VIII SA/Wa 196/24

WyrokWSA w Warszawie2024-07-04

Skład orzekający: Renata Nawrot

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a. uchylając decyzję organu I instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia z powodu przedwczesnego zakończenia postępowania i niepełnego materiału dowodowego?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, ponieważ decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności przed zakończeniem postępowania przed organem specjalistycznym oraz przy niepełnym materiale dowodowym. Braki te nie mogły zostać uzupełnione w postępowaniu odwoławczym bez naruszenia zasady dwuinstancyjności, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na rozstrzygnięcie.
Stan faktyczny
Inwestor złożył wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla rozbudowy hali produkcyjno-magazynowej na działkach w obrębie S. Wójt Gminy P. odmówił wydania decyzji, co zostało zaskarżone do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO). SKO uchyliło decyzję Wójta i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia z powodu przedwczesnego zakończenia postępowania i niepełnego materiału dowodowego, w szczególności braku uzupełnienia raportu o oddziaływaniu na środowisko w zakresie ochrony przed hałasem. Skarżący sprzeciwili się decyzji SKO, domagając się utrzymania decyzji Wójta.
Rozstrzygnięcie
Oddalił sprzeciw M. D. i M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 28 grudnia 2023 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w dniu 4 lipca 2023 r. sprawy ze sprzeciwu M. D., M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 28 grudnia 2023 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań oddala sprzeciw. Zaskarżoną sprzeciwem decyzją z 28 grudnia 2023 r. znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej jako: "SKO", "organ odwoławczy", "Kolegium"), po rozpatrzeniu odwołania [...] sp. z o.o. z siedzibą w D. S., M. G., W. O., M. D., M. P., G. P. od decyzji Wójta Gminy P. (dalej: "Wójt", "organ I instancji") z dnia 26 maja 2023 r. odmawiającej określenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie istniejącego budynku hali produkcyjno-magazynowej opakowań metalowych (puszek) z zapleczem socjalno-biurowym wraz z zagospodarowaniem terenu, na działkach o nr ewid. [...] i części działki o nr ewid. [...] obręb S. orzekło o - uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Decyzja została podjęta w następujących okolicznościach sprawy. W dniu 3 sierpnia 2018 r. do Wójta Gminy P. wpłynął wniosek [...] Sp. z o.o. z siedzibą w D. S., w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia polegającego na; rozbudowie istniejącego budynku hali produkcyjno-magazynowej produkcji opakowań metalowych (puszek) z zapleczem socjalno - biurowym wraz z zagospodarowaniem terenu, na działkach o nr ewid. [...], i część działki [...] obręb S.. Planowany do rozbudowy obiekt jest zakładem produkcyjnym branży metalowej, usytuowany na działkach nr ewid. [...] i [...], gdzie wytwarzane są opakowania. Decyzją z 26 maja 2023 r. znak: [...] Wójt Gminy P. odmówił określenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji powyższego przedsięwzięcia. Decyzja została wydana na podstawie art, 71 ust. 1 i ust. 2 pkt 2, art. 75 ust. 1 pkt 4 oraz art. 80 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2022 r. poz. 1029 z późn, zm., dalej: "ustawa:, "o.o.ś"), w związku z art. 4 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1712 z późn. zm.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r, poz. 775 z późn. zm., dalej k.p.a.), oraz § 3 ust. 1 pkt 15 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r. poz. 71) w związku z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. poz. 1839 z późn. zm.). W odwołaniu od powyższej decyzji [...] Sp. z o.o. z siedzibą w D. S. (dalej Inwestor) zaskarżonej decyzji zarzucił: - naruszenie przepisów postępowania w sprawie, a zwłaszcza przepisu art. 7 i 77 § 112 k.p.a., poprzez przedwczesne wydanie przez organ I instancji odmownej decyzji przed zakończeniem prawem przewidzianej procedury uzgodnień co do warunków realizacji przedsięwzięcia w zakresie ochrony przed hałasem. Nastąpiło to pomimo gotowości Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. (RDOŚ w W.) do prowadzenia czynności z zakresu uzgodnień, co wyraził w wezwaniu skierowanym do Wójta Gminy P. (pismo z dnia 22 maja 2023 r.), a więc przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Organ I instancji, wbrew obowiązkowi wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, uwzględnił natomiast żądanie SKO zawarte w postanowieniu z dnia 23 kwietnia 2023 r., wydanego w następstwie skargi na przewlekłość wniesionej przez innych uczestników postępowania. Nie uwzględniono przy tym pouczenia zawartego w wezwaniu RDOŚ z dnia 22 maja 2023 r., z którego wynika, że uzupełnieniu Raportu oddziaływania na środowisko w zakresie ochrony przed hałasem należy dokonać w terminie 30 dni od dnia odwołania zagrożenia epidemiologicznego lub stanu epidemii na terenie RP. Skutkiem powyższego strona skarżąca pozbawiona została swoich podstawowych uprawnień w ramach toczącego się nadal postępowania w sprawie. Przedstawiając powyższe zarzuty wniesiono o: uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Pozostali odwołujący zaskarżając w całości decyzję zarzucili jej: - naruszenie przepisów prawa, które miało istotny wpływ na jego wynik, tj.: - naruszenie art. 59 ust. 1 ustawy o.o.ś. poprzez przyjęcie wniosku z dnia 3 sierpnia 2018 r. wraz z uzupełnieniami niespełniających wymagań ustawowych, w sytuacji gdy nie uzgadnia się ani nie określa warunków realizacji dla przedsięwzięcia już istniejącego; - naruszenie art. 3 ust. 1 pkt. 13 ustawy o.o.ś. poprzez sztuczne, wymuszone podzielenie przedsięwzięcia na części (elementy odrębne konstrukcyjnie lub technologicznie), etapy lub odcinki w okresie czasu od 1997 - 2018, co doprowadziło do wyłączenia obowiązku przeprowadzenia jednej kompleksowej oceny oddziaływania na środowisko całego przedsięwzięcia zlokalizowanego na działkach o nr ewid. [...]; - naruszenie przez organ główny prowadzący postępowanie art. 7 i 77 § 1 i 2 k.p.a polegające na niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz braku oceny i weryfikacji zgromadzonego materiału dowodowego; - naruszenie art. 77 § 4 k.p.a. polegające na wielokrotnej, skutecznej odmowie (nawet w ramach składanych wniosków o udzielenie informacji publicznej) przez organ główny prowadzący postępowanie. Przedstawiając powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Wójta Gminy P. z dnia 26 maja 2023 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, celem wydania decyzji z uwzględnieniem treści postanowienia w przedmiocie odmowy uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia, które zostanie ponownie wydane przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W.. Rozpoznając odwołania Kolegium powołaną na wstępie decyzją w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy P. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W pierwszej kolejności Kolegium wskazało, iż materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie są przepisy ustawy o.o.ś. Wyjaśniło, iż dla terenu planowanego przedsięwzięcia brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Projektowany w ramach przedsięwzięcia budynek zajmie powierzchnię 3045,92 m² i znajdzie się w centralnej części działki, która obecnie jest niezabudowana i porośnięta roślinnością. Przewidywana rozbudowa zakładu ma polegać na budowie hali produkcyjno - magazynowej. W części produkcyjnej następować będzie konfekcjonowanie artykułów metalowych wraz z przycinaniem arkuszy blach - formowanie półfabrykatów metalowych do dalszej produkcji artykułów metalowych w ramach przewidywanego procesu produkcji opakowań metalowych (puszek). Do rozbudowywanej części zostanie przeniesiona istniejąca linia produkcyjna opakowań metalowych (zgodnie z KIP str. 8.). Ponadto projektuje się m.in. plac manewrowy i parking dla samochodów osobowych (na terenie działki nr ewid. [...]). Planowane przedsięwzięcie należy do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, o których mowa w art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy, w związku z § 3 ust. 1 pkt 15 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (t. j. Dz. U.z 2016 r. poz. 71) - instalacje do powierzchniowej obróbki metali lub tworzyw sztucznych z zastosowaniem procesów chemicznych lub elektrolitycznych, inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 15. Z akt administracyjnych postępowania wynika, jak podało SKO, iż zawiadomieniem z dnia 8 sierpnia 2018 r. Wójt poinformował strony o wszczęciu postępowania z wniosku inwestora. Jednocześnie w tym samym dniu, działając na podstawie art. 64 ust. 1 ustawy wystąpił do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W., Państwowego Powiatowego Inspektora Ochrony Środowiska w R., Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie o wydanie opinii, w zakresie potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Dalej organ odwoławczy wskazał, że za strony powinni być uznani przede wszystkim posiadacze nieruchomości przeznaczonych pod realizację przedsięwzięcia oraz działek bezpośrednio z nimi sąsiadujących. Analiza informacji z rejestru gruntów nie potwierdziła jednoznacznie, że w sprawie występuje więcej niż 20 stron. Natomiast osoby składające odwołanie są właścicielami działek bezpośrednio sąsiadujących z terenem inwestycji, a tym samym bez wątpienia posiadają przymiot strony w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Z dalszych ustaleń Kolegium wynika, że w dniu 17 sierpnia 2018 r. RDOŚ w W. wyraził opinię o nie istnieniu konieczności przeprowadzania oceny oddziaływana na środowisko. W wyniku uzupełnienia i uszczegółowienia KIP przez wnioskodawcę (wpływ do organu I instancji 7 grudnia 2018 r.), PPIS w R. opinią z dnia 21 grudnia 2018 r. uznało za konieczne przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko i opracowanie raportu w pełnym zakresie. PGW Wody Polskie opinią z dnia 1 lutego 2019 r, uznało, że nie istnieje potrzeba przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko. Jednocześnie wskazano na konieczność określenia w decyzji środowiskowej warunków i wymagań, o których mowa w art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy oraz nałożenia obowiązków działań, o których mowa w art. 82 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy. Kolejne uzupełnienie KIP nastąpiło przy piśmie z dnia 23 stycznia 2019 r. (na skutek wezwania RDOS.). W dniu 15 lutego 2019 r, RDOŚ w W. wyraził opinię o istnieniu konieczności przeprowadzania oceny oddziaływana na środowisko, określając zakres raportu. Inwestor przedłożył Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko w związku z nałożonym obowiązkiem przez Wójta, a następnie organ I instancji przekazał raport do PPIS w R. celem wyrażenia opinii dotyczącej warunków realizacji przedsięwzięcia oraz do RDOŚ w W.. W dniu 28 października 2020 r. PPIS w R. pozytywnie zaopiniował warunki realizacji planowanego przedsięwzięcia (opinia sanitarna znak: [...]). Po kilku uzupełnieniach Raportu na wezwania RDOŚ w W., organ ten postanowieniem z dnia 23 listopada 2021 r. negatywnie uzgodnił warunki realizacji przedsięwzięcia. Zastrzeżono przy tym, że w przypadku wystąpienia z kolejnym wnioskiem o uzgodnienie, którego załącznikiem będzie uzupełniony w wymaganym zakresie raport, organ będzie mógł zając nowe stanowisko. W dniu 28 lutego 2022 r. Inwestor ([...]) przedłożył analizę oddziaływania akustycznego na tereny chronione, wnosząc przy tym o ponowne wystąpienie z wnioskiem o uzgodnienie warunków realizacji przedsięwzięcia. Wójt, przychylając się do prośby wnioskodawcy, w dniu 15 marca 2022 r., działając na podstawie art. 77 ust. 1 pkt 1 ustawy, ponownie wystąpił z wnioskiem do RDOŚ w W.. Mimo kolejnych uzupełnień dokumentacji przez inwestora, RDOŚ w W. postanowieniem z dnia 19 stycznia 2023 r. odmówił uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia. Inwestor w dniu 15 lutego 2023 r. przedłożył kolejną uzupełnioną analizę, zaś wezwaniem z 22 maja 2023 r. RDOŚ zażądał uzupełnienia raportu o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko w zakresie ochrony przed hałasem. Wyjaśniono przy tym jakie braki zawiera złożona analiza i w wezwaniu do jej uzupełnienia określono termin na jego uzupełnienie 30 dni od odwołania stanu zagrożenia epidemiologicznego. Organ odwoławczy zaznaczył, iż w dniu 26 maja 2023 r. organ I instancji stosując się do zaleceń wynikających z postanowienia SKO w R. z dnia 26 kwietnia 2023 r. w sprawie z ponaglenia M. D., W. O. i M. P., wydał zaskarżoną decyzję kończącą postępowanie przed organem I instancji, nie czekając na stanowisko RDOŚ. Oceniając wydaną decyzję Kolegium uznało, że zakończenie postępowania przez Wójta i wydanie decyzji odmownej było przedwczesne. Wójt w toku postępowania uzyskując wcześniej stanowiska specjalistycznych organów współdziałających wydal postanowienie co do konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz zakresu raportu. Działaniem takim nałożył na wnioskodawcę obowiązek przedłożenia opracowania, w którym uprawniona do tego osoba, lub zespół osób przedstawią szczegółową analizę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w fazach realizacji, eksploatacji i likwidacji. Nie ma wątpliwości, jak podał organ odwoławczy, że w rozpoznawanej sprawie [...] sp. z o.o. z siedzibą w D. S. przedłożyło organowi I instancji Raport. Właściwym ze strony Wójta było przekazanie go następnie organom specjalistycznym celem zaopiniowania i uzgodnienia realizacji planowanego przedsięwzięcia. PPIS w Radomiu w dniu 28 października 2020 r. pozytywnie zaopiniował warunki realizacji planowanego przedsięwzięcia, za to RDOŚ w W. kilkakrotnie wzywał do jego uzupełnienia, dwukrotnie wydał postanowienia negatywnie uzgadniające realizację przedsięwzięcia. Jednocześnie jak zaznaczyło Kolegium organ ten (RDOŚ) informował, że będzie mógł "powrócić" do sprawy po uzupełnieniu raportu i wystąpieniu przez Wójta z kolejnym wnioskiem o uzgodnienie. Oznacza to zdaniem SKO, że podmiot planujący realizację przedsięwzięcia, będący jednocześnie wnioskodawcą czynił starania uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie oczekiwanym przez RDOŚ, czego efektem miało być ustalenie istotnych okoliczności sprawy. Kolegium stwierdziło ponadto, że analiza przedłożonego przez wnioskodawcę raportu wykazała występujące w nim uchybienia w zakresie ochrony przed hałasem. Organ specjalistyczny słusznie wystosował zatem opisane wyżej wezwanie z dnia 22 maja 2023 r. Nie powinno budzić wątpliwości, że postępowanie główne w sprawie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, jak również postępowania prowadzone przez organy specjalistyczne powinny być prowadzone na podstawie kompletnego materiału dowodowego, przy czym dla organów współdziałających będzie nim wniosek o wydanie decyzji wraz z raportem o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. W tym miejscu Kolegium wyjaśniło, iż Raport poprzedzający wydanie decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych powinien mieć charakter kompleksowy i odnosić się do wszystkich potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją przedsięwzięcia oraz wskazywać, jakie w tym zakresie obowiązują standardy ochrony środowiska oraz czy zamierzona inwestycja mieści się w ich ramach. Pod też tym kątem raport podlega ocenie organu w postępowaniu dowodowym, co wyraża się m.in. w możliwości żądania przez organ, na każdym etapie postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, uzupełnienia informacji w raporcie o oddziaływaniu na środowisko, braki w raporcie nie mogą stanowić przesłanki odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Są one jedynie podstawą do żądania uzupełnienia przez wnioskodawcę informacji o planowanym przedsięwzięciu. Stanowisko to ma odpowiednie zastosowanie do postępowania prowadzonego przed organami współdziałającymi. W rezultacie Kolegium stwierdziło, że w niniejszej sprawie organ I instancji choć nie dokonał rzetelnej, wnikliwej i wszechstronnej analizy i oceny całości raportu, który był w trakcie postępowania kilkukrotnie uzupełniany na wezwania organów współdziałających w sprawie, to jednak dostrzegł w nim braki w części odnoszącej się do ochrony przed hałasem. Zdaniem organu odwoławczego, braki w raporcie nie uprawniały do wydania negatywnego uzgodnienia i decyzji kończącej sprawę. Działanie to świadczyło zaś o nie przeprowadzeniu postępowania w stopniu wystarczającym do rozstrzygnięcia sprawy. Naruszono w ten sposób przepisy art. 7, 77 i 80 k.p.a. Zaznaczono przy tym, iż decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie jest decyzją uznaniową. Oznacza to, iż organ właściwy do wydania tej decyzji winien przeprowadzić postępowanie przewidziane przepisami ustawy i jest zobligowany wydać tę decyzję, jeżeli inwestor spełni wymagania określone przepisami ustawy. Przesłanki wydania decyzji negatywnej, tzn. decyzji o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia, muszą wynikać z konkretnie wskazanych uregulowań prawnych i faktycznych. Wskazano jakie to mogą być przesłanki odmowy zgody na realizację przedsięwzięcia. Analizując kompleksowo dokonane ustalenia w sprawie, Kolegium stwierdziło, że mając na uwadze naruszenia przepisów postępowania (art. 7, 77, 80, 107 k.p.a.), iż nie można ich naprawić w trybie art. 136 k.p.a.. Dlatego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. postanowiło decyzję uchylić i sprawę przekazać do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Wskazano przy tym, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ pierwszej instancji winien wziąć pod uwagę ww. rozważania organu odwoławczego. Podkreślono, że uzupełnienie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wymagać będzie ponownego przekazania go łącznie z wnioskiem o wydanie decyzji celem zaopiniowania i uzgodnienia przez organy specjalistyczne w trybie przewidzianym art. 77 ustawy o.o.ś. Ponadto w toku postępowania Wójt winien ponownie przeprowadzić ustalenia mające na celu wykazanie kręgu podmiotowego postępowania (patrz uwagi na str. 6 niniejszej decyzji). W zależności od jego wyników należy, tj. w przypadku, gdy liczba stron postępowania przekracza 20, stosować przepis art. 49 k.p.a. - zgodnie do art. 74 ust. 3 w brzmieniu obowiązującym na dzień złożenia wniosku o wydanie decyzji środowiskowej. Gdyby jednak liczba okazała się mniejsza lub równa 20, wówczas tryb z art. 49 k.p.a nie będzie miał zastosowania. Końcowo organ zaznaczył konieczność prawidłowego uzasadnienia decyzji z uwzględnieniem zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. Odniósł się także do zarzutów postawionych w odwołaniach przez Inwestora podkreślając przedwczesność wydanej decyzji przez Wójta. Odnośnie zarzutów pozostałych odwołujących (osób prywatnych) uznał je za niezasadne. W sprzeciwie M. D. i M. G. (dalej: strona skarżąca, skarżący) zarzucono naruszenie art. 138 § 2 k.p.a., polegającego na jego błędnym zastosowaniu w sytuacji gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż brak jest podstaw do ustalenia, iż decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie w wyniku czego organ błędnie uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanie decyzji organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu sprzeciwu rozwinęli postawione zarzuty, akcentując prawidłowość rozstrzygnięcia wydanego przez Wójta Gminy P.. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko wnosząc o oddalenie sprzeciwu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprzeciw podlegał oddaleniu. Rozpoznając sprzeciw sąd dokonuje jedynie oceny istnienia przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Wynika to jednoznacznie z art. 64e ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Przepis powyższy musi być oczywiście interpretowany w świetle art. 12 k.p.a. (zasada szybkości i prostoty postępowania), art. 15 k.p.a. (zasada dwuinstancyjności) i art. 136 k.p.a. (postępowanie dowodowe na etapie odwoławczym). Z jednej strony decyzja odwoławcza typu kasacyjnego nie może prowadzić do nieuzasadnionego wydłużania postępowania administracyjnego, z drugiej zaś – nie może naruszać istoty postępowania dwuinstancyjnego, a więc prawa stron do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w jej całokształcie. Określone w art. 136 § 1 k.p.a. uprawnienie do przeprowadzenia na etapie odwoławczym uzupełniającego postępowania dowodowego nie może naruszać zasady dwuinstancyjności, chyba że zachodzą wyjątki przewidziane w § 2 i 3. Tak więc organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy (art. 138 § 2 k.p.a.). Z powołanego przepisu wynika, że wydanie decyzji kasatoryjnej, połączonej z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia w I instancji, uzależnione jest od wystąpienia dwóch przesłanek, które winny wystąpić łącznie. Po pierwsze, organ odwoławczy jest obowiązany wykazać, że postępowanie przed I instancją, w której została wydana decyzja, było prowadzone z naruszeniem przepisów postępowania. Po drugie, niezbędnym jest wykazanie istnienia niewyjaśnionego przez I instancję zakresu sprawy, który ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Jednocześnie zaznaczyć należy, że powołane wyżej przepisy znacznie ograniczają zakres kontroli sądowoadministracyjnej w sprawach ze sprzeciwu. Sąd w takim przypadku ustala jedynie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania przez organ odwoławczy kompetencji z art. 138 § 2 k.p.a., a więc uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. sąd nie jest więc władny odnosić się do jakichkolwiek innych kwestii, które nie wiążą się bezpośrednio z problematyką stosowanej przez organ odwoławczy normy z art. 138 § 2 k.p.a. Innymi słowy, sąd rozpoznając sprzeciw powinien ocenić tylko te kwestie, które warunkują prawidłowość wydania decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (wyrok NSA z 9 września 2020 r., I GSK 1170/20 – publ. CBOSA). W niniejszej sprawie sprzeciw wywiedziony został od decyzji kasatoryjnej SKO z 28 grudnia 2023 r. W okolicznościach sprawy wniosek Inwestora dotyczył wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia polegającego na; rozbudowie istniejącego budynku hali produkcyjno-magazynowej produkcji opakowań metalowych (puszek) z zapleczem socjalno - biurowym wraz z zagospodarowaniem terenu, na działkach o nr ewid. [...], i część działki [...] obręb S.. Z uzasadnienia decyzji kasacyjnej Kolegium, wynika, ze organ ten stwierdził niedostateczność postępowania przed organem I instancji w następującym zakresie: brak dokonania przez Wójta wszechstronnej oceny całości raportu oddziaływania inwestycji na środowisko, który był w trakcie postępowania kilkukrotnie uzupełniany na wezwania organów współdziałających w sprawie. Otóż w toku postępowania, już po wydaniu przez RDOŚ w W. postanowienia z 19 stycznia 2023 r., Wójt wystąpił ponownie z wnioskiem o uzgodnienie do tego organu przesyłając w załączeniu uzupełniony kolejny raz raport. Jednocześnie Wójt mając świadomość, że nie zakończyło się postępowanie przed organem specjalistycznym, w którym to postępowaniu RDOŚ w dniu 22 maja 2023 r. wystosował wezwanie do Inwestora celem uzupełnienia raportu określając termin, organ I instancji zakończył postępowanie wydaniem decyzji, zaznaczając iż rozstrzygnięcie wydane zostało bez przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Jak wskazało Kolegium działanie Wójta spowodowane było innym postepowaniem mającym związek z ponagleniem M. D., W. O. i M. P. w zakresie którego SKO wydało postanowienie w dniu 26 kwietnia 2023 r. dotyczące przewlekłości postępowania. W ocenie Sądu słuszne było stanowisko Kolegium w przedmiotowej sprawie stwierdzające, iż braki w raporcie nie uprawniały Wójta do wydania negatywnego uzgodnienia i decyzji kończącej sprawę. Sąd również zgadza się ze stanowiskiem SKO, iż wydanie decyzji przez Wójta było po pierwsze przedwczesne, a po drugie świadczyło o naruszeniu art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., bowiem nie przeprowadzono postępowania w stopniu wystarczającym do rozstrzygnięcia sprawy. Ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przeprowadza się w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy). Stosownie do art. 71 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy, decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia, a jej uzyskanie jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie jest decyzją uznaniową. Oznacza to, iż organ właściwy do wydania tej decyzji winien przeprowadzić postępowanie przewidziane przepisami ustawy i jest zobligowany wydać tę decyzję, jeżeli inwestor spełni wymagania określone przepisami ustawy. Słusznie w tej sytuacji stwierdził organ odwoławczy, że Wójt Gminy P. naruszył przepisy postępowania art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 k.p.a. – zakończył postepowanie przed zakończeniem postępowania przed innym organem (RDOŚ w W.). Ewidentnie zatem decyzja organu I instancji była przedwczesna. Wskazując naruszenie przepisów postępowania Kolegium wskazało wytyczne w tym przedmiocie uzupełnienia raportu i uzgodnienia go przez organy specjalistyczne w trybie art. 77 o.o.ś. Drugim trafnym argumentem Kolegium uprawniającym do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. – była kwestia ustalenia stron postępowania, bowiem przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie i ustalenia nie wykazały w sposób jednoznaczny że w sprawie występuje więcej niż 20 stron postępowania. Również w tym zakresie Kolegium wskazało wytyczne dla organu I instancji co do dalszego postępowania. Tak sformułowane wady postępowania przed organem I instancji uzasadniały, zdaniem sądu, zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a., bowiem "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie". Dlatego zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Przy czym wskazać należy, że zasada szybkości postępowania (związana z dopuszczalnością uzupełnienia postępowania wyjaśniającego w drugiej instancji – art. 136 K.p.a.) nie może mieć pierwszeństwa przed zasadą prawdy obiektywnej, zwłaszcza gdy w postępowaniu występują strony o rozbieżnych interesach. Dopóki bowiem sprawa nie zostanie dostatecznie wyjaśniona, nie będzie możliwe wydanie decyzji odpowiadającej przepisom prawa. O tym, co jest niezbędne do stwierdzenia, że sprawa jest "dostatecznie wyjaśniona" decydują przepisy prawa materialnego. Inaczej rzecz ujmując, zakres postępowania wyjaśniającego determinują przepisy prawa materialnego stanowiące podstawę rozstrzygnięcia. Stąd też, mimo wąskich granic kontroli sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw, kwestie materialnoprawne nie mogą być przez sąd zignorowane (vide wyrok w sprawie I OSK 2561/19, orzeczenia.nsa.gov.pl). Również zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia, nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy lub nie przedstawi w sposób wyczerpujący wykładni stosowanych przepisów prawa. W kontrolowanej przez Sąd sprawie ewidentnie działanie organu I instancji było przedwczesne, nieuprawnione, bowiem organ ten wydał rozstrzygnięcie przed zakończeniem postępowania przed organem specjalistycznym. Nie ulega wątpliwości, że Wójt działał w świadomości, iż raport nie został w pełni uzupełniony, a RDOŚ w W. zażądał kolejnego uzupełnienia zakreślając Inwestorowi stosowny termin. Uprawnione jest zatem stwierdzenie, że organ odwoławczy nie dysponował wystarczającym materiałem do wydania decyzji merytorycznej, bowiem braki postępowania w I instancji są tego rodzaju, że nie mogą zostać uzupełnione przez Kolegium w trybie art. 136 k.p.a. Zgodzić należy się przy tym z Kolegium, że dostrzeżone braki i nieprawidłowości w sposób dostateczny uzasadniały wydanie decyzji kasatoryjnej. Uchybienia te nie mogły być jednocześnie sanowane w postępowaniu odwoławczym, ponieważ skutkowałoby to naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.), której istota polega na dwukrotnym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej. Tym samym, zasadnie organ odwoławczy uznał, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Prawidłowo zatem SKO zastosowało art. 138 § 2 k.p.a. Zarzuty zawarte w sprzeciwie Sąd uznał za bezzasadne, bowiem co zostało wykazane powyżej w uzasadnieniu działanie Wójta było przedwczesne. Wbrew zarzutom zawartych w sprzeciwie organ I instancji naruszył przepisy postepowania, wydają rozstrzygniecie przy niepełnym materiale dowodowym. Strona skarżąca całkowicie pomija aspekt toczącego się postępowania przed organem uzgadniającym (RDOŚ w W.), który dał szansę Inwestorowi na uzupełnienie raportu. Jednocześnie co zostało już wyjaśnione, w stanie faktycznym sprawy braki postępowania pierwszinstancyjnego nie mogły zostać uzupełnione w trybie art. 136 k.p.a. W tej sytuacji, skoro podniesione w sprzeciwie zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę - Sąd, na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a. oddalił sprzeciw.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło