VIII SA/Wa 250/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur Sędzia WSA Renata Nawrot po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 21 listopada 2024 r. sprawy ze skargi T. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 19 stycznia 2024 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy C. z dnia 27 listopada 2023 r. Nr [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. na rzecz T. D. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem skargi T. D. (dalej: "Strona", "Skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z [...].01.2024 r. wydana w wyniku rozpoznania odwołania B. P. i T. D. od decyzji z [...].11.2023 r. Wójta Gminy C. umarzającej postępowanie administracyjne uchylająca zaskarżoną decyzję w całości i umarzającą postępowanie organu I instancji w całości. Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym: W dniu [...].01.2023 r. do Urzędu Gminy w C. wpłynął wniosek B. P. i T. D. dotyczący usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody spowodowanych wykonaniem przeszkody w odpływie wody opadowej. W dniu 3.10.2023 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie zmiany stanu wody na gruncie działek nr [...] ze szkodą dla działek nr ew. [...] położonych w miejscowości K., gmina C.. W trakcie oględzin 23.10.2023 r. wyznaczonych po wcześniejszych dwóch ulewnych dniach, na które nie stawili się wnioskodawcy, komisja nie stwierdziła by na w/w działkach były jakiekolwiek zastoiska wody opadowej, kałuże. Ustalono też, że droga gminna oznaczona nr ew. działki [...] posiada zainstalowany z elementów prefabrykowanych ściek, korytka, który ma identyczny spadek podłużny jak jezdnia. Ściek jest obniżony w stosunku do nawierzchni jezdni. Drenaż istniejący przy drodze pełni funkcję ścieku i do jego podstawowych zadań należy odprowadzanie wód opadowych z jezdni w celu zmniejszenia ich wpływu na degradację nawierzchni i bezpieczeństwo użytkowników drogi. Teren przyległych działek nie jest obniżony względem drogi. W trakcie postepowania ustalono, że droga oznaczona nr ew. [...] której, zdaniem wnioskodawców, podniesiona niweleta stanowi sztuczną przegrodę spływu wód opadowych z ich działek i uniemożliwia ich odpływ na drogę została wykonana w 2007 r. Droga wyposażona jest w urządzenia odwadniające i odprowadzające wodę z drogi. Zdaniem organu I instancji nie stwierdzono by doszło do naruszenia stosunków wodnych, również nie wykazali tego wnioskodawcy, że doszło do takiego naruszenia na ich gruncie, na czym ono polegało i jaka szkoda nastąpiła wskutek tego naruszenia na gruntach do nich należących. Ponadto organ przywołał treść art. 234 ust. 5 ustawy Prawo wodne i wskazał, że zgodnie z tym przepisem nie wszczyna się postępowania w sprawie decyzji o której mowa w ust. 3 jeśli upłynęło 5 lat od dnia w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt. Gmina C., która jest właścicielem drogi oznaczonej nr ew. [...] dokonała jej utwardzenia w 2007 r. Zgodnie ze złożonym wnioskiem z 13.01.2023 r. (data wpływu do organu 20.01.2023 r.) organ uznał, że upłynęło 5 lat od dnia w którym właściciele gruntów sąsiadujących z drogą dowiedzieli się o szkodliwym oddziaływaniu na ich grunty. Stanowi to kolejną przesłankę do umorzenia postępowania. Z tych przyczyn Wójt na podstawie art. 105 § 1 kpa uznał postępowanie za bezprzedmiotowe i umorzył postępowanie. W odwołaniu odwołujący wnieśli o uchylenie decyzji, przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu postępowania wodnoprawnego. Zakwestionowali wyniki oględzin z [...].10.2023 r. w których nie brał udziału w/w biegły i które pomijają fakt, że drenaż drogi urywa się nagle przy działce [...] oraz, że oczywistym jest, iż po długotrwałej suszy 2 dni opadów nie powodują zalań. Podnieśli, że odbyły się wcześniejsze oględziny [...].03.2023 r. z których nie sporządzono protokołu, podczas których stwierdzono, że występowały zalania przedmiotowych działek i Gmina miała przedstawić propozycję rozwiązania problemu, co nie nastąpiło, zatem wnioskodawcy wnieśli ponaglenie do SKO. Wskazali, że organ nie zajął stanowiska wobec zdjęć i operatu sporządzonego przez geodetę uprawnionego wskazującego przyczynę naruszenia stosunków wodnych, blokadę spływu – podwyższenie niwelety drogi o ok. 30 cm. Wskazali, że operat wykonany na zlecenie wnioskodawców z maja 2018 r. dotyczył porównania przekroju podłużnego przed i po wylaniu asfaltu na drodze nr [...] w K. między drogami [...] i [...]. Z tego operatu wnioskodawcy dowiedzieli się o podniesieniu poziomu drogi, a obserwacja blokady spływu wody przez koronę drogi podczas dużych opadów w II połowie 2018 r. i później potwierdzały, że podniesienie niwelety drogi jest przyczyną zablokowania naturalnej, głównej drogi spływu wód opadowych i powoduje w okresach trwania roztopów, deszczów nawalnych i długotrwałych szkodliwe oddziaływanie na grunty działek wnioskodawców. Rozpoznając sprawę w wyniku odwołania SKO wskazało m. in., że datą wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie jest data wpływu wniosku do organu tj. 20.01.2023 r., a nie data przyjęta przez organ I instancji tj. 3.10.2023 r. Odnosząc się do zarzutów wyników oględzin z 23.10.2023 r. Kolegium przywołało opracowanie z 3.11.2023 r. pt. Charakterystyka wybranych elementów klimatu w Polsce w październiku 2023 r. autorstwa dr D. Biernacik, mgr A. Chylińska, mgr inż. Kamila Wasilewska, mgr M. Kitowski, dr M. Marosz, dr M. Kępińska Kasprzak dr. E. Łaszczyca i zacytowało obszarowo uśrednioną sumę opadów atmosferycznych w październiku w Polsce, wyższą od normy dla tego miesiąca określonej na podstawie pomiarów w latach 1991 – 2020. Według klasyfikacji K. miniony październik jest miesiącem skrajnie wilgotnym, rozkład przestrzenny sumy opadów słabo zróżnicowany. W oparciu o powyższe SKO podniosło, że twierdzenia stron odnośnie suszy są niezasadne. Skoro nie stwierdzono zalegania wody, to do poczynienia takich ustaleń nie była potrzebna obecność biegłego. Przywołując twierdzenia stron z wniosku o wilgotnej jesieni 2017 r. i zatopionych działkach stron SKO wskazało, że strony miały wiedzę o szkodliwym oddziaływaniu na ich grunty znacznie przed 2018 r., zatem ich wniosek z 2023 r. jest spóźniony, gdyż został złożony po upływie 5 lat od dnia w którym strony dowiedziały się o szkodliwym oddziaływaniu na ich grunty i nie jest tu determinująca data sporządzenia operatu. O ile z niego strony dowiedziały się o podniesieniu poziomu drogi, to nie można uznać, że strony dowiedziały się z niego o szkodliwym oddziaływaniu na ich grunty. Z wniosku jednoznacznie wynika, że problem zatapiania ich działek istniał przez wiele lat i co ważne był im znany, kojarzony przez strony ze zmiennością klimatyczną, a jesienią 2017 r. strony zaczęły podejrzewać że być może zalewanie jest spowodowane innymi czynnikami niż klimatyczne. Zdaniem SKO zasadnym był umorzenie postępowania prowadzonego przez organ I instancji na podstawie jw. Ponieważ organ nieprecyzyjne sformułował jej sentencję, wskazując błędnie, że wszczęcie postępowania nastąpiło 3.10.2023 r., podczas gdy miało to miejsce 20.01.2023 r. dlatego też Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie przed organem I instancji w całości. W skardze do Sądu skarżący B. P., T. D. zarzucili: naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art.234 ust 3 prawa wodnego poprzez błędne zastosowanie go w stanie faktycznym niniejszej sprawy. Podnieśli, że SKO nie zajęło stanowiska przytaczając jedynie stanowisko I instancji; nadto, iż mają świadomość, że organowi I instancji jako sprawcy i sędziemu w tej samej sprawie trudno było rozdzielić te role, co skutkowało niewszczynaniem przez wiele miesięcy postępowania wnioskowanego przez skarżących w styczniu 2023 r, ignorowaniem wniosków i argumentów skarżących oraz koncentrowaniem się przez organ na czynnościach pozornych. Organ odwoławczy przeszedł do porządku dziennego nad - wydawałoby się - niedopuszczalnym występowaniem przez organ w tej samej sprawie w dwóch rolach - jako organu prowadzącego postępowanie (administrujący) i jako strony, czy też organu strony; b) art. 234 ust. 5 prawa wodnego poprzez błędne zastosowanie go w stanie faktycznym niniejszej sprawy. Skarżący przyznali, że mają świadomość występowania zatapiania działek od roku 2002, tj. od momentu ich zakupu. Skala zatopień w sposób istotny różniła się w poszczególnych latach, co jest związane ze zmiennymi klimatycznymi. Stwierdzenie większej intensywności zalań działek po przebudowie drogi (orientacyjnie 2009 - 2010 rok) nie było dla skarżących oczywiste, bo podniesienie niwelety drogi o ok. 30 cm przy jej równoczesnym przebudowaniu z nierównej, nieutwardzonej ("góry, doły", kałuże, brak szutru) na równą, asfaltową jest nie do stwierdzenia dla nieprofesjonalnego obserwatora. Dodatkowo, inwestorem przebudowy drogi była gmina (która z zasady powinna pilnować przestrzegania prawa), co powodowało brak podejrzeń co do związku przebudowy z intensywnością zalań. Na to nakładają się zmienne pogodowe. Art. 234 ust 5 zdaniem skarżących należy odczytywać jako konieczność wykazania, a co najmniej uprawdopodobnienia, iż zmiana stanu wód na gruncie sąsiednim (w tym przypadku gminnym) powoduje szkody na gruncie wnioskującego wszczęcie postępowania (w tym przypadku skarżących), a on sam (skarżący) o tym fakcie ma wiedzę przez okres nie przekraczający 5 lat. Świadomość skarżących naruszenia stosunków wodnych przez gminę, powstała po zapoznaniu się ze wspomnianym wcześniej opracowaniem geodezyjnym (maj 2018 r.). Pozwoliła na funkcjonalne powiązanie przyczyny (podniesienie niwelety - naruszenie stosunków wodnych) i skutku (uporczywe zalewanie - szkoda), co pozwoliło wystąpić z wnioskiem do gminy w styczniu 2023 r., przed upływem 5 lat, o których mowa w art. 234 ust. 5 pw. Gmina podejmowała pozorne działania opóźniające wszczęcie postępowania, po czym wbrew prawu określiła datę wszczęcia postępowania na dzień 3.10.2023 r., co pozwoliło, w mniemaniu gminy, na decyzję o umorzeniu postępowania na podstawie art. 234 ust. 5 p.w. Jednak, przyjmując rzeczywistą datę wszczęcia postępowania, potwierdzoną decyzją SKO z [...].01.2024 r., to okres do [...].01.2023 r. (data wpływu wniosku skarżących do gminy) od 9 maja 2018 r. (operat geodezyjny wskazujący na naruszenie prawa wodnego) to zdecydowanie mniej niż 5 lat. W opinii skarżących takie działania (arbitralne, niezgodne z kpa określenie daty wszczęcia postępowania) nie licują ze statusem organu i obniżają zaufanie obywateli do państwa. To skutek, w opinii skarżących, równoczesnego występowania w roli sędziego i skarżonego. Podniesienie niwelety drogi jest samo w sobie naruszeniem stosunków wodnych, a świadomość jej podniesienia skarżący uzyskali dzięki opracowaniu geodezyjnemu z maja 2018 roku, co oznacza, że przesłanka, o której mowa w art.234 ust.5 pw. uzasadniająca umorzenie postępowania nie występowała w momencie wszczęcia postępowania, tj. w styczniu 2023 r.. c) art. 84 § 1 K.p.a. poprzez błędne zastosowanie go w stanie faktycznym niniejszej sprawy. Zdaniem skarżących organ I instancji w swojej decyzji powołał się na prawo budowlane, ignorując zarzut naruszenia stosunków wodnych. Skarżący wnosili w związku z tym w swoim odwołaniu o powołanie biegłego w zakresie stosunków wodnych w celu oceny wpływu przeszkody w odpływie wody na intensywne zalania działek skarżących i przede wszystkim wskazanie sposobu naprawy/przywrócenia stosunków wodnych. Podnieśli, że nie ujmując profesjonalizmu członkom komisji, stosunki wodne nie były profesją żadnego z jej członków. Ani gmina, ani SKO nie odniosły się do wizji lokalnej z [...].03.2023 r., w której uczestniczył wójt gminy, podczas której występowało zalanie, i wójt - ad hoc - rozpatrywał możliwe sposoby naprawienia szkody, a później mimo ponagleń skarżących, traktował sprawę jako nieistniejącą, co zmusiło skarżących do wystąpienia z ponagleniem do SKO. Stanowisko SKO w zakresie wniosku skarżących o powołanie biegłego wydaje się wynikać z niezrozumienia wniosku skarżących. Stawiając powyższe zarzuty wnieśli o uchylenie decyzji, obciążenie kosztami postępowania Skarb Państwa. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o treść art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) wykazała, że zaskarżone decyzje wydane zostały niezgodnie z prawem. Art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj: Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej jako: "P.p.s.a.") stanowi, że sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każde naruszenie przepisów prawa będzie uzasadniało uwzględnienie wniesionej skargi do sądu administracyjnego, a jedynie takie, które będzie miało istotne znaczenie dla kontrolowanego rozstrzygnięcia. Zakres kontroli sprawowanej przez Sądy wynika z treści art. 134 § 1 P.p.s.a., co oznacza, że Sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji, sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego rozstrzygnięć organów administracji publicznej. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli Sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Na wstępie wskazać należy, że postanowieniem z [...] sierpnia 2024 r. Sąd odrzucił skargę B. P., wobec nie uiszczenia należnego wpisu od skargi, które to postanowienie jest prawomocne. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 234 ust. 5 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tj.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1478 ze zm.; dalej: "ustawa"). Przywołany przepis reguluje dopuszczalność prowadzenia postępowania w sprawie o wydanie decyzji na podstawie art. 234 ust. 3 ustawy ze względu na termin, o którym mowa art. 234 ust. 5 Prawa wodnego. Stanowi on, że nie można wszcząć postępowania w sprawie wydania decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt. Z kolei zgodnie z treścią art. 234 ust. 3 ustawy, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. W niniejszej sprawie B. P. i T. D. pismem z [...] stycznia 2023 r.(data wpływu do organu), wnieśli o niezwłoczne wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, co przywróci stan sprzed remontu drogi, skierowane do Wójta Gminy w C. z uwagi na utwardzenie drogi [...] na odcinku od drogi [...] do drogi [...] powodujące jej podniesienie o ok. 30 cm, stwarzające przeszkodę w odpływie wody opadowej, powodując zalewanie działek B. P. (działki [...]) oraz T. D. (działki nr [...]). W piśmie tym wnioskujący podnoszą, że są użytkownikami przedmiotowych działek zakupionych w drodze przetargu od Gminy od 1992 r. Przez lata użytkowali je bez szczególnych niedogodności związanych z odpływem wody opadowej. Na stwierdzenie uciążliwości i zmian w odpływie wód opadowych ma wpływ także sposób użytkowania przedmiotowych działek: są to działki rekreacyjne na których przebywają głównie w sezonie letnim – także w tym okresie nie w sposób ciągły. Zalewanie działek kojarzyli ze zmiennością klimatyczną. Podnieśli, że jesień 2017 r. była wyjątkowo wilgotna – i widząc zalane działki wnioskodawców powzięli podejrzenie, że być może zalewanie jest wywołane innymi czynnikami niż klimatyczne. Podejrzewając, że przyczyną może stanowić wyremontowana droga zlecili zbadanie tego geodecie, który w maju 2018 r. sporządził na ich zlecenie operat. Z operatu wynika, że drogę na odcinku przylegającym do działek wnioskujących podwyższono o ok. 30 cm w stosunku do stanu sprzed przebudowy. Wskazali, że wybudowany przy drodze rynsztok przylegający do ich działek jest zbyt płytki więc nawet przy opadach o średniej intensywności wylewa się z niego woda na ich działki. Dodatkowo rynsztok urywa się nagle tworząc rozlewisko przelewające się na działkę [...]. Następuje kumulacja dwóch czynników: droga nie pozwala spływać wodzie w sposób naturalny z przedmiotowych działek i dodatkowo woda z rynsztoka przelewa się na działki wnioskodawców. Do wniosku załączono 5 zdjęć obrazujących skutki powstania przeszkody w odpływie wody opadowej i kserokopię operatu geodety J. K.. Kwestią sporną w sprawie niniejszej pozostaje dopuszczalność prowadzenia postępowania o wydanie decyzji na podstawie art. 234 ust. 3 ustawy ze względu na termin, o którym mowa art. 234 ust. 5 Prawa wodnego. Kluczową okolicznością warunkującą dopuszczalność wszczęcia postępowania jest ustalenie momentu, w którym właściciel sąsiedniej nieruchomości dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt. Sąd w składzie orzekającym podziela prezentowany w orzecznictwie sądowym pogląd, zgodnie z którym przywołany przepis należy odczytywać, jako konieczność wykazania, że zmiana stanu wód na gruncie sąsiednim powoduje szkody na gruncie wnioskującego uzasadniające wszczęcie postępowania, a on sam o tym fakcie ma wiedzę przez okres nie przekraczający 5 lat. Brak wykazania tego faktu, tj. naruszenia stosunków wodnych ze szkodą na grunt domagającego się wszczęcia postępowania i jego wiedzy na ten temat, uprawnia organ do odmowy wszczęcia postępowania, a jeżeli postępowanie zostanie wszczęte i wykaże, że wnioskodawca wiedzę o naruszeniu stosunków wodnych ze szkodą dla jego gruntu ma od ponad 5 lat, daje organowi podstawę do umorzenia postępowania (zob. wyrok WSA w Krakowie z 7 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 260/19). Należy mieć na uwadze, że skoro przepis uzależnia wszczęcie postępowania o naruszenie stosunków wodnych od świadomości właściciela działki sąsiedniej o występowaniu szkód na skutek tego naruszenia, a organ administracji z istoty sprawy, wiedzy o tej świadomości mieć nie może, to ciężar wykazania tej okoliczności ustawodawca przerzucił na stronę wnioskującą o wszczęcie postępowania. Zatem to strona musi wykazać, że nastąpiło naruszenie stosunków wodnych na gruncie sąsiednim i od kiedy ma wiedzę, że wystąpiła szkoda jako skutek tego naruszenia na gruncie należącym do niego. W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy uznał, że strony miały wiedzę o szkodliwym oddziaływaniu na ich grunty znacznie przed 2018 r. i wskazał też, że o ile można uznać że strony dowiedziały się podniesieniu poziomu drogi z operatu szacunkowego, to już nie można uznać, że dowiedziały się z niego o szkodliwym oddziaływaniu na ich grunty. Podniósł, że z wniosku stron jednoznacznie wynika, że problem zatapiania działek istniał przez wiele i co ważne był im znany – kojarzony ze zmiennością klimatyczną, a jesienią 2017 r. strony zaczęły podejrzewać, że być może zalewanie jest związane z innymi czynnikami. W ocenie Sądu stanowisko organu odwoławczego jest błędne. Przede wszystkim należy zauważyć, że wskazany termin liczy się od momentu uzyskania przez właściciela działki sąsiedniej informacji o występowaniu szkód na skutek naruszenia, a nie od momentu zaistnienia szkód (zalania). Do maja 2018 r. wnioskodawcy zalania ich działek kojarzyli ze zmiennością klimatyczną, co jest uprawdopodobnione tym, że przedmiotowe działki są działkami rekreacyjnymi na których wnioskodawcy bywali okazjonalnie, a świadomość, że doszło do zmian stanu wody na gruncie poprzez podniesienie niwelety drogi uzyskali dopiero w maju 2018 r., po zapoznaniu się z operatem geodety wykazującym że miało miejsce podniesienie drogi. W ocenie Sądu istotny jest moment powzięcia informacji o wystąpieniu szkody na działce sąsiedniej (nie szkody w ogóle) ale na skutek wykonania czynności zabronionych w art. 234 ust. 1 ustawy. Skoro wnioskodawcy wykazali załączonym do wniosku operatem geodezyjnym z 18 maja 2018 r. datę powzięcia wiadomości o zmianie stanu wody na gruncie wywołaną podniesieniem drogi, to składając wniosek o wszczęcia postępowania w trybie art. 234 ustawy w dniu 20 stycznia 2023 r., nie uchybili 5 letniemu terminowi o jakim mowa w ust. 5 cyt. przepisu. Jednocześnie wskazać należy, iż ma rację SKO podnosząc, że organ I instancji błędnie określił w sprawie niniejszej datę wszczęcia postępowania na 3.10.2023 r. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 kpa datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. W tym stanie rzeczy brak było przesłanek do umorzenia przedmiotowego postępowania. Istotą postępowania prowadzonego w trybie art. 234 pw. jest poczynienie ustaleń co do tego, czy doszło do zmian stanu wody na gruncie, a jeśli tak, to czy wpływają one negatywnie na grunty sąsiednie. Konieczne jest zatem stwierdzenie istnienia związku przyczynowego pomiędzy tą zmianą a szkodą na sąsiedniej nieruchomości. Nie ma przy tym znaczenia rozległość szkody na gruncie sąsiednim, bowiem nie jest to postępowanie w przedmiocie odszkodowania za wyrządzone szkody. Zmiana stanu wody na gruncie to każde działanie, którego efektem jest zmiana ilościowa wody tj. zwiększenie się bądź zmniejszenie ilości wody na gruncie, jak też zmiana w zakresie jej przepływu przez grunt. Jest to takie działanie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi i hydrologicznymi. Zmiana ta może polegać na zmianie kierunku odpływu znajdującej się na gruncie wody opadowej i roztopowej bądź kierunku odpływu ze źródeł. Ustalenie, że zmiana taka miała miejsce wymaga następnie poczynienia ustaleń co do tego, kto i kiedy zmiany tej dokonał, na czym ona polegała, jaki był stan wód przed dokonaniem zmiany i jaki po jej dokonaniu, oraz jak zmiana wpłynęła na stosunki wodne w terenie, a przede wszystkim, czy wpływ ten jest szkodliwy dla gruntów sąsiednich tj. czy powoduje lub może z wysokim prawdopodobieństwem powodować powstanie szkody (por. wyrok NSA z 3.02.2015 r. II OSK 1621/13, wyrok WSA w Krakowie z 24.11.2021 r. II SA/Kr 897/21). W sprawach z zakresu stosunków wodnych, z uwagi na ich specyfikę i skomplikowanie, celowe jest zasadniczo dopuszczenie dowodu z opinii biegłego (tak np. wyroki NSA: z 20.04.2017 r. II OSK 1495/16, z 16.12.2020 r. II OSK 2983/20). Jak stanowi art. 84 ust. 1 kpa z takiego rodzaju dowodu można skorzystać wówczas, kiedy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. Niewątpliwie postępowania z zakresu stosunków wodnych tego rodzaju wiedzy wymagają. Dokonanie bowiem koniecznych ustaleń tj. wymaganych wskazanym art. 234 pw. przekracza wiedzę wynikającą z doświadczenia życiowego pracowników organów administracji. Dlatego też oględziny, oświadczenia właścicieli działek, których dotyczy bezpośrednio spór mogą nie być i bardzo często nie są wystarczające. Potrzebna jest więc wiedza z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych. Organy obydwu instancji uznały jednak, że przeprowadzenie przedmiotowego dowodu w niniejszej sprawie byłoby niecelowe. Wójt, w uzasadnieniu decyzji, arbitralnie uznał, że nie doszło do naruszenia stosunków wodnych, zaś SKO stwierdziło krótko, że skoro nie stwierdzono zalegania wody, zbędnym było powoływanie biegłego. Twierdzenia o niezaleganiu wody nie są w ocenie Sądu miarodajne skoro, co innego wynika z pisma organu I instancji (niepodpisanego) z 6.06.2023 r. (k. 20 akt administracyjnych) skierowanego do wnioskodawców. Jego treść potwierdza oświadczenie skarżącego o oględzinach w dniu [...].03.2023 r. (z których winien być sporządzony protokół) i problemie gromadzenia się wód opadowych i roztopowych na działkach wnioskodawców. W ocenie Sądu nie można też wywieść, tak jak to czyni Kolegium, że skoro z przywołanego w decyzji z [...].01.2024 r. opracowania wynika, że październik 2023 r. był miesiącem skrajnie wilgotnym to twierdzenia stron dotyczące suszy są niezasadne, bowiem opracowanie podaje dane uśrednione, a nie dotyczące przedmiotowych działek. Zdaniem Sądu, przedstawionej oceny organów co do zasadności skorzystania w warunkach sprawy z dowodu w postaci opinii biegłego nie sposób podzielić. Jak już wyżej zwrócono uwagę, w orzecznictwie sądowym podkreśla się istotny charakter tego rodzaju dowodu w sprawach dotyczących stosunków wodnych. Wniosek taki wyprowadza się z faktu, iż sprawy te są bez wątpienia bardzo skomplikowane. Dlatego też w zasadzie konieczna jest w nich fachowa wiedza z zakresu gospodarki wodnej, hydrologii, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych, którą trudno zastąpić innego rodzaju dowodami. Te inne dowody, przy braku takiej specjalistycznej wiedzy, mogą prowadzić do mylnej oceny stanu faktycznego. Tymczasem, okoliczności ustalenia stanu faktycznego nie mogą budzić wątpliwości, a winny być precyzyjne. Wymóg w tym zakresie wynika z reguł postępowania dowodowego prowadzonego przez organy. Mianowicie, według art. 7 kpa, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Uzupełnieniem tego unormowania jest art. 77 § 1 kpa, wedle którego, organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Sąd zauważa, że dopiero dysponowanie stosowną wiedzą pozwoli na dokonanie właściwej oceny rzeczywistości w zakresie stosunków wodnych na działkach, których sprawa niniejsza dotyczy. Osoba wiedzę taką mająca jest bowiem w stanie spostrzec rzeczy, które dla osoby nie będącej specjalistą mogą być niezauważalne. Dopiero więc jej stwierdzenia mogą stanowić bazę, w oparciu o którą organy administracji mogą wyciągnąć odpowiednie wnioski w kontekście regulacji zawartej w art. 234 pw., a następnie, w toku ewentualnego dalszego postępowania, Sąd może ocenić, czy wnioski te są prawidłowe. Prowadząc ponownie postepowanie organy winny zastosować się do przedstawionej wyżej oceny prawnej. Podstawę pkt I niniejszego wyroku stanowił art. 145 § 1 pkt 1 lit.a) i c) P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 kpa oraz w zw. z art. 234 ust. 3 i ust. 5 pw. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania oparto o art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a., zasądzając je od SKO w R. na rzecz skarżącego w kwocie 300 zł, stanowiącej wpis od skargi. Orzeczenia przywołane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl.