VIII SA/Wa 257/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Artur Kot po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za wszystkie miesiące lat 2004-2005 postanawia: odmówić M. P. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi M. P. (dalej: "skarżąca") wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Podała, że z ustalonej kwoty wpisu sądowego jest w stanie uiścić jedynie [...] zł. Wskazała na złą kondycję finansową firmy, która wprawdzie w 2010 r. wypracowała zysk, to jednak był on finansowany kredytem obrotowym, który podlega spłacie. Podniosła także, że wraz z dziećmi zamieszkuje w domu męża, z którym nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. W piśmie uzupełniającym wniosek skarżąca wyjaśniła, że między nią i mężem w 2006 r. została ustanowiona rozdzielność majątkowa. Oświadczyła, że na jej utrzymaniu pozostaje córka i dwaj dorośli synowie, którzy wprawdzie prowadzą własną działalność gospodarczą, jednak nie osiągnęli dochodów umożliwiających samodzielne utrzymanie. Ponadto nie posiadają oni środków trwałych (maszyn, samochodów) o wartości przekraczającej kwotę [...] zł. Do pisma z [...] kwietnia 2011 r. skarżąca załączyła wyciągi z rachunków bankowych, zeznanie podatkowe własne i męża za lata 2009-2010, kartę informacyjną leczenia szpitalnego męża z 2009 r., zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej synów oraz wydruk z centralnej bazy danych ksiąg wieczystych mający potwierdzać zajęcie nieruchomości skarżącej przez Urząd Skarbowy w R.. Postanowieniem z 5 maja 2011 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W dniu [...] maja 2011 r. (data nadania) skarżąca prawidłowo wniosła sprzeciw na powołane postanowienie referendarza sądowego. Zarzuciła błędne ustalenie polegające na przyjęciu, iż przychody są główną wskazówką w ocenie sytuacji materialnej skarżącej i jej męża. Zwróciła uwagę na całkowitą odrębność wysokości przychodu od faktycznie uzyskiwanych dochodów. Podniosła, iż brak jest dowodów potwierdzających celowe minimalizowanie przez nią dochodów w celu uzyskania prawa pomocy. Wskazała, iż jej płynność finansowa została nadszarpnięta przez trwającą od kilku miesięcy egzekucji, co może doprowadzić do zamknięcia prowadzonej działalności gospodarczej. Za błędne uznała wywodzenie jej dobrej sytuacji materialnej z posiadania kredytu, jak i dokonywanych obrotów na koncie bankowym. Podniosła także, iż jej dorosłe dzieci dopiero rozpoczynają prowadzenie zarobkowej działalności gospodarczej, dlatego też ich ewentualne przyszłe zyski nie mogą wpłynąć na obecną sytuację gospodarstwa domowego. Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a.") wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia spowodowało, iż utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 u.p.p.s.a. właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 u.p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd może zwolnić osobę z części kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Zawarte w art. 246 § 1 u.p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozpoznając sprawę należy co do zasady odnieść się w pierwszej kolejności do argumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą i dokonać analizy jej sytuacji majątkowej oraz zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Dokonując weryfikacji oświadczeń złożonych przez skarżącą uwzględnić należy zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, a także wnioski płynące z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Dopiero na tej podstawie można bowiem obiektywnie stwierdzić, czy skarżąca rzeczywiście wykazała, iż pozbawiona jest możliwości ponoszenia kosztów wpisu sądowego od skargi. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, a także stan faktyczny sprawy uznać należy, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie tj. częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Nie wykazała ona bowiem w sposób przekonywujący, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą o znacznych rozmiarach (zakład handlowo-usługowy, transport samochodowy), z której uzyskuje znaczne dochody (w 2010 r. – [...] zł, natomiast w 2009 r. – [...] zł). A zatem mogła zabezpieczyć środki niezbędne do uiszczenia kosztów sądowych w sprawie niniejszej. Z przedstawionych dokumentów potwierdzających historię operacji na rachunku bankowym w [...] S.A. wynika, iż skarżąca posiada płynność finansową, gdyż dokonuje operacji finansowych opiewających na znaczne kwoty. Korzysta również z ustalonego w wysokości [...] zł limitu kredytu. Ponadto wpływ środków finansowych na rachunek bieżący skarżącej kształtujący się na poziomie od kilkunastu do kilkudziesięciu tys. zł, w żaden sposób nie potwierdza, iż skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy zauważyć, iż skoro skarżąca jest w stanie regulować swoje zobowiązania prywatnoprawne, to tym bardziej winna uiszczać ciążące na niej zobowiązania publicznoprawne. Ponadto skarżąca wskazuje, iż jej dorosłe dzieci pozostają na jej utrzymaniu, natomiast z mężem (prowadzącym własną działalność gospodarczą) posiada rozdzielność majątkową. Sąd zauważa, iż ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza przy tym stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe, niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego małżonków. Stąd również w razie ustanowienia rozdzielności majątkowej (czy nawet prowadzenia odrębnych gospodarstw domowych – jak twierdzi skarżąca), małżonkowie nadal obowiązani są do zaspokajania potrzeb rodziny. W myśl art. 23 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia ich pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005, nr 1, poz. 8). Rozdzielność majątkowa, jak sama nazwa wskazuje, odnosi się przecież do majątków małżonków, regulując kwestie zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz rozporządzania i zarządzania tymi majątkami, nie zaś ich wzajemnych obowiązków, w tym polegających na udzielaniu współmałżonkowi pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 230/09). Z akt sprawy wynika, że K. P. mieszka w R., ul. [...] (zob. zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z [...] lutego 2011 r.), czyli nie odpowiada rzeczywistości oświadczenie skarżącej, iż wraz z dziećmi mieszka w domu swojego męża. Bez konieczności kontynuowania postępowania odnośnie zdolności płatniczych skarżącej oraz osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, uznać należy, że posiada ona zdolności płatnicze pozwalające na uiszczenie w pełnej wysokości kosztów sądowych, w szczególności wpisu od skargi ([...] zł). I to bez konieczności wyzbywania się majątku (ruchomości lub nieruchomości). W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że brak jest podstaw do przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.