VIII SA/Wa 217/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędzia WSA Sławomir Fularski /sprawozdawca/, Protokolant Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi M.N. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] marca 2007 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w R. (dalej także jako organ I instancji) przyznał M.N. płatność dla gospodarstwa niskotowarowego. Decyzja ta zawierała pouczenie o zasadach wypłacania płatności w kolejnych pięciu latach oraz o warunkach płatności w czwartym i piątym roku programu. Powyższą decyzję M.N. odebrał w dniu [...] marca 2007 r. W dniu [...] listopada 2009 r. M.N. złożył do organu I instancji "Oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i Planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego", na dowód czego dołączył stosowne dokumenty. W dniu [...] grudnia 2009 r. organ I instancji wysłał do M.N. zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wstrzymania wypłaty 4 i 5 raty płatności dla gospodarstw niskotowarowych oraz o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Powyższe zawiadomienie M.N. odebrał w dniu [...] grudnia 2009 r. Pismem z dnia [...] grudnia 2009 r. M.N. złożył do organu I instancji wniosek o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowanych przedsięwzięciach zadeklarowanych we wniosku i planie gospodarstwa niskotowarowego. Jako uzasadnienie wniosku wskazał, że w okresie od [...] do [...] listopada 2009 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim i nie mógł w terminie złożyć wymienionego oświadczenia, co uczynił w dniu [...] listopada 2009 r., po ustaniu choroby. Do wniosku dołączył zaświadczenie lekarskie z dnia [...] listopada 2009 r. potwierdzające fakt jego przebywania na zwolnieniu lekarskim w okresie od [...] listopada 2009 r. do [...] listopada 2009 r. z powodu ostrego zespołu bólowego kręgosłupa lędźwiowo - krzyżowego. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R., działając na podstawie art. 59 § 1 w związku z art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) - powoływanej dalej jako: "kpa" odmówił przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2004 r., Nr 286, poz. 2870 ze zm.) płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku wypłaty tej płatności wypłaca się, jeżeli producent rolny: 1) zrealizował przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu, oraz 2) złożył kierownikowi biura powiatowego Agencji, właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego, oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Oświadczenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, składa się na formularzu udostępnionym przez Agencję, w terminie 7 dni od dnia, w którym upłynął termin określony w ust. 1 pkt 1. Organ stwierdził, że termin na złożenie oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego upłynął w dniu [...] listopada 2009 r. (sobota), dlatego złożenie przez M.N. ww. oświadczenia w dniu [...] listopada 2009 r. (poniedziałek) nastąpiło po upływie ostatecznego terminu na dokonanie powyższej czynności. Organ I instancji podniósł, że uchybienie terminu nie nastąpiło z przyczyn niezależnych od wnioskującego, bowiem w okresie objętym zwolnieniem lekarskim, dokonał on zakupu ciągnika rolniczego, przez co zrealizował zadeklarowane przedsięwzięcie – zakup maszyn rolniczych. Również w tym okresie M.N. był zdolny do osobistego złożenia korekty wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej jako pełnomocnik M.N.. Dlatego też, w ocenie organu wnioskujący o przywrócenie terminu mógł w okresie objętym zwolnieniem lekarskim złożyć osobiście wymagane oświadczenie lub nadać je na poczcie osobiście lub za pośrednictwem innej osoby. Ponadto organ wskazał, że M.N. nie dopełnił określonego w art. 58 § 2 kpa kryterium przywrócenia terminu, zgodnie z którym, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Skoro bowiem M.N. przebywał na zwolnieniu lekarskim do [...] listopada 2009 r., a wniosek o przywrócenie terminu złożył w dniu [...] grudnia 2009 r., to powyższe nastąpiło po upływie siedmiodniowego terminu. Dodatkowo organ I instancji wskazał, iż termin do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego jest terminem prawa materialnego, dlatego nie mają do niego zastosowania przepisy art. 58 – 60 kpa. Na powyższe postanowienie M.N. złożył zażalenie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia o realizacji przedsięwzięć. Powyższemu postanowieniu zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych i naruszenie art. 58 § 1 i 2 kpa. Podniósł, że został wprowadzony w błąd przez pracownika organu, który nie podał mu konkretnej daty, do której należy złożyć ww. oświadczenie. Nadto, ostateczny termin upływał w dniu [...] listopada 2009 r., tj. w sobotę, zaś najbliższy urząd pocztowy jest czynny od poniedziałku do piątku. Jego zdaniem nie bez znaczenia jest również fakt, że zamieszkuje w małej miejscowości, oddalonej od urzędu pocztowego o kilka kilometrów. W konsekwencji, dopełnienie przez niego wszelkich formalności w dniu następnym po dniach wolnych od pracy (sobota – niedziela), nie może zostać uznane za niedochowanie należytej staranności i przypisanie mu winy w uchybieniu terminowi. W jego ocenie uprawdopodobnił więc, że w sobotę w dniu [...] listopada 2009 r. istniały przeszkody nie do przezwyciężenia, które spowodowały, że nie złożył dokumentów w Biurze Powiatowym ARiMR w R.. Dodatkowo powołał się na zasady ogólne postępowania administracyjnego oraz przepisy Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Postanowieniem Nr [...] z [...] stycznia 2010 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 w związku z art. 144 kpa utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ odwoławczy podtrzymując argumentację organu I instancji dodał, że zwolnienie lekarskie bez zalecenia pozostawania chorego w domu i leżenia, nie ograniczało M.N. przekazanie oświadczenia. Odnosząc się do argumentacji podniesionej w zażaleniu, organ II instancji wskazał, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (Dz.U. nr 4, poz. 28 ze zm.) sobota nie jest dniem ustawowo wolnym od pracy, pomimo iż jest dniem powszechnie wolnym od pracy. W konkluzji organ wskazał, iż skoro przyczyna uchybienia terminu ustała z dniem [...] listopada 2009 r., to prośbę o przywrócenie terminu należało złożyć najpóźniej [...] grudnia 2009 r., zaś stosowny wniosek został wniesiony dopiero [...] grudnia 2009 r. W skardze na powyższe postanowienie M.N. (dalej jako skarżący) wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący powtórzył wcześniej prezentowaną argumentację. Nie zgodził się z twierdzeniami organów, jakoby wniosek o przywrócenie terminu złożył po upływie terminu o którym mowa w art. 58 § 2 kpa, tj. 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Wskazał, iż termin ten należy liczyć od dnia powzięcia wiadomości o uchybieniu terminu do dokonania czynności. O tym fakcie skarżący dowiedział się dopiero w wyniku zawiadomienia organu I instancji z dnia [...] grudnia 2010 r., zaś wniosek o przywrócenie terminu złożył w dniu [...] grudnia 2009 r., a więc termin został zachowany. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w pisemnych motywach zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a.). Mając na uwadze powyższe kryteria uznać należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżonym postanowieniem organ II instancji utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, który stwierdził uchybienie terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Zgodnie z § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r., Nr 286, poz. 2870 ze zm.) oświadczenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, składa się na formularzu udostępnionym przez Agencję, w terminie 7 dni od dnia, w którym upłynął termin określony w ust. 1 pkt 1. Ww. termin jest terminem prawa procesowego, w odróżnieniu od terminu wynikającego z § 8 ust. 1 pkt 1, który jest terminem prawa materialnego. Ponieważ wymieniony termin jest terminem prawa procesowego, dlatego znajdują do niego zastosowanie przepisy kpa o przywróceniu terminu do dokonania czynności. Art. 57 § 4 kpa stanowi natomiast, że jeżeli koniec terminu przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się najbliższy następny dzień powszedni. W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną jest, że termin do złożenia ww. oświadczenia upływał w dniu [...] listopada 2009r. – tj. w sobotę, natomiast wymagane oświadczenie złożono w poniedziałek [...] listopada 2009r. Przepisy kpa nie zawierają definicji "dnia ustawowo wolnego od pracy". Podstawą ustalenia dnia wolnego od pracy jest wyłącznie ustawa z dnia 18 stycznia 1951r. o dniach wolnych od pracy (Dz. U. Nr 4, poz. 28 ze zm.), która jednak nie określa, iż soboty (wszystkie) są dniami ustawowo wolnymi od pracy. Takie uregulowanie znalazło się natomiast w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), która w art. 12 § 5 stanowi: "Jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy". Stwierdzić należy, iż co prawda w kpa nie obowiązuje regulacja przyjęta w Ordynacji podatkowej, to jednak w orzecznictwie sądowoadministarcyjnym, stosując wykładnię funkcjonalną art. 57 § 4 kpa, uznano sobotę za dzień równoważny z dniem ustawowo wolnym od pracy. Taka wykładnia art. 57 § 4 kpa znalazła wyraz m. in. w uchwale 7 sędziów NSA z dnia 25 czerwca 2001r. FPS 7/00, w której przyjęto, że jeżeli dzień wolny od pracy w pięciodniowym tygodniu pracy przypada w sobotę (nieobjętą ustawą z dnia 18 stycznia 1951r.) to dzień ten należy uznać za równorzędny z dniem ustawowo wolnym od pracy w rozumieniu art. 57 § 4 kpa w zw. z art. 59 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o NSA. W uzasadnieniu uchwały NSA wskazał, iż są obecnie dwie kategorie dni wolnych od pracy, te które wynikają z ustawy z dnia 18 stycznia 1951r. o dniach wolnych od pracy oraz te, które wynikają z zasady pięciodniowego tygodnia pracy przyjętej w Kodeksie pracy po zmianie wprowadzonej ustawą z dnia 1 marca 2001r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy (Dz. U. Nr 28 poz. 301). Pięciodniowy tydzień pracy ma zatem charakter ustawowy i powszechny, zaś w praktyce dniem wolnym od pracy jest z reguły sobota. Strona ma w takim dniu ograniczoną możliwość nadania pisma w polskim urzędzie pocztowym stosownie do art. 57 § 5 kpa - z uwagi na ograniczony zakres ich funkcjonowania. (Por. również wyrok NSA z dnia 20 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 682/07, wyrok NSA z 19 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 1367/09). Również Sąd Najwyższy w postanowieniu z 22 lutego 2001 r. III RN 78/00 (OSNP 2001/14/457) stwierdził, że sobota jest dniem ustawowo wolnym od pracy w rozumieniu art. 57 § 4 kpa. Dodatkowo wskazać należy, iż także w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), podobnie, jak we wcześniej cytowanej Ordynacji podatkowej, wprowadzono zasadę, że jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy (art. 83 § 2). Strona postępowania administracyjnego może więc pozostawać w uzasadnionym przekonaniu, że sobota jest traktowana jak dzień ustawowo wolny od pracy nie tylko w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ale także w postępowaniu przed organami administracji publicznej na podstawie przepisów kpa. W niniejszej sprawie, skarżący złożył wymagane oświadczenie w poniedziałek [...] listopada 2009r. Ostatni dzień terminu do wniesienia odwołania przypadał zaś w sobotę [...] listopada 2009 r. Oznacza to, zważywszy na powyższe wywody, że jego oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, zostało wniesione w terminie. Tym samym, zdaniem Sądu, organ I instancji nie powinien w ogóle wszczynać postępowania w sprawie wstrzymania wypłaty 4 i 5 raty płatności dla gospodarstw niskotowarowych, natomiast skoro postępowanie zostało już wszczęte, winno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe. Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c i art. 152 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt I i II wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., jak w pkt III wyroku.