VIII SA/Wa 227/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Marek Wroczyński, Protokolant Sekretarz sądowy Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi G. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania G. J. (dalej: "skarżąca"), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy G. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...], którą przyznano w/w zasiłek celowy w wysokości [...] zł z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu leków, pokrycia kosztów dojazdów do szpitala w kwocie [...] zł i dofinansowanie na pokrycie kosztów przywrócenia zasilania w energię elektryczną w budynku mieszkalnym w kwocie [...] zł oraz odmówiono przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na zakup żywności, odzieży i butów na zimę, opału, środków higieny osobistej, chemii gospodarczej, kuchni gazowej, środków grzybobójczych, malarskich i farbiarskich. Zaskarżona decyzja została oparta na następujących ustaleniach faktycznych i dokonanej ocenie prawnej. Wnioskiem z 19 listopada 2015 r skarżąca wystąpiła z żądaniem udzielenia pomocy w postaci zasiłku celowego na zakup: żywności, odzieży i obuwia, opału, leków, biletów na dojazdy do szpitala, środków higieny osobistej, chemii gospodarczej, kuchni gazowej, środków grzybobójczych, malarskich i farbiarskich, kosztów przywrócenia zasilania w energię elektryczną budynku mieszkalnego przy ul. D. [...] w G.. Przyczyny wystąpienia o pomoc to ubóstwo, niepełnosprawność i bezrobocie. We wniosku skarżąca stwierdziła, iż jest w trudnej sytuacji materialnej, leczy się w szpitalu i oczekuje na operację. Oświadczyła, iż na jej konto wpłynęła renta socjalna w wysokości [...] zł i zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł. Razem ze wszystkich źródeł jej dochód w miesiącu październiku 2015 r wyniósł [...] zł. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z konkubentem Z. S., który jest bezrobotny bez prawa do zasiłku i wystąpił do GOPS w G. o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności, odzieży, opału i opłatę zaległości za odpady komunalne, wodę i ścieki. Organ I instancji decyzją z [...] grudnia 2015 r. przyznał skarżącej zasiłek celowy w wysokości [...] zł z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu leków, pokrycia kosztów dojazdów do szpitala w kwocie [...] zł i dofinansowanie na pokrycie kosztów przywrócenia zasilania w energię elektryczną w budynku mieszkalnym w kwocie [...] zł oraz odmówił przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na zakup żywności, odzieży i butów na zimę, opału, środków higieny osobistej, chemii gospodarczej, kuchni gazowej, środków grzybobójczych, malarskich i farbiarskich. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że z zaświadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R. wynika, iż skarżąca pobiera rentę socjalną w kwocie [...] zł brutto miesięcznie, w tym: -[...] zł potrącenia z tytułu zajęcia Urzędu Skarbowego w K., -[...] zł podatek oraz składka na ubezpieczenie zdrowotne z podatku, -[...]zł składka na ubezpieczenie zdrowotne z kwoty świadczenia. Do wypłaty netto [...] zł. Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz.U. z 2015r poz. 163 ze zm. - dalej "ustawa"), za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszona o : 1. miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2. składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3. kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. W związku z powyższym, ustalając dochód skarżącej należy rentę socjalną w kwocie brutto [...] zł pomniejszyć o [...] zł (podatek) oraz [...] zł (składkę na ubezpieczenie zdrowotne), co daje kwotę [...] zł. Z uwagi na fakt, iż w trakcie przeprowadzania wywiadu środowiskowego w dniu 3 grudnia 2015 r. skarżąca oświadczyła, że nie świadczy żadnych alimentów na rzecz innych osób, to dochód nie mógł być pomniejszony o jakiekolwiek inne potrącenia niż te wymienione w w/w art. 8 ust. 3 ustawy. Z zaświadczenia z Urzędu Gminy wynika, iż skarżąca pobiera również zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł miesięcznie, przyznany na stałe na podstawie orzeczenia o ustalonym stopniu niepełnosprawności. Z zaświadczenia z Urzędu Gminy z dnia [...].12.2015 r wynika, iż Z. S. jest podatnikiem podatku rolnego z gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, co stanowi [...] ha przeliczeniowe. Zgodnie z art. 8 ust. 4 pkt 6 ustawy, do dochodu ustalonego nie wlicza się dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego. Według oświadczenia, Z. S. nie osiąga żadnych dochodów. Z powyższych ustaleń wynika, że w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w październiku 2015 r. skarżąca uzyskała łączny dochód w kwocie [...] zł ([...] zł renta + [...] zł zasiłek pielęgnacyjny). Organ wskazał, że kryterium dla rodziny skarżącej wynosi [...] zł na osobę. Dochód na osobę w rodzinie wynosi [...] zł ([...] zł / 2 osoby), w związku z powyższym skarżąca spełnia warunki udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego. Z przedłożonych dokumentów dotyczących leczenia - karty leczenia szpitalnego oraz zaświadczenia od lekarza wynika, iż skarżąca powinna kontynuować dalsze leczenie. W trakcie przeprowadzanego wywiadu środowiskowego skarżąca oświadczyła, że nie bierze żadnych innych leków poza lekiem przeciwbólowym. Z przedłożonego skierowania do szpitala z dnia 19.11.2015 r wynika, iż termin przyjęcia do szpitala został uzgodniony na dzień 13.12.2015 r. W dniu 9.12.2015 r został przedłożony kosztorys przywrócenia zasilania w energię elektryczną budynku mieszkalnego - łączny koszt [...] zł (składają się na niego koszty biletów na dojazdy do Rejonu Energetycznego K. oraz zaświadczenie uprawnionego elektryka). W trakcie wywiadu środowiskowego skarżąca wyjaśniła, że zamówiony opał ma zostać przywieziony w dniu 4.12.2015 r (skarżąca nie potrafiła jednak wyjaśnić kto ma go przywieźć), buty są nie potrzebne bo nie ma zimy, chemia gospodarcza, tj. płyn, proszek do prania, pasta do zębów, szampon są zakupione, jak również kuchenka gazowa jest sprawna. Ponadto wyjaśniła, że nie będzie malować mieszkania gdyż jest za zimno, bolą ją stawy, a mieszkanie nie jest jej. Z oświadczenia złożonego 3.12.2015 r (w trybie art.75 §2 K.p.a.) przez Z. S. wynika, że mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze skarżącą. Mieszka w domu po zmarłych rodzicach od urodzenia, a konkubina nie jest zameldowana, sprawy spadkowe nie są uregulowane i na dzień dzisiejszy nie jest w stanie poczynić prac remontowych w domu ponieważ dom nie "jest jego własnością". Środki czystości, chemia gospodarcza na dzień dzisiejszy jest zakupiona. W związku z powyższym organ I instancji odmówił przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na zakup żywności, odzieży i butów na zimę, opału, środków higieny osobistej, chemii gospodarczej, kuchni gazowej, środków grzybobójczych, malarskich i farbiarskich. W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżąca wniosła o jej zmianę. Zaskarżonej decyzji zarzuciła błędne wyliczenie dochodu, złe przeprowadzenie wywiadu środowiskowego oraz nie odniesienie się w decyzji do udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego na zakup czajnika do gotowania wody, garnków, patelni, talerzy i szklanek. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z [...] stycznia 2016 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podkreślił, że dochód skarżącej został ustalony prawidłowo. Przyjęcie dochodu po uwzględnieniu potrącenia Urzędu Skarbowego w K. w kwocie [...] zł, jak sugeruje skarżąca w odwołaniu, naruszałoby w/w art. 8 ust. 3 oraz ust.4 ustawy. Zgodnie z ust. 4. art. 8 do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; 5a) świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. poz. 693); 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego. Kolegium uznało, że zaskarżone rozstrzygnięcie znajduje swoje racjonalne uzasadnienie. Skarżąca otrzymała pomoc w części wnioskowanych potrzeb ale nie znaczy to, że decyzja jest przez to nieprawidłowa. Materiał dowodowy zebrany w sprawie wskazuje, że w zakresie w jakim odmówiono przyznania pomocy potrzeby takie nie występowały w stopniu uzasadniającym przyznanie pomocy, tzn. że nie były one niezbędne. Należy mieć tu na uwadze, że ośrodek pomocy zobowiązany jest do racjonalnego gospodarowania posiadanymi środkami tak by udzielić pomocy jak największemu gronu potrzebujących - wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (zob. art.2 ust.2 ustawy). Powszechnie wiadomym jest, że środki te mniejsze są od zgłaszanych potrzeb. Organ zauważył, że z akt sprawy nie wynika aby skarżąca wnioskowała o udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego na zakup czajnika, garnków, talerzy i szklanek. We wniosku skarżąca podała, że nie posiada naczyń jednak nie wniosła konkretnie o przyznanie pomocy w tym zakresie. Ponadto w sprawie nie bez znaczenia też jest fakt, że konkubent skarżącej w miesiącu poprzedzającym miesiąc wydania zaskarżonej decyzji został wsparty pomocą społeczną (zasiłki celowe) w łącznej kwocie [...] zł. Pomoc ta dotyczyła więc tego samego gospodarstwa domowego. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca. Pismem z 19 lutego 2016 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję organu odwoławczego. Uzasadniając skargę podtrzymała argumentacje prezentowaną w odwołaniu od decyzji I instancji. Skarżąca wskazała, że dochód wykazany w decyzjach jest błędny, a podawanie nieprawdziwych ocen, wniosków, ustaleń, oświadczeń i wyjaśnień w decyzji organu I instancji, które rzekomo złożyła podczas przeprowadzonego wywiadu środowiskowego w dniu 3 grudnia 2015 r. jest niezgodne z kodeksem postępowania pracownika administracji państwowej i narusza jej prawa. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej: "p.p.s.a."), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57 a, który jednak na gruncie niniejszej sprawy nie znajduje zastosowania. Analizując niniejszą sprawę pod tym kątem. Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem tak rozumianej kontroli sądowej jest w niniejszym postępowaniu decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R., utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy G. o przyznaniu G. J. zasiłku celowego. Z przepisu art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U z 2015 r. poz. 163 z późn. zm.; dalej :"u.p.s.") wynika, że zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zasiłek celowy może być przyznany również w celu realizacji postanowień kontraktu socjalnego (art. 39a. ust. 1 u.p.s.), osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego (art. 40 ust. 1 u.p.s.), a także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej (art. 40 ust. 2 u.p.s.). Zaznaczyć trzeba, że decyzja o przyznaniu albo odmowie przyznania zasiłku celowego ma charakter decyzji uznaniowej. Taki charakter decyzji oznacza, że organ administracji ma swobodę co do ustalenia treści rozstrzygnięcia, związaną z realizowaniem określonej, w zakresie przedmiotu decydowania, polityki państwa. Kontrola sądu administracyjnego, prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych, jest w stosunku do takich decyzji ograniczona. Sprowadza się bowiem do badania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem – czy prowadząc postępowanie organ rozpoznający sprawę nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 13 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23) oraz czy w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy, i czy po wszechstronnym i wnikliwym jego rozważeniu dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia i zakresu owego uprawnienia. Istotne znaczenie przy tym ma uzasadnienie wydanej przez organ decyzji rozstrzygającej sprawę (por. wyrok NSA z 21.06.2011 r., I OSK 1794/10, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej w skrócie: "CBOSA"). W ocenie Sądu organy rozpatrujące niniejszą sprawę nie uchybiły wskazanym powyżej przepisom i dyrektywom, w szczególności w wystarczającym stopniu zebrały i oceniły materiał dowodowy. Rozpoznając niniejszą sprawę należało mieć na uwadze w szczególności podstawowe cele, jakie spełniać ma instytucja pomocy społecznej. Z art. 2 ust. 1 u.p.s. wynika, że ma ona na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zwrócić należy również uwagę na treść art. 3 ust. 1 u.p.s., w którym wskazano, że pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Ponadto istotnym jest, że z art. 3 ust. 4 u.p.s. wynika, iż potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W rozpoznawanej sprawie nie budzą wątpliwości poczynione przez organy administracji ustalenia faktyczne, że skarżąca mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z konkubentem. W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w października 2015 r. skarżąca uzyskała łączny dochód w kwocie [...] zł ([...] zł renta oraz [...] zł zasiłek pielęgnacyjny). Bezspornym jest też, że skarżąca spełnia kryterium dochodowe osoby w rodzinie, o jakim mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s. ([...] zł), gdyż dochód jej dochód na osobę w rodzinie wynosi [...] zł. Odnosząc się w tym miejscu do zarzutu skarżącej, należy stwierdzić, iż organy obu instancji prawidłowo ustaliły wysokość jej dochodu. Dla wyliczenia dochodu skarżącej bez znaczenia pozostawał fakt, że pobierana przez nią renta socjalna jest obciążona zajęciem komorniczym w wysokości [...] zł, gdyż z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej wynika, że tego typu potrącenia (w przeciwieństwie do np. alimentów świadczonych na rzecz innych osób) nie uwzględnia się dla ustalenia dochodu osoby wnioskującej o przyznanie przedmiotowego świadczenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2326/13). Tym bardziej, że – co godzi się podkreślić – skarżąca nie przekroczyła kryterium dochodowego i zasiłek celowy został jej przyznany, acz w niesatysfakcjonującej ją wysokości. Jednakże również w tym zakresie skarga okazała się bezzasadna. jak bowiem trafnie wskazuje się w orzecznictwie, wydając decyzję z zakresu pomocy społecznej organ winien kierować się przesłankami ustawowymi, w tym m.in. wskazaniami zawartymi w art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s., w świetle których rodzaj i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy winny zostać uwzględnione, jeśli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Wobec bowiem ograniczonych środków finansowych organ nie jest w stanie zaspokoić wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc w zgłaszanej przez nie wysokości. Musi zatem przyjąć obiektywne kryteria, według których dokonuje rozdziału środków finansowych (por. wyrok NSA z 02.08.2012 r., I OSK 407/12, CBOSA). Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd, w myśl którego organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń (por. wyrok NSA z 20.12.2016 r., I OSK 2837/15, niepubl., i tam przywołane orzecznictwo NSA). Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Sąd zaznacza, że kwestia przyznania pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy zostanie rozstrzygnięta odrębnym orzeczeniem, przez referendarza sądowego, zgodnie z art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. ----------------------- 8