stanu faktycznego sprawy i oceny jej skutków na gruncie prawnym są prawidłowe. Sąd nie stwierdził naruszenia przez Wojewodę Mazowieckiego przepisów postępowania lub przepisów prawa materialnego. Poza sporem pozostaje kwestia, iż skarżąca faktycznie od ponad ośmiu lat w przedmiotowym lokalu nie przebywa z uwagi na jego stan techniczny. Opuszczenie przedmiotowego lokalu nie było związane z nielegalnym działaniem osób trzecich. Biorąc pod uwagę decyzję organu z 1994 roku, to już wtedy przedmiotowy lokal nie nadawał się do zamieszkania i został wyłączony z użytkowania. Nadto z oświadczenia pełnomocnika uczestnika wynika, że przedmiotowy lokal został rozebrany i nie istnieje fizycznie. W ocenie Sądu, organy orzekające w przedmiotowej sprawie ponad wszelką wątpliwość wykazały, że skarżąca w sposób trwały i dobrowolny opuściła miejsce stałego pobytu. W niniejszej sprawie nie budzi żadnej wątpliwości ustalenie organu, że skarżąca nie zamieszkiwała w lokalu nr [...] przy ulicy S. [...] w R. od ponad ośmiu lat, kiedy to wraz z siostrą i rodzicami lokal ten opuściła. Proponowane przez organ lokale zamienne nie zostały przez matkę skarżącej przyjęte. Tym samym Sąd nie podziela zarzutów skarżącej odnoszących się do braku rzetelności przy podejmowaniu decyzji przez organy obu instancji. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie daje podstawy do przyjęcia, iż opuszczenie miejsca zamieszkania przez skarżącą odbyło się dobrowolnie. Ponadto Sąd zwraca uwagę, że dla oceny czy opuszczenie lokalu nastąpiło dobrowolnie istotnym jest czy i jakie kroki podejmowano w celu ponownego zamieszkania w danym lokalu. Z akt administracyjnych nie wynika, aby I. W. podejmowała jakiekolwiek działania w celu przywrócenia swojego centrum życiowego w mieszkaniu nr [...] przy ulicy S. [...]. Nie wniosła bowiem powództwa o przywrócenie utraconego posiadania. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.