VIII SA/Wa 18/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński /sprawozdawca/, Asesor WSA Artur Kot, Protokolant Michał Sikorski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2008 r. sprawy ze skargi E.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...], znak [...] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. ( działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Radomia), biorąc za podstawę art.2, art.7, art. 8, art.9, art.10, art.10a, art.17 ust.1, art.18 ust.2, ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej ( DZ.U. z 2005 roku, nr 86, poz. 732 ze zmianami), dalej jako ustawa oraz na podstawie art. 104, art.108, art. 163 ustawy z 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego( DZ.U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zmianami), dalej jako k.p.a., zmienił decyzję ostateczną Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. z dnia [...], znak [...] w sprawie zaliczki alimentacyjnej i odmówił przyznania zaliczki alimentacyjnej na rzecz P.W. od dnia 1 stycznia 2006 roku. W uzasadnieniu decyzji organ I Instancji podnosił, że decyzją z dnia [...] została przyznana zaliczka alimentacyjna na rzecz P.W. W trakcie realizacji decyzji przyznającej zaliczkę alimentacyjną strona złożyła oświadczenie, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z ojcem D.M. Zgodnie z ustawą o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, zaliczka alimentacyjna przysługuje osobie uprawnionej do świadczeń alimentacyjnych na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, wychowywanej przez osobę samotną, a także osobie uczącej się w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Organ podnosił, że art. 3 ust. 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, iż osoba samotnie wychowująca dziecko – oznacza pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Od miesiąca stycznia 2006 roku E.W. wychowuje syna P. i córkę D.M. z jej ojcem. Z tego względu zgodnie z art. 3 ust. 17a wyżej cytowanej ustawy, nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko. Odwołanie od decyzji organu I Instancji wniosła E.W., podnosząc, iż jest osobą samotnie wychowującą dzieci. Nadto mieszka sama z dwójką małoletnich dzieci, a w utrzymaniu pomaga jej matka M.W. Podnosiła, że z konkubentem D.M. nie mieszka i ich kontakt ogranicza się do spotkań przy okazji odwiedzin córki. Decyzją z dnia [...], znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania E.W. od decyzji organu I Instancji – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy uzasadniając swoje stanowisko podnosił, że E.W. w dniu 6 stycznia 2006 roku urodziła córkę D.M. i zgodnie ze złożonym w dniu 31 stycznia 2006 roku oświadczeniem prowadzi wspólne gospodarstwo z ojcem dziecka. Z tego względu w ocenie organu odwoławczego, taka zmiana sytuacji rodzinnej powoduje, że utraciła ona status osoby samotnie wychowującej dziecko, a zatem nie spełnia ona przesłanek z art.3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2006 roku. Nadto organ odwoławczy podnosił, że podstawą do zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej przez organ I Instancji miała umocowanie w art.32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym organ bez zgody strony może zmienić lub uchylić decyzję ostateczną na mocy której strona nabyła prawo do świadczenia, jeśli sytuacja rodzinna lub dochodowa uległa zmianie, a zmiana ta miała wpływ na prawo do świadczeń. Skargę na decyzję organu odwoławczego złożyła E.W. W uzasadnieniu skargi podnosiła, iż nie zgadza się ze stanowiskiem organu, że nie spełnia kryteriów do przyznania jej zaliczki alimentacyjnej. Podnosiła, że jest matką samotnie wychowującą dwójkę małoletnich dzieci i utrzymuje się ze świadczeń i zasiłków przyznawanych przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej. Argumentowała, że nie pozostaje w żadnym związku z innym mężczyzną. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga E.W. zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych [ DZ.U. nr 153 , poz.1269 ] oraz art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej p.p.s.a. [ DZ.U. nr 153, poz.1270, ze zmianami], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. Jak stanowi przepis art.134 § 1 p.p.s.a. Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu w niniejszym postępowaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Naruszenie prawa materialnego może nastąpić w dwojaki sposób: poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Pierwszy sposób naruszenia prawa materialnego polega na mylnym zrozumieniu treści zastosowanego przepisu. Naruszenie prawa przez niewłaściwe jego zastosowanie, to kwestia prawidłowego odniesienia normy prawa materialnego do ustalonego stanu faktycznego z hipotezą odnośnej normy prawnej i poddanie tego stanu ocenie prawnej na podstawie treści tej normy.( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 .04.2003 roku, I CKN 160/01 ; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 .02.2006 roku, II CSK 101/05). Przenosząc to na grunt niniejszej sprawy należy uznać, że doszło do naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię - przepisu art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych, dodanego przez art.1 pkt 2 ustawy z 29 grudnia 2005 roku o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych( DZ.U. nr 267, poz. 2260). Zgodnie z art.1 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, zaliczka alimentacyjna przysługuje osobie uprawnionej do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, jeżeli osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Definicję osoby samotnie wychowującej dziecko zawiera przepis art.3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2006 roku. Definiuje on osobę samotnie wychowującą dziecko jako : pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba, że wychowuje wspólnie, co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. W ocenie Sądu treść wyżej powołanego przepisu stanowi, że osoba uprawniona do świadczenia alimentacyjnego musi posiadać status w tym przepisie wymieniony oraz musi sama wychowywać dziecko(dzieci)- bez udziału drugiego rodzica tego dziecka. W niniejszej sprawie organy I i II Instancji uznały, że matce wychowującej dzieci nie służy status osoby samotnie wychowującej dziecko, jeśli wychowuje dziecko z inną osobą, w tym wypadku z konkubentem, z którym również ma dziecko. Nie można podzielić takiego rozumienia przepisu art. 3 pkt 17a ustawy, bowiem wskazany przepis mówi nie o każdej osobie związanej z jednym z rodziców dziecka, ale o rodzicu dziecka, zatem osobie będącej rodzicem w świetle prawa. Bez znaczenia pozostaje okoliczność, iż matka ubiegająca się o zaliczkę alimentacyjną pozostaje w nowym, nieformalnym związku, z którego również posiada dzieci, które wychowują się wspólnie z dziećmi uprawnionymi do zaliczki. W takiej sytuacji rodzic może być uznawany wobec jednego dziecka za rodzica samotnie je wychowującego, a wobec dziecka wychowywanego wspólnie z biologicznym rodzicem już za osobę wychowującą dziecko w rodzinie. Takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 27 czerwca 2007 roku, syg. akt I OSK 1494/06, z dnia 11 lipca 2007 roku, syg. akt I OSK 1292/06 oraz w wyroku z dnia 9 stycznia 2008 roku, syg. akt I OSK 430/07 i skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni akceptuje przedstawione wyżej stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z akt sprawy wynika, iż E.W. jest matką dwojga dzieci. Syn P.W. jest dzieckiem pozamałżeńskim, którego ojcem jest D.W., który wyrokiem Sądu Rejonowego w R. z 4 listopada 2004 roku został zobowiązany do płacenia alimentów na rzecz syna. Córka D.M. jest dzieckiem z konkubinatu E.W. z D.M. E.W. wystąpiła o przyznanie zaliczki alimentacyjnej na syna P., pochodzącego ze związku pozamałżeńskiego, i to wyłącznie w stosunku do tego dziecka organy winny oceniać, czy E.W. jest matką samotnie wychowującą dziecko. Jej obecny związek z D.M. nie może pociągać za sobą konsekwencji w postaci uznania jej partnera za rodzica dziecka pochodzącego z małżeństwa. Tym samym należy uznać, iż skarżąca, wychowuje dziecko – P.W. bez udziału jego biologicznego ojca D.W., a zatem mimo, iż żyje w konkubinacie z ojcem drugiego dziecka, w dniu wydawania zaskarżonej decyzji spełniała ustawowe kryteria osoby samotnie wychowującej dzieci, określone w art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wobec powyższego, biorąc pod uwagę, że zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 1 ust. 2 ustawy oraz art.3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, Sąd z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), w związku z art. 152 p.p.s.a. orzekł ,jak w sentencji.