VIII SA/Wa 209/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski /sprawozdawca/, Sędzia WSA Marek Wroczyński, Protokolant Starszy referent Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2015 r. sprawy ze skargi B. L. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpoznania 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz skarżącej B.L. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym do Sądu przez B. L. (dalej: "skarżąca") postanowieniem z [...] stycznia 2015 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] (dalej: "organ odwoławczy" lub "Dyrektor IC") pozostawił bez rozpatrzenia odwołanie B. L. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] (dalej: "Naczelnik UC" lub "organ I instancji") wydanej dla skarżącej [...] października 2010 r. Przedmiotem decyzji było określenie skarżącej podstawy opodatkowania i zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego marki [...]. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał art. 169 § 1 i § 4 w związku z art. 235 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej jako "Op"). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Dyrektor IC wyjaśnił, że pismem z dnia [...] listopada 2010 r. E. B. z agencji celnej złożyła w imieniu skarżącej odwołanie od ww. decyzji. Organ odwoławczy wezwał pełnomocnika skarżącej do usunięcia braku formalnego odwołania poprzez nadesłanie oryginału pełnomocnictwa lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa udzielonego E. B. i innym. W terminie przewidzianym do uzupełnienia braku formalnego odwołania do organu wpłynęła kopia pełnomocnictwa. Dokument ten został potwierdzony za zgodność z oryginałem i opatrzony datą przez funkcjonariusza celnego. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. Dyrektor IC pozostawił bez rozpatrzenia ww. odwołanie. Skarżąca wniosła skargę na ww. postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 8 grudnia 2011 r. sygn. akt VIII SA/Wa 811/11 uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę Dyrektor IC obowiązany będzie ponownie wezwać pełnomocnika skarżącej do złożenia oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa, gdyż w aktach sprawy brak jest dokumentu pełnomocnictwa, o którym mowa w art. 137 § 3 Op. Jeżeli pełnomocnik skarżącej nie złoży do akt sprawy dokumentu pełnomocnictwa, o którym mowa w art. 137 § 3 Op, Dyrektor IC obowiązany będzie wezwać skarżącą do podpisania pełnomocnictwa. Jeżeli także skarżąca nie uzupełni braków pełnomocnictwa, obowiązkiem organu będzie stwierdzenie niedopuszczalności odwołania, na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 Op. W sytuacji, gdy braki pełnomocnictwa nie zostaną konwalidowane, uznać należy, że decyzja organu I instancji nie weszła do obrotu prawnego. Powyższy wyrok został zaskarżony, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej przez Dyrektora IC do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2014 r. sygn. akt I GSK 543/12 oddalił skargę kasacyjną. W związku z powyższym, organ odwoławczy wezwał E. B. - pełnomocnika skarżącej do nadesłania oryginału pełnomocnictwa lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa, udzielonego przez skarżącą, do reprezentowania jej przed Dyrektorem IC. Wezwanie zawierało pouczenie, że nieusunięcie ww. braku formalnego, zgodnie z art. 169 § 1 Op, w terminie 7 dni licząc od dnia następnego po dniu doręczenia pisma, spowoduje pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia. Przedmiotowe wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu [...] listopada 2014 r. od dnia następnego zaczął biec siedmiodniowy termin do usunięcia braków formalnych podania. Termin ten upłynął zatem z dniem [...] listopada 2014 r. W odpowiedzi przesłano (data stempla pocztowego – [...] listopada 2014 r.) uwierzytelnioną przez notariusza kopię pełnomocnictwa. Powyższe potwierdza, że pomimo prawidłowego doręczenia wezwania, pełnomocnik nie wywiązał się w terminie ze spoczywającego na nim obowiązku. Organ odwoławczy podniósł, że w tej sytuacji, mając na uwadze ww. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wezwał skarżącą w charakterze strony, do usunięcia braków formalnych przedmiotowego odwołania, tj. do uzupełnienia go o czytelny podpis osoby wnoszącej podanie, a po uzupełnieniu ww. pisma, o jego zwrot do organu. Wezwanie zostało doręczone skarżącej w trybie art. 150 § 2 Op z upływem 14 dnia okresu przechowywania ww. pisma w placówce pocztowej, tj. w dniu [...] grudnia 2014 r. z uwagi na fakt, że skarżąca nie odebrała przedmiotowego wezwania w ww. terminie. Od dnia następnego, zgodnie z art. 169 § 1 Op rozpoczął swój bieg 7 - dniowy termin do usunięcia braków formalnych podania. Zatem uwzględniając przepisy art. 12 Op, termin dopełnienia tego warunku upłynął z dniem [...] grudnia 2014 r. W zakreślonym prawem terminie nie uzupełniono braku formalnego wniesionego odwołania. W sytuacji zaś, gdy osoba wezwana zgodnie art. 169 § 1 Op nie uzupełni podania w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, organ podatkowy wydaje postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia. Wskazany w ww. przepisie termin jest terminem ustawowym zawitym, co oznacza, że z jego upływem będzie wiązany skutek w postaci bezskuteczności dokonanej czynności. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca, która pismem z [...] lutego 2015 r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ostateczne w administracyjnym toku instancji postanowienie Dyrektora IC. Występując o uchylenie zaskarżonego postanowienia, skarżąca zarzuciła naruszenie art. 169 § 1 i 4 Op w związku z art. 235 Op poprzez wydanie postanowienia o pozostawieniu bez rozpoznania jej odwołania i błędy organu w zakresie procedury, które spowodowały w okolicznościach ustalonego przez organ stanu faktycznego, nie odniesienie się formalne do zaniechania przedstawienia pełnomocnictwa w stosunku do agencji celnej poprzez brak zaistnienia w sprawie postanowienia kierowanego właśnie do tej agencji, o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia. Skarżąca podniosła, że powyższe dawałoby możliwość w okolicznościach niniejszej sprawy odniesienie się tej agencji do uchybienia formalnego braku oryginału pełnomocnictwa. Naruszenie procedury w zakresie uzupełnienia braku spowodowało, że agencja nie mogła merytorycznie odnieść się do przekroczenia terminu, mimo, że faktycznie brak pełnomocnictwa uzupełniła. Organ miał wiedzę o uzupełnieniu braku pełnomocnictwa, a więc postanowienie powinien skierować przede wszystkim do agencji. W tej sytuacji zaskarżone postanowienie, kierowane faktycznie do skarżącej, wydane zostało przedwcześnie i powinno zostać uchylone jako niezgodne z zasadami procedury podatkowej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IC wystąpił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację i uznając zarzuty skargi za niezasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlega zgodność aktów administracyjnych zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest przy tym według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu może nastąpić wówczas, gdy zostanie spełniona przynajmniej jedna z przesłanek wskazanych w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Dodać należy, że zgodnie z art. 134 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 145 § 1pkt 1 Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Zdaniem Sądu, zaskarżone postanowienie należało uchylić w związku z zaistnieniem w niniejszej sprawie ww. przesłanek. Poza sporem jest, że w wyniku wezwania przez organ odwoławczy pełnomocnika skarżącej do nadesłania oryginału pełnomocnictwa lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa, udzielonego przez skarżącą, do reprezentowania jej przed Dyrektorem IC, strona skarżąca przedstawiła uwierzytelnioną przez notariusza kopię pełnomocnictwa (k. [...] akt administracyjnych). Jedynym uchybieniem strony skarżącej była zaś nadesłanie tego pełnomocnictwa po wyznaczonym przez organ w wezwaniu terminie 7 dni. Termin ten upływał bowiem z dniem [...] listopada 2014 r., a uwierzytelnioną przez notariusza kopię pełnomocnictwa przesłano [...] listopada 2014 r. Skoro jednak pełnomocnik skarżącej złożył do akt sprawy dokument pełnomocnictwa, o którym mowa w art. 137 § 3 Op, brak było podstaw do wezwania skarżącej przez organ w celu podpisania pełnomocnictwa. Tym samym, organ odwoławczy błędnie zastosował wskazania tutejszego Sądu wskazane w poprzednio wydanym w sprawie wyroku z dnia 8 grudnia 2011 r. sygn. akt VIII SA/Wa 811/11. Wezwanie przez organ skarżącej do popisania pełnomocnictwa powinno bowiem dopiero nastąpić w sytuacji braku złożenia przez jej pełnomocnika do akt sprawy dokumentu pełnomocnictwa. Za bezsporne tym samym uznać należy, że brak formalny polegający na braku stosownego pełnomocnictwa został przez stronę skarżącą ostatecznie uzupełniony. Uchybienie strony polegające na braku przedstawienia stosownego pełnomocnictwa zostało więc konwalidowane. Organ powziął zaś wiedzę o tym, że strona skarżąca ma ustanowionego w sprawie pełnomocnika. Zgodnie z art. 145 § 2 Op jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Tymczasem, organ odwoławczy, skierował kolejne pismo – swoje wezwanie z dnia [...] listopada 2014 r. do skarżącej a nie do jej pełnomocnika. W konsekwencji zaś braku reakcji skarżącej na ww. wezwanie, organ odwoławczy wydał zaskarżone postanowienie o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia. Zgodzić się należy ze stroną skarżącą, że naruszenie procedury w zakresie uzupełnienia braku spowodowało, że pełnomocnik skarżącej nie mógł merytorycznie odnieść się do przekroczenia terminu, mimo, że faktycznie brak wymaganego pełnomocnictwa uzupełnił. Przede wszystkim zaś, organ miał wiedzę o uzupełnieniu braku pełnomocnictwa, a więc zaskarżone postanowienie powinien skierować do pełnomocnika. W tej sytuacji zaskarżone postanowienie, kierowane faktycznie do skarżącej, wydane zostało przedwcześnie i powinno zostać uchylone jako niezgodne z zasadami procedury podatkowej. Tym samym, stwierdzić należy, że organ odwoławczy dopuścił się naruszenia art. 145 § 2 Op, a naruszenie ww. przepisu postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skoro bowiem skarżąca miała ustanowionego pełnomocnika, wszelkie pisma organu powinny być kierowane do tego pełnomocnika, a nie do skarżącej. Wystąpiła zatem przesłanka, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., powodująca konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu. Zdaniem Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, w takiej sytuacji doszło również do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 240 § 1 pkt 4 p.p.s.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną (tu: postanowieniem) wznawia się postępowanie jeżeli strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Organ odwoławczy skierował bowiem zaskarżone postanowienie o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia do skarżącej a nie do ustanowionego przez nią pełnomocnika. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) i art. 200 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.